kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Gökdoğan (Falco peregrinus)
VS
Seçildi Bıyıklı Doğan (Falco biarmicus)

Gökdoğan

Falco peregrinus

Takım Falconiformes
Familya Doğangiller (Falconidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Hızlı kanat çırpışları, sivri uçlu kanatları, karakteristik bıyık çizgisi ve havada asılı kalabilme yeteneği ile tanınır.; çizgili/benekli

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Gökdoğan, güçlü gövdeli, kanatları gövdeye yakın yerde genişleyip uca doğru sivrilen bir doğandır. Kuyruğu görece kısadır. Erişkinde mavi-gri sırt, koyu başlık, açık yanaklar ve yanağın aşağısına inen geniş siyah bıyık birlikte seçilir. Buradaki bıyık, gaganın yanından aşağı uzanan koyu tüy alanıdır. RSPB’nin teşhis hesabındaki açık alt taraf ve koyu enine çizgiler de tanıya katılır; yalnız sivri kanatlı olmak Gökdoğan demek değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Kısa ve kancalı gaga, ağır ve güçlü gövdeyle birlikte görülür. BirdWatch Ireland’ın İrlanda tür hesabı kanat tabanını geniş, kanat ucunu sivri, kuyruğu orta uzunlukta tanımlar. Yani tünemiş kuşun dolgunluğu ile uçarkenki sivri kanatları çelişmez. Kuşun açıya göre görünümü değiştiğinde, bir fotoğraftaki gövde iriliği yerine baş, kanat ve kuyruk oranları birlikte incelenir.

Erişkinin sırtı mavi-gridir; açık alt tarafında koyu enine çizgiler bulunur. Göz koyu, göz çevresindeki halka ile gaganın tabanı ve bacaklar sarıdır. Siyahımsı başlık ve kalın bıyık, açık yanakla karşıtlık oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi erkekten iridir; temel tüy deseni ise benzerdir. Aragón’daki Blasco-Zumeta ve Heinze rehberi, erişkin erkeğin çoğunlukla daha açık renkli olduğunu, fakat bu özelliğin tek başına işe yaramadığını belirtir. Rehberde eşey ayrımı için elde ölçülen kanat uzunluğu da kullanılır. Bu ölçü, uzaktaki kuşun kanat açıklığı veya fotoğraftaki büyüklüğü değildir. Ölçek bilinmeyen tek kuşta kesin eşey seçilmez.

Genç kuşun üst tarafı kahverengidir. Aynı Aragón rehberinde kanat ve sırt tüylerinin dar kızılımsı kenarlarının aşınarak kaybolabildiği belirtilir. Alt tarafı açık krem zemin üzerinde koyu boyuna çizgilidir; erişkindeki enine çizgilerle karıştırılmaz. Kuyruk ucundaki açık kenar daha geniştir. Gaganın tabanı ve göz çevresi mavimsi-gridir. Böyle bir kuşu yalnız kahverengi olduğu için başka bir doğan türü saymak doğru değildir.

Tüy değişimi tamamlanmadığında erişkin gri tüyleriyle gençlikten kalan kahverengi tüyler yan yana bulunabilir. Aragón rehberi, bazı ikinci yıl sonbaharı ve üçüncü yıl ilkbaharı kuşlarında bu durumu anlatır. Bu karışık görünüm başlı başına ayrı bir eşey ya da tür değildir. Yaş ayrımı, tek tüyden çok kanattaki ve üst taraftaki eski-yeni tüylerin birlikte okunmasına dayanır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlar üçgensi ve uca doğru sivridir. Görece kısa, düz uçlu kuyruk süzülürken yelpaze gibi açılabilir. RSPB’nin tarifinde bu biçim, koyu baş rengi kadar önemlidir. Kuş dönüş yaparken kanadın genişliği ve kuyruğun açılması değişebileceğinden, farklı uçuş anları karşılaştırılır.

