kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Çütre (Carpodacus erythrinus)
VS
Seçildi Boz Alamecek (Rhodospiza obsoleta)

Çütre

Carpodacus erythrinus

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Güçlü gaga, erkekte kızıl ön gövde, dişi tipte çizgili alt taraf

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Çütre (Carpodacus erythrinus; İngilizce Common Rosefinch), ön gövdesi dolgun, kalın konik gagalı bir ispinozdur. Kırmızı erişkin erkekte baş, boğaz, göğüs ve kuyruk sokumu gül kırmızısı; kanatlarla kuyruk kahverengi, karın ise daha açıktır. Küçük koyu göz ve hafif çatallı kuyruk görünümü tamamlar. Naturalis hesabında kanatta iki açık şerit bulunabildiği de belirtilir; bunlar her kuşta keskin ve parlak görünmez.

Genel Görünüm ve Duruş

RSPB tanı hesabı Çütreyi serçe iriliğinde, kahverengi benekli üst taraflı ve çizgili göğüslü bir kuş olarak anlatır. Açık karın ve çatallı kuyruk görünümün diğer parçalarıdır. Özellikle kahverengi dişi ve genç erkekler, renkli erişkin erkekten farklı görünür. Göğsün çizgileriyle açık karnı birlikte seçmek, yalnız uzaktan beliren kırmızı bir lekeye bağlı kalmadan kuşu değerlendirmeyi sağlar.

Ermenistan’daki Acopian çevre merkezinin saha rehberi, kubanensis topluluğunun erkeğinde baş, göğüs ve kuyruk sokumundaki kırmızıyı; dişide ise açık gri-kahverengi gövdeyle çizgili göğsü anlatır. Dişinin iki dar kırık beyaz kanat şeridi olabilir. Bu bölgesel anlatımda coğrafya da bilinmelidir; her ton farkı başka bir tür veya eşey değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi zeytin-kahverengi üst taraflıdır; baş ve göğsünde koyu çizgiler bulunur, kırmızı alanları yoktur. Genç kuş dişiye benzer; taze tüyler daha sıcak kahverengi, koyu benekler daha belirgin olabilir. İlk üreme yılındaki erkekler de dişi benzeri kahverengi kalabilir. Böylece kırmızılığın yokluğu bir kuşu kendiliğinden dişi yapmaz.

Çin’in Gansu eyaletinde Liupan Dağı yakınındaki Shuiluo’da, 2018 ve 2019 yaz sonlarında yakalanan 266 kuşu inceleyen araştırmada, bir yaşındaki erkeklerin kanat uzunluğu erişkin dişilerinkine benzer bulunmuştur. Dişi tipteki bu erkeklerin eşeyi genetik yöntemle de denetlenmiştir. Görünüş benzerliği yalnız renk sözcüklerinden ibaret değildir; ancak bu yerel ölçüm, sahadaki her kuşun eşeyini kanat boyundan kesin ayıran bir kural sağlamaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalıdır: hızlı kanat vuruşlarının arasına kanatların kısa süre gövde yanına çekildiği bölümler girer. Nicole Bouglouan’ın hesabı bu düzeni açıkça tarif eder. Böylece kuş ilerlerken alçalıp yükselen bir izlenim verir. Bu olağan yer değiştirme uçuşunu, üreme gösterisinde erkeğin kanatlarını daha sabit tuttuğu, yavaş ve kelebeği andıran uçuşundan ayırmak gerekir. Aynı kuş farklı davranışlarda farklı bir uçuş görünümü verebilir.

Ses ve Davranış

Şarkısı kısa, berrak ve melodik bir ıslık cümlesidir. Naturalis, güçlü ve temiz “vi-çu-viçu” benzeri bir diziyi, daha kısa “siii” ve “vyee” çağrılarını ayrı anlatır. Bu heceler sesin yazıyla yaklaşık tarifidir. Üreme dışında başka ispinozların bulunduğu gruplara katılabilir; şarkı söyleyen bir kuşun açık dalda görünmesiyle, sessizce karışık grubun içinde beslenmesi aynı gözlem koşulunu sağlamaz.

