← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Küçük Altın Yağmurcun · Pluvialis fulva

Hızlı Tanı

Küçük Altın Yağmurcun (Pluvialis fulva; Pacific Golden-Plover), uzun bacaklı, altın benekli bir kıyı kuşudur. Üreme giysisinde siyah yüz ve alt tarafı beyaz sınırlar; kışın siyah karın beklenmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Başı büyük, boynu ince, kanatları uzundur. Kısa gagası Gümüş Yağmurcunun ağır gagasından incedir.

Üreme dışında üst taraf kahverengi üzerine sarı beneklidir; göğüs sarımsı kahverengi, karın daha açıktır. Tüy değişiminde siyah ve açık tüyler karışır.

Kapalı kanadın ucu çoğunlukla kuyruk ucuna yakın kalır veya onu az aşar. Bu, kuyruğu belirgin aşan uzun kanatlı Amerika Altın Yağmurcunuyla karşılaştırmada yararlıdır. Duruş ve tüy değişimi oranı etkileyebildiğinden, tek bir fotoğraf ölçüsüyle kesin kimlik verilmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme erkeğinin altı daha düzgün siyahtır; dişide beyaz-kahverengi tüyler karışabilir. Tüy değişiminde yalnız siyahın miktarıyla kesin eşey belirlenmez.

Gençte üst tarafın sarı kenarlı koyu tüyleri düzenli beneklenme oluşturur. Baş ve göğüs daha sarımsı, göğüs ile yanlar benekli, karın ortası beyazdır. Uzakta yalnız “daha açık” görünmek yaş belirlemeye yetmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta sivri kanatlar ve koyu sağrı seçilir. Gri-kahverengi kanat altı, Gümüş Yağmurcunun siyah koltuk altından ayrılır; Amerika Altın Yağmurcununda da gridir.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı “tlu-ee” benzeri, ikinci hecesi vurgulanan iki heceli bir ıslık olarak tarif edilir. Ötüşü ise aralarda duraklayan, ağır ıslık dizileri taşır. Yazılı hece sesin bütün ayrıntılarını karşılamaz.

Erkek, üreme gösterisinde abartılı kanat vuruşlarıyla yavaş uçabilir; inişte kanatlarını V biçiminde kaldırabilir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Altın Yağmurcun, Pluvialis apricaria, benzer altın benekler taşır. Uçuşta çok açık kanat altı ve beyaz koltuk altı tüyleri, Küçük Altın Yağmurcunun gri-kahverengi kanat altından ayrılır. Üstten hafif beyaz kanat çizgisi görülebilir; tek başına sarı beneklenme iki türü ayırmaz.

2. Amerika Altın Yağmurcunu, Pluvialis dominica, kapalı kanadın uzun uçuş tüylerinin daha ileri uzanmasıyla daha uzun arka uçlu görünür. Üreme erkeğinde beyaz baş-boyun alanı göğüs altında devam etmez; böğürler ve kuyruk altı siyahtır. Üreme dışı giysilerde renkler ve oranlar örtüşebilir; gri kanat altı bu iki türü tek başına ayırmaz.

3. Gümüş Yağmurcun, Pluvialis squatarola, daha dolgun gövdeli ve kalın gagalıdır. Uçuşta her giyside siyah koltuk altları bulunur; beyaz sağrı ve açık kanat çizgisi de görülebilir. Gençlerin benekli görünmesi, onları otomatik olarak altın yağmurcunlardan biri yapmaz.

Dünya Yayılışı

Rusya’da Yamal Yarımadası’ndan Çukotka ve kuzey Kamçatka’ya, ayrıca Alaska’nın batı kıyılarına uzanan kuzey bölgelerde ürer. Kış alanları Afrika Boynuzu ve Hint alt kıtasının kıyılarından Tayvan, Endonezya, Avustralya-Yeni Zelanda çevresi ve Pasifik adalarına kadar yayılır. Üreme ve kış alanlarının genişliği, bütün toplulukların aynı yolu izlediği anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de çok seyrek bir gezgindir. 2014’te yayımlanan 2007–2011 Türkiye kuş raporu üçüncü-altıncı ülke kayıtları arasında Kızılırmak Deltası, Tuzla Gölü ve Kuyucuk Gölü’nü listeler. Tuzla kaydı 20 Mayıs 2011, Kuyucuk kaydı 8 Ekim 2011 tarihlidir. Bunlar o dönemin kayıtlarıdır; türün Türkiye’de düzenli ürediğini, kışladığını veya her yıl aynı göç yolunu kullandığını göstermez.

