← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Küçük Ebabil · Apus affinis

Hızlı Tanı

Küçük Ebabil (Apus affinis), koyu gövdeli, beyaz boğazlı ve belirgin beyaz sağrılı küçük bir ebabildir. Sağrı, sırtın kuyruk önündeki bölümüdür; beyazlık gövdenin yanlarına uzanabilir. Türkiye’de görülen kısa, çoğunlukla kare uçlu kuyruk, açıldığında daha yuvarlak görünebilir. Güncel geniş tür kapsamında hafif çatallı kuyruk da bulunabildiğinden, kuyruk biçimi tek başına kesin tanı sağlamaz. Boğaz ve sağrı beyazlığı, koyu karın, gövde ve kanat yapısıyla birlikte değerlendirilir.

Doğu Küçük Ebabili artık Küçük Ebabil içinde sınıflandırılır. Eski Apus nipalensis kaydı, AviList 2026’nın 2026-051 numaralı kararı ve Cornell’in 27 Ekim 2026 tarihli tür hesabında Apus affinis içinde kabul edilir. Tüylerin koyuluğu, sağrı beyazlığının genişliği ve kuyruk ucunun biçimi değişkenlik ve örtüşme gösterir. Eski kayıtlardaki adlar değerlendirilirken kullanılan sınıflandırmanın tarihi dikkate alınmalıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Kısa ve küçük gagası, uzun ve dar kanatları vardır. Tüyleri siyahımsı ya da isli kahverengidir; beyaz boğazın altındaki karın koyudur. Bu yüzden gökyüzünde bir beyaz leke görmekten çok, beyazlığın gövdedeki yerini seçmek önemlidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi erişkinlerin dış görünüşü benzerdir. Boğaz veya sağrı beyazlığı eşey işareti değildir; tek bir uçuş görüntüsünden erkek–dişi ayrımı yapılmaz.

Hindistan’ın Jodhpur kentindeki 2015 tarihli gözlem rehberi, genç kuşlarda kül rengi baş ve uçuş tüylerinin belirgin beyaz kenarlarını gösterir. Bunlar yakından seçilebilen özelliklerdir; uzaktaki koyu bir siluete bakarak yaş belirlenmez.

Uçuşta Görünüm

Hızlı kanat vuruşlarını süzülmelerle birleştirir; ani dönüşler yapabilir. Kuyruğunu açıp kapatması silueti değiştirir. Türün kısa kuyruk biçimi, birkaç farklı uçuş konumunda izlenmelidir.

Ses ve Davranış

Özellikle koloni çevresinde seslidir. Çağrısı ince, keskin ve hızla yinelenen bir ses dizisidir. Başka kuşlarla karışık gruplara katılabildiği için ses, onu çıkaran kuşun görünüşüyle birlikte değerlendirilir.

Karıştırılabilecek Türler

Ev Kırlangıcı (Delichon urbicum) da beyaz sağrılıdır, fakat göğsü ve karnı beyazdır; kuyruğu çatallıdır. Küçük Ebabilin karın kısmı koyu kalır. Karşılaştırmada yalnız sağrıya bakmak yerine alt taraf ve kuyruk birlikte görülmelidir.

Ebabil (Apus apus) ve Boz Ebabil (Apus pallidus), Küçük Ebabilin geniş beyaz sağrı bandını taşımaz. Ebabilin koyu görünüşü ve çatallı kuyruğu; Boz Ebabilin daha kahverengi, yer yer pullu görünen tüyleri ve geniş açık boğazı birlikte incelenir. Uzaklıktan küçük görünmek tek başına Küçük Ebabil tanısı değildir.

Ak Karınlı Ebabil (Tachymarptis melba) daha iri, kahverengi bir ebabildir. Beyaz boğaz ile beyaz karnı, kahverengi göğüs bandı ayırır. Küçük Ebabilde bütün karın beyaz değildir.

Dünya Yayılışı

Güncel tür kapsamının yayılışı Afrika’dan Orta Doğu ve Hint alt kıtasına, Himalayalar üzerinden Doğu ve Güneydoğu Asya’ya uzanır. Japonya, Tayvan ve Filipinler ile Endonezya’nın bazı adalarındaki topluluklar da bu kapsamdadır. AviList 2026’da eski Doğu Küçük Ebabili (Apus nipalensis), Küçük Ebabil (Apus affinis) ile birleştirilmiştir; önceki kaynaklardaki daha dar yayılış anlatımları bu sınıflandırma değişikliği gözetilerek okunmalıdır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yaygın bir yıl boyu yerleşik kuş olarak gösterilmemelidir. OSME’nin Temmuz 2021 bölgesel listesi, Güneydoğu Türkiye’de bulunduğunu bildirir. Uygun alanlardaki yerel üreme, ülkenin her yerinde koloni bulunduğu anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Olioso’nun uzman tür hesabı, tropikal toplulukları yerleşik; Güney Afrika ve Kuzey Afrika topluluklarını en azından kısmen göçmen olarak anlatır. Türkiye kuşlarını göçmen kabul eder, fakat kışı nerede geçirdiklerinin bilinmediğini belirtir. Bu kaynak denetiminde Türkiye kuşlarına ait doğrulanmış bir kışlama hedefi veya izlenmiş göç rotası bulunamadı.