Oiseaux.net’in uzman hesabı normal yer değiştirme uçuşunda hızlı ve küçük kanat vuruşlarıyla kısa süzülmeleri anlatır. Av saldırısında kanat vuruşları daha geniş olabilir; dalışa geçtiğinde kuş kanatlarını gövdesine yaklaştırır. Dolayısıyla sürekli kapalı kanatla uçması veya her avda dik dalması beklenmez.

Ses ve Davranış

Üreme alanı dışında çoğu zaman sessizdir. İrlanda’nın uzman tür hesabı ana çağrıyı sert ve ısrarlı bir ses dizisi olarak anlatır. Oiseaux.net’in Fransız uzman hesabında alarm, tekrarlayan ve pürüzlü “kre-kre-kre” sesleriyle tarif edilir. Aynı kuşun her durumda aynı çağrıyı yapması beklenmez; sesin davranış bağlamı da kaydedilir.

Eşler üreme döneminde havada birbirlerini izleyen gösteriler ve dalışlar yapabilir. Oiseaux.net’in uzman hesabında hem kendi türünden kuşlara karşı alan savunması hem de yuva çevresindeki tehdide verilen alarm tepkisi anlatılır. Alarm veren bir kuşla karşılaşıldığında yuvaya yaklaşmak yerine uzaklaşılır; sesin şiddeti yavru sayısını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Delice Doğan Falco subbuteo da koyu bıyıklı ve sivri kanatlıdır. Aragón rehberi onu Gökdoğanın gerçek benzeri olarak gösterir; daha küçüktür ve erişkinin bacaklarının üstündeki tüylerle kuyruk altı kızıldır. Gökdoğanın alt tarafındaki enine çizgilerle Delice Doğanın boyuna çizgileri de karşılaştırılır. Genç Delice Doğanda erişkinin kızıl alanı henüz gelişmediğinden, yalnız bu rengin yokluğuyla karar verilmez.

Bıyıklı Doğan Falco biarmicus, iri bir doğanın yalnız bıyığına bakılarak ayrılmasının neden güç olduğunu gösterir. Naturalis hesabında erişkinin tepesi ve ensesi soluk kızıl veya kum renginde, beyaz yanağındaki bıyığı daha ince anlatılır. Alt tarafında, özellikle yanlar ve bacakların üstünde benekler vardır. Gençleri kahverengi ve daha çizgilidir. Bu yüzden erişkinin açık-kızıl baş desenini genç Bıyıklı Doğana zorla uygulamak yanıltır.

Ulu Doğan Falco cherrug, erişkinde mavi-gri yerine koyu kahverengi üst tarafıyla ayrılabilir. Naturalis hesabında baş ve boyun açık, bıyık küçük ve belirsiz; alt taraf enine çubuklar yerine kahverengi beneklerle anlatılır. Kuyruk kahverengi ve açık oval lekelidir. Genç Ulu Doğan daha koyu ve daha çizgili olabilir; genç Bıyıklı Doğanla ayrımı da zordur. Bu kuşları yalnız iri veya açık başlı diye seçmeden baş deseni, alt taraf ve kuyruk birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı çoğunlukla açık av alanını gören bir kayalık çıkıntı veya yüksek yapıdır. Cornell’in Kuzey Amerika hesabında kıyı ve nehir uçurumları, taş ocakları, köprüler, yüksek binalar ve bazı eski kuş yuvaları sıralanır. Bu bölgesel örnek, yer seçiminin yalnız dağla sınırlı olmadığını gösterir. Yuvanın bulunması için hem uygun çıkıntı hem de besin sağlayan çevre önemlidir; her yüksek yapıda mutlaka çift bulunmaz.

