Ak Gözlü Sığırcık

Hızlı Tanı

Ak Gözlü Sığırcık, Solomon Adaları takımadalarında sınırlı yayılışı olan, parlak koyu tüylü bir orman kuşudur. Erişkinde beyaz iris, güçlü ve üst çizgisi belirgin kavisli siyah gaga ile çok uzayabilen iki orta kuyruk tüyü birlikte dikkat çeker. Kuyruk uzantıları kırılmış veya kısalmış olabilir; yalnız uzun kuyruk görmeye dayanarak tanı yapılmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Temel tüy rengi siyahtır; ışığın gelişine göre yeşil, mor ve bronz parıltılar görülür. Tepede bronz, göz ile gaga arasındaki yüzde mor-bronz; boğazda mor ve bıyık çizgisinde zümrüt yeşili tonlar tanımlanmıştır. Sırtın üst bölümü, kanat örtüleri, kuyruk sokumu ve alt tarafta güçlü yeşil parıltı bulunabilir. Bu renkler her bakış açısından aynı parlaklıkta görünmez.

Alındaki özel tüyler küçük bir tepelik oluşturabilir; tepe ve boğaz tüyleri uzamıştır. Uçuş tüyleri siyahımsı kahverengi, dış kenarları mor parıltılı olabilir. Kuyruk parlak siyahtır; ortadaki ince ve esnek uzantılar dış kuyruk tüylerinden belirgin biçimde taşar. Gaga ve bacaklar siyahtır.

Ağaç tacının yüksek dallarında ve yuva kolonisi çevresindeki tüneklerde görülebilir. Bougainville’deki saha gözlemcisi açık irisi seçebilmesine rağmen gaganın belirgin kavisini aynı açıklıkla göremediğini belirtmiştir. Bu yüzden kitapta belirgin görünen her ayrıntının uzaktan veya kötü ışıkta aynı kolaylıkla seçilmesi beklenmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi, erkekle benzer koyu parlak görünüştedir; uzman hesapta parıltısının biraz daha zayıf, orta kuyruk uzantılarının daha kısa olabileceği belirtilir. Buna karşılık erişkinlerde de uzantı kaybı veya kırılma görülebildiğinden kısa kuyruk tek başına kesin dişilik işareti değildir. Eski saha notlarındaki bazı eşey atamalarının varsayıma dayandığı unutulmamalıdır.

Gençlerde alındaki tepelik ve erişkinin uzun kuyruk uzantıları gelişmemiştir. Alt taraf daha kahverengimsi koyu olabilir; göğüs ve karın ortasında açık çizgiler görülebilir. İris zeytin tonlarından koyu kahverengiye değişebilir. Gaga başlangıçta daha gri, daha ileri gençlik evrelerinde siyah olabilir. Genç görünüşünün bütün ayrıntıları her kayıtta aynı açıklıkla belgelenmediğinden tek bir tüy veya göz rengiyle kesin yaş yılı verilmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta koyu gövde ile ortadan taşan ince kuyruk uzantıları birlikte aranır. Taç örtüsü veya uzaktaki bir sürü içinden geçen kuşta iris ve gaga şekli seçilemeyebilir. Kuyruk uzantısı görünmeyen birey, diğer özellikleri incelenmeden elenmez. İncelenen kaynaklar, tek başına türe kesin tanı koyduran bir kanat çırpış ritmi vermez.

Ses ve Davranış

Koloni çevresinde ıslıklı diziler, ince metalik notalar ve daha sert sesler tanımlanmıştır. Uzman hesap, kur bağlamındaki kısa “chreep” sesini, alarmdaki sert “kwaik” sesinden ve karşılaşmalardaki kısa gevezelikten ayırır. Koloniye dönen uçan kuşlar da ıslıklı sesler verebilir. Bütün bu sesler tek bir işlev veya tek bir ötüş tipi olarak değerlendirilmez.

Koloniler halinde yuvalar; beslenirken genellikle küçük gruplar görülür. Bougainville’de gözlenen bir kolonide kuşlar topluca besin aramaya gidip geri dönmüştür. Birlikte hareket etmek, bütün erişkinlerin birbirlerinin yavrularına baktığını kanıtlamaz; bu tür için ortak yavru bakımının ayrıntıları doğrulanmış değildir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Metalik Sığırcık (Aplonis metallica): Erişkininde iris kırmızı veya turuncu-kırmızı, kuyruk tüyleri ise kademeli uzunlukta olup daha bütün bir uzun kuyruk görünüşü oluşturur. Ak Gözlü Sığırcık erişkininin beyaz irisi ve çok ince iki orta uzantısı önemli karşılaştırma işaretleridir. İki türün gençlerinde göz daha koyu olabileceğinden yalnız göz renginden karar verilmez. Parlak koyu gövde her ikisinde de bulunduğu için kuyruk, baş ve göz birlikte değerlendirilir.

Dünya Yayılışı

Solomon Adaları takımadalarına özgüdür. Bilinen yayılışı Bougainville, Choiseul, Rendova ve Guadalcanal adalarına dayanır. Bougainville siyasal olarak Papua Yeni Gine’ye, diğer üç ada Solomon Adaları devletine bağlıdır. Dolayısıyla takımadalara özgü olması, yalnız Solomon Adaları ülkesinde bulunduğu anlamına gelmez.

