← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Ak Kanatlı Sumru · Chlidonias leucopterus

Hızlı Tanı

Ak Kanatlı Sumru küçük, kuyruğu sığ çatallı bir bataklık sumrusudur. Üreme giysisindeki siyah baş ve gövde, açık üst kanatla ve beyaz sağrıyla karşıtlık oluşturur. Üreme dışı giysi daha açıktır.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş yuvarlak, gaga incedir. Bıyıklı Sumruya göre daha küçük ve ince gagalıdır; su üzerinde besin ararken daha çevik görünür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi erişkin benzerdir; siyah üreme giysisi yalnız erkeğe ait değildir. Baş, boyun ve alt gövde siyah; sağrı ve kuyruk beyazdır. Gaga kırmızımsı siyah, ayaklar kırmızıdır.

Gençte koyu kahverengimsi sırt, açık kanatlarla ve beyaz sağrıyla karşıtlık oluşturur. Göz arkasındaki koyu leke aşağı uzanır. İlk kış giysisine geçerken koyu sırt–açık kanat karşıtlığı azalır; genç, üreme erişkininin küçük kopyası değildir.

Üreme dışında alt taraf beyaz, sırt ve kanatlar açık gridir; göz arkasında koyu, aşağı uzanan kulak lekesi bulunur. Ara giyside açık ve koyu tüyler bir arada görülebilir. Tarih tek başına giysiyi belirlemez.

Uçuşta Görünüm

Üreme giysisinde üst kanadın ön kenarı beyaz, uçuş tüyleri daha gridir. Alttan görülen kısa örtü tüyleri siyahtır; uzun uçuş tüylerinin altı açık gridir. Bütün kanat altı siyah değildir; üst ve alt yüz karıştırılmamalıdır.

Ses ve Davranış

Hong Kong hesabında kuşlar gölet üzerindeki tellerde topluca dinlenir. Uçuş çağrıları Bıyıklı Sumrununkinden daha ince ve daha az pürüzlüdür. Bu bölgesel davranış örneği her konaklama yerinin aynı olduğunu göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Sumrunun (Chlidonias niger) üreme giysisindeki sırt ve üst kanadı daha koyu gridir; kanat altı açıktır, Ak Kanatlının siyah alt örtü alanını taşımaz. Üreme dışında göğüs yanlarında koyu lekeler, daha koyu sağrı ve kuyruk görülür.

Bıyıklı Sumru (Chlidonias hybrida) daha güçlü gagalıdır; üreme giysisinde siyah tepeye karşı beyaz yanak ve çene, gri gövde görülür. Gençte sırt daha kaba kahverengi desenli, sağrı daha az beyazdır. Üreme dışında göz arkasındaki çizgi enseye uzanır; Ak Kanatlının aşağı inen yuvarlak kulak lekesinden farklıdır.

Dünya Yayılışı

Doğu Avrupa’dan Asya’nın doğusuna uzanan alanlarda ürer. Kışlık yayılış Afrika, Güneydoğu Asya ve Avustralasya’ya uzanır. Bütün topluluklar tek bir kıtada kışlamaz; bütün kuşlar için tek kış hedefi verilmez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye göç alanları arasındadır; üreme de bildirilmiştir. BirdLife’ın 2021 eki Türkiye üreme tahminini 2002–2012 dönemi kısmi verisine dayandırır. Bu eski veri 2026 sayımı değildir; ilkbaharda beslenen sürü ayrıca yuvalanma kanıtı sayılmaz.

Gaziantep Doğanpınar Sulama Göleti’nde 1 Şubat 2020’de fotoğraflanan erişkin, Kiat–Pyle makalesinde siyah üreme giysisinde ve açık giysiye geçişi başlamış olabilecek kuş olarak gösterilir. BirdLife’ın 2021 ekinde Türkiye için 2013–2019 kış varlığı da bildirilir. Bunlar kışın kesin yokluğu çürütür; bütün ülkede düzenli kışlama veya kış üremesini kanıtlamaz.

