Ak Böğürlü Nektarkuşu

Hızlı Tanı

Ak Böğürlü Nektarkuşu Aethopyga eximia, Java'nın yüksek kesimlerinde yaşayan küçük bir nektarkuşudur. Erişkin erkekte gül kırmızısı boğaz ve göğüs, koyu duman grisi karın, parlak mavi kuyruk ve alın üzerindeki mavi yeşil parıltı birlikte seçilir. Sırt zeytin kahverengisidir. Dişi daha sade görünür: baş gri, karın açık sarımsı kahverengi, kuyruk kahverengidir. Her iki erişkin görünümde gövdenin yanındaki beyaz çizgi yararlı bir ek işarettir.

Erkeğin bütün alt tarafı kırmızı değildir; kırmızı göğüs ile daha koyu karın arasındaki ayrım görülmelidir. Başın parlak alanı da her açıdan aynı mavi yeşil tonda görünmez. Önden düşen ışıkla gölgede kalan alın çok farklı renk verebilir. Teşhiste yalnız parlaklık yerine kırmızının yerleşimi, karın rengi, kuyruk ve yan çizgi birlikte değerlendirilir. Kuşun doğal olarak bulunduğu ada, benzer nektarkuşlarını elemek için önemli bir başlangıçtır.

Genel Görünüm ve Duruş

İnce gaga ile küçük gövde, çiçek çevresinde görülen kuşta dikkat çeker. Erkekte kuyruk genel siluetin belirgin parçasıdır. Dişide başın gri görünümü ile sırtın daha sıcak zeytin kahverengisi tonu ayrılır. Yan çizgi dal veya kanat arkasında kaldığında görülemeyebilir. Kuş başını çevirince gaganın uzunluğu da fotoğrafta değişmiş görünür; tek açının küçülttüğü bir gagayı gerçek ölçü sanmamak gerekir.

Ormanın yalnız tepesinde aranmaz; Cornell hesabı alt katlarda da etkin besin aradığını belirtir. Çiçekli bir dalda bekleyen kuşla orman içindeki hızlı hareketli kuşun görüntüsü farklıdır. Çevredeki çiçeklerin kırmızı rengi göğsün renk değerlendirmesini etkileyebilir. Fotoğrafın genel renk ayarıyla kuşun gerçek tüy rengi ayrı tutulmalı; mümkünse farklı ışıkta aynı bölge yeniden görülmelidir. Parıltılı baş alanı bir boyalı yüzey gibi tek ve sabit tonda değerlendirilmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin kırmızı boğazı ve göğsü, koyu karınla birleştiğinde dikkat çekici bir erişkin örüntü oluşturur. Alındaki parlak kalkanı andıran alan ve mavi kuyruk bu örüntüyü tamamlar. Sırtın zeytin kahverengisi olması, parlak başın bütün üst tarafı kaplamadığını gösterir. Kuşun yalnız başı görüldüğünde kalan desen incelenmeden kesin karar verilmemelidir. Gölgede kırmızı alan koyu kahverengiye yakın görünebilir.

Dişinin gri başı, açık karın ve kahverengi kuyruğu erkeğin parlak görünümünden ayrılır. Yan beyaz çizgi yalnız erkeğe ait değildir. Yalnız gri başa bakmak ise birçok sade nektarkuşunu birbirinden ayırmaz. Başın rengi kadar sırt, alt taraf, yan çizgi ve kuyruk aynı bireyde değerlendirilir. Soluk görünen her birey dişi kabul edilmez; uzaklık, ışık ve tüyün durumu da görüntüyü etkiler.

Gençlerin yaşa göre ayrıntılı görünümünü veren güvenilir bir tür anahtarı doğrulanmadı. Bu nedenle dişi benzeri bir kuşun kesin genç olduğu veya belirli bir yaşta erkek rengine geçeceği söylenmez. Erişkin levhaları temiz karşılaştırma sağlar, fakat tüy değiştiren kuşta eksik kuyruk veya düzensiz renk alanları görülebilir. Bunları yeni bir coğrafi biçim veya yeni tür işareti olarak görmek için daha güçlü kanıt gerekir. Tür, eşey ve yaş ayrı ayrı kaydedilir; bilinmeyen alan açık bırakılır.

