Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Gökçe Delice
Circus cyaneus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Gökçe Delice, açık arazide kanatlarını sığ bir V biçiminde tutarak süzülen, uzun kuyruklu bir yırtıcıdır. Erişkin erkek gri-beyaz ve siyah kanat uçlu; dişi ile genç kuşlar kahverengidir. Kuyruğun hemen üzerindeki beyaz alan belirgindir. Başka delicelerde de beyaz alan görülebildiğinden tek başına bu işaretle tür seçilmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Çayır ve Bozkır delicelerine göre daha geniş kanatlı ve daha güçlü yapılıdır. Uçuşta kanadın ucu ayrı uzun tüyler gibi açıldığında beş “parmak” etkisi görülebilir. Buradaki parmak, kuşun ayağı değil açılmış kanat ucu tüyüdür. Anlık kanat kapanması görünümü değiştirebildiği için sayı, kanat genişliği ve tüy deseni birlikte değerlendirilir.
Yüzünün görünümü özellikle dişide bir baykuş yüzünü andırabilir. BirdWatch Ireland’ın İrlanda hesabı, dişilerin erkeklerden daha iri olduğunu da belirtir. Bu tür bir yırtıcıdır; baykuş gibi görünen yüzü onu baykuş yapmaz. Tek kuşun fotoğraftaki büyüklüğüyle eşeyini seçmek yerine tüy deseni ve yaşı incelenir.
Gri erişkin erkek ile kahverengi bir kuş birlikte görülürse, bunların mutlaka farklı türler olduğu düşünülmemelidir. Genç erkek de dişiye benzeyebilir. BirdWatch Ireland, kahverengi dişi ve genç kuşları kuyruktaki koyu halkalar nedeniyle birlikte anılan görünümler olarak açıklar. Yaş bilinmeden yalnız kahverengilikle dişi denmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkeğin başı ve üst tarafı gri, göğsü gri, karın tarafı beyazdır. Kanat uçları siyah, kuyruğu gridir. Beyaz kuyruk sokumu alanı üstten kolay seçilir. İspanya’nın Aragón bölgesindeki yaş ve eşey rehberi, genç erkeklerde kahverengi tüyler kalabildiğini belirtir.
Dişinin üst tarafı koyu kahverengi, açık alt tarafı kahverengi uzun çizgilidir. Kuyruk ve uçuş tüyleri bantlıdır. Aynı Aragón rehberi, dişide gözün parlak sarıya dönüşmesinin yıllar alabildiğini belirtir.
Genç kuşun alt tarafı daha sıcak sarımsı-kızıl ton taşır ve çizgilidir. Aragón rehberine göre gençlerde yalnız tüy deseninden eşey seçilemez; göz rengi ve elde ölçülen kanat uzunluğu da kullanılır. Bu ölçüm, fotoğrafta tahmin edilen kanat açıklığı değildir. Koyu yanak ve daha belirgin baş deseni de yaşla birlikte değişebilir.
Uçuşta Görünüm
Gökçe Delice yalnız yere yakın av uçuşuyla görülmez. Oiseaux.net’in uzman hesabı, yer değiştirirken daha doğrudan kanat vuruşlu uçuşu ve yükselen hava akımlarında süzülmeyi de anlatır. Bu nedenle yüksekte geçen bir kuş, sırf tarlayı taramıyor diye dışlanmaz. Türü ayırırken uçuş davranışıyla kanat deseni birlikte okunur.
Dişi alttan görüldüğünde, kanadın uç bölümündeki açık renk tüylerle gövdeye yakın koyu bölüm karşılaştırılır. İç bölümdeki koyu kanat örtüleri ve uçuş tüylerinin deseni birlikte bir koyu alan oluşturur. Bu özellik geniş kanat ve çizgili gövdeyle birlikte değerlendirilir.
Ses ve Davranış
Üreme alanındaki çağrılar hızlı, tekrarlayan ve konuşmayı andıran seslerdir; alarm ve gösteri sırasında duyulabilir. Dişinin av getiren erkeğe ıslık gibi çağrısı da vardır. BirdWatch Ireland’ın İrlanda tür hesabı bu sesleri üreme dönemindeki davranışla birlikte anlatır. Aynı ses yazımını her yerde kesin tanı anahtarı saymak yerine kuş ve davranış birlikte kaydedilir.
