kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Huş İsketesi (Acanthis flammea)
VS
Seçildi Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla)

Huş İsketesi

Acanthis flammea

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Huş İsketesi (Acanthis flammea), Türkiye faunasında karakteristik morfolojik yapısı ve yaşam alanı tercihleri ile ayırt edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Huş İsketesi küçük, hareketli bir ispinozdur. Erişkinde küçük kırmızı alın lekesi, sarı gaganın çevresindeki siyah tüyler, iki açık kanat çizgisi ve çentikli kuyruk birlikte aranır. Kahverengi-beyaz çizgili kuşlar kadar çok soluk görünümler de vardır.

Huş İsketesi, İngilizce Redpoll, güncel AviList’te Acanthis flammea adıyla yer alır. Önceden Common, Lesser ve Arctic ya da Hoary Redpoll adlarıyla ayrılan gruplar artık aynı tür kapsamındadır.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş küçük, gaga kısa ve sivri, kuyruk çentiklidir. Soluk kuzey biçimlerinin gagası, daha koyu biçimlerden genellikle daha küçüktür.

Avrupa uzman anlatımındaki flammea görünümünde üst taraf gri-kahverengi, alt taraf beyazdır; yanlarda kahverengi boyuna çizgiler bulunur. Baş da görece açıktır ve yüzdeki siyahı belirginleştirir. Küçük koni biçimli gaga saman sarısıdır. Göz çevresinde iki açık yay seçilebilir; bacaklar kahverengimsi veya grimsidir.

Avrupa rehberi, kuşun üreme dışında diğer ispinozlarla da birlikte sürüler oluşturduğunu belirtir. Bir sürünün kahverengi, çizgili bütün üyeleri Huş İsketesi değildir. Aynı ağacı paylaşan bireylerin baş ve kanat desenleri ayrı ayrı izlenir.

Tek türün farklı görünümleri arasında da belirgin farklar vardır. Cornell’in güncel tarifinde soluk kuzey gruplarının bazılarında yan çizgileri çok az ve sağrı çizgisiz beyazdır; koyu gruplarda yanlar belirgin çizgilidir. Avrupa’daki cabaret grubu daha küçük ve koyudur. Soluk kuzey dişileri, daha koyu gruba benzeyebilir. Her beyaz sağrıyı ayrı bir tür saymak da her bireyde aynı çizgi yoğunluğunu beklemek de doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Avrupa’daki flammea görünümünde üreme erkeğinin alnı kırmızı, boğazı, yanakları ve göğsü değişen yoğunlukta pembedir. Tüyler aşındıkça bu alanlardaki kırmızı daha belirginleşebilir. Dişinin kırmızısı başta kalır, yanları daha çizgilidir. Tüy aşınması hem üst taraftaki açık-koyu çizgilerin belirginliğini hem alt tarafın tonunu değiştirebilir.

Yeni Zelanda’daki cabaret biçimini anlatan uzman hesapta, ilk yıl erkeklerinin dişilerden sahada ayırt edilemeyebildiği belirtilir. Bazı dişiler ve ilk yıl erkekleri göğüste çok hafif pembe taşıyabilir; bu genellikle uzaktan seçilmez. Pembenin yokluğu, bu topluluktaki bir kuşun kesinlikle dişi olduğunu göstermez.

İlk genç giysisindeki kuş, kırmızı alın ve siyah çene göstermeyebilir. Avrupa uzman tarifinde baş bej ve ince çizgili, gaga kahverengimsi, bacaklar pembedir; gövde de kahverengi çizgiler taşır. Kanattaki iki krem rengi çizgi önem kazanır. Yetişkinin kırmızı alnını ve sarı gagasını gençte zorunlu aramak, teşhisi yanıltır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalıdır. Avrupa rehberinde iki açık kanat çizgisi, koyu uçuş telekleri ve çatallı koyu kuyruk tarif edilir. Bunlar birbirinden farklı işaretlerdir: kanadı enine kesen çizgiler, uçuş teleklerinin dış kenarındaki uzun beyazlıkla karıştırılmamalıdır. Küçük bir kuş uzaklaşırken kırmızı alın seçilemeyebilir; yalnız bu lekeyi bekleyerek uçuş tanısı yapılmaz.

