← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Bozkır Ötleğeni · Curruca conspicillata

Hızlı Tanı

Bozkır Ötleğeni (Curruca conspicillata; Spectacled Warbler), küçük bir Akdeniz ötleğenidir. Erkekte gri baş, gaga–göz arasındaki koyuluk, açık göz halkası, kızıl-kahverengi kanat ve pembe-kum renkli alt taraf birlikte tanınır. Kuyruk kenarları beyazdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga ince ve koyudur; alt gaganın dibinde açık sarımsı veya ten rengi görülebilir. Bacaklar pembemsi-sarıdan açık kızıl-kahverengiye değişebilir. Gözü çevreleyen açık halka, bakış açısına ve çevresindeki koyu tüylere göre daha belirgin görünür.

Hatay’da 2010’da gözlenen erkeklerin gri başı ve kızıl kanatları, pembemsi alt tarafla karşıtlık oluşturuyordu. Göz önü koyu, yanak önü beyazdı; boğaz ortasında gri alan da vardı. Bu nedenle bütün boğazın her bireyde kesintisiz beyaz olması şart koşulmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi erkeğe benzer; başı daha kahverengi-kızılımsıdır ve gri erkek başının karşıtlığı azalır.

Genç, dişiye benzeyen fakat daha soluk bir renk düzeni gösterir. Sade kahverengi bir kuşun yalnız bu görünüşten erişkin dişi olduğu söylenemez.

Uçuşta Görünüm

Şarkı söylerken iki çalılık arasında havalanabilir. Uçan kuşta beyaz kenarlı kuyruk yararlı olabilir; yalnız kısa bir kanat görünümünden ayrıntılı yaş veya eşey kararı verilmez.

Kızıl kanat alanı, örtü tüyleriyle içteki uzun kanat tüylerinin geniş kestane kenarlarından oluşur. Dış kuyruk tüyleri beyaz, onların yanındakiler beyaz uçludur. Kapalı kuyrukta bu düzenin tamamı görünmeyebilir.

Ses ve Davranış

Şarkı kısa, ıslık benzeri bölümlerden oluşur; çağrılar takırtıyı andırır. Kısa çağrı tek başına bütün benzer türleri kesin ayırmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Ak Gerdanlı Ötleğen (Curruca communis; Common veya Greater Whitethroat), daha iri bir benzeridir. Hatay’ın 2010 çalışmasındaki dişi Bozkır Ötleğenleri, bu türden daha kısa kanat ucu çıkıntısı ve daha ince gagayla ayrılmıştır.

Bıyıklı Ötleğen (Curruca cantillans; Eastern Subalpine Warbler), özellikle dişi ve gençlerde güç bir benzeridir. Bu gruptaki kuşların beyaz tüy halkasının yanında kızılımsı çıplak göz kenarı bulunabilir. Bozkır Ötleğeninin kızıl kanat alanı da kontrol edilir. Eski geniş “Sylvia cantillans” kapsamı, günümüzdeki tek bir türe eşitlenmez.

Maskeli Ötleğen (Curruca melanocephala; Sardinian Warbler), kahverengi dişi ve gençlerde karışabilir. Williamson’ın uzman rehberi, bunların daha ağır ve uzun kuyruklu görünebildiğini, kızılımsı göz kenarını ve kanatta Bozkır Ötleğenindeki kızıl alanın bulunmamasını vurgular. Bir tek halka veya kuyruk hareketiyle karar verilmez.

Dünya Yayılışı

Dağılımı batı Akdeniz’in Avrupa ve Kuzey Afrika kıyılarıyla Atlantik adalarını kapsar; doğu Akdeniz’de ayrık toplulukları vardır. Madeira, Kanarya ve Yeşil Burun adaları bu ada yayılışına dahildir. Eski Sylvia conspicillata adı aynı türün önceki cins adıdır.

