← Tanım atlasına dön

Tür tanımından levhaya

Yerel veritabanındaki mevcut metin salt okunur gösterilir. Altı çizili terime basınca atlasın ilgili bölgesi açılır. Metin yeniden yazılmadı; bu örnek, tür içeriğinin yeni bilimsel onayı değildir. Mevcut kaynak metinler Türkçe ve İngilizcedir; atlas dili ayrıca korunur.

Bıldırcın · Coturnix coturnix

Hızlı Tanı

Bıldırcın (Coturnix coturnix; Common Quail), kısa kuyruklu, küçük ve toplu gövdeli bir yer kuşudur. Krem çizgili kahverengi giysisi otlar arasında saklanmasına yardım eder. Çoğu kez önce erkeğin güçlü, ritmik ötüşü fark edilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst tarafı kızılımsı kahverengi, koyu enine işaretli ve krem renkli uzun çizgilidir. Alt taraf daha açık, beyazımsı-kızılımsı görünür. Çok kısa kuyruk, gövdenin toplu görünüşünü artırır.

Başta açık-koyu çizgiler ve gözün üzerinde belirgin açık kaş vardır. Gözü koyu, kısa ve sağlam gagası gri-siyahtır. Yalnız bir baş çizgisiyle karar vermek yerine gövde ve boğaz deseni de görülmelidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkekte boğazın ortasında siyah veya kahverengi, çapa benzeri desen bulunabilir; bazılarında boğaz bütünüyle koyudur. Dişinin boğazı beyazımsı ve çapasız, göğüs ile yanları daha çok koyu beneklidir.

Gençler dişiye benzeyebilir. Genç erkekte koyu boğaz deseni bulunabilir veya bulunmayabilir; göğüste az sayıda koyu nokta kalabilir. Bu nedenle “boğazda siyahlık yoksa dişidir” kuralı güvenilir değildir.

İspanyol halkalama rehberinde ikinci yıl kuşu, yenilenmiş koyu uçuş tüylerinin yanında kalmış daha açık dış uçuş tüyleriyle ayrılır. Eski tüyler aşınmıştır; ancak geç yumurtadan çıkanlarda aşınma hafif olabilir. Bunlar yakın inceleme ipuçlarıdır; uzaktaki fotoğraftan her kuşa kesin yaş verdirmez.

Uçuşta Görünüm

Kanatları uzuncadır. Kaçışta hızla ve çoğu zaman alçaktan uçar; güçlü kanat vuruşlarının arasına kısa süzülmeler girebilir. Küçük, dolgun gövde ve kısa kuyruk seçilirken ince boğaz deseni çoğu kez görülemez.

Ses ve Davranış

Erkeğin üç parçalı, vurgulu ıslığı ritmik olarak tekrarlanır. “Pas-pa-las” benzeri bir hatırlatma kullanılabilir; yazılı heceler gerçek sesin yaklaşık anlatımıdır. Gece de ötebilir.

Ot örtüsünde saklanır. Mevsim başında erkek küçük bir toprak yükseltisi üzerinde doğrulup boynunu yukarı uzatarak ötebilir. Bu açık duruş her an görülmez.

Karıştırılabilecek Türler

Japon Bıldırcını (Coturnix japonica; Japanese Quail) ayrı türdür. Cornell, erkeğinin yüzünü daha koyu tarif eder; dişiler, gençler ve evcil biçimler sahada güvenle ayrılamayabilir. Kaçmış evcil veya karışık görünümlü bir kuşa tek fotoğraftan kesin yabani Bıldırcın tanısı konmaz.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList beş alt tür tanır. Üreme yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Asya’dan kuzey Hindistan’a uzanır; Atlantik adalarında, doğu ve güney Afrika’da da toplulukları vardır. Azorlar ve Yeşil Burun Adaları’ndakiler yerleşiktir; bütün topluluklar aynı ölçüde göç etmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de ürer. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesindeki 300.000–800.000 çiftlik tahmin 2002–2012 dönemine aittir; sınırlı verilerden genişletilmiş kısmi tahmindir. Kısa ve uzun dönem eğilimleri bilinmemektedir. Bu, güncel ve eksiksiz ülke sayımı veya nüfusun sabit kaldığının kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

EURING’in 2022 atlasında Avrupa’ya nisan-mayıs dönüşleri, ağustostan itibaren güneye hareketler anlatılır. İsrail ve Mısır’da halkalanan bazı kuşlar Anadolu ve Güneydoğu Avrupa’da bulunmuştur. Bu bağlantılar kesintisiz izlenmiş uçuş çizgileri değildir. Afrika kışlaklarından uzak geri bildirimler çok azdır; Türkiye’deki her kuşa aynı rota verilemez.