Ses ve Davranış

Cornell’in ses anlatımında kısa, keskin notalar; burundan gelir gibi duyulan yükselen ıslık ve çıngıraklı ya da titrek sesler ayırt edilir. Şarkı da bu çağrıların uzun bir dizide birleşmesidir.

Kuzey Amerika uzman rehberi, kış sürülerinde erkeklerin dişilere baskın olduğunu, üreme yaklaşırken ise dişilerin üstünlük kazanıp kurda öncülük yapabildiğini belirtir. Farklı çiftlerin yuvaları birbirine yakın olabilir. Bu mevsimsel davranış anlatımı, yalnız bir kuşun sürüdeki duruşundan kesin erkek veya dişi seçtiren bir teşhis anahtarı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Ketenkuşu Linaria cannabina, İngilizce Eurasian Linnet, gerçek bir benzeridir. Erkekte kırmızı alın ve göğüs görülebilir; iki eşeyde gaga koyu gridir. Avrupa rehberinde kanat uçuş telekleri ve kuyruk kenarlarındaki belirgin beyazlık ile kestane rengi sırt, Huş İsketesinden ayrımda kullanılır. Genç Ketenkuşunda kırmızı aranmaz; beyaz kanat alanı ile Huş İsketesinin iki enine kanat çizgisi karşılaştırılır.

Sarı Gagalı Ketenkuşu Linaria flavirostris, İngilizce Twite, çizgili kahverengi gövdesiyle karışabilir. Britanya ve İrlanda için hazırlanmış uzman karşılaştırmada, kışın sarı fakat üreme döneminde gri gaga ve açık bakır-bej yüz tarif edilir. Erkekte pembe sağrı bulunabilir; uçuş teleklerinin açık kenarları kanatta beyazlık oluşturur. Kışın sarı gaga tek başına Huş İsketesi demek değildir; yetişkinin küçük kırmızı alın lekesi ve siyah gaga çevresi de aranır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Cornell’in Kuzey Amerika hesabında, üreme alanları bodur söğüt, huş veya kızılağaçlı tundra ile açık çam ve ladin ormanlarıdır. Kışın ise açık ağaçlıklar, çalılıklar, tohumlu yabani ot alanları ve yemlikler kullanılır. Kesintisiz sık orman yerine, açıklık ve alçak bitki örtüsünü de düşünmek gerekir.

Yuva Yeri

Yeni Zelanda’daki cabaret kuşlarını anlatan uzman hesapta dişi, ince ot ve dallardan küçük bir çanak yuva kurar; içini kıl ve tüylerle döşer. Finlandiya’nın kuzeydoğusunda 1970–1980’de tutulan 332 yuva kaydına dayanan özgün araştırmada, yumurtlamanın tamamlandığı 94 kayıtta 2–7 yumurta sayıldı; en sık sayı beşti. Yeri belirlenen 310 yuvanın 175’i ardıçta, 78’i ladindeydi. Dişi kuluçkaya yatarken erkek onu besliyordu. Ölçülen 20 kuluçka 10–12 gün, 14 kayıtta yavruların yuvada kalma süresi 9–13 gündü. Bu Finlandiya süreleri ve Yeni Zelanda yuva tarifi, Türkiye’de ölçülmüş üreme değerleri değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Avrupa rehberi, kışın huşlukların yanında tarlaları, boş arazileri ve parkları da belirtir. Üreme alanı olarak açık huş ve kızılağaçlıklar, çit çalılıkları ve bataklık yakınları tarif edilir. Kuşun yem bulduğu açıklıkla yuva sakladığı örtü aynı işlevi görmez; kışın bir parkta görülmesi, orada yuva olduğu anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList’te Huş İsketesi’nin farklı alt türleri kuzey Avrasya ve kuzey Amerika’yı, Grönland ile İzlanda’yı kapsar. Tundra kuşları daha kuzeyde, cabaret biçimi Britanya Adaları ve Alplerden Avrupa’nın başka bölgelerine uzanan bir alandadır. Cabaret’in Yeni Zelanda’ya insanlarca götürülmüş olması da kaydedilir.

