kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Delice Doğan (Falco subbuteo)
VS
Seçildi Bıyıklı Doğan (Falco biarmicus)

Delice Doğan

Falco subbuteo

Takım Falconiformes
Familya Doğangiller (Falconidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Orak biçimli uzun kanat, kısa kuyruk, çizgili açık alt taraf ve erişkinde kızıl pantolon

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Delice Doğan (Falco subbuteo; İngilizce Eurasian Hobby), ince yapılı ve uzun, sivri kanatlı bir doğandır. Erişkinin koyu gri üst tarafı; beyaz boğaz ve yanakları, göz altındaki siyah bıyık çizgisi, alt taraftaki koyu boyuna çizgiler ve kızıl bacak tüyleriyle birleşir. Wildlife Trusts hesabının “kızıl pantolon” benzetmesi, bacakları örten bu tüylere karşılık gelir; ayakların kendisinin kızıl olduğu anlamına gelmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş koyu renkli, boğaz ve yanaklar beyazdır. Northern Ireland Raptor Study Group hesabı, göz üstündeki ince beyaz kaşı ve başın arkasına uzanan açık yakayı da belirtir. Açık alt taraftaki yoğun koyu çizgiler, kızıl bacak tüyleriyle kuyruk altına gelince kesilir. Baş ve gövde deseninin bu düzeni, yalnız uzaktan görülen koyu bir siluetten daha çok tanı ayrıntısı verir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin rehberinde erkeğin üst tarafı daha canlı mavi-gri, kızıl bacak ve kuyruk altı tüyleri daha az çizgili; dişininki daha mat ve çizgili olma eğilimindedir. Bunlar örtüşen özelliklerdir. Rehber, genç ve ikinci yıl kuşlarında da ara görünümlerin bulunabildiğini özellikle söyler; tek bir renk ayrıntısıyla bütün kuşları kesin eşeylendirmez.

Genç kuşun sırt ve kanat tüyleri siyahımsı kahverengi, kenarları pas rengidir. Alt tarafta açık devetüyü zemin üzerinde koyu çizgiler bulunur; bacak ve kuyruk altı erişkinin canlı kızılı yerine soluktur. Gaga dibindeki etli bölümle göz halkası gri-mavimsi olabilir. Yalnız kızıl bacak tüyü aramak, genç Delice Doğanı gözden kaçırmaya yol açabilir.

İkinci takvim yılındaki kuş erişkine benzeyebilir veya gençlikten kalan kahverengi tüyleri yeni tüylerle birlikte taşıyabilir. Kuyrukta eski ve yeni tüylerin yan yana bulunması da mümkündür. Bu karışık giysi, kuşun gövdesinin bir bölümünün daha erişkin, başka bir bölümünün daha genç görünmesini açıklar. Yaş tayininde bütün tüylerin aynı anda yenilendiği varsayılmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun, dar kanatlar orak biçimindedir; görece kısa kuyrukla birleşince büyük bir ebabil izlenimi yaratabilir. RSPB hesabı, hızlı hızlanmayı ve havadaki keskin yön değişimlerini vurgular. Böcek veya küçük kuş peşindeki dönüşler, düz geçiş uçuşundan farklı görünür. Kanat uçlarıyla kuyruğun oranı, kuş yön değiştirirken yeniden değerlendirilebilen bir tanı özelliğidir.

Alttan bakıldığında erişkinin çizgisiz beyaz boğazıyla boyuna çizgili gövdesi ayrılır. Bacakları örten canlı kızıl tüyler gövdenin arkasında görülür. Oiseaux.net, uzaktan tekdüze gri izlenimi veren kanat ve kuyruk altının, yakından beyaz ve siyahımsı ince desenlerden oluştuğunu anlatır. Uzakta kaybolan bu desen, kuş yaklaşınca ortaya çıkabilir; fotoğraftaki tek bir koyu ton giysinin bütününü anlatmaz.