Kışın gündüz ayrı yerlerde avlanan kuşlar akşam aynı geceleme alanına toplanabilir. BTO’nun Britanya hesabında, kuşların öğleden sonra geç saatlerden karanlığa kadar geldiği ve ilk ışıkta ayrıldığı belirtilir. Bir arada gecelemek, aynı yerde toplu yuvalandıklarını göstermez.
Karıştırılabilecek Türler
Bozkır Delicesi Circus macrourus, özellikle kahverengi görünümleriyle gerçek bir benzeridir. Erişkin erkek daha soluk gri başlı ve göğüslü, kanat ucunda daha küçük kama biçimli siyah alanlıdır. Kahverengi kuşlarda belirgin açık boyun halkası ve koyu yanak alanı ayırmaya yardım eder. Genç Bozkır Delicesinin alt tarafı çoğunlukla çizgisiz kızıldır. Gökçe Delicenin gencindeki çizgili alt taraf da karşılaştırmaya katılır; yalnız boyun halkası üzerinden karar verilmez.
Çayır Delicesi Circus pygargus daha ince, dar ve sivri kanatlıdır. Erişkin erkeğin üst kanadını enine geçen koyu şerit ve kanat altındaki şeritler Gökçe Delicenin deseninden farklıdır. Dişi ve gençleri Bozkır Delicesiyle de karışabilir. Bir kahverengi kuşta kanat ucunu, uçuş tüylerindeki bantları ve baş desenini gösteren birden fazla görünüm gerekir.
Saz Delicesi Circus aeruginosus daha geniş kanatlı ve daha kalın gagalıdır; belirgin beyaz kuyruk sokumu alanı bulunmaz. Erişkin erkeğin kahverengi gövdesi, gri kanat bölümleri ve siyah kanat uçları birlikte görülür. Dişi ile gençler çoğunlukla koyu kahverengi, baş veya boğazları krem tonludur. Bu desen bütünü, sadece kuşun iriliğinden daha açıklayıcıdır.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Otlu açık alanlar, bozkır, çayır, bataklık, fundalık ve alçak bitkili tarım arazileri kullanılabilir. Önemli olan yalnız suyun bulunması değildir; av arayabileceği açık yüzey ve yere kurulan yuvayı gizleyebilecek bitki örtüsü de gerekir. Oiseaux.net’in uzman hesabı, uygun bitki yapısı bulunan yarı açık alanları da sayar.
Yuva Yeri
Yuva yerde, ot veya fundalık bitkiler arasında gizlenir. Ot ve ince dallardan alçak bir yapı kurulur. BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özetinde tipik 4–5 yumurta, dişinin 34 günlük kuluçkası ve 36,5–41,5 günlük uçuşa geçiş süresi verilir. Bunlar Türkiye’de ayrıca ölçülmüş süreler değildir. Yavrular ince yavru tüyleriyle kaplı çıkar ve bakım gerektirir. Yuva yerini aramak için kuşların iniş noktası takip edilmez.
Günlük Alan Kullanımı
Göksu Deltası’nda 12–18 Mart 2000’de yapılan araştırma, Gökçe Delicelerin tarım alanları ile açık bozkırı kullandığını; bazılarının tahıl tarlalarında yerde veya küçük yükseltilerde dinlendiğini anlatır. Yüksekçe bitki örtülü yerlerde geceleme de bildirilir. Bu yerel sonuç, av aranan açıklıkla dinlenme yerinin aynı özellikte olmak zorunda olmadığını gösterir. Her sazlık veya her tahıl tarlası aynı ölçüde kullanılmaz.