Üreme Alanı

Otlarla kaplı açık çayırları, otlakları, tahıl ve yonca tarlalarını kullanır. Çıplak toprak yerine saklanabileceği bitki örtüsü önemlidir. Aynı tarlanın örtülü ve açık kalan bölümleri farklı koşullar sunabilir.

Yuva Yeri

Dişi, yerdeki basit yuvayı ot veya tahıl örtüsüne gizleyip kuru otla döşer. BTO’nun Britanya kuşları için uzman derlemesi tipik 8–13 yumurta, dişinin yürüttüğü 17–20 günlük kuluçka ve 18–20 günde uçabilir hâle gelme bildirir. Bunlar Türkiye’de aynı yuvalarda ölçülmüş süreler değildir. Yavruya dişi bakar. İnce yavru tüyleriyle kaplı yavru, uçmayı öğrenmeden yürüyebilir; yürümek bağımsızlaşmak değildir. Aktif yuvanın örtüsü açılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Macaristan’ın kuzeybatısındaki LAJTA alanında 2014 araştırması, ötüşle belirlenen 18 dolu alanı 18 kontrol alanıyla karşılaştırdı. On bir çevre değişkeni incelendi; daha çok ot örtüsü ve omurgasız bolluğu türün bulunmasıyla ilişkiliydi. Yerdeki omurgasızlar çukur tuzaklarıyla örneklendi; kuşların yediği lokmalar doğrudan ölçülmedi. Bu yerel ilişki, Türkiye’deki bütün tarlalar için deneysel kanıt değildir.

Ne Yer?

Yabani bitki tohumları ve tahıl tanelerinin yanında küçük omurgasızlar da yer. Tarlada bulunması, o sırada mutlaka ekili ürünün tanesini yediğini göstermez.

Nasıl Avlanır?

Besini çoğunlukla zeminden toplar. Fransız uzman hesabı, mevsim ilerledikçe yere düşmüş ot tohumlarının önem kazandığını anlatır. Bitkisel ve hayvansal besinlerin payı bütün yıl aynı değildir.

Aynı Türde Kalıtsal Farklılıklar

2022’de yayımlanan genetik araştırmanın ilk DNA örneklemi, İtalya, İspanya, Portekiz, Fas, Kanarya Adaları ve Madeira’dan 80 erkekti. Birinci kromozomda, kalıtsal bilgiyi taşıyan büyük bir DNA parçasının ters yerleştiği biçimler bulundu. Görünüş karşılaştırmaları farklı örneklemlerde yapıldı; bu biçimlerle boğaz koyuluğu arasında ilişki vardı. Bu, Türkiye’deki kuşun genetik yapısının fotoğraftan okunabileceği veya her koyu boğazlının ayrı tür olduğu anlamına gelmez.

Tüylerden Göçü Araştırmak

Aynı 2022 çalışmasında, Batı Avrupa, Kuzeybatı Afrika ve Doğu Atlantik adalarından bir yaşındaki 83 erkeğin iki farklı dönemde büyümüş kanat tüyleri karşılaştırıldı. Tüylerin kararlı izotopları, büyüdükleri ortam hakkında dolaylı bilgi verir. Bazı genetik biçimlerde iki tüyün daha benzer olması, daha az göç olasılığını destekledi. Bu yöntem GPS takibi değildir; kesin ülke veya uçuş mesafesi vermez.

Yeniden Karşılaşmanın Sınırları

EURING’in Avrupa atlasında 1991 sonrası yeniden karşılaşmaların yüzde 44’ü avla, yaklaşık yarısı canlı kuşlarla bağlantılıdır. Bu, doğadaki bütün Bıldırcınların yüzde 44’ünün avlandığı anlamına gelmez. Kayıtlar ağırlıkla Batı, Güneybatı ve Güney-Orta Avrupa’dan gelir; bölgeler eşit araştırılmış değildir.