Ak Gözlü Karatavuk

Hızlı Tanı

Ak Gözlü Karatavuk, Güney Amerika’nın nemli dağ ormanlarında yaşayan bir ardıçtır. Erişkin erkek parlak, mavimsi siyah tüyleri, çok açık renkli gözü ve sarıdan turuncuya değişen gagasıyla dikkat çeker. Dişi zeytin tonlu kahverengidir; erkeğin görünüşünü taşımaz. Bu nedenle adındaki açık göz özelliği, bütün yaş ve eşeylerde aynı derecede belirgin bir işaret olarak kullanılmamalıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Erkeğin başı, sırtı, kanatları ve alt tarafı genel olarak siyah görünür; uygun ışıkta mavi ya da yeşilimsi metalik yansımalar seçilebilir. İris mavimsi beyaz, bazen neredeyse saf beyazdır. Bacak ve ayaklar genellikle gagayla benzer sarı veya turuncu tonlardadır. Açık iris, gözün çevresindeki deri halkasından farklıdır; çevredeki ince açık renkli halkanın her bireyde aynı görünmesi beklenmez.

Ağaçların içinde gizli kalabilen bir kuştur. Yalnız, çift halinde veya küçük aile gruplarında görülebilir. Meyveli bir ağaçta birden fazla bireyin toplanması, her zaman birlikte dolaşan kalıcı bir sürü bulunduğunu göstermez. Gövdenin bütünüyle siyah görünmesi ile açık iris ve gaga rengi, erkek için birlikte kontrol edilecek temel özelliklerdir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişinin üst tarafı koyu zeytinsi kahverengi, alt tarafı biraz daha açıktır. Boğaz daha açık renkli olabilir; burada hafif çizgi ya da benekler bulunabilir. Göz açık kahverengi veya gri-kahverengi, gaga çoğunlukla koyudur; üreme döneminde gagada sararma bildirildiği için gaga rengi tek başına eşey tayini sağlamaz. Bacaklar erkeğinkinden daha donuk sarımsıdır.

Genç kuş dişiye benzer, ancak başta ve sırtta açık sarımsı-kahverengi çizgi ve benekler, göğüsten böğürlere kadar daha koyu lekelenme bulunur. Genç erkek erişkin görünüşüne yaklaşırken kanatlarında kahverengi uçuş tüyleri ve krem uçlu örtü tüyleri kalabilir. Gençlerin daha kahverengi gözü ve koyu gagası, erişkin erkeğin açık gözlü görünüşünden ayrılır.

Uçuşta Görünüm

Orman içinde ağaçlar ve bitki katları arasında kısa uçuşlar yapar; dere kenarındaki sık örtü içinde de yer değiştirebilir. Erkekte koyu kanat ve kuyruk, dişide kahverengi tonlar devam eder. Kısa bir uçuş görüntüsü göz ve yüz ayrıntılarını gizleyebileceğinden, yalnız siyah ya da kahverengi bir kuşun geçişine dayanarak tanı konmaz.

Ses ve Davranış

Erkeğin ötüşü kısa cümleler ve aralarındaki belirgin duraklamalarla ilerler. İnce, tiz notalarla daha müzikal ıslıklar bir araya gelebilir. Başka kuşların, böceklerin ve kurbağaların seslerini ötüşüne kattığı uzman kaynaklarda bildirilir. Bu değişkenlik yüzünden tek bir kısa ses kalıbını bütün bireyler için değişmez anahtar saymamak gerekir. Eşler ve genç kuşlar arasında kısa temas sesleri de duyulur.

Ötüş çoğu zaman ağaç tacı veya onun hemen altındaki bir tünekten gelir. Sesin yeri kuşu bulmayı kolaylaştırsa da yoğun örtü içinde görsel doğrulama güç olabilir. Bulunduğu ağaca yaklaşarak kuşu uçurmak yerine sesin geldiği dalı uzaktan izlemek uygundur.

Karıştırılabilecek Türler

1. Sarı Bacaklı Karatavuk (Turdus flavipes): Eşeylerin siyah erkek ve kahverengi dişi olarak ayrılması benzerdir. Ak Gözlü Karatavuk erkeğinin belirgin mavimsi beyaz irisi önemli bir ayrımdır. Dişilerin karşılaştırmasında Sarı Bacaklı Karatavuk’un sarı göz çevresi ve daha belirgin çene-boğaz çizgileri değerlendirilir; yalnız sarı bacak görmek yeterli değildir.