Ses ve Davranış

Naturalis hesabı sesi değişken tonda, tekrarlanan açık bir “kiv-kiv-kiv” benzetmesiyle anlatır. Oiseaux.net de kuşun üreme dışında daha sessiz olduğunu, yuva dönemindeki bazı seslerinin Gökdoğan veya Kerkenez seslerini andırabildiğini bildirir. Bu nedenle kısa çağrı duyulduğunda aynı anda görülen baş, gövde ve kanat desenleri de yardımcı olur.

Kuzey İtalya’daki Po Nehri çevresinde 1992–1994 araştırması, yuva savunmasını 42 erkek ve 43 dişide incelemişti. Tepkiler sessizce yukarıda dönmekten alarm verip yaklaşmaya kadar değişiyordu. Savunma genel olarak yavrular büyüdükçe ve ilk uçuşlarından sonraki döneme doğru güçlendi. Bu çalışma, yuva çevresindeki davranışın mevsim boyunca sabit olmadığını gösterir; alarm veren kuşa daha fazla yaklaşarak onu sınamak doğru bir gözlem yolu değildir.

Güney İngiltere’deki üreme araştırması, erkeğin üreme döneminin büyük bölümünde dişiye ve yavrulara besin getirdiğini bildirir. Bu bölgesel çalışmada eşeyler arasında görev paylaşımı belirgindi; erkeğin taşıdığı av, dişinin ve büyüyen yavruların beslenmesini sağlıyordu.

Çoğu kez ağaçta bulunan eski bir kargagil yuvasını kullanır. BTO’nun tür özetinde tipik yumurta sayısı 2–3, gözlenen aralık 1–4’tür. Kuluçkayı çoğunlukla dişi, zaman zaman erkek üstlenir; tipik süre 28 gündür. Yavruların yuvadan ayrılması için 29,5–34 gün verilir.

Karıştırılabilecek Türler

Aladoğanın (Falco vespertinus; İngilizce Red-footed Falcon) erişkin erkeği büyük ölçüde koyu mavi-gridir; Delice Doğandaki beyaz yanak-boğaz ve çizgili açık gövde birleşimini göstermez. Aladoğan dişisinin başı açık, alt tarafı turuncumsu devetüyü, üstü koyu bantlı gri-mavidir. Genç Aladoğanların altı daha çizgilidir. Erişkin dişiyi gençle aynı giyside düşünmek, bu karşılaştırmayı zorlaştırır.

Gökdoğan (Falco peregrinus; İngilizce Peregrine Falcon) daha iri ve dolgun görünür, siyah bıyık çizgisi daha geniştir. Erişkinde alt tarafın enine bantları, Delice Doğanın boyuna çizgilerinden farklıdır. Ancak genç Gökdoğan da boyuna çizgilidir. Böyle bir gençte gövdenin kalınlığı, kanat-kuyruk oranları ve baş deseni önem kazanır; erişkinlere yarayan çizgi yönü ayrımı gençlerde tek başına kullanılmaz.

Ada Doğanı (Falco eleonorae; İngilizce Eleonora’s Falcon) daha uzun kanat ve kuyruğuyla ayrılabilir. Açık renk erişkinde kanat altının gövdeye yakın örtü tüyleri, daha açık uçuş tüylerinden koyudur. Kızıl renk gövdede daha geniş yayılabilir; yalnız bacak tüyleriyle sınırlı değildir. Koyu renk erişkin ve genç Ada Doğanı farklı göründüğünden, bu açık erişkin deseni her bireyde aranmaz.

