kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Büyük Kumkuşu (Calidris canutus)
VS
Seçildi Ak Kumkuşu (Calidris alba)

Büyük Kumkuşu

Calidris canutus

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu NT
Arazide Teşhis İpucu
Kompakt yapı, kısa bacak, sağlam düz gaga ve mevsimsel kızıl alt taraf

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Büyük Kumkuşu dolgun gövdeli, kısa bacaklı ve sağlam, düz gagalıdır. Üreme giysisinde alt tarafı tarçın-kızıl olur; kışın gri-beyaz görünür. Tanıda mevsimsel renkle birlikte gövde ve gaga oranına bakılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Boynu görece kısa, gövdesi topludur. Siyah gaga baş uzunluğuna yakın ve düzdür. Üreme dışında üst taraf uzaktan tekdüze gri görünür; alt taraf beyazdır, göğüs ile yanlarda gri işaretler bulunur. Başta beyazımsı kaş seçilir. Bacaklar giysiye göre siyahımsı, sarımsı veya yeşilimsi görünebilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi birbirine benzer. Üreme giysisindeki dişinin kızıl alt tarafında, özellikle alt karında, daha fazla beyaz bulunabilir. Bu değişken özellik tek başına bir bireyin eşeyini kesinleştirmez.

Gençte sırtın ince, açık tüy kenarları düzenli bir pullanma oluşturur; beyaz kaş ve kirli sarı bacaklar seçilebilir. Kış erişkininden yaş ayrımı uzak veya bulanık görüntüde zorlaşır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun kanatlar ve dolgun gövde birlikte dikkat çeker. Kuyruk ile kuyruğun hemen önündeki sırt bölgesi soluk gridir.

Ses ve Davranış

Sürü içinde kısa, yumuşak temas sesleri duyulur. Alçak, yuvarlanan çağrılar Kara Karınlı Kumkuşu’nunkileri andırabilir. Uçuşta veya dinlenirken sürü halinde bulunması yaygındır; kuşların doğal davranışı uzaktan izlenmelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Karınlı Kumkuşu Calidris alpina daha küçük, gagası daha uzun ve hafif aşağı kıvrıktır. Özellikle iki türün de gri olduğu kış giysisinde, gagayı ve aynı sürüdeki gövde oranlarını karşılaştırmak yararlıdır.

Ak Kumkuşu Calidris alba daha küçüktür ve karnı her giyside düz beyaz kalır. Büyük Kumkuşu’nun üreme kızılı ile kışın yanlarında görülen çizgiler, uygun açıdan bu ayrımı destekler.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı kuzeyin ağaçsız tundrasıdır. Seyrek bitkili, taşlı ve açık zeminleri kullanır; yakınlarda sulak alanlar bulunabilir. Göçte ve kışın ise deniz kıyısındaki kum ve çamur düzlüklerinde beslenir. İç sularda karşılaşılması daha seyrektir.

Yuva Yeri

Yuva yerdeki sığ bir çanağın yaprak, liken ve yosunla döşenmesiyle oluşur. BTO’nun uzman derlemesi tipik dört, gözlenen üç-dört yumurta; iki eşin paylaştığı 21–22 günlük kuluçka ve 18–20 günlük uçuşa gelişim süresi verir. Bunlar kaynak kitaplardan derlenmiş tipik değerlerdir, Türkiye’de ölçülmüş yuva süreleri değildir. Yavrular tüylü çıkar ve yuvadan erken ayrılır.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında, özellikle dinlenme yerlerinde, kalabalık sürüler oluşturabilir. Gündüzün yanında gece de beslenebilir; günbatımındaki bir topluluk, bütün gece beslenmeyeceği anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

AviList v2025b altı alt tür ayırır. Üreme alanları Kanada’nın yüksek kuzeyi ve Grönland’dan Sibirya’ya ve Alaska’ya uzanır. Taymır Yarımadası’nda üreyen canutus Batı ve Güney Afrika’da; Kanada’nın yüksek kuzeyi ile kuzey Grönland’da üreyen islandica Batı Avrupa ve Akdeniz’de kışlar. Yeni Sibirya Adaları’nın piersmai alt türü kuzeybatı Avustralya’ya, Kanada’nın rufa alt türü Güney Amerika’ya göç eder. Bunlar ayrı topluluk bağlantılarıdır.