Dünya Yayılışı
Gökçe Delice, Hen Harrier ve Circus cyaneus adları güncel AviList’te aynı Avrasya türünü karşılar. Avrupa ile Asya’nın orta ve kuzey kesimlerinde ürer; kış dağılımı Kuzey Afrika ve Güney Asya’ya uzanır. Kuzey Amerika’nın Northern Harrier Circus hudsonius’u ayrı türdür. Eski bir kaynakta yalnız “Northern Harrier” yazması, anlatılan kuşun mutlaka Amerika türü olduğu anlamına gelmez; bilimsel ad, bölge ve kullanılan sınıflandırma da okunmalıdır. Batı ve doğu topluluklarının bütününün aynı göç yolu ve kış alanını kullanması beklenmez.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye’de kışın kullanıldığı belgelenen yerlerden biri Göksu Deltasıdır. Vaassen’in 2000 tarihli araştırmasında 12–18 Mart boyunca deltanın kuzeydoğusundaki 5.397 hektarlık alanda gözlem yapılmıştır. Altı gün, sekiz noktada birer saatlik sayımların ve alan gözlemlerinin kullanıldığı çalışmada Gökçe Delice, kışlayan yırtıcılar arasında anlatılır. Bu, tek delta ve kış sonuna ait bir örnektir; bütün Türkiye’deki kuş sayısını vermez. Araştırmadaki karşılaşmaların her biri farklı birey kabul edilemez. Tarihli kış gözlemi, aynı yerde üremeyi de tek başına kanıtlamaz.
Göç Yolculuğu
Türkiye’de ilkbahar geçişinin sayılmış bir örneği İstanbul Boğazı’ndadır. Üner ve arkadaşlarının 2010’da yayımladığı araştırmada, 2006 ilkbaharında Keskin Viraj’daki tek gözlem noktasından toplam 72 gün ve 538 saat sayım yapılmıştır. Gökçe Delice için 23 Mart–28 Nisan arasında 92 geçiş kaydedilmiş; en yüksek günlük sayı 10 Nisan’da on kuş olmuştur. Bu tarihler o yılın o noktadaki sayımına aittir. Bir geçitte az görünmek başka rotaların kullanılmadığını göstermez; bu sonuçtan ülkenin her yeri için aynı göç takvimi veya bütün bireyler için aynı yolculuk çizgisi çıkarılamaz.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Küçük memeliler ve kuşlar önemli besinlerdir. BTO’nun Britanya hesabı tarla fareleriyle Çayır İncirkuşunu temel örnekler arasında sayar. Hangi avın baskın olduğu bölgeye ve mevsime bağlıdır; bir ülkenin av listesi Türkiye’deki her kuşun besin oranını göstermez.
Nasıl Avlanır?
Yere yakın uçuşla araziyi tarar; ardından ani bir inişle avı yakalayabilir. Birkaç kanat vuruşunu süzülme izleyebilir. Uçan kuşun hemen ardından gözden kaybolması tek başına başarılı av demek değildir. Avı gerçekten görmeden kemirgen türü veya yakalama sayısı tamamlanmaz; yakalama girişimiyle besini tüketme ayrı kaydedilir.
Avusturya’nın Karintiya ve Burgenland bölgelerinde 2020/21–2024/25 kışlarının kasım–ocak aylarında yapılan doğrudan gözlemler, yerel avın ne kadar baskın olabildiğini gösterir. Probst ve Probst’un araştırmasında yakalanan veya başka kuştan alınan 274 avın 269’u küçük memeli, beşi kuştur. Bu bir kusmuk topağı incelemesi değildir. Araştırmacılar kısa kuyruklu tarla farelerini çoğunlukla Microtus arvalis olarak yorumlar; başka küçük memelileri tümüyle dışlamazlar. Bu örneklem Türkiye’nin veya bütün yılın besin oranı olarak kullanılmaz.
