Ak Başlı Uzunbacak

Hızlı Tanı

Ak Başlı Uzunbacak Himantopus leucocephalus, sığ sularda çok uzun pembe bacakları üzerinde yürüyen, ince siyah gagalı bir kıyı kuşudur. Erişkinde baş ve alt taraf beyaz, sırt ile kanatlar siyahtır. Başın arkasından enseye uzanan siyah alan, önden bakıldığında pek seçilmeyebilir. Beyaz başı, koyu enseyi ve ince gagayı birlikte görmek, yalnız uzun bacaklı oluşuna bakmaktan daha güvenilir bir başlangıçtır. Suyun içinde bacakların alt bölümü gizlenebilir; aynı kuş kıyıya çıktığında çok daha uzun bacaklı görünür.

Güncel İngilizce adı Pied Stilt'tir. Eski Avustralya ve Yeni Zelanda yayınlarında Himantopus himantopus adı altında da anlatılır. Bu geniş adla yayımlanmış bir çalışmanın hangi nüfusu incelediği kontrol edilmelidir. Avrupa, Afrika veya Amerika uzunbacaklarının bütün özellikleri bu türe taşınmaz. Yeni Zelanda ve Avustralya'daki yer ve örnek bilgisi, eski adın güncel taksonla eşleştirilmesine yardım eder.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde ince, boyun belirgin, gaga uzun ve düzdür. Siyah sırtın altında beyaz göğüs ve karın görülür. İnce bacaklar, kuşun sığ suyun içinde gövdesini yüksekte tutmasına yardım eden belirgin bir görünüş oluşturur. Beslenirken boynunu ve başını öne indirip küçük gaga hareketleriyle suya yönelir. Dinlenirken başını tüyleri arasına alabilir veya bir bacağını gizleyebilir; bu duruşlarda normal oranlarının bir bölümü görünmez.

Erişkin göz kırmızıya çalar. Bacaklar üreme döneminde daha canlı kırmızı-pembe, başka zamanlarda daha soluk pembe görünebilir. Işık, suyun yansıması ve uzaktan çekim renk değerlendirmesini etkiler. Siyah kanadın parlaklığı her fotoğrafta aynı değildir. Başın arkasındaki koyu alanın gerçekten görülüp görülmediği, kuşun bakış yönüyle birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin eşeyler aynı temel siyah-beyaz düzeni taşır. Avustralya'nın el ölçümü rehberi, erkeğin yeni üst taraf tüylerini parlak siyah, dişininkileri daha kahverengiye çalan siyah olarak tarif eder. Aynı rehber aşınmış erkek tüylerinin dişininkine benzeyebildiğini de belirtir. Bu nedenle tek bir kahverengimsi kanat görüntüsüyle kesin dişi denmez. Tüyün yeniliği, ışık açısı ve birkaç farklı görüntü birlikte önemlidir.

Genç kuşta başın tepesi ve boynun arkasında gri-kahverengi alanlar bulunabilir; erişkinin belirgin siyah ense düzeni henüz oluşmamıştır. Üst taraf tüylerinin açık kenarları sırtı pullu gibi gösterebilir. Gençlerin gözü daha koyu kahverengi, bacakları daha soluk pembe ve bazen sarımsı olabilir. Beyaz başlı bir kuşun erişkin olduğu, yalnız başın açıklığına bakılarak söylenmez. Yaş değerlendirmesinde sırtın tüy kenarları ve göz rengi de incelenir.

Tüyler aşındıkça açık kenarlar silinebilir. Böyle bir genç, yeni tüydeki gençten daha tek renk koyu üst taraflı görünür. Aynı sürüdeki bütün kuşların aynı yaşta olduğu varsayılmaz. Yavruların yuvadan çıkıp yürüyebilmesi de erişkin tüyüne veya uçma yeteneğine sahip oldukları anlamına gelmez. Aile içindeki boy farkı ile tüy gelişimi ayrı gözlenir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken siyah kanatlar, beyaz baş-boyun ve beyaz alt gövde belirgin bir karşıtlık oluşturur. Uzun bacaklar kuyruğun arkasına uzanır; kuşun uçuşta uzamış görünmesine katkıda bulunur. Kanadın üst veya alt yüzü, kuşun dönmesine göre görülür. Tek karede seçilemeyen bir kenar çizgisine kesin renk atamak yerine, uçuş dizisindeki birkaç açı karşılaştırılır.