Türkiye’deki Durumu

Hatay Balık Gölü çevresindeki 23 Nisan ve 1 Mayıs 2010 gözlemleri, 2011’de yayımlanmıştır. İki ziyarette yaklaşık üç kilometre yürünmüş, dört çift görülmüştür. Besin taşıma ve şaşırtma davranışları üreme kanıtı olarak değerlendirilmiştir. Dört çift, sayılmış dört yuva veya Türkiye’nin 2026 toplamı değildir.

Göç Yolculuğu

Illera ve arkadaşlarının 2014 derlemesinde Akdeniz anakarası topluluklarının orta mesafeli göçleri, ada topluluklarınınsa çoğunlukla yerleşik oluşu anlatılır. Ada içinde yükseklik değiştirebilirler. Bu genel ayrım Türkiye’deki her bireyin aynı kış yolunu izlediğini göstermez.

Üreme Alanı

Hatay’ın 2010 çalışma alanı, ağaçsız ve taşlık bozkır bitki örtülü tepelerdi; alçak dikenli çalılar yaygındı. Göl yakınındaki kuşları bu nedenle sazlıkta yaşayan bir tür gibi tanımlamak doğru olmaz.

Yuva Yeri

İspanya’nın SEO/BirdLife rehberinde iki eşeyin yaptığı yuva, alçak ve sık bitkilerde yapraklarla ince dallardan bir çanaktır. Aynı rehber 2–5 yumurta, ortak 12–13 günlük kuluçka ve 11–12 günde uçma bildirir. Oiseaux.net derlemesindeyse 4–5 yumurta ve yaklaşık iki hafta kuluçka verilir. İspanya rehberinde uçan yavrunun bakımı üç haftalığa kadar sürer. Farklı değerlerden ortalama üretilmez; bunlar Türkiye’ye ait yuva ölçümü sayılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Alçak bitkiler içinde hareketli fakat saklı kalabilir. İspanya uzman rehberi, bu örtü içinde görülmesinin güçleşebildiğini belirtir.

Ne Yer?

SEO/BirdLife rehberi başlıca karınca, örümcek, çekirge ve kelebek larvaları gibi omurgasızları; ilkbahar ve sonbaharda meyveyle tohumu da bildirir. Bu, İspanya uzman anlatımıdır; Türkiye’de ölçülmüş değişmez besin yüzdesi değildir.

Nasıl Avlanır?

Küçük omurgasızları bitkiler üzerinden toplar. İnce gagası tek başına hangi böceği yediğini veya kesin besin oranlarını göstermez.

Adalar ve Kalıtsal Bilgi

Illera ve arkadaşları, 2010–2011’de İspanya anakarası, Fas, Madeira, Kanarya ve Yeşil Burun adalarındaki 14 topluluktan 420 kuşu ölçmüş ve kan örnekleri almıştır. Kalıtsal bilgiyi taşıyan DNA’nın bazı bölümleri iki ana grup göstermiştir; bunlar adalar veya tanınan alt türlerle birebir örtüşmemiştir. Denizle ayrılmak, bu örneklemde her adayı açıkça ayrı bir genetik gruba dönüştürmemiştir.

Her İnceleme Aynı Örneklem Değildir

2010–2011’de Madeira, Kanarya ve Yeşil Burun adaları, İspanya anakarası ve Fas’ı kapsayan aynı araştırmada 14 topluluktan 326 erkeğin beden ölçüleri karşılaştırılmıştır. Ses çözümlemesi 13 topluluktaki 269 erkeği kapsar; Fas’ta erkek sesi kaydedilememiştir. Kuşların geldiği topluluğu görünüş veya ses ölçülerinden ayırma gücü düşük bulunmuştur.

Aynı Yapı, Farklı Yükseklik

2011 Hatay yayını, Diyarbakır Karacadağ’daki daha önce bildirilen yüksek rakımlı üreme alanıyla Hatay’ın alçak tepelerini karşılaştırmıştır. Bitki örtüsü yapıları benzerken baskın dikenli bitkiler ve yükseklik farklıydı. Tek bir zorunlu rakım sınırı çıkarılamaz.