kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Çiğdeci (Acridotheres tristis)
VS
Seçildi Kurşuni Çiğdeci (Acridotheres fuscus)

Çiğdeci

Acridotheres tristis

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Sarı çıplak yüz alanı, kahverengi gövde, beyaz kanat penceresi ve beyaz kuyruk ucu

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Çiğdeci (Acridotheres tristis; Common Myna), sığırcıkgillerden, kahverengi gövdeli ve siyah başlı bir kuştur. Erişkinde sarı gaga, sarı bacaklar ve gözün çevresindeki tüysüz sarı alan birlikte dikkat çeker. Bu son işaret tüy değildir; gözün yanındaki çıplak deridir.

Erişkinde kahverengi sırt ve alt gövde, koyu baş ve boyunla karşıtlık oluşturur. Kuyruğun altındaki beyaz tüyler, kuş yerdeyken de görülebilir. Siyah kuyruk ucundaki beyazlık ise aşınabilir; özellikle üreme döneminde silikleşmiş olması tek başına başka tür demek değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi toplu, gagası ve bacakları güçlüdür. Yerde dikçe durur; kısa çimde yürüyüp gagasıyla besin toplarken kolay görülebilir. Sığırcığa göre biraz daha iri ve kalın gagalı görünür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi ve erkek birbirine çok benzer. Erkek genel olarak biraz daha iri olabilir; fakat tek bir kuşun iri görünmesi, onu güvenle erkek diye tanımlamaya yetmez. Sarı göz derisi ve beyaz kanat alanları da yalnız erkeğe özgü işaretler değildir.

Genç kuş daha soluktur; başı ve boğazı erişkindeki gibi belirgin siyah olmayabilir. Bu yüzden kahverengi başlı bir bireyi hemen başka bir çiğdeci türü saymamak gerekir.

Yeni Zelanda uzman tür hesabı, çok yeni yavrularda göz çevresinin ilk iki hafta beyaz olduğunu, genç kuyruğunda erişkinin beyaz uçlarının bulunmadığını belirtir. Bu nedenle sarı göz çevresi ve beyaz kuyruk ucu, bütün yaşlarda aynı belirginlikle aranmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta yuvarlakça kanatların altındaki geniş beyaz alanlar belirginleşir. Kanadın dış bölümündeki siyah uçuş tüylerinin tabanında da iri bir beyaz leke vardır. Üstten bakıldığında bu beyaz, koyu dış kanatla karşıtlık yapar; alttan beyaz kanat örtüsü daha geniş görünür.

Ses ve Davranış

Tek ve düzenli bir ezgi yerine gıcırtılı sesler, gıdaklamalar, ıslıklar ve karışık gevezelikler duyulur. Üreme döneminde eşler karşılıklı seslenebilir. Başka kuşları da zaman zaman taklit eder.

Üreme sırasında yuva çevresini savunur ve başka kuşlarla sert kavgalara girişebilir. İnsanların yakınında da besin arayabilir.

Karıştırılabilecek Türler

Sığırcık (Sturnus vulgaris; Common Starling, ayrıca European Starling) daha ince ve sivri gagalıdır. Üreme erişkininin gövdesi koyu, metalik yansımalıdır; üreme dışındaki açık benekler artar. Genci ise düz kahverengi ve koyu gagalı olabilir. Uçuşta sivri kanatları, Çiğdecinin daha yuvarlak kanatlarından ayrılır.

Kurşuni Çiğdeci (Acridotheres fuscus; Jungle Myna) de beyaz kanat lekeli ve beyaz kuyruk uçlu olabilir; fakat alın tüyleri küçük bir tepe yapar ve göz çevresinde Çiğdecininki gibi tüysüz sarı alan bulunmaz. Batı Hindistan’daki mahrattensis alt türünde gri veya mavimsi beyaz olabilen bölüm gözün renkli bölümüdür; göz çevresindeki deriyle karıştırılmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yerleşimlerin çevresindeki açık alanları, bahçeleri, parkları, yol kenarlarını ve tarım alanlarını kullanır. Yerde besin bulabileceği kısa bitki örtüsü ile yuvalanabileceği boşlukların bir arada olması elverişlidir. Orman kenarına girebilir; fakat yoğun orman içi tipik yaşam alanı değildir.