Göç Yolculuğu

Yeni Zelanda’ya gelen kuşların çoğu kuzeydeki üreme döngüsünü izler; orada seyrek üreme kayıtları da vardır. Yeni Zelanda yazı Türkiye kışına denk gelir; oradaki mevsim adları Türkiye takvimine aktarılmaz. Gözlem noktaları aynı bireyin izlenen rotası gibi birleştirilmez.

Üreme Alanı

Sığ, bitkili tatlı sularda ürer. Doğu Polonya’daki Bug Nehri çalışması, su tutan çayırların yanında eski nehir yatağından ayrılmış gölcüklerde yüzen bitkilerin de yuva desteği olduğunu anlatır.

Yuva Yeri

Yuva, bitki parçalarından yapılmış sığ bir çanaktır. Polonya’nın Bug Nehri kolonilerinde yuvalar yüzen Stratiotes aloides bitkisine dayanıyordu. Bu bitki Türkiye kolonilerinin zorunlu desteği değildir. Yüzen destek, dalga ve seviye değişimine dayanma garantisi değildir.

Polonya makalesinin Cramp’tan aktardığı kuzey toplulukları sentezinde tipik üç yumurta, yaklaşık 20 günlük kuluçka ve 24 günde ilk uçuş verilir. Yabancı uzman anlatısı kuluçkayı 18–22 gün ve iki yetişkinin ortak görevi olarak açıklar. Bu değerler Türkiye’de ayrıca ölçülmüş tek süre değildir; aralıklardan ortalama üretilmez. Aktif koloniye girilmez.

Günlük Alan Kullanımı

Yeni Zelanda’da sığ kıyı lagünleri, küçük haliçler ve yakındaki sulak alanlar kullanılır. Kıyı kaydı, türü yalnız deniz kuşu yapmaz; beslenme alanı ayrıca üreme kolonisi değildir.

Ne Yer?

Başlıca su böceklerini alır; küçük balık ve iribaş da yiyebilir. İribaş, kurbağanın suda yaşayan yavrusudur. Bu çeşitlilik, Türkiye’deki her alanda aynı besin oranlarının ölçüldüğü anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Hong Kong hesabında yüzey üzerinde dolaşır, havada asılı kalıp yüzeydeki veya hemen alttaki ava yönelir. Yeni Zelanda hesabı havada böcek yakalamayı ve ara sıra suya girişi de bildirir; “hiç dalmaz” mutlak kuralı uygun değildir.

İlginç Bilgiler

Polonya’nın Bug Nehri çevresinde 2007–2010’da dokuz kolonide 113 Ak Kanatlı ve 92 Kara Sumru yuvası izlendi. En az bir yavru çıkmasıyla tanımlanan başarı Ak Kanatlıda daha düşüktü; kuvvetli rüzgâr, koloninin yeri ve yumurtlamanın başlangıcıyla ilişkiliydi. Bu, yavruların uçana kadar yaşama oranı değildir; Türkiye’ye aynı kayıp oranı atanamaz.

Polonya’nın Morzyczyn–Prostyn çevresindeki iki eski nehir yatağı gölcüğünün başka incelemesinde 96 Ak Kanatlı yuvası izlendi. Makale saha yıllarını 2007, 2009–2010 ve 2016 olarak sıralar. En az bir yavru çıkan yuvalar yoğun kıyı bitkilerine daha yakın ve daha erken kurulmuştu. Su yükseldiğinde yumurtaların ıslanması, fırtınada bitki kümelerinin sürüklenmesi gözlendi; bitkinin desteğini neden kaybettiği ise mekanizma yorumudur.

Kiat ve Pyle’ın Ortadoğu incelemesinde 2017–2022 kışlarında görüntülerle değerlendirilen 96 kuşun 94’ü siyah üreme giysisinde erişkindi. Afrika karşılaştırmasıyla müze ve İsrail halkalama verileri de kullanıldı; bunlar tek yıllık ülke sayımı değildi. Afrika’da henüz bilinmeyen üreme alanlarından kuzeye göç olasılığı, yazarların tartıştığı hipotezlerden biridir. Bu açıklamanın güçlüklerini de tartışırlar; bulunmuş bir koloni bildirmezler.