Ak Boğazlı Kırlangıç

Hızlı Tanı

Ak Boğazlı Kırlangıç Hirundo albigularis, Afrika'nın güneyindeki açık alanlarda ve su çevrelerinde yaşayan bir kırlangıçtır. Erişkinde yalnız alın kestane rengidir; başın geri kalanı ve üst taraf koyu, metalik mavidir. Beyaz boğazın altında geniş, koyu bir göğüs kuşağı bulunur. Açık alt taraf, çatallı kuyruk ve bu baş–göğüs deseni birlikte değerlendirilir. Uçan küçük bir kuşta yalnız beyaz boğazı görmek kesin tanı için yeterli değildir.

Bir telde veya su yakınındaki açık bir tünek üzerinde duran kuşu yandan ve önden izlemek yararlıdır. Kestane renginin bütün tepeyi mi, yalnız alnı mı kapladığına bakılır. Göğüs kuşağının genişliği de önemlidir: omuzlarda daha belirgin, ortada daha dar görünebilir. Gölge altında metalik mavi alanlar siyah görünür; tanı, parıltının ne kadar güçlü olduğuna bağlanmaz. Kuyruk çatallı olsa da dış tüyler bölgenin bazı başka kırlangıçlarındaki kadar ince ve uzun değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Küçük gövde, kısa boyun ve sivri kanatlar havada böcek yakalamaya uygun bir görünüş oluşturur. Başın koyu yanları açık boğazı çevreler. Göğüs kuşağının altındaki beyaz alanlar yer yer gri veya kahverengimsi bir gölge taşıyabilir. Kirli beyaz görünüş, tek başına başka bir tür olduğunu göstermez. Kanatların üstü koyudur; alt kanadın açık ve koyu alanları uçuş yönüne göre farklı biçimde seçilir. Kuyruk tüylerinin iç yüzlerindeki beyaz alanlar kuyruk açılınca daha kolay görülebilir.

Konarken tel, kazık, kütük veya su üzerindeki çıkıntıları kullanabilir. Gövdeyi tünekten hafifçe yukarı kaldıran ayaklar ve geriye uzanan kuyruk, iyi bir yan görünüş sağlar. Kanatlar gövde üzerinde kapalıyken ince ve uzun görünür. Kuş, soğukta, dinlenirken veya bakım sırasında tüylerini kabarttığında daha yuvarlak görünebilir. Aynı kuş uçuşta daha ince bir gövde görünüşü verir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır: kestane alın, koyu mavi üst taraf, beyaz boğaz ve koyu göğüs kuşağı. Dişinin dış kuyruk tüyleri genellikle daha kısa anlatılır. Ancak kuyruk tüylerinin aşınması, kırılması ve fotoğraftaki açı bu farkı örtebilir. Tek bir görüntüde daha kısa kuyruk görmek güvenilir eşey tayini sayılmaz. Sahada önce tür tanısı yapılmalı; kesin eşey işareti görülemiyorsa kayıt bu belirsizliği korumalıdır.

Genç kuşlar erişkinden daha soluk ve daha az parlak görünür. Alındaki erişkin kestane alanı gelişmemiş veya belirsizdir; göğüs kuşağı daha kahverengimsi olabilir. Kuyruk da daha kısa ve sığ çatallıdır. Bu nedenle gençte erişkinin bütün işaretlerini aynı güçte aramak doğru değildir. Başın deseni, göğüs kuşağı, kuyruk biçimi ve kuşun bulunduğu çevre birlikte karşılaştırılır. Yakındaki erişkinlerin yavru beslemesi yaş konusunda ek kanıt sağlayabilir; yalnız aynı telde durmaları yeterli değildir.

Uçuşta Görünüm

Su ve açık otluklar üzerinde çevik, hızlı dönüşlerle böcek yakalar. Sivri kanatlar, çatallı kuyruk ve koyu göğüs kuşağı iyi ışıkta seçilebilir. Kuş yaklaşırken boğaz beyazı, uzaklaşırken koyu üst taraf daha baskın görünür. Kuyruğun iç beyaz alanları her kanat vuruşunda görünmez; kuyruk kapalıysa veya kuş geriden izleniyorsa gizlenebilir. Birkaç saniyelik uçuşu daha uzun süre izlemek, tek bir bulanık kareden tanı koymaktan daha güvenlidir.