Yuva Yeri

Yuvayı ağaç kovuğuna, bina boşluğuna veya yuvalığa; kuru ot, saman ve benzeri malzemelerle kurar. Yeni Zelanda tür hesabında ortalama dört yumurta, yaklaşık 14 günlük kuluçka ve yaklaşık 25 günlük yuvada kalış verilir; yuvada kalış 20–32 gün arasında değişebilir. İki eş de yavruları besler ve bakım yuvadan ayrıldıktan sonra da sürer. Bunlar Yeni Zelanda’ya ait uzman özetinin değerleridir; Türkiye’de ayrıca ölçülmüş ortalamalar değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Geceyi çoğu zaman topluca, ağaçlarda veya sık bitki örtüsünde geçirir. Gündüz beslenme alanındaki küçük gruplarla akşamki kalabalık geceleme topluluğu aynı büyüklükte olmak zorunda değildir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Güney Asya merkezlidir. Güncel AviList, Acridotheres tristis tristis ile Sri Lanka’daki melanosternus olmak üzere iki alt tür tanır. İnsan eliyle Güney Afrika, Avustralya, Yeni Zelanda ve çeşitli okyanus adalarına taşınmıştır. Birçok ülkede bulunması, bu bölgelerin hepsinin doğal yurdu olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’deki Durumu

Esra Per’in 2022 Türkiye derlemesinde ilk kayıt, 1975’te Trabzon’da kafesten kaçmış kuş olarak verilir. Ankara’daki 1996 kaydı ise ilk üreme kaydıdır; buradaki topluluk 2000’de kaybolmuştur. Çalışmada İstanbul için 100–120, İzmir için 30–50 çift; Bursa için iki olası çift bildirilir. Toplam 132–172 çift tahmini bu olası Bursa çiftlerini de içerir. Bunlar farklı tarihli kayıtların derlenmesine dayanır; güncel ve eşzamanlı Türkiye sayımı değildir.

Göç Yolculuğu

Türkiye’deki Çiğdecileri düzenli bir doğal göç hattının kuşları gibi anlatmak doğru olmaz. Per’in 2022 derlemesi, kafesten kaçan veya bırakılan kuşların yerleşmesini ele alır. Bir ilde tek kuş görülmesiyle orada kalıcı üreme topluluğu kurulması aynı kanıt değildir; yayılma, üreme ve kaçak kayıtları ayrı değerlendirilmiştir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hem hayvansal hem bitkisel besin yer. Böcekler ve larvaları, solucanlar, meyveler, tohumlar, çiçek nektarı ve zaman zaman küçük omurgalılar menüsündedir. Yumurta veya yavru kuş da alabilir. Bu çeşitlilik, yalnız böcek yiyen ya da yalnız insan artıklarına bağımlı bir kuş olarak tanımlanmasını engeller.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyerek veya sıçrayarak böceklerin peşinden gider, zemini gagasıyla yoklar. Meyve ve nektar için ağaçlara, çalılara da çıkar.

İlginç Bilgiler

## Canberra’da Türlerin Farklı Tepkileri Avustralya’nın Canberra bölgesinde 1981’de başlayan 29 yıllık kuş gözlem verisini inceleyen 2012 araştırması, 352 alandaki 74.492 sayıma dayanır. Yedi kovuk yuvalayıcı türün üçünde ve sekiz küçük kuş türünün yedisinde, Çiğdecinin yerleşmesiyle nüfus gelişimi arasında olumsuz ilişki bulunmuştur. Karşılaştırılan beş büyük kuş türünde böyle bir ilişki saptanmamıştır. Aynı Canberra araştırmasında, olumsuz ilişki her zaman kuş sayısının azalması demek değildir; bazı türlerin artışı yavaşlamıştır. Veriler gözlemseldir ve kentleşme ile bitki örtüsü de çözümlemeye katılmıştır. Sonuç, her kuş türünün Çiğdeciden aynı biçimde etkilendiğini veya Türkiye’de de aynı oranların geçerli olduğunu kanıtlamaz. ## Geceleme Topluluğu Ne Anlatır? Hindistan’ın kuzey Bangalore kesiminde, Haziran 2011–Temmuz 2013 arasında dört bambu kümesindeki gecelemeler izlenmiştir. Araştırmacılar kuşları sayabilmek için çevresi görülebilen yerleri seçmiş; doğru sayılamayan üç büyük geceleme yerini dışarıda bırakmıştır. Beslenirken oluşan gruplar, sabah geceleme yerinden ayrılanlardan daha küçüktür. Bu sonuç, kuşların gece bir araya gelip ertesi gün daha büyük beslenme grupları kurduğu açıklamasını bu örneklemde desteklememiştir. ## Gözlem ile Olası Açıklama Bangalore’daki aynı 2011–2013 çalışmasında kuşlar bireysel olarak işaretlenmemiştir. Dolayısıyla kimlerin hangi bilgiyi paylaştığı doğrudan izlenmemiştir. Yazarların akşam toplanmalarında eş bulma gibi besin dışı bilgilerin rol oynayabileceği düşüncesi bir olasılıktır; deneyle kanıtlanmış sonuç değildir. Geceleme alanının işlevi, yalnız kalabalığa bakılarak kesinleştirilmez.