Dişi yoğun otların arasına veya çalının alçak dallarına ot ve ince dallardan açık bir çanak yapar. İç bölüm ince otlar, kökler ve kılla döşenebilir. Oiseaux.net bu yuvayı dişinin kurduğunu anlatır. Yuvayı görmek için çalıyı açmak, saklı yapının korunmasını bozar; gözlem bitki örtüsüne dokunmadan yapılmalıdır.

BTO’nun yuva bilgisi özetinde tipik yumurta sayısı 4–6, dişinin kuluçkası 11–12 gün, yavrunun yuvadan ayrılma dönemi 10–13 gün olarak verilir. Bunlar bir Türkiye alanında yeni ölçülmüş değerler değildir. Yuvadan çıkmış yavrunun uçuş becerisi henüz tam gelişmemiş olabilir; Nicole Bouglouan’ın tür hesabı da bu ayrımı korur. İki erişkin yavrulara besin taşır; bu nedenle yalnız dişiyi yuvada görmek erkeğin bakım yapmadığını göstermez.

Kur gösterisinde erkek başını yukarı kaldırır, tepe tüylerini kabartır; kanatlarını aşağı bırakıp titretebilir.

Karıştırılabilecek Türler

Çaprazgaga (Loxia curvirostra; AviList v2025b’te İngilizce Red Crossbill, Britanya kaynaklarında Common Crossbill), kırmızı erkeği nedeniyle ilk bakışta akla gelebilir. Asıl yapı farkı gagadadır: üst ve alt gaganın uçları birbirini çapraz keser. BTO’nun ispinoz tanısı bu yapıyı kozalak tohumlarını çıkarma işleviyle açıklar. Çütrenin gagası ise kısa ve kalın bir koni oluşturur; uçları bu şekilde çaprazlaşmaz. Renk benzerliğinden önce bu farkı görmek yararlıdır.

Kara Başlı İsketenin (Spinus spinus; İngilizce Eurasian Siskin) dişisi çizgili ve soluktur; fakat kanatla kuyruktaki sarı işaretler ve daha ince, sivri gaga karşılaştırılır. Oiseaux.net hesabı dişinin başında erkeğinki gibi siyah tepe bulunmadığını açıkça belirtir. Çütrenin dişi tipindeki daha güçlü konik gaga ve daha sade kahverengi görünümü farklıdır. İsketenin erişkin erkeğine ait siyah başı bütün dişi ve gençlere zorlamak, bu karşılaştırmayı yanıltır.

Alamecekte (Rhodopechys sanguineus; İngilizce Crimson-winged Finch) erişkin erkeğin tepesi siyahtır. Koyu uçuş tüyleri üzerinde geniş pembe alanlar, kanat açıldığında belirgin bir şerit oluşturur. Çütrenin kırmızı erkeğindeki baş-göğüs rengi ile Alameceğin siyah tepesi ve pembe kanat alanı aynı desen değildir. Bu karşılaştırmada yalnız “kırmızımsı kuş” izlenimine güvenmek yerine rengin nerede bulunduğuna bakılır. Genç ve dişiler erişkin erkek deseniyle zorla eşleştirilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Çekya’nın Šumava Dağları’ndaki Vltava vadisinde 1995–1998 boyunca incelenen üreme alanları, çalılı ve nemli çayırlardı. Söğütler ile başka çalıların bulunduğu sulak parçalar nehir boyunca veya tarım arazilerinin arasındaki çukur ve kanallarda yer alıyordu. Çalışma, yalnız ağaçlık alanın değil, açık çayırla sık çalının oluşturduğu yapının da Çütre için kullanılabildiğini gösterir.

