← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Yeşil Sırtlı İncirkuşu · Anthus hodgsoni

Hızlı Tanı

Yeşil Sırtlı İncirkuşu (Anthus hodgsoni, Olive-backed Pipit), belirgin açık kaşı, koyu çizgili göğsü ve zeytin tonlu sırtıyla dikkat çeken küçük bir incirkuşudur. Yanak arkasındaki açık leke ile onun altındaki koyu leke yararlı tanı ipuçlarıdır; bazen silik görünürler.

Genel Görünüm ve Duruş

Kaşın göz önündeki bölümü sıcak krem, göz arkasındaki bölümü daha beyazdır. İnce koyu göz çizgisi yüz desenini belirginleştirir. Göğüsteki iri çizgiler krem renkli yanlara uzanır; yan çizgileri bazı kuşlarda dar, bazılarında daha dağınık olabilir.

Kuyruk uzunca, gaga ince ve sivridir. Kanattaki iki açık çizgi, koyu tüylerin açık uçlarından oluşur. Dış kuyruk teleklerindeki beyaz, kuyruk açıldığında görülebilir; bu beyazlık başka incirkuşlarında da bulunur; türü belirlemez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ile dişi benzer görünür; sırt rengine göre kesin eşey ayrımı yapılmaz. Genç kuş daha kahverengi üst taraf ve daha uzun, daha az keskin sınırlı alt taraf çizgileri taşıyabilir. Tüy aşınması da görünüşü etkiler.

Uçuşta Görünüm

Uçarken hızlı kanat vuruşları arasına, kanatlarını gövdesine yaklaştırdığı kısa süzülüşler girer. Böylece uçuş dalgalı görünür. Erkek, üreme alanında bir ağaçtan yükselip şarkı söyleyerek süzüle süzüle alçalabilir.

Ses ve Davranış

Tipik çağrı ince, vızıltılı ve sonu pesleşen bir “bzzzp” sesini andırır; hem uçarken hem tünemişken duyulabilir. Hong Kong tür hesabı, tünemiş kuşun kısa ve tiz “tsip” alarmını da ayırır. Çağrının bu iki biçimi aynı ses gibi öğrenilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Ağaç İncirkuşu (Anthus trivialis, Tree Pipit) çoğunlukla daha belirgin çizgili bir sırt ve daha zayıf bir yüz deseni taşır. Ancak onda da açık bir yanak lekesi bulunabilir; çok aşınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşunun sırtı ise zeytin tonunu kaybedebilir. Kaşın iki renkli yapısı, sırt çizgileri ve çağrı birlikte karşılaştırılır.

Kızıl Gerdanlı İncirkuşunun (Anthus cervinus, Red-throated Pipit) sırt çizgileri genellikle daha güçlü, gaga dibi daha sarımsıdır. Üreme giysisindeki kızıl boğaz yardımcıdır; bu renk her yaşta ve mevsimde bulunmaz. Yalnız “boğazı kızıl değil” diye bu tür dışlanmaz.

Dünya Yayılışı

İki alt türü vardır. Anthus hodgsoni hodgsoni Himalayalar’dan Çin ve Japonya’ya uzanan kuşakta ürer. Anthus hodgsoni yunnanensis kuzeydoğu Avrasya’da ürer; Hindistan, Myanmar, Filipinler ve Borneo’ya kadar güneye iner. Kışın iki alt türün yayılışları kısmen örtüşür.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de rastlantısal ziyaretçidir. OSME’nin 2025 tarihli bölgesel listesi 2006’daki ikinci kaydı, Hatay’daki sonraki kayıtları ve Kasım 2021’de Subaşı’ndaki onuncu kaydı ayrı ayrı anar. Bu tarihli derleme günümüzdeki toplam kayıt sayısı değildir; seyrek kayıtlar düzenli Türkiye göçü ya da yerel üreme kanıtı oluşturmaz.

Göç Yolculuğu

Kuzeydeki topluluklar kışı geçirmek için Güney ve Güneydoğu Asya’ya yönelir. Hong Kong’da çoğunlukla ekim ortasından nisan ortasına kadar görülen bir kış ziyaretçisi ve geçiş kuşudur. Bu Hong Kong takvimi Türkiye’ye taşınamaz; Türkiye’deki bireylerin başlangıç noktaları ve izledikleri yollar bu kayıtlardan bilinmez.