İlginç Bilgiler
## Yavrunun ihtiyacını dişi de bildirir Dişinin çağrıları yavruların besin ihtiyacı hakkında bilgi taşıyabilir. Redpath, Thompson ve Amar’ın 2017 araştırmasında, İskoçya’nın güneybatısındaki Langholm’da 1994–1999 arasında 42 yuva izlenmiştir; 1997’de gözlem yapılmamıştır. Araştırmacılar 667 gözlem oturumunda av getirmeyi ve dişinin çağrılarını kaydetmiş; 1998–1999’da 14 yuvaya sürekli besin sağlamış, aynı yıllarda on yuvayı karşılaştırma için izlemiştir. Yavrular üç haftalığa kadar büyürken çağrıların artması ve daha fazla yavrulu yuvalarda daha çok çağrı görülmesi, yavru ihtiyacını yansıtma açıklamasını desteklemiştir. Ek besin verilen yuvalarda dişiler daha az çağırmış, fakat çağrı tamamen kesilmemiştir. Erkeklerin getirdiği besinle ilişki de zayıftır. Bu sonuç, her çağrının yalnız açlık olduğu veya erkeğin her sese hemen daha fazla av getirdiği anlamına gelmez. Yuva sayısı ebeveynlerin tümünün farklı birey olduğunu da garanti etmez; bazı işaretli kuşlar farklı yıllarda yeniden izlenmiştir. ## Kışın da av alanı savunulur Kışın bir arada gecelemek, gündüz av alanını hiç savunmamak demek değildir. Probst ve Probst, Avusturya’nın Karintiya ve Burgenland bölgelerinde 2020/21–2024/25 kışlarının kasım–ocak aylarında bazı dişilerin av alanını savunduğunu gözlemiştir. Davranış karşılaştırması, beş santimetreden kalın sürekli kar örtülü dönemler çıkarıldıktan sonra yaklaşık 222 saatlik veriye dayanır. Yıllık gözlemlerden oluşturulan üç grupta 52 erkek, alanını savunmayan 40 dişi ve alanını savunan 16 dişi değerlendirilmiştir. Alanını savunan dişiler gözlem sürelerinin daha büyük bölümünü oturarak, daha küçük bölümünü uçarak geçirmiştir. Bu gözlemden hesaplanan enerji ihtiyacı bir model sonucudur; tek tek kuşlara doğrudan takılan bir enerji ölçerle ölçülmemiştir. Kışın bütün Gökçe Delicelerin aynı davranışı gösterdiği varsayılmaz.
Saz Delicesi
Circus aeruginosus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Saz Delicesi, Circus aeruginosus, sazlıkların üzerinde alçaktan dolaşan, uzun kuyruklu ve geniş kanatlı bir yırtıcıdır. İngilizce adı Western Marsh Harrier’dır. Kanatlarını hafif yukarı kaldırarak sığ bir V oluşturur. Diğer delicelerden daha ağır yapılıdır; kuyruk dibinde onların belirgin beyaz alanı bulunmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövdesi ince yapılı delicelerden daha dolgun, gagası daha kalın ve kancalıdır. Ayakları sarıdır. Konmuş kuşta uzun kuyruk gövdenin arkasında belirginleşir. Dişi genel olarak erkekten daha iridir; iki eşin yan yana görülmesi bu farkın anlaşılmasını kolaylaştırabilir.
Üreme dönemi dışında birden çok kuş, geceyi geçirmek üzere aynı bataklık veya sazlıkta toplanabilir. Bu, üreme dönemindeki çiftlerin yuvalanmasından farklı bir toplu alan kullanımıdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Alışılmış erişkin erkekte sırt kahverengidir; kanatlar kahverengi, gri ve siyah bölümler taşır. Kuyruk gridir, gövdenin altı kestane rengi görünebilir. Açık renkli baş ve göğüs üzerinde koyu çizgiler seçilir. Bu üç renkli kanat görünümü, bütün erişkin erkeklerin aynı desende olduğu anlamına gelmez.
Fransa’nın batı-orta kesiminde 2006–2011’de yürütülen araştırma, dişiye benzeyen kahverengi giysisini üreme çağında da koruyan erkekler bulunduğunu gösterir. Bu kuşlar yalnız “henüz gri tüylerini kazanmamış genç erkekler” değildir. Araştırmacılar görünüşü bilinen yaş ve eşeyle karşılaştırarak, aynı tür içinde alışılmış rehber çizimlerinden çok daha fazla renk çeşitliliği olduğunu ortaya koymuştur.
Erişkin dişi genellikle koyu çikolata-kahverengidir; tepesi ve boğazı krem tonlarında olabilir. Kanadın ön üst bölümünde de açık bir alan görülebilir. Bunun büyüklüğü yaş için kesin bir ölçü değildir. Halkalama rehberi, gençlik giysisinde erkek ve dişinin yalnız tüylere bakılarak güvenilir biçimde ayrılamayacağını özellikle belirtir.