Üreme Alanı

Açık alanlarda, çoğu kez kent ve köy yakınlarında bulunur; doğal boğaz ve kayalıkları da kullanır. Koloni, kuşun yuvalandığı yerdir; beslenirken çevredeki daha geniş hava sahasına açılabilir.

Yuva Yeri

Güney Afrika için hazırlanan Roberts temelli uzman derlemede, iki eşeyin ot ve tüyleri tükürükle birleştirerek dar girişli, kapalı bir yuva yaptığı anlatılır. Çatı altı, köprü ve kaya çıkıntıları kullanılabilir; eski kırlangıç yuvaları da uyarlanır. Derlemedeki sayı ve süreler 1–3 yumurta, 20–26 gün kuluçka ve yavruların yuvada 36–40 gün kalmasıdır. Bloemfontein’de 1987–1989 üreme dönemlerinde üç koloniden kaydedilen 338 yumurta grubunda ise 1–4 yumurta bulunmuş; iki ve üç yumurta en sık görülmüştür. Kaynaklardaki fark, her yuvaya aynı sayı ve süreyi vermemeyi gerektirir. Bu veriler Türkiye’de ölçülmüş yuva sonuçları değildir; etkin yuvanın girişi kapatılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

İsrail’in Hula Vadisi’nde 2019 ve 2021’de incelenen koloni, tarla, meyve bahçesi, sulak alan ve yerleşimlerin bulunduğu bir çevredeydi. Kuşların gündüz beslenmek için açılıp yuva binasına geri dönmesi, radyo vericileriyle izlenmiştir. Bu çevre örneği bütün Türkiye kolonilerinin aynı ortamı kullandığını göstermez.

Ne Yer?

Besini havada yakalanan böcekler ve başka küçük omurgasızlardır. Güney Afrika uzman derlemesinde sinekler, güveler, kınkanatlılar, kanatlı karıncalar, termitler ve örümcekler bildirilir. Bunlar bölgesel besin kayıtlarıdır; her koloninin bütün bu avları aynı oranda yediği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

2010’da yayımlanan Güney Afrika beslenme araştırmasının özetinde, Kimberley’de Küçük Ebabile ait 2.178 avın ortalama uzunluğu 0,32 cm olarak verilir. Bu sayı, bir avın zorunlu boyu veya günlük yenilen böcek sayısı değildir. Örneklem, bu bölgedeki kuşların küçük avları yakalayabildiğini gösterir; Türkiye’deki besin oranlarını açıklamaz.

Koloninin Büyüklüğü

Küçük Ebabilin bir kolonisi yalnız birkaç yuvadan oluşabileceği gibi çok daha büyük olabilir. Güney Afrika’nın Bloemfontein kentinde Kasım 1996–Şubat 1997 taramasında 68 koloni bulunmuştur; bazıları iki yüzden fazla yuva içeriyordu. Araştırmacılar dolu ve boş yuvaları her zaman ayıramadıkları için sayımlarda tahmin kullanmıştır.

Besin ve Uçuş İlişkisi

İsrail’deki Hula Vadisi araştırmasında Mart–Mayıs 2019 ve 2021’de 32 kuşa verici takılmış, kuş konumlarıyla böceklerin radar ölçümlerinin örtüştüğü 31 gün değerlendirilmiştir. Böcek hareketinin yoğun olduğu günlerde kuşlar koloniden daha az uzaklaşmış ve daha sık geri dönmüştür. Buna karşılık ortalama uçuş hızıyla böcek yoğunluğu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Bu gözlenen ilişkiler, her kuşun uçuş hızını bilinçli biçimde ayarladığını ya da bütün kolonilerin aynı davrandığını kanıtlamaz.

Ebabil ile Kırlangıç

Adı ve yaşadığı yer yanıltabilir: Küçük Ebabil, evlerin çevresinde uçsa da kırlangıç değildir. AviList onu Ebabiller (Apodidae), Ev Kırlangıcını ise Kırlangıçlar (Hirundinidae) familyasında sınıflandırır. İki grubun havada böcek yakalaması, aynı familyadan oldukları anlamına gelmez.