Yuva Yeri

Ermenistan’daki kubanensis saha hesabı, yuva yeri olarak bir çalıyı veya uzun bitkiyi tarif eder. Dağ bozkırıyla dağ çayırlarının arasındaki dağınık çalılar da bu rehberin habitatları arasındadır. Böyle bir yerde kuşu yalnız kapalı ormanın içinde aramak dar bir yaklaşım olur; çalılıkların ve uzun otların sürekliliği de gözlenmelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Yerde küçük sıçramalarla ilerler; çalılar arasında tek, çift veya küçük gruplar halinde görülebilir. Oiseaux.net hesabı başka küçük ötücülerle birlikte yerde ve çalı içinde bulunmasını da anlatır. Günlük gözlemde çalının tepesiyle bitkilerin altındaki açık parçalar birlikte izlenir; kuşu görmek için örtü açılmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme alanları Avrupa’nın doğusundan Asya’nın ılıman kuşağına uzanır. AviList v2025b beş alt türü ayırır. Avrupa-batı Asya erythrinus topluluğu Hindistan ve Hindiçin’e, doğu Sibirya grebnitskii topluluğu güneydoğu Çin’e; Kafkasya-kuzeybatı İran kubanensis topluluğu güneybatı İran’a kışlamak üzere uzanır. Ferghanensis kuzeydoğu İran’dan batı Himalayalar’a, roseatus doğu Himalayalar’dan Tibet ve Çin’e yayılır. Böylece bütün Çütrelerin aynı ülkede kışladığı söylenemez.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 bölge listesi kuzeydoğu Türkiye’de üremeyi ve bölge üzerinden geçişi bildirir. BirdLife’ın 2021 Avrupa ekindeki Türkiye tahmini 20.000–60.000 çifttir; 2002–2012 bilgisine ve uzman değerlendirmesine dayanır. Nüfus eğilimleri yetersiz veri nedeniyle bilinmiyor olarak işaretlenmiştir. Bu iki derleme, Türkiye’nin türün doğal üreme yayılışında bulunduğunu gösterir. Ancak tarihli nüfus tahminiyle tek tek göç kayıtları aynı veri türü değildir.

Göç Yolculuğu

2021’de yayımlanan izleme çalışmasında Finlandiya, İsveç, Almanya, Çekya ve Bulgaristan’daki erişkin erkeklere 2011–2016’da ışık kaydediciler takılmıştır. Kış alanına kadar veri veren 20 cihaz Pakistan ve batı Hindistan’a yönelişi göstermiştir. Kuzeydeki topluluklar sonbaharda daha kuzeye dolanırken Bulgaristan kuşları daha güneyden gitmiştir. İlkbahar yolları sonbaharla bütünüyle aynı değildi. Konumlar ışık süresinden kestirilmiştir; ince ölçekli GPS izi veya Türkiye’deki bütün kuşların ortak rotası olarak kullanılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Yetişkinlerin besinleri ağırlıkla bitkiseldir: ot ve ağaç tohumları, tomurcuklar, yaprak parçaları ve tarladaki taneler kullanılır. Oiseaux.net hesabı darı ve yulafı örnek verir; böcek ve larvalarla çiçek özünü de sayar. Her iki ebeveyn yavrulara yumuşatılmış tohum ve böcek taşır. Yavru besininin yalnız böceklerden oluştuğu düşünülmemelidir; bu tür için tohumlar da anlatımın önemli parçasıdır.

Nasıl Avlanır?

Nicole Bouglouan’ın uzman hesabında besin arama yalnız yere bağlı değildir. Kuş alçak bitkiler, otlar ve çalılar arasında tohum topladığı gibi, ağaçların farklı yüksekliklerinde tomurcuk ve meyve de arayabilir. Böylece aynı küçük gövdeli kuşu kimi zaman yerde, kimi zaman yapraklar arasında görmek tutarlıdır. Besin listesindeki tohum, sürgün ve meyveler, kullanılan bitki katmanlarıyla birlikte anlaşılır.

