← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Yeşilimsi Çıvgın · Phylloscopus trochiloides

Biyometri

| Ölçü | Değer |
| Toplam boy | 10–11,5 cm (çoğunlukla ~11 cm) |
| Kanat açıklığı | 16–19 cm |
| Kanat kirişi (chorda alae) | ~54–64 mm |
| Kuyruk (cauda) | ~40–48 mm; kısa-orta |
| Tarsometatarsus | ~17–20 mm |
| Gaga (culmen) | ~10–12 mm; ince, sivri |
| Kütle | 6–10 g (tipik 7–9 g) |

Eşeyler tüy ve boyutta ayırt edilmez. Bu dosya **Yeşilimsi Çıvgın (*Phylloscopus trochiloides*)** içindir — Yeşil Çıvgın (*P. nitidus*) artık ayrı türdür; karıştırmayın. Türkiye’de esas olarak geçit göçmeni; üreme kuzey/doğu Palearktik orman kuşaklarındadır.

Genel Yapı ve Silüet (habitus)

Klasik küçük yaprakçıvgını: ince gaga, kısa kuyruk, taçta hızlı hareket, sık kanat/kuyruk seğirmesi. Silüet Yeşil / Söğütbülbülü / Çıvgın ile karışabilir; teşhis ton + kaş + kanat çubuğu + bacak + ses paketinden yapılır.

Uzaktan ilk izlenim soğuk zeytin-gri üst + kirli beyaz alt + uzun beyazımsı kaş + tek kanat çubuğudır. Yeşil’in parlak sarı-yeşili yoktur.

Tünemiş Teşhis: Soğuk Zeytin + Tek Bar

Türün tüneme anahtarı:

• Üst: soğuk zeytin-gri / mat yeşilimsi; “parlak yeşil flaş” zayıf
• Supercilium: uzun, beyazımsı-krem (sarı yıkama zayıf veya yok); göz önünde net
• Kanat: genelde tek açık kanat çubuğu (büyük örtü); ikinci çubuk silik/yok
• Alt: kirli beyaz; göğüste çok hafif sarımsı yıkama olabilir ama Yeşil kadar sıcak değildir
• Bacak: değişken ama sıkça orta-koyu; Yeşil’deki açık et tonundan daha koyu kalabilir
• Gaga: ince; alt çene tabanı açık olabilir

Koyu kulak örtüsü kaşı keskinleştirir. Sonbahar aşınmasında bar zayıflayabilir — o zaman ses ve primer/kaş formu kritikleşir.

Baş Bölgesi (caput)

• Pileus: soğuk zeytin; koyu coronal stripe yoktur.
• Supercilium: beyazımsı, uzun; göz çizgisi koyu.
• Regio parotica: koyu zeytin-gri.
• Gula: kirli beyaz.
• Iris: koyu.
• Rostrum: ince Phylloscopus gaga; Yeşil’den yapısal olarak çok farklı değildir — ton ve ses ayırır.

Gövde Altı (partes inferiores)

Pectus–abdomen kirli beyaz; yanlarda soluk zeytin yıkama. Sarı “önlük” yoktur. Crissum soluk. Çizgi/leke yoktur.

Kanat ve Kuyruk Deseni

Üstten: Mantle soğuk zeytin; tek bar tipik. Remiges koyu, dar açık kenarlı. Kuyruk zeytin-kahve; beyaz dış flaş dramatik değildir.

Alttan: Kanat altı soluk gri-beyaz; özel panel yok.

Primer projeksiyon: orta — Çıvgın’dan uzun, Söğütbülbülü’nden kısa kalabilir; yine de tek başına teşhis değildir.

Gaga ve Ayak

Gaga ince-sivri. Bacak tonu değişken; açık bacak = otomatik Yeşil değildir, ama koyu bacak Yeşil’i zayıflatır. Ayaklar yaprak kavramaya uyarlı anisodaktil.

Yaş Tayini (ageing)

• 1. kış: taze bar daha net; üst biraz daha yeşilimsi olabilir.
• Erişkin sonbahar: aşınma ile bar ve ton soluklaşır.
• Eşey ayrılmaz.

Karışan Türlerle Ayırım

**1. Yeşil Çıvgın (*Phylloscopus nitidus*) — en kritik**
Parlak yeşil üst, sarımsı kaş ve alt, genelde daha açık bacak. Yeşilimsi soğuk zeytin + beyazımsı kaş. Doğu Anadolu’da her iki türü de düşünün; ses kaydı altın değerindedir.

**2. Çıvgın (*Phylloscopus collybita*)**
Kanat çubuğu yok, koyu bacak, kısa primer, “çip-çap”. Yeşilimsi’nin barı ve uzun kaşı yoktur.

**3. Söğütbülbülü (*Phylloscopus trochilus*)**
Bar yok (veya silik), açık bacak, uzun primer, melodik şarkı. Üst daha sıcak zeytin-kahve olabilir.