Yuva Yeri

Dal biriktirerek büyük bir yuva kurmaz; kum, çakıl veya başka gevşek malzemede sığ bir çukur açar. Cornell’in Kuzey Amerika hesabında 2–5 yumurta ve 29–32 gün kuluçka verilir. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özetinde tipik sayı 3–4 yumurta, kuluçka 30–32 gün, yuvadan uçma süresi 39–40 gündür. Bu kaynak farkları aralıkları ortalayarak giderilmez. BTO’ya göre kuluçkayı çoğunlukla dişi, bazen erkek yapar. Yavrular ilk çıktığında bakıma muhtaç ve hav tüyleriyle kaplıdır. Bu süreler Türkiye’de her yuva için ayrı ölçülmüş bir takvim değildir.

Günlük Alan Kullanımı

İrlanda’nın uzman hesabı, kışın bazı kuşların üreme alanından kıyı ve nehir ağızlarına hareket ettiğini anlatır; buralarda su kuşlarının toplandığı alanlarda avlanırlar. Bazı kuşlar şehirlerdeki güvercinleri de kullanır. Bu yerel hareket, her Gökdoğanın kıtalar arası göç yaptığı anlamına gelmez. Yuvanın önünde uzun süre beklemekten ve uçurum çıkıntısına yaklaşmaktan kaçınılır.

Dünya Yayılışı

Gökdoğan, Peregrine Falcon ve Falco peregrinus aynı türün adlarıdır. Güncel AviList’te Kuzey ve Güney Amerika, Avrasya, Afrika ve Avustralya ile çevre adalarda yaşayan çok sayıda alttürü vardır. Akdeniz havzasından Kafkasya’ya uzanan brookei ile Avrasya tundrasında üreyip daha güneye göç eden calidus aynı tür içinde değerlendirilir. Daha eski kaynaklarda ayrı tür adıyla görülebilen pelegrinoides de bu listede Gökdoğanın alttürüdür. Geniş yayılış içindeki bütün kuşların aynı baş rengini ve göç düzenini taşıdığı varsayılmaz.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’deki yerel üreme için doğrudan bir örnek Adrasan’dır. Hakan Karaardıç’ın 2020’de İngilizce yayımladığı araştırmada Antalya’daki körfezin yaklaşık 30 kilometrelik kayalık kıyısı ve küçük adalar, 2013–2018 yıllarında nisan–ekim arasında tekneden izlenmiştir. İlkbahar ve ekimde haftada bir, haziran–eylülde haftada iki gözlem yapılmıştır. Gökdoğan için her yıl yavrulu en az bir yuva bulunmuş; yıllık tabloda kesin bulunan yuvalarla çevrede görülen çiftler ayrı yazılmıştır. Araştırmacı tekneden yumurta ve yeni çıkmış yavru sayısını, ayrıca başarıyla uçan yavruların toplamını belirleyememiştir. Bu çalışma Adrasan’daki üremeyi destekler; ülke çapında nüfus veya her görülen çift için başarılı üreme sayısı vermez.

Göç Yolculuğu

Gu ve çalışma arkadaşlarının 2021 araştırması, Avrasya Arktiği’ndeki altı topluluğu temsil eden 56 Gökdoğanın izlerinden beş göç yolu tanımlamıştır. Ek yöntemlerde, vericilerin 2009–2015 arasında takıldığı; örneklemde erişkinlerin yanında gençlerin de bulunduğu belirtilir. Argos ve GPS konumları kullanılmış, bazı kuşların göçü tam izlenememiştir. Bu toplulukların rotaları Türkiye’de görülen her kuşa otomatik atanamaz. Ayrıca Boğaziçi’nde 18 Mart–31 Mayıs 2006’da yapılan 72 günlük, 538 saatlik tek nokta sayımında yalnız bir Gökdoğan, 30 Nisan’da kaydedilmiştir. Bu sayı bütün Boğaz’ın, bütün yılın veya Türkiye’nin göç miktarı değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca avı kuşlardır. Cornell’in uzman hesabında güvercinler, ötücü kuşlar, kıyılarda beslenen kuşlar, ördekler ve başka kuş grupları anlatılır; yarasalar da alınabilir. Başka yırtıcılardan av alma da bildirilir. Bu nedenle av listesi yalnız güvercinden oluşmaz, fakat sıradışı büyük bir avın görülmesi de bütün topluluğun olağan menüsünü göstermez.

