← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Yeşil Papağan · Psittacula krameri

Hızlı Tanı

Yeşil Papağan (Psittacula krameri, Rose-ringed Parakeet), parlak yeşil gövdeli, kırmızı kancalı gagalı ve çok uzun sivri kuyruklu bir papağandır. Kentlerde uçan sürüsü çoğu zaman yüksek çağrılarıyla fark edilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Ortadaki kuyruk tüyleri yanlardakilerden uzundur; kuyruk bu yüzden basamaklı ve sivri görünür. Uzun, sivri kanatlar ile görece ince gövde birlikte değerlendirilir.

Gaganın alt yarısının rengi bütün topluluklarda aynı değildir. Afrika’daki Psittacula krameri krameri alt türünde alt gaga siyahken, Asya’daki borealis alt türünde gaga bütünüyle kırmızı olabilir. Bu nedenle koyu alt gaga, türün bütün bireyleri için zorunlu işaret değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekte siyah çene lekesi yanak altından boynun iki yanına uzanır; ensede ince pembe halka görülür. Dişide bu siyah-pembe desen bulunmaz. Ancak halkasız bir birey genç erkek de olabilir; bu yüzden her halkasız kuş dişi diye adlandırılmaz.

Genç kuş dişiye benzer; daha sarımsı yeşil, daha kısa kuyruklu olabilir ve gagasının ucu soluktur. İtalya’da Roma ve çevresinde 2016–2017’de yürütülen ölçüm çalışması, tam erkek halkasını üçüncü yaşla ilişkilendirir. Mavi baş tüyleri veya eksik halka, daha genç erkeklerde görülebilir; araştırmada bu yaş değerlendirmesi kesin doğum tarihi yerine olasılık olarak ele alınmıştır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve doğrudandır. Üstte uçuş tüyleri koyu yeşildir. Altta gri-siyahımsı uçuş tüyleri, yeşil kanat örtüleriyle karşıtlık oluşturur; kuyruk altı sarımsıdır.

Ses ve Davranış

Çağrısı yüksek ve delici bir “kii-ak” sesi gibi duyulur; başka kısa, yinelenen çağrılar da verir. Uçarken de tünemişken de seslenebilir. Yazıyla verilen bir hece, benzer papağanlardan kesin ayrım için yeterli değildir.

Karıştırılabilecek Türler

En önemli benzeri İskender Papağanıdır (Psittacula eupatria, Alexandrine Parakeet). O daha iri ve daha büyük gagalıdır; omzunda bordo-kahverengi bir yama taşır. Yeşil Papağanın omzu yeşildir. Erkek İskender Papağanı da boyun halkalı olduğundan, yalnız halka görmek iki türü ayırmaz.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Afrika ile Güney Asya’dadır. AviList v2025b dört alt tür tanır: ikisi Afrika’da, ikisi Pakistan’dan Hindistan, Nepal, güneydoğu Çin ve Myanmar’a uzanan alanlarda, ayrıca güney Hindistan ile Sri Lanka’da bulunur. İnsanlar tarafından götürüldüğü Avrupa ve Orta Doğu dahil birçok yerde yerleşik topluluklar oluşmuştur. Bu toplulukların alt tür kökeni her zaman açık değildir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de insan aracılığıyla yerleşmiş, üreyen toplulukları vardır. Erciyas-Yavuz ve arkadaşlarının 2025 araştırması, düzenli kayıtların 1975’e uzandığını ve en az on kentte yerleşmiş topluluk bulunduğunu bildirir. İstanbul, Ankara, İzmir ve Şanlıurfa, 2020–2021 geceleme sayımlarının yapıldığı dört kenttir.

Göç Yolculuğu

Yerleşiktir; düzenli uzak mesafe göçü yapmaz. Ortak geceleme yeriyle beslenme alanı arasındaki günlük uçuş, göçten farklıdır. Yerleşiklik, kuşun gün boyunca aynı ağaçta kalması anlamına gelmez.