Kerkenezin (Falco tinnunculus; İngilizce Common Kestrel, bazı listelerde Eurasian Kestrel) kuyruğu daha uzundur. Üst tarafı kızıl-kahverengidir; erişkin erkekte baş ve kuyruk gri, dişide daha kahverengi ve kuyruk boydan boya bantlıdır. Delice Doğanın uzun, keskin uçlu kanatları ve erişkindeki koyu gri üst tarafı farklı bir bütün oluşturur. Kuyruk uzunluğu, özellikle renklerin zor seçildiği geçişlerde yararlıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık avlanma alanlarıyla ağaçları bir arada sağlayan yarı açık ortamlar uygundur. Oiseaux.net açık orman, açıklık, orman kenarı, küçük koru ve akarsu boyundaki ağaçlıkları örnek verir. Ağaçlar konaklama ve yuva desteği, açıklıklar havada av arama yeri sağlar. Suyun yakınlığı da kırlangıç ve ebabillerle iri böceklerin toplanabildiği av ortamlarını kuşa yaklaştırabilir. Burada tek bir ağaç türünden çok, açık alanla ağaçlığın birlikteliği önemlidir.

Yuva Yeri

Güney İngiltere’deki çalışmada çok sayıda çift, ağaç tepesindeki kullanılmayan karga yuvalarını seçmişti. New Forest çevresinde orman açıklıkları ve vadi bataklıkları yuva alanlarının özellikleri arasındaydı. Üç ayrı çevre tipi karşılaştırılmış, yavruların uçma başarısında habitatla ilişkili bir fark gösterilememişti. Uygun eski yuvalar kuş için değerlidir; fakat belirli bir yuvayı kullanıp kullanmadığını, ebeveynlerin düzenli hareketini uzaktan gözleyerek anlamak gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kuzeydoğu Polonya’da GPS ile izlenen iki dişinin üreme döneminde kullandığı alanlar belirgin biçimde farklıydı: biri için 1,5, diğeri için 83,2 kilometrekare hesaplanmıştı. Ortalama günlük hareketleri de sırasıyla 23 ve 61 kilometreydi. Bu araştırmanın yayımlanan özeti, aynı türün iki bireyinin bile çevreyi farklı ölçekte kullanabildiğini gösterir. Kullanılan alan, yalnız yuva çevresinde savunulan bölgeyle aynı kavram değildir.

Dünya Yayılışı

Avrupa ve Asya boyunca geniş bir üreme yayılışı vardır. AviList v2025b, subbuteo alttürünü Palearktik bölgeye; streichi alttürünü Güney ve Doğu Çin’den Myanmar ve Kuzey Hindiçin’e uzanan alana yerleştirir. Kuzeyde üreyen toplulukların kış alanları güney Afrika, güney Avrasya ve büyük Sunda adalarına kadar uzanır. Avrupa hareket atlası, Afrika’daki kış yayılışını Sahra’nın güneyindeki savanlardan Güney Afrika’ya kadar anlatır; bütün Asya kuşlarının Afrika’ya gittiği söylenmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir yaz ziyaretçisidir; göç sırasında geçiş yapan kuşlar da görülür. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 4.000–8.000 çift tahmini yer alır. Yöntem, sınırlı miktardaki veriden geniş alana çıkarım yapılması olarak açıklanır. Kısa ve uzun dönem eğilimleri ise veri yetersizliğinden bilinmiyor olarak verilmiştir. Bu nedenle bu sayı, bugün için yapılmış yeni bir Türkiye sayımı olarak okunmamalıdır.

Göç Yolculuğu

Avrupa hareket atlasında gözlenen yön güney veya hafif güneybatıdır. Almanya ve İsveç’ten izlenen erişkinlerin kış bağlantıları güney Angola, Zambiya ve Zimbabve’ye uzanmıştır. Aynı atlas, izlenen bir erişkinin ilkbaharda sonbahar yolundan belirgin biçimde daha batıdan döndüğünü anlatır. Böylece gidiş ve dönüşün her zaman aynı çizgi olması gerekmediği görülür. Bu bulgular izlenen Avrupa kuşlarına aittir; Türkiye’deki her bireyin başlangıç ve varış noktasını belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca avları küçük kuşlar ve iri böceklerdir. Naturalis; kırlangıç, ebabil ve tarlakuşlarının yanında havada uçan güve, karınca ve kınkanatlıları da sıralar. Özellikle akşam saatlerinde uçan böcekleri avlayabilir. Aynı kuşun bir gün daha çok böcek, başka bir zamanda kuş peşinde görülmesi mümkündür; yuvaya taşınan avlarla erişkinin havada kendi yedikleri de aynı gözlem değildir.