Göç Yolculuğu

Oahu, Hawaii’de 2009 ve 2010 ilkbaharında işaretlenen kuşların ışık kaydedicileri, Alaska ile ada arasında duraksız deniz uçuşlarını ortaya koydu. Araştırmada on dokuz kuzey ve on sekiz güney yolculuğu çözümlendi; ortalama mesafeler yaklaşık 4.800 ve 4.900 kilometreydi. Konumlar ışık düzeyinden tahmin edildiği için mesafe ve sürelerde hata payı vardır. Bu Oahu örneği, Türkiye’de görülen işaretsiz bir kuşun rotası değildir.

Üreme Alanı

Kuzey tundralarında ürer. Cornell’e göre Alaska’da Amerika Altın Yağmurcunundan daha alçak, bitkili ve az taşlı alanları kullanabilir; Rusya’daki ortamları daha çeşitlidir.

Yuva Yeri

Yeni Zelanda uzman rehberinin Kuzey Kutbu çevresindeki üreme hesabına göre yuva, liken ve yosun arasındaki kuru zeminde likenle döşenmiş sığ bir çukurdur. Genellikle dört yumurtaya iki eş kuluçka yatar; yavrular yaklaşık 26 günde çıkar. Bu, Türkiye’de ölçülmüş yuva verisi değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Göç ve kışta tarla, kısa otluk, kıyı ve çamurlukları kullanır. Hawaii kış kuşları gündüz beslenme alanını savunup gece topluca dinlenebilir.

Ne Yer?

Böcekler, örümcekler, solucanlar, küçük kabuklular ve yumuşakçalar yenir. Tundrada meyveler de besine katılır; ara sıra tohum ve yaprak alabilir. Besin listesi, her bölgede bütün bu yiyeceklerin aynı oranda tüketildiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Kısa koşular arasında durup avını gagalar. Hawaii çimliklerinde solucan ve çokayaklıları çıkarabilir; küçük avı yutar, büyük parçaları ayırır.

Kış Alanına Yeniden Dönüş

Oahu, Hawaii’deki 2009–2010 izleme çalışması yalnız yolculuğu değil, alan bağlılığını da gösterdi. Işık kaydedici takılan yirmi dört kuşun yirmi ikisi sonraki sonbaharda dönüp önceki kış alanını yeniden kullandı; yirmisi yakalanarak cihazları geri alındı. Araştırma baştan çimliklerde kendi alanını savunan kuşları seçmişti. Bu nedenle dönüş oranı, bütün dünya nüfusunun hayatta kalma oranı değildir. Geri dönmeyen kuşun ölmüş olduğu da doğrudan kanıtlanmaz; görülmeme ile ölüm ayrı sonuçlardır.

Aynı Tür İçinde Bölgesel Farklar

2015’te yayımlanan bir çalışma, farklı bölgelerden 557 müze örneğini karşılaştırdı. Alaska’da üreyen erişkinlerin kanatları, Sibirya’daki üreme gruplarınınkinden daha uzundu; tüy değiştirme zamanlarında da fark bulundu. Ölçümler aynı araştırmacı tarafından yapıldı, gençlerle erişkinler ayrı karşılaştırıldı. Alaska ve Sibirya topluluklarının uzun deniz uçuşlarıyla bu farkların ilişkili olabileceği tartışıldı; evrimsel neden kesin olarak kanıtlanmadı. Bu farklar yeni alt türler önerilmesine yol açtı; güncel AviList ise türü alt tür ayırmadan listeler. Her fotoğraftan kuşun geldiği bölge kesin olarak anlaşılamaz.

Bir Gözlemin Kimliği Nasıl Açıklanır?

ABD’nin New York eyaletindeki Mecox Körfezi’nde 1 Eylül 2003’te görülen geçiş giysili bir kuş, ilk bakışta Gümüş Yağmurcun sanıldı. Daha yakın incelemede altın sırt benekleri, kısa kanat çıkıntısı ve kuyruk altı görünümü değerlendirildi; uçuşta beyaz kanat çizgisinin bulunmaması da kaydedildi. Hugh McGuinness’in yayımladığı gözlemde kuşun sesi duyulmamıştı. Kimlik, tek bir renkten değil birlikte incelenen yapı ve tüy özelliklerinden çıkarıldı. Bu tarihli tek kayıt, bütün kuşlarda aynı giysi veya davranışın beklenmesi için yeterli değildir.