Ak Başlı Derekuşu

Hızlı Tanı

Ak Başlı Derekuşu Cinclus leucocephalus, Venezuela'dan Bolivya'ya uzanan And dağlık çevresindeki hızlı akarsuların kuşudur. Dolgun gövdesi, kısa kuyruğu ve beyaz tepesi ilk dikkat çeken özellikleridir. Koyu yüz bölümü, tepenin beyazlığını açık boğazdan ayırır. Gövdenin geri kalanındaki beyazlığın miktarı coğrafyaya göre değişir; bütün bireylerden aynı beyaz karın ve aynı koyu sırtı beklemek doğru değildir.

Akarsu içindeki kaya üzerinde duran kuşun başı, kuyruğu ve gövde biçimi birlikte izlenir. Suyun yansıması koyu tüyü daha açık gösterebilir. Tek bir açık leke yerine beyaz tepe ile koyu yüzün oluşturduğu baş düzeni, kısa kuyruk ve kayalık akarsu kullanımı değerlendirilir. Kendi doğal yayılışının çoğunda başka bir derekuşu bulunmaması tanıyı kolaylaştırır; yine de yalnız akarsu yanında bulunmak tür kimliği değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Peru ve Bolivya'daki adını taşıyan biçimde üst taraf koyu kahverengimsi siyah, boğaz açık, karın ve yanlar koyudur. Tepe ve ensedeki açık tüyler ince koyu işaretler taşıyabilir. Daha kuzeydeki leuconotus biçiminde sırtın ortasında beyaz bir alan ve gövdenin altında daha geniş beyazlık bulunur. Kuzey Kolombiya'nın Santa Marta çevresindeki rivularis daha açık gri görünüştedir. Bu farklar erkek–dişi etiketlerine paylaştırılmaz.

Gaga siyah, göz kahverengi, ayaklar gri tonludur. Gövdenin dolgunluğuna karşı kuyruk kısa görünür. Su kenarındaki kayada durma, kayaların arasındaki kısa yürüyüşler ve başka kayaya yapılan uçuşlar bir arada gözlenebilir. Fotoğraftaki iri görünüş eşey ölçüsü değildir; yakınlık, duruş ve objektif açısı kuşun boyutunu değiştirebilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Yetişkin erkek ve dişinin tüy görünüşü benzerdir. Uzakta, yalnız beyazlığın miktarı veya koyu alanın tonu kullanılarak güvenilir eşey tayini yapılmaz. Özellikle farklı coğrafi biçimleri karşılaştırırken beyaz sırtlı bireyi dişi, koyu sırtlı bireyi erkek saymak yanlıştır. Aynı takson içindeki coğrafi değişkenlik ile eşey farkı farklı konulardır.

Gençte açık baş daha belirgin koyu çizgiler taşıyabilir; göğüste çizgilenme ve koyu tüylerde açık kenarlar görülebilir. Kanat üzerindeki açık tüy kenarları yetişkininkinden farklı bir desen oluşturabilir. Yuvadan yeni çıkan kuşla gelişmiş genç aynı görünüşte olmak zorunda değildir. Tek bir tüyün kenarından kesin gün yaşı çıkarılmaz.

Peru'daki özgün yuva izlemesinde bir yavrunun tüy gelişimi, gagasının koyulaşması ve başındaki koyu işaretlerin ortaya çıkması kaydedilmiştir. Bu, belirli bir yavrunun gelişim kaydıdır. Başka yükseltide veya farklı coğrafi biçimdeki bütün yavrular için değişmez fotoğraf takvimi oluşturmaz. Yuvaya bakarak yaş tahmini yapmak için yaklaşmak yerine, ebeveynlerin doğal besleme hareketleri uzaktan izlenir.

Uçuşta Görünüm

Akarsu boyunca yapılan uçuşlarda kısa kuyruklu, dolgun gövde dikkat çeker. Açık tepe çoğunlukla koyu gövdeye karşı seçilir. Kanat açıldığında iç uçuş tüylerindeki beyaz alan görünür; bu alan baştaki beyazlıktan farklı bir teşhis noktasıdır. Kanatların açık olduğu kısa görüntüyle tünemiş kuşun kapalı kanadını aynı desen üzerinden değerlendirmek yanıltabilir.

Peru'da besin arayan kuşların bazen kanatlarını birkaç saniye açıp beyaz alanı gösterdikten sonra başlarını suya uzattıkları doğrudan gözlenmiştir. Bu hareket uçuş başlatmak zorunda değildir. Her kanat açılışını kur gösterisi diye adlandırmak da doğru olmaz. Araştırmada hareketin işlevi kesinleşmemiştir; besin aramayla birlikte görülmesi, avı ürkütmek için yapıldığını tek başına kanıtlamaz.