Uçan erişkinde kestane renginin yalnız alında kalması, benzer türlerle karşılaştırmada yararlıdır. Baş çok küçük görünüyorsa bu ayrıntı zorlanmamalıdır. Gençlerin kuyruk oranları erişkine göre değiştiğinden yalnız uzun kuyrukla karar verilmez. Beslenme uçuşu sırasında sık dönmesi, kuşun göç halinde olduğunu göstermez; göç için mevsim ve bölgesel hareket bilgisi gerekir. Yuvasına yaklaşan erişkinin yolunu kesmeden, su kenarındaki doğal beslenme alanından gözlem yapılmalıdır.

Ses ve Davranış

Ötüşü canlı cıvıltılar ve kısa, birbirine eklenen seslerden oluşur; alarmda daha sert sesler duyulabilir. Sesin yüksekliği, uzaklık ve rüzgârla değişir. Bir su çevresinde birden fazla kırlangıç bulunduğunda duyulan sesi görülen kuşa bağlamak gerekir. Yazıya geçirilmiş tek bir hece dizisi sesin bütün yapısını aktaramaz. Türün baş ve göğüs deseni görülmeden yalnız genel kırlangıç cıvıltısıyla kesin tanı yapılmaz.

Tek başına, çift halinde veya beslenme gruplarında bulunabilir. Üreme dışında toplanan kuşlar, aynı çevredeki böcek bolluğundan yararlanabilir. Tel ve açık çıkıntılarda dinlenir; av için tüneğinden ayrılıp yeniden dönebilir. Çamurdan yapılmış açık çanak yuvasını kaya çıkıntılarının yanı sıra köprü, yapı ve baraj gibi korunaklı yerlere de kurar. İnsan yapılarındaki yuvalanma bazı yerel alanlara yerleşmesini kolaylaştırmıştır. Bu yerel değişim bütün Afrika'da aynı nüfus artışı olduğu anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Afrika'nın güney kesimindedir. Güncel taksonomi ve bölgesel atlas hesapları Angola, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin güneyi, Zambiya ve daha güneydeki uygun çevreleri kapsar. Zimbabwe, Botswana, Güney Afrika, Esvatini ve Lesotho'da bulunur; Namibya'daki dağılımı daha seyrektir. Bu ülke listesi bütün yüzeylerin sürekli yaşam alanı olduğu anlamına gelmez. Suya yakın açık alanlar ve uygun yuva yerleri yerel bulunabilirliği etkiler.

Doğal Yayılışındaki Durumu

Güney Afrika'nın daha nemli çevrelerinde yaygın olabilir; diğer bölgelerde dağılımı parçalıdır. Cape çevresinde insan yapılarının yuva yeri sağlamasıyla yerel yayılışın genişlediği bildirilmiştir. Bölgesel bir atlasın bu gözlemi bütün türün dünya nüfusu için aynı eğilim olarak sunulmaz. Açık su, otluk ve korunaklı yuva yerinin birlikte bulunduğu çevreler, gözlem için yalnız bir ülke adına bakmaktan daha iyi yol gösterir.

Göç Yolculuğu

Afrika içinde mevsimsel hareket yapar. Güney Afrika'ya gelişler çoğunlukla kışın sonu ve ilkbaharın başlangıcında, temmuz–eylül çevresinde bildirilir; dönüş nisan–mayıs dönemindedir. Angola, Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti üreme dışı dönem için belirtilen bölgelerdir. Bölgesel hesap, bu bağlantıların tümünün halka geri buluntularıyla doğrulanmış olmadığını açıkça söyler. Zimbabwe'de bazı kuşlar kışın da kalır. Bütün popülasyonlara aynı yol, gün veya mesafe verilmez; haritadaki kayıt örnekleri de göç çizgisi oluşturmaz.

Üreme Alanı

Açık otluklar, dağlık açık çevreler ve Güney Afrika'nın çalılık bitki örtüsü içinde, genellikle su yakınında ürer. Su, havadaki böceklerin toplandığı bir beslenme çevresi sağlar; köprü, kaya veya yapıdaki korunaklı çıkıntılar da yuvalanmayı kolaylaştırabilir. Aynı ülkede uygun su ve yuva yeri bulunmayan geniş alanlarda seyrek olması bu nedenle mümkündür.

Yuva Yeri

Yuva çamur parçalarından yapılan açık bir çanaktır; içi ot, ince kök ve tüy gibi malzemelerle döşenir. Kaya çıkıntısı, köprü veya yapıdaki korunaklı destek kullanılabilir. Güney Afrika hesaplarında genellikle üç yumurta bildirilir; bildirilen aralık kaynak ve örnekleme göre değişir. Roberts temelli uzman özetinde kuluçka 15–18 gün, yavrunun yuvadan ayrılması 18–25 gündür. Dişi kuluçkaya yatar, iki ebeveyn yavruları besler. Aynı çift bir mevsimde birden fazla kuluçka yapabilir.