Ses ve Davranış

Çağrıları kısa, keskin ve havlamayı andıran sesler olarak tarif edilir. Rahatsız edilen üreme alanında uyarı çağrıları belirginleşebilir. Sakin temas sesleri daha yumuşaktır; gece de ses duyulabilir. Kalabalık sulak alanda çağrıyı veren kuşun görülebilmesi, sesle tanıyı güçlendirir. Başka bir türün aynı anda seslenmesi, uzaktan yapılan eşleştirmeyi zorlaştırabilir.

Çiftler, aileler ve üreme dışında daha büyük gruplar görülebilir. Sığ su kenarında beslenen kuşlar arasındaki uzaklıkla, yuva çevresinde savunulan alan aynı değildir. Yavrular besinlerini kendileri toplamaya başlar; ebeveynler koruma ve ısıtma sağlar. Uyarı veren kuşların arasından geçerek yavruya yaklaşmak, gözlemin kendisini rahatsızlık kaynağına dönüştürür. Kıyıdan ve uzaktan izlemek aile davranışını daha iyi korur.

Dünya Yayılışı

Güncel taksonun doğal yayılışı Filipinler, Endonezya, Yeni Gine çevresi, Avustralya ve Yeni Zelanda'ya uzanır. Tazmanya ile Yeni Zelanda'nın ana adaları ve bazı çevre adaları bu coğrafyanın içindedir. Ada dizileriyle sulak alanlar arasındaki dağılış, bütün kara yüzeylerinin sürekli dolu olduğu anlamına gelmez. Eski geniş Himantopus himantopus hesabındaki Afrika ve Avrupa yayılışı bu haritaya eklenmez.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Yeni Zelanda uzman hesabı türü ülke ölçeğinde tehdit altında olmayan bir kuş olarak değerlendirir. Bu bölgesel kategori, güncel ayrı takson için tamamlanmış küresel IUCN değerlendirmesi yerine geçirilmez. Taksonomi kaydında ayrı türün küresel durumu değerlendirilmemiştir. Uzman sayfasındaki 1990'ların başına ait nüfus tahmini de bugünün sayımı olarak gösterilmez. Haritanın örneklenmiş gözlem hücreleri, bütün bireylerin veya bütün yuvaların sayıldığı bir çalışma değildir.

Göç Yolculuğu

Yeni Zelanda'da üreme alanlarına yöneliş alçak bölgelerde haziran–temmuzdan, iç bölgelerde ağustos–ekimden itibaren bildirilebilir. Üreme sonrasında ailelerin ve grupların kıyı beslenme alanlarına hareketi görülür. Avustralya'da suyun dolması veya çekilmesi hareket düzenini değiştirebilir; yağışa yanıt veren yerel ve daha geniş yer değiştirmeler bulunur. Bu değişkenlik tek bir okla çizilen, bütün kuşların her yıl izlediği rota olarak sunulmaz. Tarihli bir kıyı kaydı, o yerde yumurtlama kanıtı sayılmaz.

Üreme Alanı

Sığ tatlı, acı ve tuzlu suların kenarları, bataklıklar, su basmış otluklar ve akarsu çevresi kullanılır. Yeni Zelanda'nın örgülü akarsuları da önemlidir. Çıplak veya kısa bitkili zeminin suya yakın oluşu, küçük yavruların beslenme alanına geçmesini kolaylaştırır. Üreme bazen gevşek gruplar halinde, bazen daha ayrı çiftlerle gerçekleşir. Bir sulak alanın uygun görünmesi, her yıl orada yuva bulunduğunu kanıtlamaz.