2. Kadife Sırtlı Karatavuk (Turdus serranus): Siyah erkekler uzaktan benzer görünebilir. Ak Gözlü Karatavuk’ta açık iris özellikle önemlidir. Dişi Kadife Sırtlı Karatavuk genellikle daha iri, dar sarımsı göz halkalı ve alt tarafta daha tekdüze kahverengidir. Dişi ve gençlerin tanısı erkek için kullanılan parlak siyah tüy anahtarına göre yapılmaz.

3. Başlıklı Ardıç (Turdus olivater): Dişisi daha açık, sarımsı kahverengi alt tarafı ve ince sarımsı göz halkasıyla karşılaştırılabilir. Birlikte bulunabilecek dağ ormanlarında gözün kendi rengi, göz çevresi, boğaz ve gövde tonları birlikte incelenmelidir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Güney Amerika’nın kuzey ve batısındaki dağ kuşaklarında kesintili bir düzen gösterir. Venezuela’nın kuzey dağları ile Venezuela’dan Kolombiya, Ekvador ve Peru üzerinden Bolivya’ya uzanan And ormanlarında bulunur. Güney Venezuela’nın tepuilleri, komşu kuzey Brezilya ve Guyana’nın batısındaki Roraima yöresi de yayılış içindedir. Bu dağlık bölgelerin arasında kalan bütün ovaları kaplayan kesintisiz bir dağılımı yoktur.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Çoğu bölgesel değerlendirmede seyrek ya da az rastlanan bir orman kuşudur; uygun bazı yerlerde daha sık bulunabilir. Gizli davranması ve ağaç katlarını kullanması, görülme sıklığını etkiler. Yalnız alt örtüye kurulan ağlarla elde edilen az sayıdaki kayıt, bütün ağaç tacındaki bireylerin sayısını vermez. Cornell hesabı küresel nüfus büyüklüğü ve eğilimi için yeterli bilgi bulunmadığını belirtir.

Göç Yolculuğu

Yayılışının büyük bölümünde yerleşik kabul edilir. Bununla birlikte bazı kayıtlar yerel yükselti değişimleri veya üreme sonrası hareketlerle açıklanabilir; bunlar her topluluk için kanıtlanmış aynı tarihli göçler değildir. Erişilen kaynaklar bütün türü kapsayan kesin bir rota, ortak mesafe veya aylık gidiş-dönüş düzeni sağlamaz.

Üreme Alanı

En karakteristik ortamı çok nemli, yosunlu dağ ve bulut ormanlarıdır. Yaşlı ikincil ağaçlıklara, gölgeli orman kenarlarına ve bazı ağaç gölgeli kahve alanlarına da girebilir. Ormanla bağlantılı nemli dere vadileri önemlidir. Bu kullanım, açık ve ağaçsız tarım alanlarının aynı yaşam ortamını sağladığı anlamına gelmez. Ekvador’daki doğrudan yuva çalışması, kuzeydoğu Andlar’daki San Isidro–Yanayacu çevresinin bulut ormanında yapılmıştır.

Yuva Yeri

Yuva, yosunlu dış yüzeyi ve ince koyu kökçüklerle kaplı içi olan bir çanaktır. Ağaç gövdesinin yanı, dal ayrımı veya yüzeysel bir oyuk destek sağlayabilir; yol şevlerinde de yuvalar bulunmuştur. Ekvador’da incelenen yuvalar yerden 0,8–3,2 metre yüksekteydi. Yumurta sayısı çoğunlukla iki, nadiren birdir; yeşilimsi ya da açık mavi zemin üzerinde kahverengi-kızıl lekeler bulunur.

Ekvador araştırmasında başlangıcı izlenen tek yuvada kuluçka 14 gün sürmüştür; beş yuvada doğal yuvadan ayrılma ortalaması 18,6 gündür. Kuluçkayı dişi yapar, yavru beslemeye iki eş de katılır. Bu süreler belirli bir çalışma alanının örneklemine aittir. Yuvaya yaklaşılması bazı yavruların erken ayrılmasına yol açtığından gözlem uzaktan yapılmalı, erişkinlerin geliş yolu açık bırakılmalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Ağaçların orta ve üst katlarını sık kullanmakla birlikte yere ve yoğun alt örtüye de iner. Nemli ormanın farklı katları arasında geçiş yapabilmesi, gözlemcinin yalnız patika zeminine bakmamasını gerektirir. Kuşun bir süre görülmemesi, kullandığı orman parçasını terk ettiğini göstermeyebilir.

