← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Kara Sümsük · Sula leucogaster

Hızlı Tanı

Kara Sümsük (Sula leucogaster), uzun kanatlı, sivri kuyruklu ve güçlü sivri gagalı bir deniz kuşudur. Erişkinin koyu kahverengi başı ve göğsü, beyaz karnından keskin bir sınırla ayrılır. Uzun kanat, gaga ve kuyruk birlikte görülmelidir; yalnız koyu renkli iri bir deniz kuşu olması tanı için yeterli değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırt ve üst kanat koyu kahverengidir. Alt kanadın iç bölümündeki açık örtü tüyleri, koyu uçuş telekleriyle karşıtlık yapar. Bütün alt kanadı beyaz sanmak, koyu dış kanadı ve arka kenarı gözden kaçırır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel kahverengi-beyaz tüy düzenini taşır; dişi ortalama daha iridir. Yeni Zelanda uzman hesabının anlattığı plotus biçiminde erkeğin yüz derisi mavi, gagası mavi-gri; dişinin yüzü sarı, gagası sarıdan griye geçişlidir. Bu yüzden sarı gagayı bütün erişkinler için zorunlu işaret saymamak gerekir.

Genç ve henüz erişkin giysisine ulaşmamış kuşların karınları kahverengi veya gri beneklidir. Koyu baş-göğüs ile daha açık karın arasındaki sınır yine seçilebilir. Bu nedenle “genç kuşta göğüs sınırı hiç olmaz” kuralı güvenilir değildir. Alt taraf büyüdükçe erişkinin temiz beyaz görünüşüne yaklaşır.

Uçuşta Görünüm

Kanat vuruşlarıyla süzülmeleri birleştirir. Uzun, dar kanatları ve sivri kuyruğu uçuşta belirgindir. Av ararken suyun üstünde uçar; dalışta baş ve gaga önde olacak şekilde yönelir. Kuşun her av girişinin aynı yükseklik ve aynı dik açıyla gerçekleşmesi beklenmemelidir.

Üstten bakışta koyu kanat, sırt ve kuyruk baskındır. Alttan görülen erişkinde beyaz karın ve alt kanadın açık orta alanı koyu kenarlarla çevrilidir. Ara yaştaki kuşta bu açık alanlar kirli beyaz olabilir.

Ses ve Davranış

Yeni Zelanda uzman hesabı erkek sesini daha çok ıslık, dişi sesini daha tok bir çağrı olarak anlatır. Deniz üstünde çoğu kez sessizdir; yuvada seslenme daha belirgindir. Böyle bir eşey farkını yazılı tek bir heceden kesinleştirmek yerine çağıran kuşu da görmek gerekir.

Cornell’in Kuzey Amerika hesabında çiftlerin yuvada baş eğme, gagaları birbirine dokundurma ve gagayı göğe yöneltme gösterileri anlatılır. Eşler kuluçkayı ve yavru bakımını paylaşır; yuva çevresini savunabilir. Koloni içinde yaklaşarak bu davranışları artırmak yerine mesafe korunmalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Kırmızı Ayaklı Sümsüğün (Sula sula) kahverengi biçimi, özellikle genç Kara Sümsükle karışabilir. Erişkinin kırmızı ayakları ve açık mavi gagası yardımcıdır; gençte ayaklar gri-pembemsi olabilir. Bu türde Kara Sümsükteki koyu göğüs ile açık karın arasındaki keskin sınır bulunmaz.

Maskeli Sümsük (Sula dactylatra) erişkinken çoğunlukla beyazdır; uçuş telekleri ve kuyruğu koyudur. Genç kuşta kahverengi alanlar genişler, fakat ense ve karın genç Kara Sümsüktekinden daha açıktır. Genç Kara Sümsüğün koyu baş-boyun ve daha açık karın sınırı bu karşılaştırmada önemlidir.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList Kara Sümsüğü iki alt türle ele alır. Asıl leucogaster, tropik Atlantik ve Karayip adalarında ürer. Plotus ise Kızıldeniz, tropik Hint Okyanusu ile Batı ve Orta Pasifik adalarında bulunur. Eski dört alt tür anlatımındaki brewsteri ve etesiaca güncel listede Sula brewsteri adlı ayrı türün içindedir. Bu eski Doğu Pasifik kapsamı Kara Sümsüğün bugünkü dağılımına aynen eklenmemelidir.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 bölgesel listesi, İstanbul Harem’de Nisan 2024’te fotoğraflanan kuşu Türkiye kaydı olarak verir. Alanya için önceki bildirimi ise resmen sunulmamış olarak ayırır. Bu ayrım, bildirilmiş gözlemle değerlendirilmiş kaydın aynı şey olmadığını gösterir. Türkiye’de bu kayıtlar düzenli bir göç koridoru veya üreme nüfusu tanımlamaz.