Günlük Alan Kullanımı

Su yüzeyi ve otlukların üzerindeki hava katmanında beslenir, yakındaki açık tüneklerde dinlenir. Yavru uçabildiğinde de bir süre yuvaya gecelemek için dönebilir. Köprü altındaki yuvaya yaklaşmak erişkinin gelişini durduruyorsa mesafe artırılmalıdır. Çamur yuva sökülmez; yavrulara dokunmak veya yakın görüntü için geçiş yolunu kapatmak gerekli değildir.

Ne Yer?

Uçan böceklerle beslenir. Bölgesel tür hesapları sinekleri, yaban arılarını, kınkanatlıları ve kanatlı termitleri sayar. Bu liste bütün yıl boyunca aynı oranlarda tüketilen bir besin tablosu değildir. Su çevresindeki böcek çıkışları ve yağışla ilişkili termit uçuşları, kısa süreli av bolluğu yaratabilir. Bir beslenme grubunun büyüklüğü yalnız o andaki avın veya nüfusun kesin ölçüsü sayılmaz.

Nasıl Avlanır?

Çoğunlukla alçak ve çevik uçuşlarla, suyun veya açık bitki örtüsünün üzerinde av yakalar. Bir açık tünekten kısa uçuşla ayrılıp yeniden konabilir; daha seyrek olarak yerdeki avlardan da yararlanır. Sürekli kanat vuruşları ve hızlı dönüşler, küçük uçan böcekleri izlerken görülür. Gözlemci böcekleri yaklaştırmak için yemleme yapmamalı ve av alanını değiştirmemelidir. Gaga içinde görülen küçük bir parçayı yakın görüntü olmadan kesin böcek türü diye adlandırmak yerine, doğrulanabilen av grubu kaydedilir.

Bir alın lekesinin değeri

Ak Boğazlı Kırlangıcın kestane rengi yalnız alında kalır. Tel kuyruklu kırlangıçta ise tepeye de yayılır. İki türün de beyaz alt tarafı ve çatallı kuyruğu bulunduğunda bu küçük baş ayrıntısı yararlıdır. Ancak başın seçilemeyecek kadar uzak olduğu bir uçuşta, görünmeyen lekeyi var veya yok kabul etmek doğru değildir. Göğüs kuşağı ve kuyruk yapısı ek işaretlerdir.

Köprüler yeni yuva çevreleri sağlar

Tür kaya çıkıntılarına yaptığı çamur yuvasını insan yapılarındaki korunaklı desteklere de kurabilir. Güney Afrika atlasları bazı yerel yayılış değişimlerini bu yeni yuva imkânlarıyla ilişkilendirir. Buradaki sonuç her köprünün dolu olduğu veya bütün dünya nüfusunun arttığı değildir. Suya yakın beslenme alanı ile uygun yuva desteğinin birlikte bulunması gerekir. Aktif yuvalara bakım çalışması sırasında dikkat edilmesi, doğal üremenin korunmasına yardımcı olur.

Süreler aynı olaya aittir

Uzman hesaplarda kuluçka yaklaşık 17 gün, yuvada yavru dönemi yaklaşık 22 gün gibi örnek değerlerle anlatılabilir. Roberts temelli hesap bu iki evre için daha geniş aralıklar verir. Bunlar aynı olaya ilişkin farklı kapsamlı özetlerdir; aralıkların ortasından yeni bir kesin sayı hesaplanmaz. Yumurtanın bırakılması, kuluçkanın başlaması ve yavrunun uçması farklı başlangıç ve bitiş noktalarıdır.

Göç bilgisi kanıtıyla okunur

Kuşların Güney Afrika'dan ayrıldığı dönem ve üreme dışı dönemde görüldükleri kuzey bölgeler bilinmektedir. Buna rağmen bölgesel uzman hesap, bağlantıların hepsinin halka buluntusuyla kanıtlanmadığını belirtir. İki ülkedeki kayıtları düz bir çizgiyle birleştirmek, gerçek uçuş yolunu bulmak anlamına gelmez. Zimbabwe'de kışın kalan kuşlar da bütün popülasyonların aynı hareketi yapmadığını gösterir.