Türkiye’deki Durumu

2008’de Sandgrouse’da yayımlanan uzman kontrol listesi, 1998 Türkiye değerlendirmesine dayanarak türü Türkiye’de seyrek geçiş göçmeni ve kış konuğu olarak tanımlar. OSME’nin Ocak 2025 listesinde ise geniş bölge genelindeki canutus kuşları çoğunlukla geçici göçmen veya rastlantısal konuk olarak özetlenir. Bu bölgesel ifade, Türkiye’deki her kaydı rastlantısal saymak ya da güncel bir ülke nüfusu vermek anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Uzun göçte kıyıdaki beslenme duraklarını birbirine bağlar. Yalnız deniz kıyısını izlemez; Batı Afrika ve Brezilya üzerinden karayı aşan yollar da vardır. Bir Türkiye kaydındaki işaretsiz kuşa, başka bir alt türde izlenmiş uzak rota veya yıllık mesafe doğrudan atanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Deniz kıyısında küçük çift kabuklular, salyangozlar, deniz solucanları ve kabuklular yer. Kuzeydeki üreme alanlarında böcekler de önem kazanır. Bir kıyıda bollukla tüketilen tek av, bütün alt türlerin yıl boyunca değişmeyen besini değildir.

Nasıl Avlanır?

Çamuru gagasıyla yoklayarak veya yüzeydeki avı görüp toplayarak beslenir. Gaganın ucundaki duyarlı yapılar dokunarak besin bulmasına yardımcı olur. Türkiye’de karşılaşılan kuşların beslenmesini bozmamak için sürünün önüne yürünmemelidir.

İlginç Bilgiler

## Taşlık Beslenme Hızını Sınırlar Hollanda’nın Texel Adası’nda Mayıs 2000’de başlayan, altı erişkin kuşla yürütülmüş kontrollü deneyde araştırmacılar besinin sertliğini değiştirip taşlık boyutunu ultrasonla izledi. Taşlık, küçük kabuklu avı bütün yutan kuşta kabuğu ezen kaslı mide bölümüdür. Taşlığı büyüyen kuşlar kabuklu avı daha hızlı işleyebildi; kabuğu çıkarılmış besinde aynı boyut etkisi görülmedi. 2003’te yayımlanan bu deney, yalnız avı bulmanın değil, onu sindirim sisteminde işleyebilmenin de beslenme hızını sınırladığını gösterir. Deneme koşulları, serbest kuşların doğal beslenme hızının aynısı sayılmaz. ## Rota Kaydı ile Birey Sayısı 2021’de yayımlanan bir araştırmada, kuzeybatı Avustralya’da işaretlenen 17 erişkinden 2011–2019 dönemi için 19 rota kaydı elde edildi; bunların yalnız yedisi tam gidiş-dönüştü. Kuşlar, üreme bölgesi bağlantılarından piersmai alt türüne ait olarak değerlendirildi. Uydu vericileri ve ışık kaydedicileri, Avustralya ile Rusya’nın Yeni Sibirya Adaları arasındaki yolculuğu izledi. Kuzeye giderken Çin kıyılarında birden çok beslenme durağı kullanmaları, türün her zaman tek uzun durakla göç ettiği düşüncesini sınırlar. Aynı bireyin farklı yıl kaydı yeni bir kuş değildir; bu güzergâh Türkiye’de görülen bir bireyin rotasını göstermez. ## Uzun Bir Halkalama Kaydı BTO’nun Britanya halkalama hesabındaki en uzun yaş kaydı, 2006’da belirlenen 27 yıl, üç ay ve 29 gündür. Bu, izlenmiş bir bireyin kaydıdır; bütün yavruların beklenen ömrü veya her kuşun ulaşacağı yaş değildir.