Yuva Yeri

Yuva zeminde sığ bir çukur veya bitki parçalarıyla belirginleştirilmiş bir yapı olabilir. Yeni Zelanda'nın 1970 saha çalışmasında 48 takımın 45'i dört, ikisi üç, biri iki yumurtalıdır. Aynı araştırmada son yumurtanın bırakılmasından son yavrunun çıkışına kadar izlenen 15 yuvada 22–28 gün kaydedilmiştir (McConkey 1971, Manawatū örneği). İki eşey kuluçkaya katılır. Uzman hesaplarında ilk uçuş yaklaşık bir ay civarında, 28–32 gün olarak verilir; yuvadan erken yürüyerek ayrılış uçma yaşı değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Gelgit kıyılarında erişilebilen çamurluk beslenme zamanını etkiler. Dinlenme gruplarıyla yiyecek arayan kuşlar aynı yerde farklı etkinlik gösterebilir. Su çekildikçe açılan sığ kenarlar kullanılabilir. Yuva çevresinde uyarı çağrıları arttığında yaklaşmayı sürdürmek yerine uzaklaşmak gerekir. Küçük yavruların kaçacağı yönü kapatmak veya onları aileden ayırmak, daha iyi fotoğraf için kabul edilebilir bir yöntem değildir.

Ne Yer?

Su böcekleri ve larvaları, küçük yumuşakçalar, solucanlar ve başka sucul omurgasızlar besinler arasındadır. Yeni Zelanda uzman hesabı kıyı ve iç sulardaki farklı küçük avları bildirir. Kuzey Avustralya'nın Magela taşkın ovasında 21 kuşun mide içeriğini inceleyen çalışma da çok çeşitli sucul omurgasızlar saptamıştır. Altı midede balık kalıntısı bulunması, türün her yerde esas olarak balıkla beslendiği anlamına gelmez. Bitki materyali o örnekte küçük bir pay tutmuştur.

Nasıl Avlanır?

Sığ suda yürüyerek, yüzeyden veya dipten küçük parçaları gagasıyla alır. Yeni Zelanda hesabında loş ışıkta dokunmaya dayalı arama da anlatılır. Havada uçan böceğe yöneldiği durumlar bulunur. Kullanılan yöntem su derinliği, zemin ve avın erişilebilirliğine göre değişebilir. İnce gagasının birkaç kısa hareketi, avın kimliğini uzaktan kesinleştirmeye yetmeyebilir.

Magela araştırmasında yumuşakçaların kuru ağırlığı hesaplanırken kabuk da dahil edilmiştir. Bu yöntemde yüksek çıkan pay, doğrudan alınan enerji yüzdesi değildir. Araştırmacılar yumuşak avların daha hızlı sindirilmesinin sonucu etkileyebileceğini ayrıca tartışır. Bölgesel bir mide içeriği çalışmasıyla bütün yılın ve bütün yayılışın besin oranları aynılaştırılmaz.

Aynı ad sözcüğü iki farklı kuşta bulunabilir

Himantopus leucocephalus ile Cladorhynchus leucocephalus bilimsel adın ikinci sözcüğünü paylaşır. Buna rağmen farklı cinslere ait iki ayrı türdür. Tam bilimsel ad ve çalışmanın yapıldığı yer birlikte kontrol edildiğinde iki türü ayırmak kolaylaşır.

Dört yumurta tipiktir, fakat bütün yuvalar aynı değildir

Manawatū araştırmasının kendi yuvalarıyla başka gözlemcilerden toplanan ek kayıtlar aynı örneklem sayısıymış gibi birleştirilmez. Bu dikkat, bir derleme tablosundaki yüksek toplamın araştırmacının tek başına izlediği yuva sayısı sanılmasını önler.

Yürümek ile uçmak farklı gelişim aşamalarıdır

Yuvayı erken terk eden yavrular, ebeveynlerinin korumasıyla beslenme alanına ilerleyebilir. Kendi besinini toplamak da tek başına uçabildiğini göstermez. Uçuş tüylerinin gelişmesi ve sürdürülebilir uçuş ayrı izlenmelidir. Kıyıda yetişkinin arkasından yürüyen küçük bir yavruya, yalnız hareketli oluşundan dolayı uçma yaşı verilmez.

Yağmur, takvimin anlamını değiştirebilir

Uzman üreme derlemesi güney ve doğu Avustralya'da ağırlıkla ağustos–aralık kayıtları verirken, kuzey bölgelerde başka aylar bildirir. Uygun su koşulları bazı yerlerde olağan dönemin dışında da üremeye izin verebilir. Yeni Zelanda'nın bölgesel kayıtları ayrıca değerlendirilir. Takvimde bir ayın işaretlenmesi, bütün Avustralasya'da o ay aynı etkinliğin gerçekleştiği anlamına gelmez; yer bilgisi takvimin ayrılmaz parçasıdır.