**4. Kuzey Çıvgını (*Phylloscopus borealis*)**
Daha iri, kalın gaga, çok uzun kaş, güçlü tek bar; Türkiye’de aşırı nadir. Yeşilimsi daha narin gagalıdır.

**5. Sarıkaşlı / Akkaşlı (*P. inornatus* / *P. humei*)**
Çift bar + daha küçük; Sarıkaşlı’da sarımsı kaş ve rump ipuçları. Yeşilimsi tek barlı ve biraz daha “düz” yüzlüdür.

**6. Esmer Çıvgın (*Phylloscopus fuscatus*)**
Kahverengi üst, belirgin açık kaş, bar yok, koyu bacak; çalı/yer seviyesinde. Yeşilimsi taç zeytinlidir.

Üreme: Yumurta Sayısı ve Kuluçka

Yeşilimsi Çıvgın (*Phylloscopus trochiloides*) için tipik üreme parametreleri (handbook aralıkları):
• Yumurta sayısı (kuluçka / clutch): 4–6
• Kuluçka süresi: 12–14 gün (çoğunlukla dişi; türüne göre erkek de paylaşabilir)
• Sahada yuvalar rahatsız edilmemeli; rakamlar popülasyon ve yıla göre daralır veya genişler.

Küresel Üreme Areali

*Phylloscopus trochiloides* geniş bir kuzey-doğu Palearktik orman üreme alanına sahiptir: İskandinavya’nın doğusundan Rusya taigasuna, Orta Asya dağ ormanlarına ve doğuya doğru Sibirya kuşaklarına. Kışlama Hint altkıtası ve Güneydoğu Asya üzerindedir. Alttür kompleksi tarihsel olarak *nitidus*’u da içermiştir; modern listelerde Yeşil ayrıdır.

Küresel nüfus büyüktür; IUCN Least Concern (LC).

Türkiye'deki Durum

Türkiye’de düzenli geçit göçmeni (özellikle kuzey, kuzeydoğu ve doğu koridorları); üreme beklenmez veya çok lokal/istisnai tartışmalıdır. Kayıtlar:

• İlkbahar ve sonbahar: Karadeniz kıyısı, boğazlar, doğu vadileri, dağ geçitleri
• İç ve güneyde daha seyrek; her “yeşilimsi barlı çıvgın” Yeşil olabilir — belgeleyin

Fenoloji

| Dönem | Faaliyet |
| Nisan – Mayıs | İlkbahar geçidi |
| Haziran – Temmuz | Üreme kuzeyde; Türkiye’de yaz kaydı istisnai |
| Ağustos – Ekim | Sonbahar geçidi (asıl yoğunluk) |
| Kasım – Mart | Kışlama beklenmez |

Göç Rotası

Taiga üreme alanlarından güney-doğu Hint–SE Asya kışlamasına. Anadolu batı geçit kenarının parçasıdır; gece göçü + gündüz taç beslenmesi tipiktir.

Üreme Habitatı (beklenen / küresel)

Kuzeyde tayga, huş–kavak–iğne karışımı, dağ ormanı ve orman kenarı. Türkiye’de üreme habitatı pratikte yok sayılır; görülen kuşlar geçit durağındadır.

Beslenme Habitatı

Taç ve orta katman yaprakları; göçte park, koruluk, bahçe, vadi çalılığı. Nemli yaprak döken kuşaklar tercih edilir.

Kolonyal Yapı ve Sosyal Ortam

Kolonyal değildir. Göçte tek veya küçük grup; karışık yaprakçıvgını sürülerine katılabilir. Erkek şarkısı ince, tekrarlı “tiss-yip” tipi frazlar içerir (Yeşil’den farklı diyalekt).

Diyetin Yapısı

Böcek ve küçük omurgasızlar: yaprak biti, tırtıl, küçük sinekler, örümcekler. Meyve payı düşüktür.

Av Teknikleri

Yaprak gagalama, kısa sallı, taçta hızlı tarama. Göçte alçak çalı kenarı da kullanılır.

Yavru Besleme Ekolojisi

Üreme alanlarında yavrulara yumuşak larvalar taşınır. Türkiye’de yavru bakımı beklenmez; geçit kuşları yağlanma böceklenmesine bağlıdır.

İsim: Yeşilimsi Çıvgın / Greenish Warbler / *trochiloides*

Türkçe Yeşilimsi, “tam yeşil değil” tonunu vurgular — Yeşil Çıvgın’dan ayırım için isim bilinçli seçilmiştir. *trochiloides* “söğütbülbülüne benzeyen” demektir.

Split Notu

*P. nitidus* ayrılınca sahada iki tür kontrolü zorunlu oldu. Eski “Yeşilimsi” kayıtları yeniden değerlendirilmelidir.

Türkiye'de Anlamı

Sonbahar taç çıvgınlarının temel barlı türlerinden biridir. Tek bar + soğuk zeytin formülü temel derstir.

Koruma Durumu

• IUCN: Least Concern (LC)
• Türkiye: geçit habitatları (sahil korulukları, vadi taçları); nadir ayrım kayıtlarında belgeleme
• Playback’i sınırlayın