Hızlı Tanı
Puhu (Bubo bubo; Eurasian Eagle-Owl), geniş başlı ve güçlü gövdeli, çok iri bir baykuştur. Uzun kulak püskülleri, turuncu gözleri ve sarımsı kahverengi gövdesindeki koyu çizgiler birlikte aranır.
Genel Görünüm ve Duruş
Gri-kahverengi yüz göğse göre sadedir. Koyu çizgiler üst göğüste sık ve güçlü, aşağıya doğru daha seyrektir. Gaga koyu, bacakların alt bölümü tüylüdür.
Üst taraf sarımsı-kızıl kahverengi, koyu benekli; kanat uçuş tüyleri ve kuyruk bantlıdır. Boğazdaki beyaz alan öterken açığa çıkar.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer tüy desenini taşır; dişi genellikle daha iridir. İki kahverengi tonunu ayrı eşey giysileri saymak veya tek fotoğraftan kesin eşey vermek güvenilir değildir.
Gençte baş daha soluktur; kulak püskülleri küçüktür veya henüz seçilmez. Turuncumsu gözler ve koyu çizgili giysi erişkini andırabilir.
Uçuşta Görünüm
Geniş kanatlarını sığ vuruşlarla çırpar; uzun, hızlı süzülmeler yapabilir. Yükselen hava akımlarında da süzülür.
Ses ve Davranış
Erkeğin alan sesi derin, iki parçalı u-hu benzeri bir ötüştür. Dişinin sesi daha yüksek perdeli olabilir; kaba yanıtları da vardır. The Sound Approach’un İspanya, Bulgaristan ve Güney Kore kayıt açıklamaları bu farkları örnekler. Yazılı iki hece tek başına tanı sağlamaz.
Yavrunun besin isteği erişkinin derin ötüşünden farklıdır. Uzman ses rehberinde Finlandiya’nın Porkala bölgesinde 23 Haziran 2009’da kaydedilmiş, yuvadan uçmuş iki genç kısa ve sert tıslama benzeri çağrılar çıkarır. Bu kayıt bütün yavruların ülke genelindeki takvimi değildir.
Karıştırılabilecek Türler
Kulaklı Orman Baykuşu (Asio otus; Long-eared Owl) daha ince gövdeli, yüz çevresi belirgin ve yuvarlaktır. Gözlerin arasındaki açık V veya X biçimli desen yardımcıdır. Puhu daha geniş başlı ve ağır gövdelidir; iki türde de püskül ve turuncu göz bulunabilir.
Balık Baykuşunun (Ketupa zeylonensis; Brown Fish Owl) gözleri sarı, güçlü gagası açık renkli, püskülleri daha yataydır. Sarı ve tüysüz alt bacakları, Puhunun tüylü bacaklarından ayrılır. Yalnız su yakınında görülmek tanı sağlamaz.
Dünya Yayılışı
AviList’in güncel Bubo bubo kapsamı İber Yarımadası ve Avrupa’dan Türkiye, Kafkasya ve Orta Asya üzerinden doğu Asya’ya uzanır; 16 alt tür tanınır. Önceki geniş gruptan ayrılan başka büyük baykuşlar bu yayılışa eklenmez.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye’de yerleşik üreyen Puhular bulunur. OSME’nin 2025 listesinde interpositus biçimini ayrı tür sayma önerisi kanıt eksiklikleriyle tartışılır; burada Bubo bubo korunur. BirdLife’ın 2021 Türkiye tahmini 2002–2012 döneminin kısmi verisine dayanır, güncel tam sayım değildir. Aynı değerlendirmede ülkenin nüfus eğilimi için veriler yetersizdir.
Göç Yolculuğu
Genellikle yerleşiktir. Erişkinlerin alan bağlılığı ile gençlerin yeni alan bulmak için dağılması aynı şey değildir. Oiseaux uzman hesabı kuzey Asya’daki sibiricus alt türünün sert hava koşullarında güneye hareket edebildiğini belirtir. Türkiye için sabit bir göç rotası çıkarılmaz.