Nasıl Avlanır?

Avını havada kovalayıp pençeleriyle alır. İri böceği pençeden gagaya aktararak uçuşunu sürdürürken yiyebilir. RSPB’nin tanı hesabı bu hareketi, hızlı hızlanma ve keskin hava dönüşleriyle birlikte anlatır. Yakaladığı her avla hemen yere inmesi gerekmez. Bu beslenme biçimi, açık bir su yüzeyi üzerinde uçarken ayaklarını ağzına yaklaştıran kuşun neden o hareketi yaptığını açıklayabilir.

Güney İngiltere araştırmasında kuluçka sırasında avlanan küçük kuşların çeşitliliğiyle yavrular beslenirken getirilenler farklıydı. Yavru döneminde kırlangıç ve ev kırlangıcı gibi havada yaşayan küçük kuşlar daha belirgin hale geliyordu; kent çevresine ulaşan çiftler ebabil de avlıyordu. İri böcekler, yumurtlama öncesinde ve yeni uçmuş gençler avlanmayı öğrenirken besini tamamlıyordu. Bu, çalışmanın o bölgedeki üreme dönemine ilişkin bulgusudur.

İlginç Bilgiler

## Birbirine Yaklaşan Göç Yolları Güney İsveç’te 2005–2007 arasında üç dişi ve bir erkek erişkin uydu vericileriyle izlenmişti. Farklı yıllardaki sonbahar yolları Afrika’da ekvator yakınındaki dar bir bölgede birbirine yaklaştı; bu, dört kuşun birlikte sürü halinde uçtuğu anlamına gelmiyordu. Araştırmacılar yolların yağmur ormanındaki geçişle ilişkili olabileceğini önerdi. Dört bireyden elde edilen bu örüntü, bütün türün aynı koridoru kullandığını veya yön bulma mekanizmasının kesin çözüldüğünü göstermez. ## İki Dişinin Göç Takibi Kuzeydoğu Polonya’daki iki dişi, 1 Eylül 2021’de göçe başlayıp güneye yöneldi. GPS araştırmasının özetinde günlük ortalama ilerleme birinde 276, diğerinde 327 kilometreydi; en uzun günlük ilerleme 999 kilometreye ulaşmıştı. Yaklaşık 10 bin kilometrelik hareketin ardından sinyaller sırasıyla orta ve güney Afrika’da kesildi. Sinyalin kesilmesi, kuşların mutlaka öldüğünü veya tam o noktada kışladığını kanıtlamaz. ## Japonya’da Yavrulara Taşınan Avlar Japonya’nın kuzey Honshu adasındaki Batı Aomori’de 2018’de beş, 2019’da yedi yuvadan besin artıkları ve erişkinlerin çıkardığı sindirilmemiş av yumakları incelendi. Ayrıca 2019’daki bir yuvanın besin taşınması videoya alındı. Bu tek yuvadaki görüntülerde böcek getirme 145, kuş getirme 23 kez kaydedilmişti. Sonuç bütün ülkelerde aynı oran olduğunu söylemez; doğrudan taşıma gözlemiyle yerde biriken av kalıntılarının farklı bilgi verebildiğini gösterir. ## Yuva Savunmasının Yakın Çevreye Etkisi Kuzey İtalya’daki Po çevresi araştırmasında, Delice Doğan yuvalarının yakınında ve daha uzağında yapay deneme yuvaları da izlenmişti. Yumurta kaybı uzaktaki deneme yuvalarında daha yüksekti; yakın yuvalarda dişinin daha güçlü savunmasıyla daha düşük kayıp ilişkiliydi. Araştırmacılar bunu savunmanın yararına ilişkin kanıt olarak değerlendirdi. Deneme yuvalarıyla elde edilen sonuç, bütün doğal kuş yuvaları için aynı başarı oranı anlamına gelmez.