Nasıl Avlanır?

Avı yüksekten izleyip dalabilir; düz uçuşla takip de yapar. Oiseaux.net’in uzman hesabına göre av, ayaklarla yakalanabilir veya ayakların darbesinden sonra düşerken alınabilir. Darbe göğüs kemiğiyle yapılmış gibi anlatılmaz. Yakalanan kuş boynundan ısırılarak öldürülür; küçük av havada da yenebilir, büyük av bir tüneğe götürülebilir. Bu davranışları tek bir zorunlu dalış hızıyla eşitlemek doğru değildir.

İngiltere’de 2019–2023 arasında büyük ölçüde kentlerdeki 30 yuva yerinin kameralarıyla yapılan araştırma, yavru besininin nasıl değiştiğini göstermiştir. Drewitt ve çalışma arkadaşları 12.771 besleme olayı kaydetmiş; bunların 3.707’sinde önceden saklanan av, 9.064’ünde yeni av kullanılmıştır. Yeni avlar arasında sığırcıklar ve evcil kökenli güvercinler öne çıkmıştır. İki–dört yavrulu yuvalarda yavrular büyüdükçe daha büyük avın payı artmış; günlük besleme sıklığı ise yaklaşık 12 günlük yaşa kadar yükselip sonra azalmıştır. Her besleme olayı ayrı bir yeni av yakalama değildir. Yuvalar rastgele seçilmemiş, kamera dışına çıkan yavruların bazı beslenmeleri izlenememiştir. Bu yüzden sonuç Türkiye’nin diyet oranı veya her yavrunun günlük yem ihtiyacı olarak kullanılmaz.

İlginç Bilgiler

## Dalışı kamerayla ölçmek Hız hesabı ile gerçek uçuş ölçümü aynı şey değildir. Ponitz ve çalışma arkadaşlarının 2014’te yayımladığı araştırmada, Almanya’nın Hellenthal yöresindeki Olef Barajı önünde eğitilmiş Gökdoğanlar uçurulmuştur. Yaklaşık 60 metrelik baraj duvarı ve hızlı kameralar, kuşun konumunu üç boyutlu izlemeyi sağlamıştır. Kaydedilen 35 uçuşun biri, hızlanma ve gövde biçimi için ayrıntılı incelenmiştir. Bu örnekte dalış hızı yaklaşık 80 km/saat olmuş; kuşun görüntüsüne uygun tam boy bir model de rüzgâr tünelinde denenmiştir. Araştırma bunu bütün türün en yüksek hızı olarak sunmaz. Dalışın belirli bir evresindeki kanat biçimi ile hava kuvvetlerini ilişkilendirir. Makalenin girişinde daha yüksek hızlardan söz edilmesi, kendi deneyinde bu hızların ölçüldüğü anlamına gelmez; gövdeden hafifçe kalkan küçük tüylerin hava akışını düzenlediği açıklaması da araştırmacıların yorumudur. ## Modeldeki hız, ölçülen hız Tucker’ın 1998 çalışması da hızın nasıl yorumlandığına iyi bir örnektir. Gerçek doğanların ölçülmüş gövde ve uçuş özelliklerinden yararlanarak, farklı kütlelerde “ideal doğanlar” için matematik modeli kurmuştur. Modelde ulaşılabilecek dalış hızı; kuşun kütlesine, dalış açısına, süresine ve havanın direncine bağlıdır. Buradaki çok yüksek değerler belirli bir yabani Gökdoğanın vericiyle ölçülmüş hızları değildir. Çalışma, gerçek kuşların bu model hızlarına ulaşıp ulaşmadığının ayrıca araştırılması gerektiğini açıkça belirtir. Bir dalışta görülen hızla normal düz uçuşu aynı sayı olarak anlatmak da doğru değildir.