Kurşuni Çiğdeci

Acridotheres fuscus

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Bayağı Çiğdeciden alın püskülü ve göz çevresinin yapısıyla ayrılır; Cava Çiğdecisiyle ayrımda gövde tonu, alt kuyruk, göz ve coğrafya birlikte kullanılır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kurşuni Çiğdeci, Acridotheres fuscus, gri gövdeli, başı ve kanatları daha koyu bir sığırcık akrabasıdır. Gaganın üstünde kısa bir alın püskülü, kanatta ve kuyruk altında beyaz alanlar vardır. Sarı-turuncu gaganın dip bölümü kısmen koyudur.

Genel Görünüm ve Duruş

Göz rengi coğrafyaya göre değişir: Kuzey Hindistan kuşlarında sarı, Güney Hindistan’dakilerde mavimsi beyaz olabilir. Bu farkı yalnız yaşla açıklamak doğru değildir. Alt tür değerlendirmesi için kuşun bulunduğu yer ve diğer işaretleri de bilinmelidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi dış görünüşte benzerdir. Gençler daha kahverengidir; erişkine göre daha mat görünmeleri başka bir tür olduklarını göstermez. Püskülün duruşundan tek başına eşey veya kesin yaş çıkarılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanattaki beyaz yama koyu tüyler arasında belirginleşir. Beyaz kuyruk altı da görülebilir. Yalnız beyaz kanat yamasıyla tanı konmaz; benzer çiğdecilerde de bulunur.

Ses ve Davranış

Sesleri sert, çatırdar gibi başlayan, yer yer melodili notalardan oluşur. Görülen kuşla sesin aynı bireyden geldiği doğrulanmalıdır; uzaktaki karışık topluluğun bütün sesleri bu türe bağlanmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Çiğdeci, Acridotheres tristis, çikolata kahverengisi sırt ve karın, siyah baş ve göğüs taşır. Göz çevresindeki geniş, çıplak sarı deri gagaya kadar uzanır. Kurşuni Çiğdeci’de bu geniş sarı yüz alanı yoktur; alın püskülüyle birlikte yüzün bu yapısı incelenmelidir.

İngilizce adı Javan Myna olan Acridotheres javanicus da gerçek bir benzeridir. Gagası bütünüyle sarı-turuncu, püskülü daha uzun, genel tüy rengi daha koyudur. Kurşuni Çiğdeci’nin daha açık gövdesi ve gaganın koyu dip bölümü birlikte aranır. İki türün de beyaz kuyruk altı taşıması, bu özelliğin tek başına ayırıcı olmadığını gösterir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yalnız sık orman içinde aranmaz; açık tarla, tarım alanı, park, orman kenarı ve açıklıklar kullanılabilir. Beslenebileceği açık yüzeylerle ağaç ve uygun yuva boşluklarının bir arada bulunması önemlidir; her şehir merkezine aynı derecede uyum sağladığı varsayılmaz.