Yeni uçmuş gençlerde koyu kahverengi gövdeye eşlik eden açık baş alanları oldukça değişkendir. Fransız araştırmasında kimi gençlerin tepesi ve boğazı açıkken, kimilerinin yalnız ensesinde açık bir yama vardı; bütünüyle koyu başlı bireyler de görüldü. Çok taze tüylerde kuyruk, kanat ve kuyruk dibindeki tüylerin uçları açık renkli olabilir. Aynı dönemde oluşmuş ilk uçuş tüyleri, halkalama rehberinin yaş incelemesinde kullandığı özelliklerdendir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta geniş kanatlar ve gövdenin arkasına uzanan kuyruk, dolgun bir siluet oluşturur. Kuş alçaktan ilerlerken bir yana, sonra öbür yana yatar; kanat vuruşlarını süzülmeyle birleştirir. Sazlık boyunca izlenebilen bu sallantılı uçuş, türün alışılmış av arama görünüşüdür.
Gri giysili erkeğin kanat altındaki iç bölüm açık, dış uçuş tüylerinin oluşturduğu uç bölüm siyahtır. Örtü tüyleri hafif kızıl ton taşıyabilir. Gri kuyruk da açık görünür. Bu alt yüz deseni, kanat üstündeki kahverengi sırt ve örtülerin oluşturduğu görünüşle aynı değildir.
Ses ve Davranış
Üreme alanındaki erkek, kur uçuşunda dalıp yükselirken aralıklı tiz çağrılar çıkarır. Alarmı tekrarlı “kek” veya “kiek”, besin isteyen gencin sesi ısrarlı “piih” gibi tarif edilir.
Yuva, sık su bitkileri arasında saz saplarının biriktirildiği geniş bir platformdur; yapımını dişi üstlenir. BTO’nun el kitaplarına dayalı derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–5, dişinin kuluçka süresi 31–38 gündür. Oiseaux.net uzman hesabı, yavruların 35–40 günlükken uçtuğunu belirtir. Uçuş başladıktan sonra da yetişkinler bir süre onları beslemeyi sürdürür.
Karıştırılabilecek Türler
1. Çayır Delicesi (Circus pygargus) daha ince gövdeli ve dar kanatlıdır. Alışılmış erişkin erkekte kanadın iç bölümündeki soluk uçuş tüylerinin tabanında siyah bir çizgi bulunur; gri gövdenin karın kısmında kızıl-kahverengi işaretler görülür. Dişi ve gençlerde kuyruk dibindeki beyaz alan ile ince siluet önemlidir. Gençlerin alt tarafı büyük ölçüde tekdüze kızıl görünebilir.
2. Bozkır Delicesi (Circus macrourus) ince yapılı ve dar kanatlıdır. Erişkin erkek üstten çok açık gri, alttan beyaza yakın görünür; kanat ucundaki siyah kama dışında kanadı oldukça açıktır. Kahverengi dişi ve gençlerde beyaz kuyruk dibi, koyu yanak ve yanağın arkasındaki açık boyun halkası yardımcı olur. Bu halka, Saz Delicesi’ndeki açık tepeyle aynı yerde değildir.
3. Gökçe Delice (Circus cyaneus), Bozkır ve Çayır delicelerine göre daha geniş kanatlı ve dolgun yapılıdır. Erişkin erkekte üst taraf ve göğüs gri, karın beyaz, kanat uçları siyahtır. Dişi ve gençler kahverengi, alt tarafları çizgili veya kızıl tonludur. Geniş beyaz kuyruk dibi, koyu Saz Delicesi’nden ayrımda belirgindir.