Bıyıklı Doğan

Falco biarmicus

Takım Falconiformes
Familya Doğangiller (Falconidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Baş deseni ve vücut oranı birlikte; yalnız kızıl tepe veya bir uçuş çizimi kesin tanı sağlamaz.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bıyıklı Doğan (Falco biarmicus; Lanner Falcon), uzun kuyruklu, güçlü fakat görece ince yapılı bir büyük doğandır. Erişkinde gri sırt ile açık kızılımsı arka tepe ve ense dikkat çeker. Bu görünüş yayılış boyunca değişebilir; baştaki kızıllık tek başına tanı değildir. Gençte erişkinin açık baş ve gri sırtını aramak yanıltıcı olabilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kısa ve tabanından itibaren kıvrıktır. Açık alın ve yanak üzerinde gözün altından geçen ince koyu çizgi bulunur. Alt taraf krem-beyaz veya sıcak açık tonlarda olabilir.

Türün farklı bölgelerdeki bireyleri büyüklük ve renk bakımından değişir. The Peregrine Fund uzman hesabı bu farklılığı özellikle belirtir. Bu nedenle Afrika’daki bir kuşun bütün baş ve gövde tonlarını Türkiye’deki her birey için tek model saymak doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Gençlerin üst tarafı koyu kahverengi, alt tarafı belirgin çizgilidir. Kanat altındaki yoğun çizgiler ve bacakları örten tüylerin görece çizgisiz olması tanıya katılabilir. Ancak genç Gökdoğan ve Ulu Doğan da kahverengi ve çizgili görünebildiği için baş, gövde ve uçuş oranlarını birlikte görmek gerekir.

Dişiler genel olarak erkeklerden daha iridir. MEROS uzman hesabı eşeyler için farklı ağırlık aralıkları verir; bunlar fotoğraftaki büyüklükten kesin eşey seçmeye yaramaz. Yaş, coğrafi görünüş ve uzaklık da değerlendirmeyi etkiler. Daha kahverengi bir kuş otomatik olarak dişi değildir; genç erkekler de kahverengidir.

Uçuşta Görünüm

Gökdoğanla karşılaştırıldığında kuyruğu daha uzun, kanatları daha az sivri görünebilir; gövdesi daha ince bir izlenim verir. Hızlı ve çevik uçuş yapar. Uçuş oranları, kuşun dönüşü ve kanatların ne kadar açıldığıyla birlikte değerlendirilir.

Yalnız av peşindeki hızlı uçuşuyla görülmez. Açık bir tünekten çevreyi izleyebilir veya yüksekte süzülebilir. Tek başına, çift hâlinde ya da üreme döneminde küçük aile grubuyla bulunabilir. Aynı alandaki iki kuşun birlikte görünmesi, o anda başarılı av veya yavru yetiştirme kanıtı değildir.

Ses ve Davranış

Cornell’in uzman tanı hesabı çağrısını doğanlara özgü çığlık olarak tarif eder. Bu kısa tarif, sesi yakın türlerden tek başına güvenle ayırdığımız anlamına gelmez. Çağrıyı görülen kuşla eşleştirmek gerekir; yazılı bir ses benzetmesi veya tek kısa kayıt kesin yaş ve eşey seçtirmez.

Karıştırılabilecek Türler

Gökdoğan (Falco peregrinus; Peregrine Falcon), erişkinde gri sırt ve değişken koyu göz altı çizgisi taşır. Katlı uzun kanatları kuyruğun ucuna yaklaşır; gençlerin üstü kahverengi, altı daha yoğun desenlidir. Bu benzerlik nedeniyle yalnız bıyığın kalınlığı veya başın açık görünmesiyle karar verilmez. Bıyıklı Doğanın daha uzun kuyruklu ve görece ince görünüşü, baş deseniyle birlikte değerlendirilir.