Bıyıklı Doğan

Falco biarmicus

Takım Falconiformes
Familya Doğangiller (Falconidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Baş deseni ve vücut oranı birlikte; yalnız kızıl tepe veya bir uçuş çizimi kesin tanı sağlamaz.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bıyıklı Doğan (Falco biarmicus; Lanner Falcon), uzun kuyruklu, güçlü fakat görece ince yapılı bir büyük doğandır. Erişkinde gri sırt ile açık kızılımsı arka tepe ve ense dikkat çeker. Bu görünüş yayılış boyunca değişebilir; baştaki kızıllık tek başına tanı değildir. Gençte erişkinin açık baş ve gri sırtını aramak yanıltıcı olabilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kısa ve tabanından itibaren kıvrıktır. Açık alın ve yanak üzerinde gözün altından geçen ince koyu çizgi bulunur. Alt taraf krem-beyaz veya sıcak açık tonlarda olabilir.

Türün farklı bölgelerdeki bireyleri büyüklük ve renk bakımından değişir. The Peregrine Fund uzman hesabı bu farklılığı özellikle belirtir. Bu nedenle Afrika’daki bir kuşun bütün baş ve gövde tonlarını Türkiye’deki her birey için tek model saymak doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Gençlerin üst tarafı koyu kahverengi, alt tarafı belirgin çizgilidir. Kanat altındaki yoğun çizgiler ve bacakları örten tüylerin görece çizgisiz olması tanıya katılabilir. Ancak genç Gökdoğan ve Ulu Doğan da kahverengi ve çizgili görünebildiği için baş, gövde ve uçuş oranlarını birlikte görmek gerekir.

Dişiler genel olarak erkeklerden daha iridir. MEROS uzman hesabı eşeyler için farklı ağırlık aralıkları verir; bunlar fotoğraftaki büyüklükten kesin eşey seçmeye yaramaz. Yaş, coğrafi görünüş ve uzaklık da değerlendirmeyi etkiler. Daha kahverengi bir kuş otomatik olarak dişi değildir; genç erkekler de kahverengidir.

Uçuşta Görünüm

Gökdoğanla karşılaştırıldığında kuyruğu daha uzun, kanatları daha az sivri görünebilir; gövdesi daha ince bir izlenim verir. Hızlı ve çevik uçuş yapar. Uçuş oranları, kuşun dönüşü ve kanatların ne kadar açıldığıyla birlikte değerlendirilir.

Yalnız av peşindeki hızlı uçuşuyla görülmez. Açık bir tünekten çevreyi izleyebilir veya yüksekte süzülebilir. Tek başına, çift hâlinde ya da üreme döneminde küçük aile grubuyla bulunabilir. Aynı alandaki iki kuşun birlikte görünmesi, o anda başarılı av veya yavru yetiştirme kanıtı değildir.

Ses ve Davranış

Cornell’in uzman tanı hesabı çağrısını doğanlara özgü çığlık olarak tarif eder. Bu kısa tarif, sesi yakın türlerden tek başına güvenle ayırdığımız anlamına gelmez. Çağrıyı görülen kuşla eşleştirmek gerekir; yazılı bir ses benzetmesi veya tek kısa kayıt kesin yaş ve eşey seçtirmez.

Karıştırılabilecek Türler

Gökdoğan (Falco peregrinus; Peregrine Falcon), erişkinde gri sırt ve değişken koyu göz altı çizgisi taşır. Katlı uzun kanatları kuyruğun ucuna yaklaşır; gençlerin üstü kahverengi, altı daha yoğun desenlidir. Bu benzerlik nedeniyle yalnız bıyığın kalınlığı veya başın açık görünmesiyle karar verilmez. Bıyıklı Doğanın daha uzun kuyruklu ve görece ince görünüşü, baş deseniyle birlikte değerlendirilir.