Üreme Alanı

Üreme alanlarında tayga kenarları, eğrelti ve otlarla kaplı yamaçlar, açık huş, meşe, kızılağaç veya iğne yapraklı ormanlar kullanılır. Ağaçların arasındaki açıklıklar da önemlidir. Himalayalar’da ağaç sınırının üstündeki bodur ardıç ve çalılıklarda da üreyebilir; yalnız sık ve karanlık ormanlara bağlı değildir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, ot kümesi veya kayanın koruduğu bir çukurlukta kurulur. Yosun ve kuru ottan yapılan çanağın içi ince ot ve kılla döşenir. Nicole Bouglouan’ın uzman derlemesi 4–5 yumurta ve 12–13 günlük kuluçka bildirir; kuluçkayı muhtemelen yalnız dişinin yaptığı belirtilir. Yavruları iki eş besler. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva sonuçları değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın koruluk, bahçe ve ağaçlı tarlalarda bulunabilir. Hong Kong’daki kayıtlar parkları, mezarlıkları, ıslak ve kuru tarım alanlarını kapsar. Yakınında ağaç bulunan açık alanlar da kullanılır.

Ne Yer?

Başlıca böcekler ve larvalarıyla beslenir. Kelebek ve güve larvaları, sinekler, kınkanatlılar ve başka küçük böcekler besinler arasındadır. Üreme dönemi dışında ot ve başka bitkilerin tohumlarını da alır; her mevsim yalnız böcek yediği söylenemez.

Nasıl Avlanır?

Yerde, otların ve örtünün yakınında yürüyerek küçük besinleri toplar. Çalıya veya ağaca çıkınca dallar üzerinde de ilerleyip böcek arayabilir. Dalda görülmüş bir kuşun yalnız dinlendiği ya da yalnız ötmek için oraya çıktığı varsayılmaz.

Ormanda Yer Seçimi

Rusya’da Yenisey’in orta tayga kuşağındaki bir araştırma, üreyen çiftlerin yerlerini 15 yıl boyunca aynı sabit alanlarda haritaladı. Habitat özellikleri 53 ayrı dört hektarlık alanda ayrıntılı ölçüldü. Yosun örtüsünün gelişimi ve erişilebilirliği, kuşun bolluğuyla ilişkili özellikler arasındaydı. Ağaç İncirkuşunun bulunmaması da modele giren değişkenlerden biriydi. Bu sonuç, her yerde aynı türün mutlaka ötekini kovduğunu gösteren bir deney değildir; araştırmacı yer seçimi ve olası rekabeti istatistiksel ilişkiler üzerinden tartışmıştır.

Bir Rastlantısal Ziyaretçinin İncelenmesi

ABD’de Kaliforniya’nın ilk belgelenmiş bireyi, 26 Eylül 1998’de Southeast Farallon Adası’nda halkalandı ve 29 Eylül’e kadar görüldü. Araştırmacılar tüyleri, kafatasının gelişimi ve etkin tüy değişimi bulunmamasını birlikte değerlendirerek genç bir kuş olduğunu belirledi. Sırt çizgileri ve kanat tüylerinin oranları yunnanensis alt türünü düşündürdü. Bu, tek bir kuşun ayrıntılı incelemesidir; bir Türkiye fotoğrafından aynı kesinlikte yaş veya alt tür çıkarılabileceği anlamına gelmez.

Gece Çağrılarını Ayırmanın Sınırları

Yeşil Sırtlı İncirkuşu ile Ağaç İncirkuşunda gece duyulan benzer çağrılar dikkat gerektirir. The Sound Approach’un 2020 tarihli incelemesi, o tarihte kesin tanınmış Yeşil Sırtlı İncirkuşu gece çağrısı örneğinin az olduğunu vurgular. Gündüz, kuşun daha heyecanlı olduğu koşullarda kaydedilen sesler gece göçündekinden daha tiz olabilir. Bu nedenle gündüz çağrılarına ait ayrım ölçütleri gece kayıtlarına doğrudan uygulanmaz; geç tarihte duyulan her Ağaç İncirkuşu benzeri ses Yeşil Sırtlı İncirkuşu sayılmaz.