Ses ve Davranış

Çağrı kısa, keskin ve tizdir; özellikle uçuşta duyulabilir. Uzman hesaplar daha uzun, müzikli ötüş de tarif eder. Çağrının keskinliği ile akan suyun gürültüsü birlikte düşünülmelidir: kuş görülmediğinde sesin kaynağını akarsu boyunca izlemek yararlı olabilir, fakat gürültü nedeniyle duyulmaması kuşun bulunmadığını göstermez.

Tek veya çift halinde görülebilir. Özgün Peru gözleminde bireyler akarsu boyunca uçup belirli kayalık beslenme yerlerini sırayla kullanmıştır. Bu yerel günlük hareket düzeni, bütün türün kilometrelerle tanımlanmış alan büyüklüğü değildir. Aynı uçuş hattını kullanan iki bireyin mutlaka aynı çiftin üyeleri olduğu da yalnız yönlerine bakılarak söylenmez.

Av ararken bütün gövdesiyle su altına dalan diğer derekuşlarıyla aynı davranışa sahip sayılmaz. Bu tür için kayalar üzerinden başı suya uzatma ve sığ suda ilerleme daha iyi belgelenmiştir. Peru'da gençlerin akıntılı kayalarda kayıp suya düştüğü de gözlenmiştir. Kazara suya düşme, besin bulmak için düzenli dalma davranışının kanıtı değildir.

Dünya Yayılışı

Andların akarsu çevrelerinde, batı Venezuela ve Kolombiya'dan Ekvador ile Peru üzerinden Bolivya'ya uzanır. Kuzey Kolombiya'daki Santa Marta dağları ayrıca ele alınan bir coğrafi biçim barındırır. Bu yayılış bütün Güney Amerika nehirlerini kapsamaz. Dağ silsilesi boyunca bulunmak, aradaki her vadinin veya bütün yüksek platoların uygun yaşam alanı olduğu anlamına gelmez.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Güncel küresel kategori Asgari Kaygıdır. Yaşamı kayalık akarsulara bağlı olduğundan, suyun ve kıyıların yerel durumunu korumak önemlidir. Ekvador'daki Río Guajalito hesabında bir çiftin iki yıl aynı yuva çevresini kullandığı, daha sonra kaybolduğu bildirilmiştir. Petrol sızıntısı ve alabalık bırakılması olası nedenler olarak tartışılmıştır; tek yerel olaydan bütün nüfusun azalış oranı hesaplanmaz.

Özgün yuva ve davranış araştırmaları Peru ile Ekvador'un farklı yükseltilerinden gelir. Bir çalışmanın belli bir yükseltide yapılmış olması, diğer bölgeler için mutlak alt veya üst sınır değildir. Harita, mevcut tahmin ve lisanslı örnek kayıtları doğrulanmış And coğrafyasıyla sınırlandırır; renklendirilmiş bütün hücreler kesin üreme veya sürekli bulunma alanı değildir.

Göç Yolculuğu

Tür genel olarak yerleşik kabul edilir. Bazı uzman hesaplarda üreme dışındaki yükselti değişimleri olası görülür, ancak bütün bireylere ait ortak mevsimlik yol doğrulanmamıştır. Akarsu boyunca kısa uçuş günlük besin arama olabilir; onu dağlar arası göç gibi anlatmak doğru değildir. Destekleyici izleme verisi olmadan aylık rota veya düzenli bir kıtalar arası göç çizgisi eklenmez.

Üreme Alanı

Hızlı akan, kayalık kıyılı dağ akarsuları temel çevredir. Peru'daki yuva araştırması Cusco'da Manu çevresinin San Pedro istasyonunda, yaklaşık 1.450 metre yükseltide yapılmıştır. Ekvador'daki yuvalar nemli dağ ormanında olduğu gibi daha bozulmuş ikincil bitki örtüsünde de bulunmuştur. Çevredeki ağaçlardan başka akarsuyun akışı, kaya duvarları ve sığınaklar da önem taşır.

Yuva Yeri

Yuva, kaya yarığında veya korunaklı oyukta, suyun yanında bulunan yan girişli kapalı yapıdır. Dış bölümde yosun, iç çanakta kuru bambu yaprakları kullanılır; Peru örneklerinde çamur taban da kaydedilmiştir. Genellikle iki beyaz yumurta bildirilir; Ekvador'da tek yumurtalı bir yuva da gözlenmiştir. Tam kuluçka süresi doğrulanmadı. Peru'da 21 gün yavru izlemi yapılmış, ancak çıkış ve yuvadan ayrılış günleri kesin bilinmediği için toplam yavru süresi 25 ± 2 gün olarak tahmin edilmiştir.