Ulu Doğan (Falco cherrug; Saker Falcon) daha iri ve güçlü görünümlüdür. Konmuş kuşta kuyruk, kanat uçlarının gerisine uzanır; bacakları örten tüyler koyudur. Uçuşta geniş kanatlar ve koyu kanat altı örtüleri yardımcı olur. Başın açık olması iki türde de görülebilir. Bu nedenle gaga-baş görünüşü, bacak tüyleri ve kanat altındaki desen birleştirilmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Avrupa’da kayalık ve dik yamaçlarla ilişkili açık alanlar kullanılır. Afrika’daki uzman hesapları çöl ve kuru savanları da bildirir. Bunların hepsi Türkiye’de aynı ağırlıkta habitatlar sayılmaz; yuva kayasıyla beslenme açıklığı ayrı işlevler taşır.

Yuva Yeri

Kendi dal yuvasını örmez; kayalıktaki uygun bir çıkıntı veya çukurla başka kuşların eski yuvalarını kullanabilir. MEROS’un uzman derlemesinde tipik 3–4 yumurta, 32–35 günlük kuluçka ve yaklaşık 42–45 günlük yavru evresi verilir. Bu süreler Türkiye’de aynı yuvalarda ölçülmüş yerel değerler değildir. İki erişkin yumurta ve yavruların bakımına katılır; yavrular uçmaya başladıktan sonra da ebeveynden yardım alır.

Günlük Alan Kullanımı

İtalya’nın Sicilya Adası’ndaki 2016 araştırmasında yirmi uzmandan oluşan ekip, bilinen alanları en az üç kez ziyaret etti. Yakındaki alternatif yuva yerleri de arandı. Amaç alanın kullanılması, yumurta bırakılması ve yavru uçurulmasını ayırmaktı. Eski bir çıkıntıyı tek ziyarette boş görmek, bütün alanın terk edildiğini kanıtlamaz. Araştırmanın uzaklık ve ziyaret takvimi Türkiye’deki her yuva için hazır bir gözlem kuralı değildir.

Dünya Yayılışı

Yayılışının büyük bölümü Afrika’dadır; Akdeniz çevresi ve Orta Doğu’da da bulunur. Güncel AviList beş alt tür kabul eder. Avrupa ve yakın çevredeki feldeggii, Sicilya ve güney İtalya’dan Kafkasya ve Doğu Akdeniz yönüne uzanır. Kuzeybatı, kuzeydoğu ve güney Afrika toplulukları aynı alt türün kesintisiz tek nüfusu değildir. Yayılış kuşağının geniş olması, her noktasında ürediği anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üremesi bilinir, fakat nüfus sayıları dikkatle okunmalıdır. BirdLife’ın 2021 tablosu, 2002–2012 için 200–500 çiftlik uzman tahmini verir; eğilim verileri yetersizdir. Andrea Corso’nun 2018 değerlendirmesi ise daha az çift olabileceğini savunur. Bu ikinci çalışma saha ziyaretleri, uzman yazışmaları ve yayınların sentezidir; ülkenin her yerinde aynı yöntemle yapılmış sayım değildir. İki değerin ortalamasını almak yeni bir bilimsel nüfus tahmini üretmez.

Göç Yolculuğu

Genellikle yerleşik olarak tanımlanır. Animal Diversity Web uzman derlemesi, Afrika’da özellikle gençler ve üremeyen erişkinlerde geniş yer değiştirmeler bildirir. Bu, düzenli bir uzun mesafe göçünün bütün kuşlar tarafından yapıldığı anlamına gelmez. Afrika’ya ait hareket özeti Türkiye’deki her kuşun aynı uzaklığa gittiğini göstermez. Bu incelemede Türkiye bireyleri için kesintisiz izlenmiş rota ve kesin yol uzunluğu doğrulanmadı.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besininde kuşlar önemli yer tutar; küçük memeliler, sürüngenler ve böcekler de alınabilir. Geniş yayılıştaki av listesi bölgeye göre değişir. Afrika’dan bildirilen bir avı, yalnız türün besinleri arasında yer aldığı için Türkiye’de de avlandığı kesin hayvanlar listesine eklemek doğru olmaz.