Üreme Alanı
Kayalık yamaçlar, ormanlar ve açık alanların birleştiği çevreleri kullanır. Yalnız yüksek dağlarda yaşamaz; bozkır, fundalık ve tarım alanları da av sahası olabilir.
Yuva Yeri
Kaya rafı, mağara girişi, yerdeki sığ çukur veya başka büyük kuşun terk edilmiş yuvasını kullanabilir. AZA’nın 2015 uzman derlemesinde dört yumurtaya kadar, daha sık iki yumurta; başlıca dişinin yürüttüğü 34–36 günlük kuluçka belirtilir. Erkek besin getirir. İlk kısa uçuşlar bağımsız avlanma demek değildir. Bu derleme Türkiye’de ölçülmüş yuva takvimi değildir. Aktif yuvaya yaklaşılmaz.
Günlük Alan Kullanımı
Gündüz ağaç örtüsü veya mağarada saklanabilir, alacakaranlıkta açık tüneğe çıkabilir. Araçlara çarpma ve elektrik çarpması bilinen tehditlerdir.
Ne Yer?
Küçük memeliler ve kuşların yanında sürüngen ve omurgasız da yer. İsrail’in Judea bölgesinde 2006–2009’un dört üreme döneminde, 14 yuva alanındaki 43 girişimden pelet ve kalıntılar incelendi. Belirlenen 9.461 avda memeliler sayı bakımından baskın, kuşlar ikinciydi. Av sayısı ile hesaplanan besin ağırlığı farklı ölçülerdir; Türkiye oranı sayılmaz.
Nasıl Avlanır?
Tünekten bekleyerek veya alçaktan uçarak, görüş ve işitmeyle avlanır. Sindiremediği kıl, tüy ve kemikleri pelet denilen av kusmuğuyla çıkarır. Yedikır Barajı, Amasya’da 10 Ocak 2020’de toplanmış 12 pelette 59 kemirgen ve bir kuştan oluşan 60 av bireyi belirlendi. Bu tek yerin kış örneğidir; 12 baykuş veya Türkiye’nin yıllık menüsü değildir.
Sesle Birlikte Görünen Beyaz Alan
İspanya’nın Sevilla yakınındaki Sierra Norte bölgesinde Kasım 2002–Ocak 2003’te 25 üreyen erkeğin akşam ötüşleri izlendi. Aynı ışık koşullarında, kuşların doğrudan görmediği doldurulmuş bir Puhu modelinin 482 fotoğrafı çekildi. Beyaz boğaz alanının arka planla karşıtlığı ötüş saatlerinde en güçlüydü. Sonuç sesle birlikte görsel iletişim olabileceği görüşünü destekler; bütün Puhuların yalnız bu nedenle alacakaranlıkta öttüğünü kanıtlamaz.
Ölçüyle Eşey Belirlemenin Sınırı
İspanya’nın Endülüs bölgesindeki rehabilitasyon merkezlerinde tedavi sırasında ölmüş 31 Puhunun incelendiği 2022 çalışmasında eşey, iç organlarla doğrulandı: 16 erkek ve 15 dişi vardı. On dokuz dış beden ve 23 kemik ölçüsüyle kurulan eşey denklemleri örneklemde yüksek başarı sağladı; eksik ölçüler yüzünden analizlerdeki kuş sayısı aynı değildi. Ağırlık tek başına yeterli bulunmadı. Bu bölgesel denklem Türkiye’deki her kuşun tek fotoğrafına uygulanamaz.
Çeşitli Av Her Zaman Daha Çok Yavru Değildir
İsrail’in Judea bölgesindeki 2006–2009 araştırmasının 14 yuva alanında, pelet ve kalıntılardan hesaplanan av çeşitliliğiyle yavru sayısı arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Bu, besinin üremede önemsizliğini kanıtlamaz. Araştırmacılar avların tamamının örneklere girip girmediğini kamera gibi ek yöntemlerle sınamadı; küçük, yumuşak avları erişkinlerin tüketmesi ve yuva peletlerinin çoğunun yavrulardan gelmesi açıklamasını varsayım olarak sundu.