İlginç Bilgiler

## Tek Bir Renk İstisnası Güney Kore’nin Daecheongdo Adası’nda 10 Mayıs 2022’de sarı renkli tek bir Çütre yakalanmıştır. 2026 dergi sayısında yayımlanan çalışmada tür kimliği DNA ile desteklenmiş, tüylerin renk yansıması incelenmiştir. Erişkin erkek olduğu, tüy ve ölçü özelliklerinden yorumlanmıştır. Genetik değişiklik veya beslenmeye bağlı renk farkı olası açıklamalardır; kesin neden bulunmuş değildir. Bu istisna Türkiye’deki olağan erkek görünümü veya başka bir tür için kanıt sayılmaz. ## Yuva İzlemesinin Ne Ölçtüğü Çekya’nın Šumava Dağları, Vltava vadisinde 1995–1998 boyunca 175 yuva izlenmiştir. Tarım alanı sınırına yakın yuvalarda yaşamda kalma daha düşük bulunmuş; yuvanın ne kadar gizlendiği de sonuçla ilişkili olmuştur. Albrecht’in araştırması, çalı bulunan her parçanın aynı üreme sonucunu sağlamadığını gösterir. Yakın çevredeki habitat sınırı, yuva örtüsü ve yeni yuva kurma olasılığı birlikte önem taşımıştır. Bu karşılaştırma gerçek yuvalara dayanır; yalnız yapay yumurta bırakılmış bir deney değildir. ## Geri Dönen Cihazlar Beş Avrupa ülkesindeki ışık kaydedici çalışmasında 23 cihaz geri alınmış, üçünün kayıtları kullanılamamıştır. Kalan 20 cihazın hepsi ana kış alanına kadar veri sağlamış, yalnız yedisi üreme alanına dönüşte hâlâ kayıt yapıyordu. Bu ayrıntı, sonbahar yoluyla ilkbahar yolunun neden aynı sayıda kuşla karşılaştırılmadığını gösterir. Lisovski ve arkadaşlarının 2021 çalışmasındaki kuzeye dolanma ve geri dönüş farkı, az sayıdaki erişkin erkek üzerinden öğrenilmiş gerçek bir örüntüdür; cihaz takılan bütün kuşların eksiksiz yıllık izi değildir. ## Sessiz Erkekler İsveç’in Rättvik bölgesinde Mayıs–Temmuz 1985–1988 dönemindeki çalışma, erkeklerin eşleştikten sonra daha az şarkı söylediğini, bazılarının tamamen sustuğunu kaydetmiştir. Araştırmacı görünür biçimde şarkı söylemeyen erkekleri gözden kaçırmış olabileceğini de belirtir. Dolayısıyla sessizlik, bir yerde Çütre bulunmadığı ya da bütün erkeklerin ayrıldığı anlamına gelmez.

Boz Alamecek

Rhodospiza obsoleta

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kalın koyu gaga, açık kum rengi gövde ve uçuşta belirginleşen pembe-açık kanat parlaması.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Boz Alamecek, kum rengi gövdesiyle kuru çevreye karışan, kanadındaki parlak pembe ve gümüşümsü alanlarla dikkat çeken bir ispinozdur. Kısa, kalın ve koni biçimli gagası özellikle yakından belirgindir. Başın ve gövdenin sade rengiyle kanattaki renkli alanların karşıtlığı, ilk bakışta ayrı ayrı fark edilemeyebilir. Bu yüzden uzaktan yalnız kahverengi bir kuş görülmesi, kanadında pembe bulunmadığını göstermez.

Türün İngilizce adı Desert Finch, güncel bilimsel adı Rhodospiza obsoleta’dır. AviList bu adları aynı tür için verir. Eski yayınlarda görülen Rhodopechys obsoleta adı da aynı kuşun önceki cins yerleşimidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Ali ve Ripley’nin uzman el kitabı, üst tarafı soluk kahverengi, boğazla göğsü sarımsı kahverengi, karnı ise beyaz olarak anlatır. Böylece boğazın sıcak tonu ile karındaki beyaz alan aynı alt taraf içinde birbirinden ayrılır. Kanat koyu kahverengiye çalar; geniş pembe alanın yanında dış kenarlarda ve tüy uçlarında beyaz görülür. Gövdeye yakın uzun kanat tüylerinin kenarları ise sarımsı kahverengidir. Koyu kuyrukta da dış kenarlar ve uçlar açık renktir. Pembe kanat alanını bütün kanadın pembe olduğu biçiminde düşünmemek gerekir: koyu zemin, pembe bölüm ve beyaz kenarlar birlikte deseni oluşturur. Kitap gagayı güçlü, görece kısa; kanadı uzun olarak tanımlar.

