← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Orman Çıvgını · Phylloscopus sibilatrix

Hızlı Tanı

Orman Çıvgını (Wood Warbler, Phylloscopus sibilatrix), uzun kanatlı ve görece iri bir çıvgındır. Sarı boğaz ve üst göğsün, temiz beyaz alt tarafla birleşmesi en yararlı işaretlerdendir. Tek bir sarı kaştan çok renklerin dağılımına bakın.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst taraf zeytini yeşil, kanat ve kuyruk tüylerinin kenarları sarımsı yeşildir. Uzun, sivri kanatlar görece kısa kuyrukla birleşir. Kapalı kanatta açık tüy kenarları soluk bir panel gibi görünebilir.

Uzun açık sarı kaşın altında koyu göz çizgisi vardır; yanaklar sarıdır. Göz koyu kahverengidir. Gaganın üstü kahverengi, altı daha açık sarımsı-pembedir; ayaklar kahverengi ile sarımsı-kahverengi arasında görünebilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi benzer görünür; sarının parlaklığından kesin eşey söylenmez. Genç kuş üstten daha mat ve grimsi, boğaz ile göğüste daha az sarı olabilir. Sessiz bir kuşun dişi olduğu da varsayılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uzun kanatlarıyla doğrudan uçar. Erkeğin kur uçuşu ise daha yavaş, kelebeksi hareketlerle yapılabilir; bir daldaki şarkı ile kısa gösteri uçuşu birbirini izleyebilir.

Ses ve Davranış

En tanınan şarkısı, aralıkları kısalıp hızlanan metalik notaların titreşime dönüşmesidir; dönen madeni para sesine benzetilir. Ayrıca daha yumuşak, alçalan “tiu” dizileri duyulabilir. Bunlar tek bir monoton çağrı gibi düşünülmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Söğütbülbülü (Willow Warbler, Phylloscopus trochilus) daha küçük, daha az uzun gövdeli ve daha kısa kanatlıdır. Fakat doğrudan karşılaştırma olmadan boyut farkı kolay anlaşılmaz. Orman Çıvgınının uzun kanadı, sarı yüz-boğazı ve beyaz alt gövdesi birlikte değerlendirilir.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa ağırlıklıdır; Britanya’dan Rusya’nın batısına, kuzeyde Fennoskandiya’dan güneyde İtalya çevresine uzanır. Kışını Sahra altı Afrika’nın ağaçlı alanlarında geçirir.

Türkiye’deki Durumu

Özkan’ın 2011’de yayımladığı İngilizce çalışma, 2009’da Istranca/Yıldız Dağları’nda yürütülen araştırmada Türkiye için ilk kesin üreme kanıtını bildirmiştir. Araştırmada 26 Mayıs’ta Avcılar yakınında üçten fazla yavrulu bir yuva bulunmuştur. Bu yerel kayıt, türün Türkiye’nin bütün ormanlarında ürediği anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

İngiltere’nin Dartmoor ve New Forest alanlarındaki erkeklere 2016 ve 2018’de takılan ışık temelli konum belirleyicilerden dört kayıt geri alınmıştır. 2022 yayını, bu kuşların Batı Afrika’ya uzanan saat yönünde döngüsel hareketini anlatır. Yalnız ikisinin ilkbahar dönüşü izlenmiştir; sonuç Türkiye’den geçen bütün kuşların rotası değildir.

Üreme Alanı

Türkiye’nin Istranca/Yıldız Dağları’ndaki 2009 araştırmasında, kuşlar genellikle otlu alt örtüsü olan genç meşeliklerde bulunmuştur. Alanlar çoğunlukla hafif eğimliydi. Bu yerel bulgu, türün yalnız yaşlı ormanlarda üreyebildiği şeklinde katı bir kural kurulamayacağını gösterir.

Yuva Yeri

Dişi, yerde bir ot tutamı veya kökün yanına yandan girişli kubbeli yuva kurar. Kuru yaprak, ot ve ince saplar kullanılır. Oiseaux.net’in uzman derlemesi 5–7 yumurta ve dişide 12–14 günlük kuluçka bildirir. Bu değerler Türkiye’deki 2009 yuvasında ölçülmüş süreler değildir. Örtüyü açarak yuva aramayın.

Günlük Alan Kullanımı

Besinini yapraklar ve ince dallar arasında ararken yuvası orman tabanında bulunur. Şarkı söylediği yüksek dalın hemen altında yuva olduğu sonucu çıkarılmaz.

Ne Yer?

Besinlerinin başında böcekler ve larvaları gelir; örümcekleri de alır. Mevsime göre küçük meyveler yiyebilmesi, temel beslenme biçiminin omurgasız avcılığı oluşunu değiştirmez.

Nasıl Avlanır?

Ağaç tacındaki yaprak ve dalların üzerindeki avları toplar. Taç altında uçuşan böcekleri kısa ataklarla da yakalayabilir; her avını uzun süre havada kalarak aramaz.

Yuvadan Ayrıldıktan Sonra

Uzman derlemesi, yavruların yaklaşık on iki günlük yuva döneminden sonra da bir süre ebeveyn bakımı aldığını bildirir. Yuvadan çıkmak, tam bağımsızlaşmakla aynı olay değildir.

697 Kuş Değil, 697 Konum

Istranca’daki 2009 taraması toplam 88 arazi gününde 697 konumda yapılmıştır; bu sayılar yalnız Orman Çıvgınına ait kuş sayıları değildir. Yöntem, standart gözlem noktalarını ve sonradan yapılan fırsatçı üreme gözlemlerini birlikte kullanmıştır.

İzleyicinin Sınırı

İngiltere’de izlenen dört erkeğin konumları ışık verisinden hesaplanmıştır. Araştırmacılar, bu yöntemin konumu belirli bir habitat parseliyle eşleştirecek kesinlik vermediğini belirtir. Haritada görülen geniş duraklama bölgesi, kuşun kullandığı tek ağacı göstermez.