Uçuşta Görünüm

Erkeğin uzun kuyruğu kısa bir dal geçişinde dikkat çekebilir. Ancak uzak bir uzun kuyruk silueti, göğüs ve baş görünümü olmadan tek başına güvenli tanı sağlamaz. Dişinin daha sade kuyruğuyla geçen kuşu aynı yöntemle tanımak daha da güçtür. Kuşun konduğu yerde yan çizginin, baş renginin ve alt tarafın görülmesi, havadaki kısa görüntüyü tamamlar. Bir çiçekten başka dala geçişi mevsimsel göç olarak yorumlanmaz.

Çiçek önünde görülen anlık konum, kuşun bütün gün aynı biçimde beslendiğini de kanıtlamaz. Uçuşun yönü ve konduğu bitki kaydedilebilir, fakat tek bir geçişten sabit bir günlük güzergâh üretilmez. Karanlıkta yalnız kuyruk parıltısı görüldüğünde karşılaştırma için yeterli görüntü sağlanana kadar teşhis açık tutulmalıdır.

Ses ve Davranış

Cornell'in tür tanımında kısa çağrı dizileri, daha çınlayan tekrarlar ve hızla aşağı kayan bir ses belirtilir. Türkçe ses taklidi, gerçek kaydın bütün ayrıntılarını taşımaz. Aynı dalda başka kuşlar da bulunduğunda ses çıkaran birey mümkünse gözle görülür. Sesin kuşla eşleştirilmesi, parlak erkeğin yakınındaki daha sade dişiyi fark etmeye de yardım edebilir. Yalnız çağrı duyulması, eşeyin veya üreme durumunun kesin kanıtı değildir.

Doğu Java'da Ocak 2013'te bir dişinin eğrelti yaprağından parçalar taşıdığı yayımlanmıştır. Kuş parçayı götürüp geri dönmüş, fakat yuva görülememiştir. Yazarlar bunu olası yuva malzemesi toplama olarak yorumlar; tamamlanmış yuva veya yumurtlama kaydı diye sunmaz. Dal üzerinde taşıdığı parçanın varlığı ile parçayı nereye yerleştirdiği ayrı gözlemlerdir. Kuşu izlemek için uçtuğu sık örtünün içine girilmemeli veya olası yuva yeri açılmamalıdır.

Dünya Yayılışı

Tür Endonezya'nın Java Adası'na özgüdür. Dağ ormanları ve çalılıkların kuşudur; adanın bütün yüzeyi aynı yaşam alanı sayılmaz. Alçak kıyı kentleri ile yüksek orman kuşakları arasında önemli çevre farkları vardır. Güncel taksonomi, Java'nın dağ ve çalı örtüsünü doğal çevre olarak tanımlar. Başka adalardan gelen bir fotoğraf ya da gözlem, takson kimliği ve kayıt koşulları doğrulanmadan yayılışa eklenmez.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Etek ormanından yüksek kesimlerde ağaç sınırının üstündeki alçak çalılara kadar karşılaşılabilir. Voous'un tarihsel örnekleri Slamat ve Lawoe dağlarından gelmiştir; Lawoe'da hem birincil hem ikincil ormanda görülmüştür. Bu tarihsel gözlem, bugünkü nüfus büyüklüğü veya bütün adada eşit bolluk vermez. Çiçekli bitkilerin bulunduğu orman kenarında görülmesi, geniş ormanın tümüyle kaldırılmasına uyum sağladığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Göç Yolculuğu

İncelenen tür kaynakları yerleşik olarak sınıflandırır. Java'dan başka adalara uzanan düzenli bir mevsimsel göç rotası doğrulanmadı. Çiçeklenmenin değişmesiyle yerel hareket görülmesi, kayıtlar arasında uzun bir ok çizmek için yeterli değildir. Harita Java çevresini ve doğrulanmış yaklaşık kayıtları gösterir; ülke sınırı yaşam alanı sınırı değildir. Yükseltide farklı kayıtlara rastlamak da aynı bireyin hangi gün hangi yoldan geçtiğini kanıtlamaz.

Üreme Alanı

Dağ ormanı, orman kenarı ve ağaç sınırı üstündeki alçak çalı örtüsü doğal çevresini oluşturur. Ormanda alt katlarda da görülebilir. Bir çiçekli ağacın bulunması tek başına üreme alanını tanımlamaz; beslenme ile yuvalama için kullanılan yerlerin aynı olduğu varsayılmamalıdır. Java'nın farklı dağları tek bir sabit yükselti çizgisine indirgenmez.