Üreme Alanı

Doğal yayılışında açık ormanlar, ağaçlı savanlar ve tarım alanlarını kullanır. Yerleştiği kentlerde parklar ve bahçeler önemlidir. İstanbul’da Mart–Mayıs 2012’de dokuz parkta yapılan araştırmada, Yeşil Papağan yuvaları çoğunlukla çınarlarda bulundu. Çalışma özellikle yaşlı ağaçlı büyük parkları kapsadığından, sonucu bütün kent ağaçlarına aynı biçimde yaymak doğru olmaz.

Yuva Yeri

Ağaç kovuklarına, bazen duvar veya kaya boşluklarına yuvalar; mevcut deliği genişletebilir. BTO derlemesinde tipik sayı 3–4, bildirilen aralık 2–6 yumurtadır. Kuluçka dişide 22–24 gün, yavruların yuvada gelişimi 40–50 gün olarak verilir. Bunlar derleme değerleridir; Türkiye’deki her yuvanın kesin süresi sayılmaz. Yuva boşluğunun içine yaklaşılmaz veya kamera sokulmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Geceyi kalabalık gruplarla ağaçlarda geçirir. Günlük hareketleri sırasında toplu ve gürültülü uçuşlar görülebilir. Üreme dönemi dışında kalabalık sürüler oluşturması, her çiftin aynı yuvayı paylaştığı anlamına gelmez.

Ne Yer?

Beslenmesi büyük ölçüde bitkiseldir. Tohumlar, meyveler, yemişler, çiçekler, tomurcuklar ve nektar tüketir. Ağaçların dış dallarında besin arayabildiği gibi tahıl tarlalarına veya yemliklere de iner. Türkiye’deki bir sürünün ekonomik zarar düzeyi, başka ülkedeki tarım gözlemiyle hesaplanamaz.

Nasıl Avlanır?

Kancalı gagasıyla sert tohumları kırar, meyveyi koparır ve tomurcukları keser. Ayaklarıyla tutunduğu ince dallardaki yiyeceklere ulaşabilir. Gaga hem besini işlemeye hem ağaçta hareket etmeye yarar.

Sayım, Tahmin ve İklim Modeli

Bir nüfus tahmini, tek bir akşam görülen kuşların toplamıyla aynı şey değildir. Türkiye’de 2020–2021’de dört kentte yapılan ve 2025’te yayımlanan araştırmada, 13 geceleme yerindeki sayımların toplamı 4.020–4.560 bireydi. Uzman değerlendirmeleri ve gözlem kayıtları eklendiğinde on kent için yaklaşık 6.000 birey tahmin edildi. Aynı çalışmanın iklim modeli, Türkiye’nin yüzde 34’ünü o dönem için uygun buldu. Bu yüzde kuşların yerleştiği alanı göstermez; sıcaklık ve yağışla hesaplanan uygunluğu gösterir. Model, gelecekte her uygun alana kuşların kesinlikle yerleşeceğini de kanıtlamaz.

Hazır Bir Kovuktan Yararlanmak

Yeni bir ağaç kovuğu açmakla eski bir kovuğu kullanmak farklı davranışlardır. İngiltere’de 2001–2003 arasında Londra çevresi, Kent ve Dorset’te yürütülen araştırmada 108 yuva bulundu. Bunların 58’i eski ağaçkakan yuvalarında, 31’i doğal kovuklarda, 19’u yuva kutularındaydı. Kuşların sıfırdan delik açtığı görülmedi; mevcut deliği genişletme yalnız bir kez kaydedildi. Bu çalışma, gagası güçlü diye her papağanı ağaçkakan gibi yuva oyan bir kuş saymamak gerektiğini gösterir.

Aynı Parkta Üreyen İki Papağan

İki papağan türünün aynı parkta üremesi, aralarındaki rekabetin sonucunu tek başına açıklamaz. İstanbul’daki Mart–Mayıs 2012 araştırmasında dokuz parkın beşinde hem Yeşil Papağanın hem İskender Papağanının etkin yuvaları bulundu. Toplam 38 yuvanın 15’i Yeşil Papağana aitti. Ağaç karşılaştırması için her türden 12 yuva ile yuva bulunmayan 24 ağaç kullanıldı. Yazarlar, daha iri İskender Papağanının bazı uygun kovukları alıyor olabileceğini tartıştı; fakat bunu sınanmış bir neden olarak sunmadı. Küçük örneklem ve tek üreme mevsimi, yorumu sınırlar.