Göç Yolculuğu

Erişkinler çoğunlukla kolonileriyle bağlantılı kalırken gençler ve üremeyen kuşlar daha geniş alanlara dağılabilir. Bu hareketlilik, bütün kuşların her yıl aynı uzak kış alanına gittiği bir düzen olarak düşünülmemelidir. Deniz üstündeki bir gözlem, bireyin hangi koloniden geldiğini veya Türkiye’ye hangi yolu izlediğini tek başına göstermez.

Üreme Alanı

Tropik adalarda kayalık kıyılar, kumlu alanlar, yamaçlar ve mercan adaları üreme yeri olabilir. Beslenme alanı denizdir; avların akıntılarla toplandığı sular önemlidir.

Yuva Yeri

Yuva zemindeki sığ çukurdan, dal ve otlarla hazırlanmış daha belirgin bir yapıya kadar değişir; iki eş de yapımına katılır. Genellikle 2 yumurta bırakır. Schreiber ve Norton’un uzman derlemesinde kuluçka Hawaii’deki Kure Atolü’nde ilk yumurta için 40–43, ikinci için 40–44 gün; Atlantik’teki Ascension Adası’nda 42–47 gün olarak verilir. İlk uçuş Kure’de yaklaşık 95, Ascension’da besinin azaldığı El Niño koşullarında yaklaşık 120 gündü. Bunlar o ada koşullarına ait gözlemlerdir; Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir. Yeni çıkan yavru çıplak, gözleri kapalı ve bakıma bağımlıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Dinlenmek için adacıklara, şamandıralara veya kıyı yapılarına konabilir. Tünemek için bir ağaca çıkması, yuvasını da ağaçta kurduğu anlamına gelmez.

Ne Yer?

Başlıca balık ve kalamarla beslenir; uçan balıklar önemli avlarındandır. Avın payı bölgeye ve zamana göre değişir. Uçan balığı yalnız suyun içinde değil, su üstünde havalanmışken de yakalayabilir.

Nasıl Avlanır?

Havadan baş önde dalar; giriş çoğu zaman suya eğik ve alçaktır. Yüzeyden av kapabilir, bazen havada asılı kalıp sonra dalabilir. Su altında ilerlerken ayaklarından ve kanatlarından yararlanır. Hareketli teknenin veya ton balığı sürüsünün yüzeye çıkardığı avı izlemesi de görülebilir.

İrilik Her Avlanma Başarısını Açıklamaz

Brezilya’ya bağlı Saint Peter ve Saint Paul Takımadaları’nda Temmuz 2015’te 97 üreyen Kara Sümsüğün 258 deniz yolculuğu GPS ile kaydedildi. Aynı araştırmada 304 etkin ve boş yuva haritalandı; yuva niteliği karşılaştırmasında Mayıs–Haziran 2014 ve Temmuz 2015’e ait 112 etkin yuva kaydı kullanıldı. Daha iri dişiler daha yüksek nitelikli yuvalarda bulunuyordu, fakat vücut iriliği avlanma yolculuğu ölçüleriyle ilişkili değildi. Bu gözlemsel ilişki, her iri kuşun daha iyi avlandığını veya iriliğin tek başına yuva başarısını belirlediğini kanıtlamaz.

Eşey Farkı Her Mevsimde Aynı Değildir

Cabo Verde’deki Raso Adacığı’nda 2018–2019 GPS araştırmasında, Kırmızı Ayaklı Sümsüklerin de bulunduğu haziran–ekim döneminde erkek Kara Sümsükler dişilerden daha uzağa gidiyordu. Kasım–mayıs döneminde ise eşeylerin alan kullanımı daha çok örtüşüyordu. İzlenen Kara Sümsükler yavru büyütüyordu; karşılaştırılan Kırmızı Ayaklılar üremiyordu. Besin paylaşımı kan örneklerindeki kararlı izotoplardan modellenmişti. Dolayısıyla farklılıklar yalnız boyuta veya başka türün varlığına kesin olarak bağlanamaz.

Yumurtayı Isıtan Ayak Perdeleri

Kara Sümsük yumurtaya ısı aktarmak için karındaki çıplak bir kuluçka yaması yerine perdeli ayaklarını kullanır. Ayak perdeleri kuluçkada kan damarları bakımından zengindir; yumurta ayakların üstünde veya perdelerin altında tutulabilir. Bu nedenle yuvada duruşunu anlamak için yalnız karın tüylerine bakmak yeterli değildir.