Yuva Yeri

Ağaç kovuklarında ve yapılardaki uygun boşluklarda dal, ot, kök ve tüylerle yuva kurar. Queensland’in uzman derlemesinde genel yumurta sayısı 3–6’dır. Bangladeş’te Chittagong’da 2011’de ayrıntılı izlenen beş yuvada 3–4 turkuaz mavisi yumurta bulundu; iki eş kuluçkaya katıldı. Yuva girişine yaklaşılmamalı ve boşluk açılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Günlük beslenme alanıyla geceleme yeri aynı olmayabilir. Hindistan’daki uzman ve araştırma hesaplarında, başka çiğdecilerle birlikte sazlıkta toplu geceleyebildiği bildirilir. Bu, görülen her sürünün yalnız Kurşuni Çiğdeci’den oluştuğunu göstermez.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Güney ve Güneydoğu Asya’dadır. Güncel AviList dört alt türü; Batı Hindistan, Himalayalar ve çevresi, kuzeydoğu Assam ile Myanmar’dan Tay-Malay Yarımadası’na uzanan bölgelerde ayırır. Fiji ve Samoa gibi Pasifik adalarındaki yerleşimler ise insan eliyle taşınma geçmişiyle değerlendirilir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye, burada doğrulanan doğal Asya yayılışının dışında kalır. Bu taramada Türkiye’de düzenli doğal göçünü veya yerli üreyen bir topluluğunu doğrulayan bilimsel kanıt bulunamadı. Olası bir kayıtta doğru tür tanısı, kafesten kaçma ve insan eliyle taşınma olasılıkları ayrı incelenmelidir; tek gözlem kalıcı nüfus kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Hindistan’daki bilimsel tür değerlendirmelerinde yerleşik bir kuş olarak ele alınır. Bunun bütün bireylerin yaşamları boyunca aynı yerde kaldığı anlamına geldiği düşünülmemelidir. Doğal yayılış içindeki hareketlerle, insanların kuşları başka ülkelere götürmesi ayrı süreçlerdir; Türkiye’ye uzanan doğrulanmış bir göç rotası bu araştırmada saptanmadı.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir: böcekler, meyveler, tohumlar ve çiçek nektarı alır. Çekirgeler, kınkanatlı böcekler, karıncalar ve böcek larvaları besin listesinde yer alır. Bu liste, her bölgede aynı besin oranlarını tükettiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Bangladeş’in Chittagong bölgesindeki 2011 yuva araştırmasında iki ebeveyn de yavrulara besin taşıdı. Yakın tarlalardan küçük çekirgeler, solucanlar, tırtıllar ve başka larvalar toplandı. Bunlar beş yuvada izlenen yavru besinleridir; erişkinlerin bütün yılki menüsü olarak yorumlanmaz.

İlginç Bilgiler

## Kuluçka Süresini Okurken Bangladeş’teki Chittagong araştırmasında, 2011’de seçilen beş yuva için ilk yumurtanın bırakılmasından son yavrunun çıkışına kadar 18–22 gün bildirildi. Bu, tek yumurtanın kuluçka süresiyle aynı ölçüm değildir. Makalenin sonuç bölümündeki ortalama 20 günken tartışmada 24 yazılması iç tutarsızlık yaratır; 24 gün kesin tür değeri olarak kullanılamaz. Aynı çalışmada yavrular 23–26 günde uçtu. Bu küçük yerel örneklem Türkiye için sabit süre vermez. ## İki Yakın Türün Kent Yaşamı Hindistan’ın Kolkata kentinde Mayıs 2019–Mart 2020 arasında beş yaşam ortamına dağıtılmış 20 noktada tekrarlı sayımlar yapıldı. Kurşuni Çiğdeci açık alanlar ve su çevresinde görüldü; incelenen yol kenarı, konut ve pazar noktalarında kaydedilmedi. Sayısı ağaç örtüsüyle olumlu ilişkiliydi. Bu gözlemsel araştırma, her yerleşimde aynı sonucu verecek bir deney değildir. Çiğdeci’nin burada bütün bu ortamları kullanabilmesi, iki yakın türün alan kullanımının farklı olduğunu gösterir. ## Gagada Taşınan Küçük Avlar Hindistan’ın Kerala bölgesinde 18 Temmuz 2018’de, bir erişkin Kurşuni Çiğdeci gagasında küçük bir geko ve büyük bir örümcekle görüldü. Yakındaki kovuktan yavru sesleri geliyordu; kuş tekne yakınken yaklaşık yirmi dakika yuvaya girmekten kaçındı. Yazar, avların yavrulara taşındığını düşündü. Bu tek olay, küçük omurgalıları da alabileceğine kanıttır; diyetinin çoğunlukla sürüngenlerden oluştuğunu veya yuvada beslemenin bizzat görüldüğünü göstermez. ## Adalardaki Etkinin Sınırları Doğal yayılışı dışında yerli kuşlarla rekabet oluşturabilir. 2021’de değerlendirilen Fiji örneğinde bir yerli sığırcığın daha ormanlık alanlara çekilmesiyle ilişki kurulmuş, ancak nüfusunun azaldığını gösteren kanıt bulunmadığı belirtilmiştir. Değerlendirmenin güven düzeyi düşüktür. Bu nedenle olası zarar, her adada kanıtlanmış nüfus çöküşü diye anlatılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...