British Birds’ün tanı yazısında üreme dönemindeki gaga siyah veya grimsi siyah olarak tarif edilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi aynı temel gövde ve kanat desenini taşır. Erkeğin gözünün önü ile gaga tabanı arasında sınırlı siyah bir alan bulunur; dişide bu maske yoktur. Cornell’in tür hesabındaki ayrım bütün başın siyah olması değildir; gözün önündeki küçük bölgedir. Yüz yandan ve yeterince aydınlık görülmediğinde bu ayrıntı gizlenebilir. Yalnız kanadın pembe görünmesine göre kuşa erkek demek doğru olmaz; dişi de renkli kanat desenini taşır.

Kazakistan’ın bölgesel rehberinde dişinin koyu tüyleri daha kahverengi, pembe kenarları erkeğinkinden daha soluk olarak anlatılır. Genç kuş da genel olarak dişiye benzer; kanatları daha donuk kahverengi, kanat üstündeki büyük örtü tüylerinin uçları pembemsi sarıdır. Gagası soluk sarımsı görünür. Dolayısıyla maskesi seçilmeyen, soluk gagalı her kuş yetişkin dişi sayılmaz; genç görünümü de düşünülmelidir.

Uçuşta Görünüm

Dinlenirken kanadın bazı desenleri yarı örtülü kalabilir; kuş havalandığında belirgin açık kanat çizgisi daha kolay seçilir. British Birds’ün 1986 tanı anlatımı, uzaktaki sade görünüş ile yakındaki renkli kanat arasında bu farkı vurgular.

Ses ve Davranış

Cornell’in uzman anlatımı şarkıyı, birbirine eklenen ve yer yer boğuk, vızıltılı duyulan notalarla tarif eder. Kısa çağrıları “çip” veya “çink” benzeri duyulabilir; araya uzayan vızıltılar da girer. Yazıyla verilen bu heceler gerçek sesin yaklaşık anlatımıdır. British Birds’ün anlatımında uçuş çağrısı hoş, titrek bir ses dizisi olarak tanımlanır.

Irak’taki doğrudan gözlemler yavru bakımı sırasında nasıl görünebildiğini örnekler. Ararat ve Rahim’in 2017 bildirisinde, 24 Nisan 2012’de Süleymaniye’nin kuzeybatısında bir çiftin derede su içip besin topladıktan sonra çiftlik çitinin içindeki yuvasına gittiği anlatılır. 9 Mayıs 2015’te kentin kuzeyindeki bir parkta kuşun yerden yaklaşık bir metre yüksekteki dalda yavrusunu beslediği görülmüştür. Mayıs 2016’da Erbil’in kuzeydoğusunda da yetişkinlerle genç kuşların birlikte bulunması kaydedilmiştir.

Suudi Arabistan’ın 2020 uzman rehberi, eşlerin üreme sırasında çiftler veya küçük gruplar halinde bulunduğunu, dişinin yuvayı yapmada başlıca rolü üstlendiğini ve kuluçkaya yattığını belirtir. Her iki yetişkin yavrularla ilgilenir. Rehber yuvayı dal ve otlardan yapılmış, içi ince ot, kıl veya yün gibi yumuşak malzemeyle döşeli derin bir çanak olarak tarif eder. Yuva bir ağaç veya çalıda, yerden 1–5 metre yüksekte bulunabilir. Aynı rehber kışın yüz bireye ulaşabilen gruplar bildirse de üreme döneminde çiftler veya küçük gruplar öne çıkar.

Kazakistan’ın bölgesel anlatımında çoğunlukla beş–altı yumurta, dişinin yaklaşık iki hafta kuluçkaya yatması ve yavruların 12–13 günlükken yuvadan ayrılması bildirilir. Erkek kuluçkadaki dişiye besin taşır; yavruları iki ebeveyn besler. Yuvadan ayrılma yaşı, yavrunun her bakım ihtiyacının aynı gün bittiği anlamına gelmez.