4. Şahin (Buteo buteo) kahverengi olduğunda uzaktan benzer görünebilir. Daha kısa kuyruğu, iri başı ve boynu gövdeye gömülü gibi duran sıkı siluetiyle ayrılır. Kanat altındaki açık uçuş tüyleri ile koyu örtüler arasında güçlü karşıtlık, kuyrukta enine çizgiler görülebilir. Şahin de süzülürken kanatlarını hafif V biçiminde tutabilir; bu duruş Saz Delicesi’ne özgü değildir.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Sazlı sulak alanlar, göl kıyıları, bataklıklar ve balık üretim havuzları üreme ortamları arasındadır. Yakındaki açık tarla ve çayırlar av aramak için kullanılır. Saz Delicesi yalnız su içindeki bitkilere bağlı değildir; RSPB’nin uzman hesabında tarım alanlarında hem avlandığı hem yuvaladığı belirtilir. Doğu Polonya araştırmasındaki yuvalar ise ticari balık üretim havuzlarının uzun su bitkileri içinde bulunmuştur.
Yuva Yeri
Kuzeydoğu Polonya’nın Mazurya göllerinde 1997’de incelenen üç yuva, kıyıdaki saz kuşağının içindeydi. İki yuva dar saz şeritlerine, biri daha geniş sazlığa kurulmuştu. Çevrede göl kıyısındaki kızılağaçlıklar, otlaklar ve çayırlar bulunuyordu. Yuvaları aramak için sazlığa girmek veya kuşları kaldırmak yerine, yetişkinlerin doğal davranışları uzaktan izlenmelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Yuva çevresindeki hareketler yavruların büyümesiyle değişebilir. Kuzey İspanya’nın Navarra bölgesindeki iki sulak alanda ilkbahar 1990’da on çift 631 saat izlendi. Dişiler kuluçka ve yavruların ilk 11 gününde yuva alanında kalırken, daha ileri yavru dönemlerinde dışarıda daha çok zaman geçirdi. Araştırmacılar alan dışında geçen süreyi avlanma süresinin göstergesi olarak kullandı; bütün bu süre boyunca doğrudan av izlenmiş değildi.
Dünya Yayılışı
Üreme alanı Batı ve Orta Avrasya’ya yayılır. Güncel AviList iki alt tür kabul eder: Circus aeruginosus aeruginosus geniş Avrasya alanında, Circus aeruginosus harterti ise Fas’tan Tunus’a uzanan Kuzey Afrika kesiminde bulunur. İlk alt türün kışlama alanı, Sahra altı Afrika’dan Güney Afrika’nın kuzeyine ve Güney Asya’ya uzanır.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye’de üreme ve göç geçişi doğrudan araştırmalarla belgelenmiştir. Acıgöl’de Mart–Eylül 2016, 2017 ve 2018’de yürütülen çalışmada toplam 57 yuva bulundu; ayrıntılı üreme analizi 2017–2018’in 43 yuvasıyla yapıldı. İstanbul Boğazı’nın Avrupa yakasındaki Keskin Viraj’da 18 Mart–31 Mayıs 2006 arasındaki 72 günlük, 538 saatlik tek nokta sayımında 138 Saz Delicesi kaydedildi. Bu, yalnız o ilkbaharın sayım alanından geçen kuşların toplamıdır.
Göç Yolculuğu
Göç yolu tek bir boğaza bağlı değildir. 2020’de yayımlanan GPS araştırması, Belçika ve Hollanda’da üreyen altı, güney İsveç’te üreyen dört kuşun Batı Afrika–Avrupa yolculuklarını karşılaştırdı. Cihazlandırma İsveç’te 2011, Hollanda’da 2012, Belçika’da 2013’te başladı. Kuşların ilkbahar ve sonbahar yolları aynı çizgiyi tersine izlemiyordu; İsveç grubundaki bazı kuşlar Akdeniz’de uzun deniz geçişleri yaptı. Çalışma Türkiye’nin göç hattını değil, bu iki batı Avrupalı grubun yollarını inceler.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Başlıca küçük memeliler ve kuşlarla beslenir; balık ve kurbağa da avları arasındadır. Kuzeydoğu Polonya’nın Mazurya göllerinde Haziran–Temmuz 1997’de üç yuvanın besini incelendi. Gözlenen besin teslimleri, av kalıntıları ve sindirilemeyen artık topakları birleştirildiğinde 357 av kaydı elde edildi. Tarla fareleri av sayısında öndeyken, daha büyük kuşlar hesaplanan besin kütlesinde öne çıkıyordu. Kütleler avların tek tek tartılmasıyla değil, av gruplarının temsilî ağırlıklarıyla hesaplandı.
