KUSATLASI.COM · Anatomi Atlası

İç anatomi ve sistemler

Genel kuş anatomisinin öğretim çizimleri. Belirli bir Alakarga bireyinin taraması, ölçümü veya bütün türlerin ortak oranları değildir.

İç yapılar

Yapıyı seç; çizgiyle gösterilen yeri levhada incele.

100%

Sistem rehberi

01

Destek ve hareketin birlikte kurduğu iskelet

İskelette hareketli eklemler ile birleşmiş bölgeler birlikte bulunur. Boyun esnek kalırken gövde, kanatlarla leğen bölgesi ve bacaklar arasında kuvvet aktaracak sağlamlıktadır. Omuz yapısına lades kemiği, omuz destek kemiği ve kürek kemiği katılır. Kanatta üst kol, ön kol ve el öğeleri korunur; oranları ve birleşmeleri bizimkilerden farklılaşır.

Bazı kemiklere solunum sisteminin hava taşıyan uzantıları girer. Bu, her kuş kemiğinin boş olduğu veya bütün kuş iskeletlerinin vücuda oranla olağanüstü hafif olduğu anlamına gelmez. Karşılaştırmalı çalışmalar bütün iskeletin kütlesi ile kemik maddesinin yoğunluğunu ayrı ele alır. Dalış ve uçuşa uyumlar da çeşitlilik yaratır; bütün kuşlara sabit bir iskelet yüzdesi vermek yanıltıcı olur.

Bilimsel dayanaklar
02

Omuzdan tüylü uçuş yüzeyine

Önce kemikleri izle: omuzdan üst kola, dirsekten iki ön kol kemiğine, sonra bilek ve ele ilerle. Birincil uçuş tüyleri el bölgesine; ikincil uçuş tüyleri kalın ön kol kemiğine tutunur. Örtü tüyleri büyük tüylerin diplerini örter. Kanatçık, kanatçık parmağıyla taşınan küçük ön kenar tüy grubudur; ikinci bir küçük kanat değildir.

Kanat, uçuş sırasında biçim değiştiren üç boyutlu bir yüzeydir. İç ve dış uçuş tüyleri aerodinamik kuvvetlere birlikte katkı verir; kaldırmanın tamamını bir gruba, itmenin tamamını ötekine yüklemek aşırı basitleştirmedir. Tüy sayısı, biçim, boşluklar ve değişim durumu gerçek tür için incelenir. Kanat açıklığı, açılmış iki kanadın uçları arasındadır; katlanmış kanat uzunluğu farklı bir ölçüdür ve onun yerine kullanılamaz.

Bilimsel dayanaklar
03

Tek tüyün içinde katman katman yapı

Tüyün orta ekseninden yan dallar, bu dallardan daha ince dallar çıkar. Birçok uçuş tüyünün sıkı yüzeyinde kancacıklar komşu dalları birleştirir. Dalsız dip sapı derideki tüy köküne yerleşir. Çizim bu bağlantıları anlaşılır kılmak için büyütür; aralıkları bir mikroskop ölçümü değildir.

Örtü tüyleri dış gövdeyi biçimlendirir, uçuş tüyleri kanat ve kuyruk yüzeylerini kurar, havlı yapılar yalıtıcı hava tutar. Bir örtü tüyünün ucu sıkı, dibi havlı olabilir. Gelişen tüyün içindeki yumuşak öz doku kan damarları taşır; dıştaki koruyucu keratin kılıf kanlanan doku değildir. Olgunlaşmış dış tüy, kırılan sapını deri gibi iyileştirerek onaramaz. Tüy bakımı ayrılmış dalları yeniden birleştirebilir, kopmuş bir parçayı yeniden üretemez.

Bilimsel dayanaklar
04

Bir tüy neden o renkte görünür?

Renk maddeleri ile mikroskobik yapı birlikte çalışabilir. Melaninler pek çok siyah, kahverengi ve kızıl kahverengi tona; besinlerle alınan karotenoidler birçok sarı, turuncu ve kırmızıya katkı verir. Papağanlar gibi bazı gruplarda başka renk maddeleri de bulunur. Bir renk adı, onun kimyasal nedenini tek başına göstermez; her kırmızı tüyün rengi aynı maddeden kaynaklanmaz.

Tüy içindeki düzenli yapılar, ışığın seçici saçılması veya girişimiyle renk oluşturabilir. Bazı yapısal renkler açıyla güçlü biçimde değişirken bazıları değişmez. Beyaz görünüm çoğunlukla beyaz bir boyadan değil, ışığın geniş aralıkta saçılmasından doğar. Dış levhanın tüy renkleri türün doğal düzenini izler; solunum levhasındaki mavi keseler ise öğretim rengidir. Çizimler ölçülmüş renk tayfları değildir. Gerçek gözlemde ışık, açı, aşınma, kameranın işlemesi ve kuşun kendi görme duyarlılığı birlikte önem taşır.