Ulu Doğan (Falco cherrug; Saker Falcon) daha iri ve güçlü görünümlüdür. Konmuş kuşta kuyruk, kanat uçlarının gerisine uzanır; bacakları örten tüyler koyudur. Uçuşta geniş kanatlar ve koyu kanat altı örtüleri yardımcı olur. Başın açık olması iki türde de görülebilir. Bu nedenle gaga-baş görünüşü, bacak tüyleri ve kanat altındaki desen birleştirilmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Avrupa’da kayalık ve dik yamaçlarla ilişkili açık alanlar kullanılır. Afrika’daki uzman hesapları çöl ve kuru savanları da bildirir. Bunların hepsi Türkiye’de aynı ağırlıkta habitatlar sayılmaz; yuva kayasıyla beslenme açıklığı ayrı işlevler taşır.

Yuva Yeri

Kendi dal yuvasını örmez; kayalıktaki uygun bir çıkıntı veya çukurla başka kuşların eski yuvalarını kullanabilir. MEROS’un uzman derlemesinde tipik 3–4 yumurta, 32–35 günlük kuluçka ve yaklaşık 42–45 günlük yavru evresi verilir. Bu süreler Türkiye’de aynı yuvalarda ölçülmüş yerel değerler değildir. İki erişkin yumurta ve yavruların bakımına katılır; yavrular uçmaya başladıktan sonra da ebeveynden yardım alır.

Günlük Alan Kullanımı

İtalya’nın Sicilya Adası’ndaki 2016 araştırmasında yirmi uzmandan oluşan ekip, bilinen alanları en az üç kez ziyaret etti. Yakındaki alternatif yuva yerleri de arandı. Amaç alanın kullanılması, yumurta bırakılması ve yavru uçurulmasını ayırmaktı. Eski bir çıkıntıyı tek ziyarette boş görmek, bütün alanın terk edildiğini kanıtlamaz. Araştırmanın uzaklık ve ziyaret takvimi Türkiye’deki her yuva için hazır bir gözlem kuralı değildir.

Dünya Yayılışı

Yayılışının büyük bölümü Afrika’dadır; Akdeniz çevresi ve Orta Doğu’da da bulunur. Güncel AviList beş alt tür kabul eder. Avrupa ve yakın çevredeki feldeggii, Sicilya ve güney İtalya’dan Kafkasya ve Doğu Akdeniz yönüne uzanır. Kuzeybatı, kuzeydoğu ve güney Afrika toplulukları aynı alt türün kesintisiz tek nüfusu değildir. Yayılış kuşağının geniş olması, her noktasında ürediği anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üremesi bilinir, fakat nüfus sayıları dikkatle okunmalıdır. BirdLife’ın 2021 tablosu, 2002–2012 için 200–500 çiftlik uzman tahmini verir; eğilim verileri yetersizdir. Andrea Corso’nun 2018 değerlendirmesi ise daha az çift olabileceğini savunur. Bu ikinci çalışma saha ziyaretleri, uzman yazışmaları ve yayınların sentezidir; ülkenin her yerinde aynı yöntemle yapılmış sayım değildir. İki değerin ortalamasını almak yeni bir bilimsel nüfus tahmini üretmez.

Göç Yolculuğu

Genellikle yerleşik olarak tanımlanır. Animal Diversity Web uzman derlemesi, Afrika’da özellikle gençler ve üremeyen erişkinlerde geniş yer değiştirmeler bildirir. Bu, düzenli bir uzun mesafe göçünün bütün kuşlar tarafından yapıldığı anlamına gelmez. Afrika’ya ait hareket özeti Türkiye’deki her kuşun aynı uzaklığa gittiğini göstermez. Bu incelemede Türkiye bireyleri için kesintisiz izlenmiş rota ve kesin yol uzunluğu doğrulanmadı.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besininde kuşlar önemli yer tutar; küçük memeliler, sürüngenler ve böcekler de alınabilir. Geniş yayılıştaki av listesi bölgeye göre değişir. Afrika’dan bildirilen bir avı, yalnız türün besinleri arasında yer aldığı için Türkiye’de de avlandığı kesin hayvanlar listesine eklemek doğru olmaz.