Ak Kumkuşu

Calidris alba

Takım Charadriiformes
Familya Çullukgiller (Scolopacidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Dolgun yapı, siyah gaga-bacak, mevsimsel giysi ve dalga hattında beslenme birlikte değerlendirilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ak Kumkuşu, toplu gövdesi, kısa ve düz siyah gagası, siyah bacakları ve beyaz alt tarafıyla tanınan küçük bir kıyı kuşudur. Gaga yaklaşık baş uzunluğundadır; ince ve belirgin aşağı kıvrık bir gaga beklenmez. Kışın sırtı açık gri, yüzü ve alt tarafı büyük ölçüde beyaz görünür. Kapalı kanadın önündeki koyu alan, bu soluk görünüş içinde dikkat çekebilir. Tanıda açık renk tek başına yeterli değildir; gövde biçimi, gaga, bacaklar ve kanat deseni aynı kuşta birlikte değerlendirilir.

Üreme giysisinde baş, boyun, üst göğüs ve üst taraf pas kızılı, kahverengi ve siyah desenlerle renklenir. Karın ise beyaz kalır; bu nedenle kızıl göğüslü görünüm bütün alt tarafın kızıl olduğu anlamına gelmez. Tüylerin açık kenarları ile koyu merkezleri, üst tarafta pullu veya benekli bir izlenim verebilir. Bazı erişkinler daha parlak kızıl, bazıları daha soluk görünür. Aynı türün kıştaki gri-beyaz kuşuyla yazdaki kızıl desenli kuşunu karşılaştırırken bu mevsim değişimi hesaba katılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Kapalı kanadın ön tarafındaki küçük koyu tüyler, gövdenin yanında siyaha çalan bir leke oluşturur. Kuş dinlenirken göğüs tüyleri bu alanı örtebilir; lekenin görünmemesi onun anatomik olarak bulunmadığını göstermez. Kış giysisinde üst tarafın açık gri tüyleri ince koyu çizgiler ve açık kenarlar taşıyabilir; uzaktan oldukça sade görünür. Başın ön ve yan bölümleriyle göğüs ve karın beyazdır. Bu soluk görünüm, koyu gaga ve bacakların daha belirgin seçilmesini sağlar.

Ayağında öne yönelen üç parmak bulunur; birçok başka kumkuşundaki küçük arka parmak yoktur. Yorkshire Wildlife Trust bu farkı, kum üzerindeki hızlı hareketi ve dalga kıyısındaki beslenmesiyle birlikte anlatır. Parmakların tamamı çoğu saha görüntüsünde seçilemez. Bu nedenle bir fotoğrafta arka parmağın görünmemesini tek başına tanı saymak yerine, açık renkli toplu gövde ve siyah gaga-bacaklarla birlikte değerlendirmek gerekir. Kuşu ayağını göstermek için yakından kovalamak gerekmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel giysileri taşır; üreme dönemindeki kızıllık yalnız erkeğe ait bir özellik değildir. Norsk Polarinstitutt hesabı eşeylerin görünüşünü benzer olarak tanımlar. Sadece daha kızıl, daha gri ya da daha küçük görünen tek bir kuşa bakarak kesin eşey belirlenmez. Genç kuşlarda üst taraf açık gri ve siyah desenlidir; tüy uçları beyaz ve sarımsı kahverengi olabilir. Alt taraf beyazdır, göğüs yanlarında sarımsı kahverengi çizgiler görülebilir. Gençte de beyaz kanat şeridi vardır.

Gençteki siyah-beyaz sırt, erişkinin kış grisinden farklıdır. Baş ve boyunda krem-kızılımsı tonlar görülebilir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta koyu kanat üzerinde belirgin beyaz bir şerit görülür. Üstten bakıldığında kanadın koyu ön kenarı, beyaz çizgiyle karşıtlık yapar; alttan görünümde beyaz gövde ve açık kanat altı öne çıkar. Üreme giysisindeki kızıl üst tarafı kanat altında aramak doğru değildir. Yalnız beyaz şeritle karar verilmez; kuş konduğunda gaga ve gövde biçimi de karşılaştırılır.

