Biyometri
| Ölçü | Değer |
| Toplam boy | 76–110 cm (alttüre göre geniş aralık; park formları çoğu ~80–100 cm) |
| Kanat açıklığı | 127–185 cm |
| Kanat kirişi | alttüre göre çok değişken |
| Kuyruk | siyah; beyaz üropigium |
| Bacak alt bölümü | koyu |
| Gaga | siyah; Akyanaklı’dan daha uzun ama Anser’den kısa |
| Kütle | ~2,5–6,5 kg (iri alttürler / park kuşları daha ağır) |
Cinsel boyut farkı orta; erkek biraz daha iri. Tüy eşeyleri ayırt ettirmez. Bu dosya DB üçlüsü **Kanada Kazı (*Branta canadensis*) / Canada Goose içindir. Kartvizit: uzun siyah boyun × beyaz yanak bandı (cheek patch) × kahve gövde × siyah baş**.
Not: *B. hutchinsii* (Cackling Goose) daha küçüktür; Türkiye’de beklenen kayıtlar pratikte **kaçmış / yarı yabani *B. canadensis* park stokları**dır.
Genel Yapı ve Silüet
İri, uzun boyunlu Branta. Baş siyah, yanakta geniş beyaz bant; gövde kahve, alt daha açık. Uçuşta uzun boyun öne uzar; kanat vuruşu güçlü, sürü “V” yapabilir. Ses derin, burnundan *honk* — park göllerinde tanıdık.
Akyanaklı’dan belirgin büyük; Boz Kaz’dan siyah baş–boyun ve beyaz yanak ile ayrılır.
Tünemiş / Yüzmede Teşhis: Beyaz Yanak Bandı
Teşhis paketinde:
• Baş ve boyun siyah
• Gözden boyna inen geniş beyaz yanak bandı (tam yüz beyaz değil)
• Göğüs ve gövde kahve; alt daha soluk
• Gaga siyah; bacak siyah–koyu
• Beyaz üropigium / kuyruk sokumu (uçuşta flaş)
• İri boy ve uzun boyun
Akyanaklı’nın tüm yüzü beyaz ve göğsü siyahtır — karıştırmayın.
Baş Bölgesi
• Baş: siyah “başlık”.
• Yanak bandı: beyaz; genişlik alttüre/bireye göre değişir ama her zaman “yanak bandı”dır, tam maske değildir.
• Gaga: siyah.
• Göz rengi: koyu.
Gövde Altı
Göğüs kahve–sarımsı bej; karın daha açık, bazen kırçıllı. Siyah göğüs bloğu yoktur (Akyanaklı’dan fark).
Kanat ve Kuyruk Deseni
Üstten (Kanat Üstü Uçuş Levhası):
• Kahve mantle; koyu uçuş telekleri
• Beyaz üropigium flaşı + siyah kuyruk
• Uzun siyah boyun silüeti
Alttan (Kanat Altı Uçuş Levhası):
• Kanat altı gri–kahve; belirgin “bayrak” kanat altı yok
• Açık karın; uzun boyun altı siyah
Gaga ve Ayak
Gaga siyah, orta uzunluk. Bacak koyu; perdeli. Anser turuncu bacakları yoktur.
Yaş Tayini
• Genç birey (juvenil): Yanak bandı daha kirli; gövde daha yumuşak görünümlü kahve; tüy kenarları aşınmış olabilir.
• Erişkin: Keskin beyaz yanak, düzgün kahve gövde.
• Eşey tüyden ayırt edilmez.
Karışan Türlerle Ayırım
**1. Akyanaklı Kaz (*Branta leucopsis*)
Daha küçük; tam beyaz yüz**, siyah göğüs, gri barlı sırt. Kanada’da yüz yalnızca yanak bandı, gövde kahvedir.
**2. Boz Kaz (*Anser anser*)**
Turuncu gaga–bacak, gri gövde, siyah baş yok.
**3. Yosun Kazı (*Branta bernicla*)**
Çok daha küçük ve koyu; beyaz yanak bandı yok (küçük boyun yanı beyazı farklı).