Kayıtların bu dört adadan gelmesi, aradaki bütün adalarda bulunduğunu kanıtlamaz. Daha geniş bir ada yayılışı olabileceğine ilişkin öneriler araştırılması gereken olasılıklardır; doğrulanmış yayılış haritasına yeni ada eklemek için yeterli değildir.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Seyrek kayıtlı ve parçalı yayılışlıdır. Orman kaybı, büyük ağaçların azalması ve tarihî yavru toplama kayıtları korunması açısından önem taşır. Guadalcanal’daki eski kayıtlardan sonra uzun süre bulunamaması, Betilonga çevresinde kaybolmuş olabileceği yorumuna yol açmıştır. Ancak 2013 saha gözlemlerini yayımlayan çalışma, o çevrede varlığının sürdüğünü açıkça bildirir. Bu nedenle eski kaybolma yorumunu güncel ve kesin bir yokluk bilgisi gibi kullanmak doğru değildir.

Göç Yolculuğu

Yerleşik olduğu düşünülür; hareketleri yeterince bilinmez. Koloni ile yakın beslenme ağaçları arasındaki toplu uçuşlar gözlenmiştir. Bunlar adalar arasında düzenli göç, belirli bir mevsim rotası veya sabit hareket mesafesi göstermez. Yakın akrabası Metalik Sığırcık’ın bazı bölgelerdeki göç davranışı bu türe aktarılamaz.

Üreme Alanı

Hem alçak kesim hem tepelik ormanlarda, ayrıca bataklık ormanında bulunabilir. Orman kenarı, ikincil bitki örtüsü, bahçeler ve açıklıklarda kalan ağaçları da kullanır. Bougainville’deki bir üreme kolonisi alçak kesimde suya doygun ormanda, Guadalcanal’daki koloni kayıtları ise tepelik ormanda yer almıştır. Yalnız tepelerde üreyen bir kuş olarak sınırlandırılmamalıdır.

Yuva Yeri

Koloniler büyük bir ağacın yüksek dallarında, eğrelti, yosun ve diğer bitkilerin oluşturduğu yoğun örtü arasında yer alabilir. Yuva kısa, yatay bir tünel biçimindedir; içi yosunla döşenir. Uzman sentez, tek bir ağaçta 10–40 yuvalı koloniler bildirir; bu aralık her koloni için zorunlu sayı değildir.

Yumurtalar beyazımsı, gri ve koyu kahverengi beneklidir. İncelenen kaynaklardan tipik yumurta sayısı, kuluçka süresi ve yavruların yuvada kalma süresi doğrulanamamıştır. Erişkinlerin yavrulara gagalarında besin taşıdığı kaydedilmiştir; eşeylerin görev paylaşımı yeterince bilinmez.

Bougainville için ocak, Guadalcanal için temmuz–ağustos üreme kayıtları vardır. Bu ada ve ay kayıtları bütün yılın eksiksiz takvimi değildir. Yuva çevresindeki bitki örtüsü kaldırılmadan ve girişte kuşların gelişini engellemeden gözlem yapılmalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Çoğunlukla ağaç tacında besin arar; bahçe ve açıklık kenarlarında daha aşağıya inebilir. Bougainville kolonisinde kuşlar geceyi yuva tünellerinde geçirmiş, günün ilk ışığında yakındaki dallarda tüy bakımı yaptıktan sonra beslenmeye gitmiştir. Bu yerel gözlem bütün adalardaki kuşlar için değişmez bir saat düzeni oluşturmaz.

Ne Yer?

Başlıca besini meyvelerdir; incirler de besin listesinde yer alır. Uzman hesap iri çekirdekli meyveler tükettiğini belirtir, fakat çekirdeklerin daha sonra ağızdan çıkarılması doğrudan doğrulanmış değil, olası bir yorumdur. Bu nedenle kesin bir sindirim davranışı gibi sunulmaz. Ayrıntılı bir besin yüzdesi veya bütün adalara ait eksiksiz bitki listesi bulunmamaktadır.

Nasıl Avlanır?

Besinini çoğunlukla yüksek dallardaki meyvelerden toplar. Küçük gruplar meyveli ağaçlara gidebilir; Bougainville’de bir koloniye yakın ağaçta üzümsü meyveler alındığı gözlenmiştir. Guadalcanal’daki 2013 gözleminde de kuşların küçük meyvelerle beslendiği düşünülmüştür; meyvenin türü kesinleştirilmemiştir. Bu kayıtlardan böcek avlama tekniği veya belirli bir meyveye zorunlu bağımlılık çıkarılmaz.

Bir Sürüde Kaç Tür Var?

Guadalcanal’da 2013’te gözlenen bir sığırcık sürüsü yaklaşık 20–30 kuş içeriyordu; araştırmacılar bunların yalnız dört veya beşini Ak Gözlü Sığırcık olarak seçebilmiştir. Sürüde başka türlerin bulunabileceğini açıkça belirtmişlerdir. Dolayısıyla sürünün toplamını bu türün birey sayısı gibi vermek yanlış olur. Aynı çalışmadaki kısa koloni gözleminde de ışık ve uzaklık sayımı güçleştirmiştir. Gözlenen grup, doğrulanabilen bireyler ve bir adanın toplam nüfusu farklı büyüklüklerdir.

Olası Kur Gösterisi

Bougainville’deki eski saha anlatımı, kuşun gövdesini alçaltıp tepe tüylerini kaldırdığı ve esnek kuyruk uzantılarını hareket ettirdiği bir eş bağı gösterisini tarif eder. Guadalcanal’daki 2013 gözleminde de kuyruk yukarı kaldırılıp başka kuşa doğru aşağı itilmiştir; yazarlar bunu olası kur olarak yorumlamıştır. Hareketin görülmesi ile işlevinin deneysel olarak kanıtlanması aynı şey değildir. Her kuyruk hareketinden kesin eşey, eş seçimi veya başarılı üreme sonucu çıkarılamaz.