Ses ve Davranış

Sahilde çoğu zaman çekilen dalganın ardından koşarken ve yeni dalga yaklaşınca geri çekilirken görülür. Bu hareket, suyun açığa çıkardığı kum yüzeyindeki küçük avlara erişmesini sağlar. Üreme dönemindeki davranışı ise aynı kıyı koşusundan farklıdır: Audubon’un tür hesabında eşleşmemiş erkeğin alçakta kanat çırpma ve süzülmeyi dönüşümlü yaptığı gösteri uçuşu anlatılır. Yerde dişiye yaklaşırken tüylerini kabartıp başını omuzlarına doğru çeker. Kur davranışı ile sıradan beslenme hareketi ayrı bağlamlarda değerlendirilir.

Çağrısı kısa ve keskindir; Oiseaux.net bunu “fit” veya “fiyit” benzeri, kalkışta duyulabilen bir ses olarak aktarır; kısa “tiu du du” dizileri de işitilebilir. Yazıyla verilen sesler yaklaşık bir anlatımdır; farklı yazarların aynı sesi farklı hecelerle aktarması başka bir türe işaret etmez.

Yere açılmış sığ yuva çukuru küçük yapraklarla döşenir. Audubon’un rehberi genellikle 4, bazen 3 yumurta ve 24–31 günlük kuluçka süresi verir. Hav tüylü yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yuvayı terk eder, kendi besinini toplar ve bir veya iki yetişkinin gözetiminde kalır. İlk uçuş yaklaşık 17 günlükken gerçekleşir. Yerden ayrılmadan yürüyebilmek, doğar doğmaz uçabilmekle aynı şey değildir. Bu üreme bilgileri kuzeydeki topluluklara aittir; Türkiye kumsalındaki bir yaz kuşu burada yuva olduğunu kanıtlamaz.

Karıştırılabilecek Türler

Karakarınlı Kumkuşu (Calidris alpina; İngilizce Dunlin), benzer sürülerde görülebilen gerçek bir karşılaştırmadır. Gagası aşağı doğru kıvrılır; üreme giysisinde karın altındaki belirgin siyah alan, Ak Kumkuşunun beyaz karnından farklıdır. Kışın bu siyah alan kaybolur ve alt taraf beyaz görünür; o mevsimde “siyah karın yok” diyerek Karakarınlı Kumkuşunu elemek doğru değildir. RSPB hesabı sonbaharda bazı siyah tüylerin kalabildiğini de belirtir. Bu yüzden gaganın eğriliği, yüz-göğüs deseni ve mevsim birlikte değerlendirilir; her gri-beyaz kumkuşu Ak Kumkuşu değildir.

Küçük Kumkuşu (Calidris minuta; İngilizce Little Stint) daha küçük, daha ince yapılı bir kıyı kuşudur. Naturalis’in tanı hesabı Ak Kumkuşunu ondan daha iri, kışın daha soluk ve arka parmağı bulunmayan bir tür olarak ayırır. Küçük Kumkuşunun gençlerinde sırtta iki açık renkli V biçimli çizgi görülebilir. Siyah bacak iki türde de bulunduğu için tek başına ayırıcı değildir. Yan yana olmayan kuşlarda uzaklık boy izlenimini değiştirebilir; gövde, gaga ve sırt deseninin tamamı incelenir. Küçük Kumkuşunun çamurlu iç su kenarında bulunması, Ak Kumkuşunun oraya hiç uğramayacağı anlamına gelmez.