Kuşun yalnız kum üstünde dolaştığı düşünülmemelidir. Jem Babbington’ın Al Jouf’ta Aralık 2022 sonunda yaptığı gözlemlerde bir kuş elektrik teline tünemiş, bir erkekle dişi de büyük bir sulama tarlasının dış kenarındaki alçak bitkilerde görülmüştür.

Karıştırılabilecek Türler

Küçük Alamecekle (Bucanetes githagineus; İngilizce Trumpeter Finch) karıştırılabilir. Dutch Birding’in tanı karşılaştırmasında Boz Alamecek biraz daha iri oluşu, çoğunlukla koyu gagası ve kanat ile kuyruğundaki beyaz alanlarla ayrılır. Tanıda yalnız gaga rengine dayanmak yerine bu özellikler birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuru açık alanlarda yaşar; ağaçsız kum çölüyle sınırlı değildir. Oiseaux.net’in uzman derlemesi kurak ovaları, yarı çölü ve yağışla geçici su akan kuru vadileri sayar. Seyrek çalı, küçük ağaç ve bitki örtüsünün bulunduğu vahalar da kullanılır. Sulanan meyvelikler, bağlar, geniş bahçeler, parklar ve yol kenarındaki ağaçlar, tarım ve yerleşim çevresindeki uygun ortamlar arasındadır. Ortak özellik, açık zemin ile yer yer ağaç veya çalının bir arada bulunmasıdır.

Yuva Yeri

Ürdün’de Haşimi Üniversitesi çevresindeki 2006–2007 yuva araştırması, Boz Alameceğin zeytin çalılarıyla genç iğne yapraklı ağaçları kullandığını göstermiştir. Uzun ağaçlardaki yuvalar gövdeye daha yakın yerleştirilmişti. İncelenen ağaçlar arasında servi ve çam gibi türler, tek bir yuvada da keçiboynuzu bulunuyordu.

Günlük Alan Kullanımı

Al Jouf’taki uzman saha notu, büyük dairesel sulama tarlalarının yabani otlu kenarları ile çiftlik yanındaki kuru çalıları özellikle belirtir. Açık ekili alan, çevresindeki yabani ot ve yakın tüneklerin birlikte bulunması kuşun nerede aranabileceğini anlatır. Bu yerel gözlem bir tarlanın her bölümünün aynı derecede kullanıldığını göstermez. Kuşları izlerken suya veya beslenme zeminine gidiş yolunu kapatmamak gerekir.

Dünya Yayılışı

AviList, Boz Alameceği Türkiye’nin güneydoğusundan Çin’in kuzeyi ve Pakistan’ın kuzeyine uzanan bölgede yerel olarak gösterir. Bu geniş kuşak içindeki yayılış kesintisiz tek bir topluluk demek değildir. Suudi Arabistan’ın 2020 uzman rehberi ülkedeki yayılışın tarım alanlarının artmasıyla genişlediğini anlatır. Kuş 1975’e kadar daha çok kuzeybatıda seyrek bir ziyaretçi olarak bilinirken daha sonra Riyad, Hail, Al Jouf ve Tabuk gibi bölgelerde yerleşmiştir. Bu tarihler ve yer adları Suudi Arabistan’daki değişimi anlatır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’deki çekirdek yayılışı güneydoğudadır. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde 2013–2019 dönemi için 3.000–6.000 üreyen çift tahmini yer alır. Yöntem, sınırlı verilere dayanan uzman görüşü olarak belirtilmiştir. Bu sayı güncel ve eksiksiz bir ülke sayımı değildir. Aynı tabloda kısa ve uzun dönem değişimler dalgalı olarak değerlendirilir; bu sınıflandırma düzenli artış ya da kesin azalma demek değildir.

