Alasığırcık

Hızlı Tanı

Alasığırcık (Pastor roseus; Rosy Starling), üreme erişkininde pembe gövdesiyle koyu baş, boğaz, kanat ve kuyruğun karşıtlığından tanınır. Kısa kuyruklu, toplu yapılıdır; uzamış baş tüyleri tepelik oluşturur. Eski Sturnus roseus adı aynı kuşu belirtir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üreme erişkininin gaga tabanı koyu, kalan kısmı pembedir; bacaklar da pembedir. Koyu baş tüyleri ışıkta morumsu, kanatlar yeşilimsi parlayabilir. Gözleri koyudur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin tepeliği genellikle daha uzun, pembesi daha temiz ve parlaktır; dişi daha mattır. İlk yazındaki erkekler erişkin dişiye benzeyebilir. Kısa tepelik veya soluk pembelik tek başına kesin eşey işareti değildir.

Genç kum-kahverengidir; erişkinin pembe-siyah düzenini taşımaz. Gençlik tüyleri yenilenirken açık kahverengi tüylerle yeni siyah tüyler bir arada bulunabilir. Bu parçalı görünüş ayrı tür olduğu anlamına gelmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta erişkinin pembe gövdesi koyu kanatlarla karşıtlık oluşturur. Gençte daha açık kuyruk önü, görüş açısı uygunsa seçilir. Bir sürüde pembe kuşların bulunması bütün üyelerin erişkin olduğunu göstermez. Uçuşu hızlı ve rahattır.

Ses ve Davranış

Hızlı ötüş dizisinde ıslıklı, gıcırtılı ve sert notalar bulunur. Sürüde kısa temas çağrıları geveze uğultuya dönüşebilir. Yakındaki Sığırcıklarla karışabilen sesi çıkaran kuş da izlenir; koloni ses kaydıyla harekete geçirilmez.

Karıştırılabilecek Türler

Sığırcık (Sturnus vulgaris; Common Starling, European Starling), özellikle gençlerde karışır. Erişkininde pembe gövde yerine metalik koyu tüyler ve mevsimle değişen açık benekler vardır. Genç Alasığırcığın daha soluk tüyleri, açık göz önü ve kısa-küt gagası birlikte aranır; genç Sığırcığın göz önü koyudur.

Çiğdeci (Acridotheres tristis; Common Myna), kahverengi gövde, koyu baş, sarı gaga ve göz çevresindeki çıplak sarı deriyle ayrılır. Uçuşta geniş beyaz kanat alanı ve kuyruk beyazlığı görülür. Genç başı daha kahverengi olabilir; erişkin Alasığırcığın pembe gövdesini taşımaz.

Dünya Yayılışı

Balkanlar ve Türkiye’den Orta Asya ile kuzeybatı Çin’e uzanan alanda ürer; başlıca Hindistan’da, ayrıca güneydoğu Arabistan’da kışlar. Üreme alanında düzensiz yer değiştirmeler olağan sınırın batısında da koloniler oluşturabilir. Batı Avrupa’nın bazı yıllardaki kalabalıkları Türkiye’nin aynı oranda arttığını göstermez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de yazın ürer ve göç sırasında görülür. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesi, 2013–2019 için uzman görüşüne dayanan 3.000–30.000 çift verir. Kısa dönem eğilimi 2012–2018, uzun dönem eğilimi 1980–2013 için dalgalı olarak kaydedilmiştir. Bu tarihli tahmin yeni bir 2026 sayımı değildir.

Göç Yolculuğu

Alasığırcık göçmendir. Gavrilov ve Gavrilov’un Kazakistan rehberi kolonilerden erken ayrılma ve yaz sonu hareketleri bildirir. Bu ülkenin tarihleri Türkiye’nin takvimine kopyalanmaz; aynı yerde genç ve erişkinlerin bulunması sürünün kökenini göstermez.

Üreme Alanı

Kısa bitkili bozkır, otlak ve tarım açıklıklarıyla yuva boşlukları birlikte önemlidir. Kazakistan’ın 2005 tarihli rehberi koloni yerlerinin yıllar arasında değişmesini çekirge bolluğuyla ilişkilendirir. Bu açıklama her Türkiye kolonisinde aynı nedenin ölçüldüğü anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Koloni halinde, taşlar arasındaki oyukta, kaya yarığında veya taş yapı boşluğunda yuvalar. Ot ve ince dallardan çanağın içi ince ot ve tüylerle döşenir. İki eşey yuva yapımına ve yavru beslemeye katılır.

Gavrilov ve Gavrilov’un 2005 tarihli Kazakistan rehberinde en sık 4–6 yumurta, dişinin yaptığı 15 günlük kuluçka ve yavrunun uçuşa geliş yaşı için muhtemelen 20–24 gün verilir. Son süre kaynakta olasılıkla belirtilir; kesinleştirilmez. Bunlar Kazakistan derlemesinin değerleridir; Türkiye’de yeni ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Yerde beslenir; ağaç veya çalıda dinlenebilir. Üreme sonrası meyveli ve ağaçlık alanları da kullanır. Geceleme grupları sazlığa veya ağaçlara toplanabilir; bu, yuvalama davranışı değildir.

Ne Yer?

Üreme döneminde başta çekirgeler olmak üzere böcek yer. Kalabalık grubun büyüklüğü, tarladaki böcekleri ne ölçüde azalttığını tek başına göstermez; bunun için alınan avın ölçülmesi gerekir.

Üreme sonrasında meyveler önem kazanabilir. Kışlama hesaplarında böcek, meyve, tohum ve çiçek özü de bildirilir. Bu liste Türkiye’de bütün yıl aynı besin oranlarının bulunduğu anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Açık zeminde yürüyerek ve kısa hareketlerle av toplar; sürüyle beslenebilir.

Eşey Ayrımının Sınırı

Zenatello ve Kiss’in 2005 yayını, Romanya Tulcea kolonisinde 16–17 Temmuz 2003’te alınan verileri inceler. Kuluçka lekesi denen, karın tüylerinin seyrekleştiği bölge iki eşeyde de gelişebilmiş, dişilerde daha sık görülmüştür. Bu özellik yalnız dişiye özgü sayılamaz; bölgesel örneklem bütün ülkeler için kusursuz eşey anahtarı değildir.

Sürü Sayısı Yuva Sayısı Değildir

Kuzey Makedonya hakkında 2010 tarihli İngilizce derleme, Ivanovski ve Rolevski’nin notlarından Omorani’ye 17 Haziran 2002 ziyaretini aktarır. Eski taş evde yaklaşık 300 kuş dinlenirken, 5–6 evin çatı ve duvar aralıklarında tahminen 150–200 yuva bulunmuştur. Yumurtalı yuvalar da kaydedilmiştir. Dinlenen bireyle yuva sayısı ayrı verilerdir; bu tarihli ziyaret Türkiye sayımı değildir.