Nasıl Avlanır?
Açık zemini ve su kenarını alçaktan, yavaşça tarar; avını fark ettiğinde üzerine iner. Canlı av dışında leş de tüketebilir. Uzman tür hesabında kıyıdaki ölü balıklar ve yol üzerinde ölen hayvanlar örneklenir. Afrika’daki kışlama döneminde çekirge gibi böcekleri de avlar; bu, yalnız küçük memeli veya sukuşu yiyen bir avcı olmadığını gösterir.
İlginç Bilgiler
## Doğduğu Bölgeye Yakın Kalmak Yerleşik bir toplulukta gençler doğdukları bölgenin yakınında kalabilir. Fransa’nın batı-orta kesiminde 2001–2007’de radyo vericileriyle izlenen gençlerde, ilk kış ile ilkbahar arasında incelenen 39 kuştan biri dışında hepsi araştırma alanında kaldı. Makalenin iki yaşındaki kuşlar için verdiği ortalama uzaklaşma, yedi erkekte 3,8 kilometre, altı dişide 0,935 kilometreydi. Bu uzaklaşma, mevsimlik uzun yolculuktan farklı olarak, doğum yeri çevresindeki yer değiştirmeyi anlatır. ## Havada Besin Aktarımı Navarra’da ilkbahar 1990’da izlenen on çiftte, dişinin yuva alanında bulunduğu 283 erkek besin tesliminin 169’u havada gerçekleşti. Bu aktarımın payı yavrular büyüdükçe artıyordu. Fernández ve Azkona, dişinin avı havada karşılamasının artan besin ihtiyacını erkeğe iletebileceğini önerdi. Bu açıklama gözlenen davranışı anlamlandıran bir hipotezdir; deneyle kesinleştirilmiş tek işlev değildir. ## Acıgöl’de Üreme Zamanı Acıgöl araştırmasının 2017–2018’de incelenen 43 yuvasında ortalama yumurta sayısı 2,72 bulundu. Bu yerel sonuç, BTO’nun genel derlemesindeki tipik sayıdan daha düşüktür; kaynaklar farklı kapsamları anlatır. Acıgöl’de 2017–2018’de üremeye erken başlayan çiftler daha çok yavru uçurdu. İlk yumurtası 23 Nisan’dan önce bırakılan 27 yuvada, başarısız yuvalar da hesaba katıldığında çift başına ortalama 1,41 yavru; 23 Nisan veya sonrasında başlayan 16 yuvada 0,25 yavru bildirildi. Bu ilişki erken başlamanın tek başına başarıyı sağladığını kanıtlamaz; iki yıllık gözlemde saptanan farkı anlatır. ## Besini Araştırmanın Yolları Mazurya’daki 1997 araştırmasında besini inceleme yöntemleri farklı sonuçlar verdi. Sindirilemeyen artık topaklarında kemirgenlerin payı daha yüksek görünürken, doğrudan teslim gözlemleri ve yuvadaki kalıntılar daha çeşitli avlar gösterdi. Kuşların yuvaya getirdiği kurbağa, tavuk ve tavşan kalıntıları topaklarda bulunmadı. Bu nedenle tek bir kalıntı türünden çıkarılan menü, yenilen bütün avları eksiksiz yansıtmayabilir. ## Yuva Çevresindeki Su ve Saz Doğu Polonya’daki dört balık havuzu grubunda 2008, 2009, 2011, 2018 ve 2019 üreme sezonlarında 82 yuva incelendi. Günlük yuva sağkalımını değerlendiren model, daha derin su ve daha kalın saz gövdeleriyle daha yüksek sağkalım arasında ilişki buldu; bitki yoğunluğu için aynı destek görülmedi. Komşu yuvanın avcı tarafından kaybedilmiş olması da daha düşük sağkalımla ilişkiliydi. Bu gözlemsel sonuç, yalnız sazların sık görünmesine bakarak yuvayı güvenli saymanın yetersizliğini gösterir.