Ne Yer?

Meyveler beslenmede önemli yer tutar; ayrıca böcekler ve örümcekler gibi eklembacaklılar yenir. Cornell derlemesinde tüketildiği bildirilen bitkiler arasında Myrsine coriacea ve Bactris setulosa bulunur. Besinin bütün yayılışta değişmez bir yüzdeyle meyveden oluştuğunu gösterecek nicel bir çalışma verilmez. Bu nedenle meyve ağırlıklı beslenme, yalnız meyve yediği biçiminde anlaşılmamalıdır.

Kolombiya’nın Orta Andları’ndaki Otún-Quimbaya’da izlenen 2003 tarihli yuvada iki ebeveyn de yavrulara Dendropanax macrophyllum meyvesi taşımıştır. Yavru dışkısında bu bitkinin tohumları ile böcek parçaları birlikte bulunmuştur. Bu doğrudan kayıt, yavru besininin de hem bitkisel hem hayvansal bileşen taşıyabildiğini gösterir; bütün yavrular için sabit bir besin oranı vermez.

Nasıl Avlanır?

Meyveyi konduğu daldan ya da kısa süre havada asılı kalarak alabilir ve bütün olarak yutar. Ağaçlarda, yaprak döküntüsü içinde ve yoğun bitkiler arasında besin arar. Sürücü karıncaların kaldırdığı böcekleri izlediği bildirilir; bu davranışın her birey için sürekli ve zorunlu bir beslenme biçimi olduğu gösterilmemiştir. Yosun ve ağaç üzerinde yetişen bitkileri araştırması da görülür; bundan hareketle doğrulanmamış omurgalı avları besin listesine eklenmez.

Aynı Tür, Farklı Üreme Takvimleri

Geniş bir dağlık yayılışa sahip olması, bütün toplulukların aynı aylarda ürediği anlamına gelmez. Uzman derleme kuzey Venezuela için özellikle nisan–haziran dönemini aktarırken Ekvador’un kuzeydoğusundaki araştırmada aralıkta başlayan ve yavruların haziranda ayrılmasına kadar uzanan girişimler izlenmiştir. Kolombiya’dan nisan–haziran üreme kayıtları da vardır. Bu bölgesel farklar tek bir dünya takviminde eritilmemelidir.

Ekvador’daki 2003–2005 çalışmasında bazı yıllar çok az yuva bulunmuş, bir yılda ise benzer arama çabasına rağmen hiç yuva bulunamamıştır. Araştırmacılar bu değişkenliği tartışır; tek başına bu gözlem, bütün türün düzenli olarak üremeyi atladığını veya belirli bir besinin azalmasının kanıtlanmış neden olduğunu göstermez.

Yuvanın Küçük İklimi

Kolombiya’daki iki yuvada 2003 yılında yapılan ölçümler, dişi ayrıldığında yuva içinin aynı hızla soğumadığını göstermiştir. Bir yuvadaki sıcaklık düşüşü diğerinden belirgin biçimde daha fazladır. Yuva konumu ve çevresindeki küçük iklim bu fark için olası açıklamalardır; araştırmacı bütün etkili değişkenleri ayrı ayrı ölçmediğini belirtir. Sonuç, iki yuvanın karşılaştırmasına dayanır; bütün ormanlar için değişmez bir sıcaklık kuralı değildir.

Eski Yayınlardaki Farklı Cins Adı

Eski araştırmalarda Platycichla leucops adıyla karşılaşılabilir. Güncel Cornell hesabı aynı türü Turdus leucops olarak ele alır ve alt tür ayırmaz. Eski cins adının bulunması tek başına farklı bir kuş üzerinde çalışıldığı anlamına gelmez. Bununla birlikte benzer Sarı Bacaklı Karatavuk’un bilgileri bu türe aktarılamaz; tarihî ad eşleşmesi ile türlerin biyolojik ayrımı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.