Göç Yolculuğu

Bütün toplulukları göç etmeyen kuşlar olarak tanımlamak doğru değildir. OSME, Kazakistan’ın güneyinde üreme göçmeni kuşlarla az sayıdaki yerleşikleri ayırır; İran’da da yerleşik, yazın üreyen ve hareket eden topluluklar bildirir. Kazakistan’ın bölgesel kuş rehberinde ilkbaharda geliş ve Çokpak Geçidi’nde sonbahar geçişi anlatılır. Bu Kazakistan bilgisi, Türkiye kuşları için aynı aylara ve aynı yola sahip bir göç takvimi oluşturmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Beslenmesinin temelini tohumlar oluşturur. Oiseaux.net’in uzman derlemesinde küçük tomurcuklar, taze sürgünler ve zaman zaman böcekler de sayılır. Yabani bitki örnekleri arasında karaağaç ve baklagiller; tarım bitkileri arasında ayçiçeği ile buğday bulunur. Bu liste, her yörede bütün sayılan bitkileri aynı oranda yediği anlamına gelmez; belirli bir bitkinin tohumu, o çevrede ve mevsimde bulunmasına bağlıdır.

Nasıl Avlanır?

Besini çoğunlukla yerde, bitki örtüsünün altında veya yaprak döküntülerinin arasında arar. Böylece dallarda tünediği süre ile beslenirken kullandığı zemin birbirinden ayrılır. İsrail’deki 2008 makalesinin önceki yayınlara dayanan biyoloji özeti, üreme döneminde yaprak, tomurcuk ve böcek de alındığını belirtir. Bu bilgi makalenin 31 yuvasında ölçülmüş besin oranı değildir; yumurtaları inceleyen çalışmanın tür biyolojisi özetidir.

İlginç Bilgiler

## İki Yuvalama Girişimi İsrail’in Sede Boqer bölgesinde 1988’de izlenen 31 yuvalama girişiminde üç–beş yumurta bulunmuş, en sık dört yumurta görülmüştür. İki kez yuvalayan 13 çiftin ilk girişiminde yumurta sayısı daha yüksekti; hesaplanan yumurta hacmi farkı ise anlamlı değildi. İlk girişimdeki yumurtalar kendi aralarında daha değişkendi. Yumurtadan çıkan ve yuvadan ayrılan yavru sayılarında anlamlı fark saptanmaması, iki dönemin kesinlikle eşdeğer olduğunu kanıtlamaz. Araştırmacıların değişken çöl koşullarıyla ilgili strateji açıklaması da deneyle kanıtlanmış bir neden değil, bu bulgulardan geliştirdikleri yorumdur. ## Yuva Yüksekliği ve Başarı Yuvanın yüksekte olması her yerde aynı sonucu vermeyebilir. Ürdün’de, Haşimi Üniversitesi’nin sulanan ağaçlandırma alanında 2006–2007’de incelenen 59 Boz Alamecek yuvasında, daha yükseğe yerleştirilen yuvalarla başarılı sonuç arasında ilişki bulunmuştur. Araştırmacılar, bu alanda havadan yuva avlayan kuşların hemen hemen bulunmamasını olası açıklama olarak tartışır. Bu, bütün yırtıcıların yokluğu ya da yüksek yuvanın her ülkede güvenli olduğu anlamına gelmez. Araştırma bir ilişkiyi gösterir; yuvaları farklı yüksekliklere taşıyarak yapılmış bir deney değildir. ## Tek Kuşun Anlattığı Tek bir fotoğraflı kayıt, yeni bir üreme alanı bulunduğu anlamına gelmez. Hindistan’ın Haryana eyaletindeki Sirsa çevresinde 22 Kasım 2020’de yalnız bir Boz Alamecek fotoğraflanmış, kuşun yerde beslenmesi kısa süre izlenmiştir. Kaydı yayımlayan gözlemciler sonraki ziyaretlerde kuşu yeniden bulamamış ve bunu olası bir serseri kayıt olarak değerlendirmiştir. Bu tür bir bildirim yayılışın kenarını anlamaya yardım eder; aynı yerde düzenli kışlama veya yuvalama olduğunu tek başına göstermez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...