Büyük Kumkuşu (Calidris canutus; İngilizce Red Knot) daha iri ve ağır yapılıdır; gagası orta uzunlukta, düz ve daha sağlam görünür, boynu da daha kalındır. Üreme giysisinde yüz ve alt tarafı genişçe tarçın-kızılıdır. Ak Kumkuşunda beyaz kalan karınla bu geniş kızıl alan aynı desen değildir. Üreme dışında Büyük Kumkuşunun göğsünde ve yanlarında soluk gri çizgi ve benekler görülebilir. Gençte sırtın ince açık kenarları pullu bir görünüm oluşturur. Kızıllık kaybolduğunda yalnız renge dayanmak yerine bu gövde ve gaga oranlarına bakılır; Cornell hesabının farklı yaş ve mevsim görünümleri aynı türün değişebilen giysileridir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme döneminde az bitkili, taşlı ve görece kuru tundra bölümlerini kullanır; alan çoğunlukla tatlı suya çok uzak değildir. Tundra, yüksek kuzeyde ağaçların yerini alçak bitkiler, yosun ve likenlerin aldığı açık çevredir. Svalbard’daki kuşlar haziranın ilk bölümünde kıyı ve ırmak deltalarında küçük gruplar halinde görülüp daha sonra tundra üreme alanlarına dağılır. Bu, kışın beslendiği Türkiye kumsalıyla yuva çevresinin aynı habitat olmadığını gösterir.

Yuva Yeri

Yuva yeri açık, çıplak topraktır; bir yükseltide de olabilir. Audubon hesabında taşlı tundra çevresinde yosun, liken ve alçak bitkiler, yakınlarda göl ya da göletler anlatılır. Üreme çevresi ile yumurtaların bulunduğu nokta aynı ölçekte değildir. Aktif bir yuvaya yaklaşmak yerine doğal davranışı uzaktan izleyin.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında açık kumsallar önemli beslenme alanlarıdır. Hollanda’nın Vlieland kıyısı ile Gana’nın Esiama kıyısındaki araştırmada aynı türün farklı avlarla beslendiği ve gündüzünü beslenme ile dinlenmeye farklı oranlarda ayırdığı görüldü. Gözlemler Hollanda’da 2007 sonbaharında, Gana’da 2008 ve 2009 kışlarında yapıldı; sonuç bütün kıyılara ait sabit bir günlük program değildir. Gana’daki uzun dinlenmelerin sert kabuklu avı işleme gereksinimiyle ilişkili olabileceği yazarların yorumudur; doğrudan kanıtlanmış tek neden olarak sunulmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı yüksek kuzey kuşağındadır: Arktik Kanada, kuzey ve doğu Groenland, Svalbard ile Sibirya’nın batı ve orta kesimleri başlıca bölgeler arasındadır. Alaska’da da üreme alanları vardır. Kışı çok daha güneydeki kıyılarda geçiren topluluklar Güney Amerika’ya, Güney Afrika’ya ve Avustralya’ya kadar ulaşır. Bunlar bütün bireylerin aynı sırayla uğradığı duraklar değildir; türün farklı coğrafyalardaki yayılışını anlatır.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye için doğrudan bir araştırma örneği İzmir’deki Gediz Deltasıdır. Onmuş ve Sıkı’nın 2011 tarihli İngilizce makalesinde, 1990–2007 gözlemlerini özetleyen tabloda Ak Kumkuşu ilkbahar ve sonbaharda daha sık, kışın daha az kaydedilmiş; yaz dönemi için kayıt verilmemiştir. Deniz kıyısı ve lagün habitatları listelenmiş, tür için üreme kodu yazılmamıştır. Bu eski dönem tablosu, bugün bütün Türkiye’de aynı sayıda kuş bulunduğunu veya her yaz hiçbir birey görülmeyeceğini söylemez. Buradaki kanıt deltaya ve araştırmanın yıllarına aittir.