Bilimsel dayanaklar
05

Diz sanılan geriye açılı yer aslında ayak bileği

Bacağı leğen bölgesinden başlayarak izle: uyluk, gerçek diz, alt bacak, ayak bileği, uzun birleşik ayak kemiği ve parmaklar. Uyluk ile diz çoğu zaman tüylerin arasında gizlendiği için ayak bileği belirgin, geriye açılı eklem olarak görünür. Açıkta kalan uzunlukları değil eklemleri karşılaştırmak bu görünüşü çözer.

Parmak dizilişi ile perde bulunması farklı özelliklerdir. Tüneyen birçok kuşta üç parmak önde, biri arkadadır; başka gruplarda ikisi önde, ikisi arkada olabilir. Bazı kuşların parmak sayısı daha azdır veya bir parmak döndürülebilir. Ördeklerin perdesi ile Sakarmekenin (Fulica atra) ayrı parmak lobları aynı yapı değildir. Bacak rengi veya tek bir ayak biçimi bütün beslenmeyi ve tür kimliğini tek başına belirlemez.

Bilimsel dayanaklar
06

Bir kanat kaslarla nasıl hareket eder?

Büyük göğüs kası, kanat çırpmada aşağı vuruşun önemli bölümünü sağlar. Daha derindeki bir kas ise omuz yapısından geçen bir tendon aracılığıyla kanadı kaldırır. Tendonun izlediği yol, gövdenin altındaki kasın nasıl yukarı yönlü hareket oluşturabildiğini açıklar. Başka kaslar kanadın biçimini, tüylerin konumunu, bacak ve parmakların ince hareketlerini yönetir.

Tendonlar kas kuvvetini kemiğe taşır; bu aktarım bazen uzun bir mesafede gerçekleşir. Kas oranları, lif özellikleri ve uçuş biçimi türler arasında değişir. Evcil tavuğun kas özelliklerini süzülen bir deniz kuşuna veya sinekkuşuna aynen aktaramayız. Bu nedenle rehber mekanik düzeni anlatır; bütün kuşlar için evrensel kas sayısı, kütle yüzdesi veya uçuş gücü uydurmaz.

Bilimsel dayanaklar
07

Gaz alışverişini akciğer, havalandırmayı hava keseleri yürütür

Hava yolu soluk borusundan ilerleyip bronşlara ayrılır. Akciğerlerde çok ince hava yolları kan kılcallarıyla yakınlaşır; oksijen ve karbondioksit hava ile kan arasında geçebilir. İnce duvarlı hava keseleri havalandırma hareketine yardım eder. Bu keseleri oksijen alışverişinin başlıca yeri diye işaretlemek doğru değildir.

Bilinen tek yönlü akış anlatımı özellikle kuş akciğerinin ana, daha eski gaz alışverişi bölgesi için geçerlidir. Bazı hava yolu kesimlerinde akış daha karmaşıktır. Çizim sabit sayıda kese değil, işlevsel gruplar gösterir. Hava kapalı bir baloncuk gibi ilerlemez; karışma olur ve iki soluk döngüsü anlatımı bir eğitim modelidir. Ses organı hava yolunun dallanma çevresindedir; ikinci bir akciğer değildir.

Bilimsel dayanaklar
08

Kan, oksijen ve vücut sıcaklığı

Dört odacıklı kalp, akciğer dolaşımıyla vücut dolaşımını ayırır. Damarlar kanı dokulara taşır; kılcallar alışverişi sağlar. Uçuş kasları solunumun, dolaşımın ve hücresel metabolizmanın birlikte çalışmasına bağımlıdır. Uzun süre uçabilmeyi tek bir organla açıklamak yetersizdir.

Kuşlar metabolizmalarıyla ısı üretir; tüy örtüsü hava tutarak ısı kaybını sınırlar. Duruş, tüylerin konumu, kan akışı ve buharlaşmayla serinleme sıcaklık denetimine katılabilir. Yalıtım kendi başına ısı üretmez; renkli bir fotoğraf da vücut sıcaklığını ölçmez. Kalp hızı, olağan sıcaklık ve serinleme davranışı türe, etkinliğe ve koşullara göre değiştiğinden bütün kuşlara tek değer verilmez.

Bilimsel dayanaklar
09

Görmek ve duymak da anatominin parçasıdır

Gözler ve destek dokuları başta geniş yer kaplar; büyüklükleri ile konumları değişir. İncelenen pek çok kuşta renk görmeye katılan dört tip tekli koni hücresi vardır. Kısa dalga boyu duyarlılığı aynı değildir: bazı sistemler morötesine, bazıları mor ışığa daha duyarlıdır. İnsanın gördüğü renk, kuşun görsel dünyasının eksiksiz ölçümü olamaz.

Küçük tüyler gözün gerisindeki kulak açıklığını saklar. Baykuşun görünen baş demetleri dış kulak değil, tüydür; duyma işlemi örtünün altındaki yapılara dayanır. Benzer biçimde gaganın şekli bütün duyusal yetenekleri açıklamaz. Her kuşun aynı renkleri ve görüş alanını gördüğünü veya işe yarar koku duyusundan yoksun olduğunu ileri süren genellemelerden kaçınmak gerekir.

