Hızlı Tanı
Ortanca Ağaçkakan, Dendrocoptes medius, beyazımsı yüzlü, kırmızı tepeli ve görece kısa, narin gagalıdır. Boyun yanındaki siyah leke gagaya veya enseye bağlanmaz. İnce koyu alt taraf çizgileri ve karna doğru yayılan pembe kuyruk altı tanımayı destekler.
Genel Görünüm ve Duruş
Sırtın merkezi siyahtır; geniş beyaz oval alanlar omuz tüylerindedir. Siyah kanatlarda beyaz benek sıraları, dış kuyruk tüylerinde beyaz işaretler bulunur. Erişkin gözünün renkli bölümü kızıl kahverengi veya kırmızıdır; gaga koyu gri, bacaklar kurşuni gridir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
İki erişkin eşey de kırmızı tepelidir. Erkekte renk çoğu zaman daha canlı olsa da tek bir renk tonu güvenli eşey tayini sağlamaz. Gençler daha mat ve düşük karşıtlıklıdır; baştaki kırmızı daha dar, beyaz alanlar yer yer kahverengimsi olabilir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşu dalgalıdır. Üstten kanatlardaki açık benekler ve dış kuyruktaki beyaz bantlar seçilebilir. Bu desenler başka ağaçkakanlarda da bulunduğundan uçan kuşta yalnız kanat rengine dayanarak karar verilmez.
Ses ve Davranış
Kısa çağrısı Orman Alaca Ağaçkakanınınkinden daha yumuşaktır; hızlı diziler de yapar. Alan ilanında uzayan, burundan gelen yakınmalı sesler belirgindir. Yuva çevresindeki hafif vuruşlar düzenli davul sesi değildir.
Karıştırılabilecek Türler
Genç Orman Alaca Ağaçkakanı, Dendrocopos major (Great Spotted Woodpecker), kırmızı tepesiyle benzer. Onun güçlü gagası ve enseye uzanan siyah yüz çizgisi ayırıcıdır. Ortanca’nın açık yüzü, çizgili alt tarafı ve pembe kuyruk altı birlikte değerlendirilir.
Dünya Yayılışı
Ilıman Avrupa’daki yayılışı güneydoğuda Türkiye, Kafkasya ve İran’ın Zagros Dağları’na uzanır. Kesintisiz bir kuşak oluşturmaz; uygun yaşlı yaprak döken ormanlarla ilişkilidir.
Türkiye'deki Durumu
2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi bu türü yerleşik olarak listeler. Ülke türün doğal yayılışı içindedir; bu kayıt her orman parçasında bulunduğu veya aynı yoğunlukta ürediği anlamına gelmez.
Göç Yolculuğu
Genellikle yerleşiktir; yerel dolaşmalar yapabilir. Bu kaynaklar Türkiye üzerinden düzenli uzun mesafeli göç rotası göstermez.
Üreme Alanı
Yaşlı yaprak döken ormanları, özellikle meşelikleri kullanır. Meşe-gürgen, meşe-kayın ve yayılışının güneydoğusunda kayın ormanlarında da yaşar. Küçük, yalıtık korulara göre büyük orman kütleleri daha tipiktir.
Yuva Yeri
İki eş, çürüyen gövde veya kalın dalda bir kovuk oyar. Uzman tür hesabı tipik 5–6 yumurta, eşlerin sırayla üstlendiği 11–14 günlük kuluçka ve 22–23 günlük yuva dönemi verir. Bunlar İran araştırmasının ayrı bölgesel değerleriyle birleştirilerek yeni bir ortalama yapılmaz.
Günlük Alan Kullanımı
Günlük etkinliği çoğunlukla ağaçların üst katında, gövde, dal ve ince sürgünler üzerinde geçer. Bu nedenle ormanda bulunduğu halde, yüksek taçların arasında gözden kaçabilir.
Ne Yer?
Özellikle böcekler ve diğer eklembacaklıları yer. Kınkanatlılar, karıncalar, tırtıllar ve örümcekler besinleri arasındadır. Meyveler ve mevsime göre kayın, gürgen gibi ağaçların tohumları da yenir.
Nasıl Avlanır?
Kabuk yüzeyindeki ve çatlaklarındaki küçük avları toplar. Gagasını derin odun kazısında Orman Alaca Ağaçkakanı kadar kullanmaz; daha çok yüzeye yakın besinlere yönelir.
Bir araştırmadaki süreler
İran’ın güneybatısında Yasouj çevresindeki 300 hektarlık ormanda 2018 ilkbaharında 18 aktif yuva izlendi. Araştırmada yumurta sayısı 3–7 idi; ilgili alt örneklem metinde sekiz, tabloda yedi yuva olarak verildiğinden sayı tutarsızlığı vardır. Beşer yuvada belirlenen kuluçka 11–13 gün, ilk yavrunun çıkışına kadar yuva dönemi 23–25 gündü. Bütün 18 yuvada her süre ölçülmüş değildir.
Eşey farklarının sınırı
İsviçre’nin kuzeydoğu düzlüklerinde 1994–1996 yıllarının ocak–haziran aylarında radyo vericileriyle izlenen kuşlar üzerine çalışma, 25 erkek ve 17 dişinin bütün ölçü özelliklerinde örtüştüğünü bildirdi. Erkekler ortalamada daha büyüktü; bu, görünüşü örtüşen her kuşun sahada kesin eşeylendirilebileceği anlamına gelmez.