Günlük Alan Kullanımı

Akarsu içindeki ve kenarındaki kayalar beslenme ve durma noktalarıdır. Kıyı bitkileri de besin aramada kullanılabilir. Su yükselmesi yuvayı etkileyebilir; Peru'da iki yuva taşkınla yok olmuştur. Aktif yuvanın girişine yaklaşmak, kuşun izlediği dar akarsu hattını kesebilir. Gözlem kıyıdan ve güvenli uzaklıktan yapılmalı; akıntıya girerek kuş izlenmemelidir.

Ne Yer?

Başlıca besinler sucul omurgasızlardır; kıyıda bulunan küçük kara canlılarını da alabilir. Peru'da yavru besleme kaydında böcekler ve yeşil bitki parçaları bildirilmiştir. Başka bir Peru araştırmasının beş mide örneğinde küçük taşlar, bitkisel malzeme ve çeşitli küçük canlı kalıntıları bulunmuştur. Bunlar bütün yayılıştaki yıllık besin oranlarını göstermez. Taşları besleyici bir av gibi listelemek veya yavruya verilen bitki parçasından bitki ağırlıklı bir diyet çıkarmak doğru değildir.

Nasıl Avlanır?

Kayaların arasında yürür, sığ suyu araştırır ve kayadan başını suya uzatarak besin alır. Diğer derekuşlarının olağan su altı yüzme davranışı bu tür için varsayılmaz. Beslenme sırasında beyaz kanat alanını ortaya çıkaran kısa kanat açışları gözlenmiştir; hareketin avı görünür hale getirme veya dengeyle ilgili işlevleri henüz kesinleşmemiştir.

Mide örneği yorumunda yakalama yöntemi önemlidir. Özgün araştırma, ağda bekleyen kuşta besinlerin sindirilmiş olabileceğini tartışır. Örnekte az böcek kalıntısı bulunması, kuşun o gün hiç böcek yemediğini kanıtlamaz. Doğrudan besin alma gözlemi ile örnekte kalan malzeme birbirini tamamlayan, fakat aynı olmayan kanıtlardır.

Beyaz kanat alanı yalnız uçuşta görülmez

Peru'nun Cajamarca bölgesindeki doğrudan saha gözleminde, kayalar arasında beslenen kuşlar kısa süre kanat açarak beyaz alanı göstermiştir. Hareket görülebilir ve kaydedilebilir; işlevi ise aynı kesinlikte açıklanmış değildir. Avı ürkütme veya kaygan kayada denge sağlama yorumu araştırılması gereken olasılıklardır. Görülen bir hareketle onun nedenini ayrı tutmak, davranış bilimindeki temel ayrımı burada somutlaştırır.

Yuvanın çatısı ile iç çanağı aynı malzeme değildir

Ekvador yuvalarının ayrıntılı incelemesinde dıştaki yosunlu kapalı yapı ile içteki sık yaprak döşeli çanak ayrı tarif edilmiştir. Kuru bambu yaprakları bütün iç duvarı kaplamak zorunda değildir; yumurtaların bulunduğu alt bölümde yoğunlaşır. Benzer yosun yuvaları başka bir kuş tarafından da yapılabildiğinden, yalnız yuvanın biçimine bakarak tür belirlemek güvenilir değildir. Yuvayı kullanan yetişkin görülmelidir.

İzleme süresi toplam gelişim süresi değildir

Peru çalışmasında bir yuvada 14 günlük kuluçka davranışı izlenmiş, taşkın yumurtalar çıkmadan yuvayı yok etmiştir. Bu sayı tam kuluçka süresi olarak kullanılamaz. Bir yavrunun 21 gün izlenmesi de yumurtadan çıkışın ve yuvadan ayrılışın kesin günleri bilindiği anlamına gelmez. Araştırmacıların toplam süre tahmini, doğrudan gözlenen günlerden ayrı verilmelidir.

Aynı aile suyu farklı kullanabilir

Derekuşları üzerine yapılan tüy araştırması beş türün göğüs tüylerini karşılaştırmıştır. Su damlasını uzaklaştırma ile basınç altında suyun tüyün içine girmesine direnme aynı özelliktir denemez. Ak Başlı Derekuşunun besin alırken çoğunlukla başını suya uzatması, bütün aileyi tek bir dalış davranışıyla anlatmanın neden eksik olduğunu gösterir.