Nasıl Avlanır?

Avını hızlı takiple, yukarıdan dalışla veya zemine ve yamaçlara yakın arama uçuşuyla yakalayabilir. Bazı gözlemlerde iki doğan birlikte avlanır; biri avı hareketlendirirken diğeri yakalamaya yönelir. Bu tarif bütün çiftler için değişmez bir dişi–erkek görev sırası değildir. Takip görülmesi de avın gerçekten yakalandığı anlamına gelmez.

Orta İtalya’nın Toskana bölgesinde, 1994–1995’te tek çift üzerinde yapılan araştırmada besin sonucu kullanılan yönteme göre değişti. Yuvadaki doğrudan gözlemler ve yolunmuş tüy kalıntıları kuşları, sindirilemeyen parçaların ağızdan çıkarıldığı kusmuk topakları ise küçük memelileri de gösterdi. Bazı böcek kalıntıları av kuşlarının mide artıklarının içindeydi; hepsini doğanın doğrudan yakaladığı böcekler saymak doğru değildi. Bu örnek tek çiftin tarihli verisidir; Türkiye için hazır av yüzdesi değildir.

İlginç Bilgiler

## Kalıntı Sayısı ve Besin Ağırlığı Toskana’daki aynı 1994–1995 araştırmasında, 59 kusmuk topağından 78 av kalıntısı tanındı; yolunmuş kalıntılardan ise 71 av belirlendi. Bunlar aynı sayıda kuş, aynı miktarda besin veya 59 ayrı doğan değildir. Avların ağırlık payı ayrıca literatürdeki temsilî ağırlıklarla hesaplandı; her avın arazide tartılmasıyla bulunmadı. Bir araştırmadaki kalıntı sayısını besinin ağırlık oranıyla karıştırmamak gerekir. ## Kayadaki Besin Saklama Toskana’daki 1994–1995 araştırmasında erkek, küçük avları kayalıktaki bir oyukta saklarken iki kez gözlendi. Bu doğrudan gözlem besin saklamaya örnektir. Yalnız iki olay, Türkiye’deki her erkeğin bunu aynı sıklıkta yaptığını veya yavruya avcılık öğretmek için yaptığına ilişkin bir kanıt değildir. ## Alan Kullanımı ve Başarılı Üreme Sicilya’da 2016’da denetlenen 126 alandan 60’ında en az bir Bıyıklı Doğan vardı. Fakat bu 60 alan, 60 başarılı üreyen çift demek değildi. Beş alanda üreme sonucu belirlenemedi, sekizinde yalnız tek kuş bulundu; analiz 47 girişimden uçan 51 yavruya dayanıyordu. Alanın kullanımı, çift bulunması ve yavru uçurulması böylece ayrı ölçülür. Bu adanın sonucu Türkiye’nin bütün üreme alanlarına aynı başarı oranıyla uygulanmaz. ## Tanının Nüfus Değerlendirmesine Etkisi Corso’nun 2018 değerlendirmesinde, Türkiye’ye 2011–2015 ilkbahar sonu ve yaz başındaki ziyaretlerde beklenen Bıyıklı Doğanların yerine Ulu Doğanlar ve açık renkli Gökdoğanlar görülmesi tartışılır. Bu, tanı hatalarının nadir türün dağılım değerlendirmesini değiştirebileceğini gösterir. Çalışma bütün Türkiye kayıtlarının yanlış olduğunu kanıtlamaz. Belirsiz büyük doğanı kesin Bıyıklı Doğan diye etiketlemek yerine gözlenen baş, kanat ve kuyruk ayrıntılarıyla kaydetmek daha değerlidir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...