Göç Yolculuğu

Uzun mesafeli göçmendir; kuzeydeki kısa üreme mevsimiyle daha güneydeki beslenme kıyıları arasında hareket eder. Britanya ve İrlanda’daki kuşlar eskiden yalnız Sibirya kökenli sanılırken, BTO’nun aktardığı halkalama sonuçları Groenland kuşlarının da geçişte bulunduğunu ve bazılarının kışladığını göstermiştir. Bir kıyıda farklı üreme kökenlerinden kuşlar buluşabilir. Bu Britanya bulgusu Türkiye için çizilmiş bir rota değildir; Türkiye’de gözlenen tek bir bireyin doğduğu yeri veya izlediği ülkeleri yalnız bu çalışmaya bakarak belirleyemeyiz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Küçük kabuklular, deniz solucanları ve yumuşakçalar kıyıdaki besinleri arasındadır. 2015 araştırmasında Hollanda Vlieland’daki başlıca av yumuşak gövdeli Scolelepis squamata adlı deniz solucanı, Gana Esiama’daki başlıca av ise Donax pulchellus adlı küçük çift kabuklu yumuşakçaydı. Gana’da bu avlar bütün yutulup içeride parçalanıyordu. Aynı tür, farklı kıyılarda aynı besini ve aynı beslenme süresini kullanmak zorunda değildir; bu iki alanın sonucu Türkiye kıyılarındaki bütün bireylere ait bir diyet oranı sayılmaz.

Nasıl Avlanır?

Avı yüzeyden toplar veya gagasını kuma sokar; yazın uçan böceğe hamle yapabilir. Arktik yazında böcekler önem kazanır.

Wadden Denizi’nde temmuz sonu–ekim başındaki konaklama ve tüy değişimi dönemini inceleyen 2022 araştırması dışkıdaki DNA izlerini kullanmıştır. Örneklerin yüzde 94’ünde Crangon crangon adlı karides saptanmıştır. Bu, besinin ağırlıkça yüzde 94’ünün karides olduğunu göstermez; örneklerde bulunma sıklığıdır. Sonuç o bölge ve mevsime aittir.

İlginç Bilgiler

## İlginç Bilgiler Kuzeydoğu Groenland’ın Zackenberg alanında 2003 ve 2007–2011 yazlarını kapsayan 2014 araştırmasında 188 yuva bulundu. Kuluçka düzeni değerlendirilebilen 135 yumurta takımının 45’inde tek, 90’ında iki ebeveyn görev yaptı. Tek başına kuluçkaya yatanlar arasında erkek de dişi de vardı. Bazı bireyler farklı yıllarda bakım biçimini değiştirdi. Araştırmacılar kuşları renkli halkalarla ayırt etmiş ve yuva sıcaklıklarını izlemiştir. Bu sonuç, türün bütün dünyada yalnız dişinin veya mutlaka iki eşin baktığı tek bir aile düzenine sahip olmadığını gösterir. Yüzdeler yalnız bu araştırma grubuna aittir. Gözlenen bakım ile genetik ebeveynlik ayrı sorulardır; aynı makaledeki genetik inceleme, yuvada görülen yetişkin sayısından farklı bir kanıt türüdür. Groenland’da 2011–2021 arasındaki on bir üreme mevsimini kapsayan, 2024’te yayımlanan Etchart ve arkadaşları araştırması kuluçka arasını sıcaklık kayıtlarıyla ölçmüştür. Ayrıntılı inceleme, tek ebeveynin baktığı yuvalardaki uzun aralara odaklanmıştır; iki ebeveynli yuvalarda da seyrek uzun aralar kaydedildiği için “yalnız tek ebeveynde olur” denemez. Soğuk koşullarda uzun araların görülme olasılığı yükselmiş; vücut durumu zayıf bireylerin soğukta daha uzun ayrılmasıyla ilişki bulunmuştur. Yazarlar bunu ebeveynin kendi durumunu korumasına yardımcı olabilecek bir esneklik olarak yorumlar. Araştırma, davranışın tek nedenini deneyle kanıtlamaz; uzun ara da her durumda yuvanın kalıcı terk edildiğini göstermez. Bulgular Türkiye’de kışlayan kuşlarda ölçülmüş davranışlar değildir. BTO’nun aktardığı küresel IUCN sınıfı LC, yani Asgari Kaygı’dır. Buna karşılık Birleşik Krallık’taki koruma önceliği ayrı bir bölgesel değerlendirmedir. Bir küresel etiket, bütün kumsallarda aynı sayıda kuş kaldığını veya her göç topluluğunun aynı yönde değiştiğini söylemez. BTO da göç yolu üzerindeki genel artışın son dönemde yavaşladığını aktarır; bu, Türkiye’deki nüfus için yapılmış bir sayım sonucu değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...