Ak Tepeli Kuyrukkakan

Hızlı Tanı

Ak Tepeli Kuyrukkakan (Oenanthe leucopyga; White-crowned Wheatear) güçlü yapılı bir çöl ötücüsüdür. Siyah yüz, boğaz, göğüs ve sırt; beyaz alt karın ve kuyrukla karşıttır. Birçok erişkinde tepe beyaz, gençte siyah olabilir. Kuyruk uç deseni de değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Dış kuyruk tüyleri büyük ölçüde beyaz, ortaların uçları koyudur. Kuyruğu boydan boya kesen düzenli siyah bant yoktur. Gençte dış tüylerde küçük koyu uçlar olabilir; bunlar kesintisiz bant oluşturmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi siyah-beyazdır. Mısır güney Sina St Katherine’de işaretli kuşları inceleyen Nottingham ekibi siyah tepeli kuşların da üreyebildiğini ve beyaz tepenin geç geliştiğini bildirir. Siyah tepe tek başına dişi veya üreyemeyen genç demek değildir.

Uçuşta Görünüm

Doğrudan uçar; konarken büyük ölçüde beyaz kuyruğunu açar.

Ses ve Davranış

Ötüşü berrak ıslıklarla titreşimli diziler içerir. Türkiye’de tek konuğun ötmesi o yerde yuva kanıtı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Keşiş Kuyrukkakanı (Oenanthe monacha; Hooded Wheatear) erkeği beyaz tepe ve siyah boğazla benzerdir, fakat alt tarafının beyazı daha geniştir; gaga ve kuyruk daha uzundur. Dişisi kum-kahverengidir. İkisinde de kuyruk uç bandı bulunmaz; başla alt gövde birlikte görülmelidir.

Kara Kuyrukkakanda (Oenanthe leucura; Black Wheatear) düzenli siyah kuyruk uç bandı, daha güçlü gaga ve koyu yanlar vardır. Dişi daha kahverengi olabilir. Bu karşılaştırma o türün Türkiye’de düzenli bulunduğunu söylemez.

Ak Sırtlı Kuyrukkakan (Oenanthe finschii) erkeğinde sırt ortası beyazdır; Ak Tepeli’de siyahtır. Ak Sırtlının dar koyu kuyruk uç bandı ve gri-kahverengi dişisi de Ak Tepelinin bant taşımayan kuyruğu ve siyah-beyaz dişisinden ayrılır.

Dünya Yayılışı

Kuzey Afrika’nın kayalık çölleri, Sina ve Arabistan’ın uygun kurak alanlarında yaşar. Suudi Arabistan’ın 2020 rehberi batı bölgeleri yanında orta kesimlerin taşlık düzlük ve dik yamaçlarını da bildirir. Yayılışı yalnız ülkenin en kuzey ucuyla sınırlanmaz.

Türkiye’deki Durumu

Turkey Bird Report 2002–06, 2008’de yayımlandığında Antalya Kemer güneyindeki Phaselis’te 2 Mart 2005’te fotoğraflanan erişkini üçüncü Türkiye kaydı saymıştır. Öncekiler Ağustos 1993 ve Mart 1996’dır. Bu tarihsel sıra güncel toplam değildir; yayınla gözlem yılı ayrıdır.

Göç Yolculuğu

Ana yayılışında büyük ölçüde yerleşiktir; bazı topluluklarda sınırlı kış hareketleri olabilir. Türkiye’ye rastlantısal gelişi bütün türü düzenli uzun mesafe göçmeni yapmaz. Tek konuğun köken ülkesi ve yolu gözlem yerinden belirlenmez.

Üreme Alanı

Kayalık çöl yamaçları, kuru dere yatakları ve boğazlar kullanılır. Suudi Arabistan rehberi kaya bloklu yamaç ve lav alanlarını da bildirir; yalnız kum tepelerinin kuşu değildir.

Yuva Yeri

Kaya çatlağı veya eski yapı boşluğuna kuru ot ve ince dallardan çanak kurar; yün, kıl ve tüy gibi yumuşak malzemeyle döşer. Etkin oyuğun girişi açılmaz veya taşları kaldırılmaz.

Suudi Arabistan’ın 2020 uzman rehberi 3–4 yumurta, dişinin 14–15 günlük kuluçkasını ve yavruların 14–16 gün yuvada kaldığını bildirir. İki ebeveyn bakım verir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Mısır St Katherine çevresinin 2006 ve 2007 yazlarındaki araştırmasında kuru vadiler, bahçeler ve yerleşim kesimleri ayrı incelenmiştir. Tür sahada geniş yayılışlıydı; yazının başka kuşlardaki azalma tartışması bu türün kesin azaldığını göstermez. Yerel sonuç Türkiye’nin kıyı yerleşimlerinin durumuna aktarılmaz.

Ne Yer?

Suudi Arabistan’ın 2020 rehberinde karınca, sinek, kınkanatlı, solucan ve örümcek bildirilir. Küçük kertenkele, meyve ve tohum da alınabilir. Bu liste Türkiye’deki rastlantısal bireyin besin yüzdeleri değildir.

Nasıl Avlanır?

Tünekten kısa inişle yerdeki ava ulaşır ve uçan böcekleri yakalayabilir.

Yuvaya Taş Taşıma

Mısır güney Sina’daki Nottingham ekibi bazı yuvalarda benzer biçimli binlerce küçük taş kaydetmiştir. Bunların farklı mevsimlerde birikmesi olasılıktır; hepsinin bir sezonda tek dişice taşındığı kanıtlanmamıştır. Korunma, ısı düzenleme ve dişinin niteliğini gösterme açıklamaları tartışılır; gözlenen taş taşıma bu işlevlerden birinin deneysel kanıtı değildir.

Ses Taklidi

Mısır güney Sina’daki ekip başka kuşların seslerini taklit ettiğini bildirir. Suudi Arabistan’ın 2020 rehberi kamera sesi taklidine de örnek verir. Bu, duyulan her tanıdık sesin ayrı bir kuşun varlığını göstermediğini hatırlatır; sesin geldiği birey gözlenir.