Bilimsel dayanaklar
10

Besin, havadan ayrı bir yoldan ilerler

Ağızdan sonra besin yemek borusuna geçer. Gelişmiş kursağı bulunan kuşlarda bu genişleme geçici depolama sağlar. Bezli mide sindirim salgıları ekler; kaslı mide besini mekanik olarak işler. Bağırsaklar, karaciğer ve pankreas sindirim ile besinlerin kullanılmasına katılır. Organların gelişimi beslenme ve kuş grubuna göre değişir.

Kursak bütün kuşlarda aynı boyda bulunan evrensel bir kese değildir; her kuş yuttuğu taşlara aynı biçimde bağımlı olmaz. Sindirim, boşaltım ve üreme yolları kloaka açılır, ancak bu sistemler tek ve ayrışmamış bir organa dönüşmez. Şemada besin yolu ile hava yolu ayrı tutulmalıdır. Evcil kanatlı örnekleri bir düzeni açıklar; süreleri, kapasiteleri ve besleme gereksinimleri bütün yabani kuşların değerleri değildir.

Bilimsel dayanaklar
11

Üreme sistemi ve gelişen yumurta

Dişi kuşlardaki yaygın düzende çalışan bir yumurtalık yumurta hücresini bırakır; yumurta kanalı çevresindeki bileşenleri ekler. Birçok kuşta sol taraf çalışır; istisnalar ve gelişim farklılıkları yok sayılmamalıdır. Kabuk, zarlar, yumurta akı ve sarı ayrı işlevler taşır. Kuşlarda olağan üreme döllenmeyle gerçekleşir; ancak döllenme olmadan gelişim olan nadir partenogenez istisnaları da vardır. ABD’deki koruma amaçlı üretim programında iki Kaliforniya kondorunda bu durum genetik incelemeyle gösterilmiştir; bu bulgu bütün kuşlarda olağan bir üreme yolu olduğu anlamına gelmez.

Evcil tavuğun yumurta oluşturma takvimi yabani kuşların takvimi değildir. Yumurta sayısı, kuluçka, ebeveyn bakımı ve yavrunun gelişimi tür için doğrulanır. Dış tüy örtüsü her türde güvenilir eşey ayrımı sağlamaz; levhalardaki örnek tür ve görünüşler ayrıca belirtilir; genel iç yapı çizimleri bir eşey tayini yöntemi değildir. Bu yapıları öğrenmek için yuvaya yaklaşmak veya yumurtalara dokunmak gerekmez.

Bilimsel dayanaklar
12

Tüy büyür, aşınır ve yenilenir

Tüyler kullanım ve dış etkilerle aşınır. Tüy değişimi sırasında köklerden yenileri büyür ve eskilerin yerini alır. Görünümdeki bazı değişiklikler yenilenmeyle, bazılarıysa açık kenarların aşınıp önceden var olan deseni açığa çıkarmasıyla oluşur. Yeni büyüme, solma ve aşınma bu yüzden ayrı süreçlerdir.

Değişimin kapsamı, zamanı ve sırası türe, yaşa, eşeye ve koşullara göre değişir. BTO kaynağı Britanya ve İrlanda’da bulunan kuşları ele alır; Türkiye’ye veya bütün dünyaya ait tek bir takvim vermez. Eksik ya da büyüyen tüyler kanat çizgisini etkileyebilir; tek fotoğraftaki boşluk, tüy değişimini, yaralanmayı veya yaşı tek başına kanıtlamaz. İncelemek için tüy çekilmez.

Bilimsel dayanaklar
13

Anatomiyi işe yarayan bir gözleme dönüştür

Tür tanısından önce yer, biçim ve deseni tarif et: kısa gaga, açık kaş çizgisi, işaretli boğaz, iki kanat çizgisi, karşıt renkli kuyruk sokumu. Sonra boyut karşılaştırması, davranış, ses, yaşam alanı, tarih ve yer ekle. Birbirinden bağımsız birkaç özelliği kullanıp benzer türleri değerlendir. Tek çarpıcı renk ışıkla değişebilir veya akraba olmayan kuşlarda ortak olabilir.

Levhalar özgün öğretim çizimleridir; bazı yapılar açıklık için büyütülmüş veya birbirinden ayrılmıştır. Renkler ile oranlar bir ölçüm, gerçek açımlama ya da tüylerin altındaki organın dışarıdan seçilebileceği vaadi değildir. Saygılı mesafeden gözlemle. Bir ayrıntı görülmüyorsa onu tamamlamak yerine belirsizliğini kaydetmek, atlasın sunduğu bilgiye de sahadaki gözleme de daha çok değer katar.

Bilimsel dayanaklar

Öğrendiklerini dene

Artık tanıyabileceğin yapılar hakkında altı küçük soru. Puan veya hesap gerekmez.

01Kuşta diz sanılan belirgin eklem hangisidir?
02İkincil uçuş tüyleri nereye tutunur?
03Solunumda başlıca gaz alışverişi nerede olur?
04Her mavi tüy mavi renk maddesiyle mi açıklanır?
05Olgun tüy, kırılan ucunu deri gibi onarır mı?
06Katlanmış kanat uzunluğu, kanat açıklığıyla aynı mıdır?