Nasıl Avlanır?

Avını hızlı takiple, yukarıdan dalışla veya zemine ve yamaçlara yakın arama uçuşuyla yakalayabilir. Bazı gözlemlerde iki doğan birlikte avlanır; biri avı hareketlendirirken diğeri yakalamaya yönelir. Bu tarif bütün çiftler için değişmez bir dişi–erkek görev sırası değildir. Takip görülmesi de avın gerçekten yakalandığı anlamına gelmez.

Orta İtalya’nın Toskana bölgesinde, 1994–1995’te tek çift üzerinde yapılan araştırmada besin sonucu kullanılan yönteme göre değişti. Yuvadaki doğrudan gözlemler ve yolunmuş tüy kalıntıları kuşları, sindirilemeyen parçaların ağızdan çıkarıldığı kusmuk topakları ise küçük memelileri de gösterdi. Bazı böcek kalıntıları av kuşlarının mide artıklarının içindeydi; hepsini doğanın doğrudan yakaladığı böcekler saymak doğru değildi. Bu örnek tek çiftin tarihli verisidir; Türkiye için hazır av yüzdesi değildir.

İlginç Bilgiler

## Kalıntı Sayısı ve Besin Ağırlığı Toskana’daki aynı 1994–1995 araştırmasında, 59 kusmuk topağından 78 av kalıntısı tanındı; yolunmuş kalıntılardan ise 71 av belirlendi. Bunlar aynı sayıda kuş, aynı miktarda besin veya 59 ayrı doğan değildir. Avların ağırlık payı ayrıca literatürdeki temsilî ağırlıklarla hesaplandı; her avın arazide tartılmasıyla bulunmadı. Bir araştırmadaki kalıntı sayısını besinin ağırlık oranıyla karıştırmamak gerekir. ## Kayadaki Besin Saklama Toskana’daki 1994–1995 araştırmasında erkek, küçük avları kayalıktaki bir oyukta saklarken iki kez gözlendi. Bu doğrudan gözlem besin saklamaya örnektir. Yalnız iki olay, Türkiye’deki her erkeğin bunu aynı sıklıkta yaptığını veya yavruya avcılık öğretmek için yaptığına ilişkin bir kanıt değildir. ## Alan Kullanımı ve Başarılı Üreme Sicilya’da 2016’da denetlenen 126 alandan 60’ında en az bir Bıyıklı Doğan vardı. Fakat bu 60 alan, 60 başarılı üreyen çift demek değildi. Beş alanda üreme sonucu belirlenemedi, sekizinde yalnız tek kuş bulundu; analiz 47 girişimden uçan 51 yavruya dayanıyordu. Alanın kullanımı, çift bulunması ve yavru uçurulması böylece ayrı ölçülür. Bu adanın sonucu Türkiye’nin bütün üreme alanlarına aynı başarı oranıyla uygulanmaz. ## Tanının Nüfus Değerlendirmesine Etkisi Corso’nun 2018 değerlendirmesinde, Türkiye’ye 2011–2015 ilkbahar sonu ve yaz başındaki ziyaretlerde beklenen Bıyıklı Doğanların yerine Ulu Doğanlar ve açık renkli Gökdoğanlar görülmesi tartışılır. Bu, tanı hatalarının nadir türün dağılım değerlendirmesini değiştirebileceğini gösterir. Çalışma bütün Türkiye kayıtlarının yanlış olduğunu kanıtlamaz. Belirsiz büyük doğanı kesin Bıyıklı Doğan diye etiketlemek yerine gözlenen baş, kanat ve kuyruk ayrıntılarıyla kaydetmek daha değerlidir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...