Yuva Yeri

Kukila'nın 2014 derlemesi eski yuva gözlemlerine dayanarak yumuşak açık yeşil yosun ve yumuşak bitkisel astar kullanılan yuvayı aktarır. Ocak 2013'te eğrelti parçası taşıyan dişi görülmüş, fakat yuva doğrulanamamıştır. Tipik yumurta sayısı, güvenilir kuluçka ve yavru gelişim süreleri bu çalışmada doğrulanmadı; başka bir nektarkuşunun değerleri eklenmez.

Günlük Alan Kullanımı

Çiçek kaynakları ile orman katları, kuşu ararken birlikte değerlendirilir. Merapi çalışmasında ziyaret edilen bitkiler kaydedilmiştir; bu, bütün gün aynı ağaçta kaldığını göstermez. Yuva malzemesi taşıyan kuş gözlenirse uçtuğu yeri takip ederek örtü açılmaz. Görüşü iyileştirmek için çiçek veya eğrelti kesmek, kuşun kullandığı doğal yapıyı bozar.

Ne Yer?

Merapi'nin güney yamacındaki üniversite çalışmasında bu tür Erythrina variegata, Calliandra calothyrsus, Schima wallichii ve Spathodea campanulata bitkilerindeki besin kaynaklarını ziyaret etmiştir. Bu liste o çalışmada kullanılan bitkileri anlatır; türün bütün Java'da yalnız bu dört bitkiye bağımlı olduğunu göstermez. Nektar ve diğer besinlerin toplam diyet içindeki yüzdeleri doğrulanmadı. Bir çiçeğe ziyaret, içindeki hangi besinin alındığını her zaman göstermez.

Nasıl Avlanır?

Çiçekler ve yapraklı dallar arasında etkin besin arar; yalnız orman tepesine bağlı değildir. Bitkiye geldiği an, gaganın yöneldiği yer ve gerçekten aldığı besin ayrı kaydedilir. Merapi araştırmasının belirli saatlerdeki etkinliği, bütün yılın zorunlu günlük programı sayılmaz. Yan yana duran iki nektarkuşu aynı çiçek türlerini aynı sıklıkta kullanmayabilir. Kuşun beslenmesini izlemek için dalı sallamak veya gaga önüne yapay besin koymak, doğal davranışın değerlendirilmesini engeller.

Parıltı Açısıyla Değişir

Erkeğin mavi yeşil alın alanı ve mavi kuyruğu, ışık yönü değiştiğinde farklı görünür. Bu nedenle sabit bir renk örneğini bütün fotoğraflara zorlamak yerine rengin anatomik yerleşimi izlenir. Gül kırmızısı göğüs ve koyu karınla beraber görülen parıltı, tek bir mavi noktadan daha güvenilir bir karşılaştırma sağlar. Dişinin sade görünümü ayrı değerlendirilir.

Malzeme Taşımak Yuva Kaydı Değildir

Ocak 2013'te Ijen çevresindeki dişinin eğrelti parçalarını götürmesi, doğrudan kaydedilmiş bir davranıştır. Yuva görülmediği için bunun bir yuva yapımına hizmet ettiği sonuç değil, olası açıklama olarak kalır. Bir kuşun malzeme taşıdığı ayı bütün türün yumurtlama ayı olarak işaretlemek bu ayrımı kaybettirir. Yuva, yumurta ve yavru kayıtları kendi kanıtlarıyla değerlendirilmelidir.

Aynı Çiçekler, Farklı Kullanım

Merapi'de incelenen nektarkuşları aynı bitki listesini aynı biçimde kullanmamıştır. Eximia'nın birkaç bitkiye yaptığı ziyaret, yerel besin kaynaklarının çeşitliliğini gösterir. Araştırmanın belirli yer ve döneminden bütün Java için bir beslenme yüzdesi çıkarılmaz. Ziyaret edilen bitkinin kimliği kadar kuşun kimliğinin de doğrulanması, bu tür davranış gözlemlerinin değerini artırır. Çiçeğin bol olduğu bir günde görülen kuş sayısı doğrudan yıllık nüfus büyüklüğü değildir.