4. Hibrit park kazları
Boz × Kanada vb. ara formlar park göllerinde olur; gaga rengi ve boyun desenini not edin.
Üreme: Yumurta Sayısı ve Kuluçka
Kanada Kazı (*Branta canadensis*) için tipik üreme parametreleri (kaynak kitap aralıkları):
• Yumurta sayısı (kuluçka / yumurta kümesi): 4–7 (2–8)
• Kuluçka süresi: 25–30 gün (çoğunlukla dişi; türüne göre erkek de paylaşabilir)
• Sahada yuvalar rahatsız edilmemeli; rakamlar popülasyon ve yıla göre daralır veya genişler.
Küresel Üreme Areali
Doğal areal Kuzey Amerika (Kanada ve kuzey ABD); Avrupa’da geniş tanıtılmış / ferâl popülasyonlar (Britanya, Benelüks, İskandinavya, Orta Avrupa). IUCN doğal stok için Least Concern (LC); Avrupa ferâl stokları yerel ekoloji ve tarım çatışması yaratabilir.
Türkiye'deki Durum — kaçak / park kökeni net yazılmalı
Türkiye’de doğal üreyen yabanıl popülasyon yoktur. Görülen kuşlar hemen her zaman:
• Park, gölet, hayvanat bahçesi ve süs suyu kaçakları
• Yarı yabani, insanlara alışkın bireyler
• Nadiren uzak mesafeli “yabanıl görünümlü” gezginler — yine de köken çoğu zaman ferâl Avrupa stoku veya kaçıştır
Kayıt verirken: halka, aşırı uysallık, kırpık telek, park habitatı ve eşlik eden süs kazları not edilmelidir. “Yabanıl göçmen Kanada Kazı” iddiası çok güçlü kanıt ister.
Fenoloji
Yıl boyu park sulaklarında görülebilir; belirgin göç fenolojisi Türkiye için beklenmez.
Göç Rotası
Doğal göç Kuzey Amerika içindedir. Avrupa ferâl kuşları kısmen yerleşik, kısmen kısa mesafeli hareketlidir. Türkiye bir doğal göç koridoru değildir.
Üreme Habitatı (doğal / Avrupa ferâl)
Göl, nehir ve park göleti kıyıları; yere veya ada üzerinde yuva. Türkiye’de yalnızca süs/park ortamında üreme denemeleri olabilir.
Beslenme Habitatı
Kısa çim, park çimenliği, tarım kenarı, sığ göl kıyısı. İnsanın biçtiği çim Kanada Kazı için ideal “otlak”tır.
Sosyal Ortam
Çift veya aile grupları; park göllerinde kalabalık sürü olabilir. Agresif üreme alanı savunması üreme döneminde tipiktir.
Diyetin Yapısı
Otçul: çim, yonca, tarımsal yeşillik, sığ su bitkileri. Parklarda ekmek beslemesi sağlıksızdır ve teşvik edilmemelidir.
Otlatma Teknikleri
Kısa çim tıraşı; sürü halinde park çimenliği. Suda dabbling azınlıktır.
Yavru Beslenme
Civcivler yuvadan çıktıktan kısa süre sonra hareketlenen; ebeveynlerle otlanır. Park üremelerinde insan rahatsızlığı yüksek riskdir.
Adının Hikâyesi
Türkçe Kanada Kazı doğal coğrafyayı adlandırır. *canadensis* = Kanada’ya ait. Beyaz yanak bandı türün evrensel saha işaretidir.
Türkiye’de “Yabanıl mı, kaçak mı?”
Bu türde varsayılan kaçaktır. Tersi kanıtlanana kadar kayıt kategorisi buna göre tutulmalıdır.
Koruma Durumu
IUCN: Least Concern (LC). Türkiye için koruma önceliği yabanıl stok değil; kaçakların sulak alan ekolojisine etkisi ve hibritleşme riskinin izlenmesidir.
Türkiye Açısından Önem
Park kazı eğitimi: gözlemciye köken notu alışkanlığı kazandırır. Akyanaklı gibi gerçek nadir Branta kayıtlarının “Kanada sandım” diye kaçırılmaması için yanak bandı × tam beyaz yüz ayrımı öğretilmelidir.