Kışın bulunma alanları yıldan yıla değişebilir. BTO, Britanya kuşlarının huş, kızılağaç ve karaçam tohumunun az olduğu yıllarda ülke dışına da çıkabildiğini; iyi tohum yıllarında daha kısa hareket ettiğini bildirir. Bu, Britanya’daki topluluğun uzman özetidir. Aynı tohum kaynağının her yıl aynı alanda yeterli olmaması, bir kış kalabalık sürü görülen yerde sonraki kış aynı sayıyı beklememek için önemli bir nedendir.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 10.2 bölge listesi, Ankara Altınpark’ta Kasım 2023’te fotoğraflanan kuşu Türkiye’de 18 yıl aradan sonraki ilk kayıt olarak bildirir. Kaynak, bunu flammea görünümüne ilişkin bölgesel kayıtta verir. Bu, Türkiye’de her kış düzenli sayıda Huş İsketesi bulunduğu anlamına gelmez; gözlem aralığı, aradaki bütün kuşların ve bütün gözlem çabasının sayımı değildir. Ankara’daki bulunma kaydı da tek başına ülke için üreme kanıtı sayılamaz. Yeni bir kuşta baş, kanat, kuyruk ve yaş işaretleri birlikte belgelenir.

Göç Yolculuğu

Kuzey Amerika uzman rehberi, gündüz sürüler halinde göçü ve kış alanlarının çok düzensiz olmasını anlatır. Kuşların güneye hareketi, kuzeydeki besin azlığıyla ilişkilendirilir. Böyle bir toplu yayılma, her yıl aynı ülkelerden geçen sabit bir göç çizgisi değildir. Bir Türkiye kuşunun geldiği yer, başka bir kıtadaki sürünün hareketinden kesin olarak çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Yeni Zelanda’daki cabaret topluluğunda temel besin küçük tohumlardır; ot, yabani bitki, huş ve kızılağaç tohumları alınır. Yaprakbiti gibi küçük böcekler, özellikle üreme döneminde diyetin küçük bir bölümünü oluşturur. Tercih edilen tohumlar azaldığında, kış sonu ve ilkbahar başında tomurcuklar da tüketilebilir. Bu bölgesel besin listesi, Türkiye’de gözlenmiş bir diyet oranı değildir.

Nasıl Avlanır?

Kuzey Amerika uzman hesabına göre kuş, dallar ve saplar arasında tırmanıp asılırken de zeminde de besin arar. Boğazındaki bir kesede topladığı besinin bir bölümünü bir süre saklayabilir. Böylece açıkta hızla topladığı yiyeceği, daha korunaklı bir yerde dinlenirken uzun sürede değerlendirebilir. Her besin alma anını hemen yutma ve sindirme ile aynı işlem saymamak gerekir.

İlginç Bilgiler

## Genetik Bilgi ve Farklı Görünümler Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya’nın yüksek enlemlerinden örnekler kullanan, 2021’de yayımlanmış, genetik bilginin tamamını karşılaştıran bir araştırmada 73 Huş İsketesi’nin DNA’sı dizilendi. Yakın akraba olduğu belirlenen bir örnek genetik karşılaştırmalardan çıkarıldı. Araştırmacılar, bir kromozomun, yani DNA’yı taşıyan yapının geniş bölümünün ters yerleşmesini tüy rengi ve gaga biçimi farklarıyla ilişkilendirdi. Bu bölüm, birlikte taşınan çok sayıda gen içerdiği için süpergen olarak ele alındı. Genetik bilginin geri kalanı ise eski tür adlarıyla güçlü biçimde ayrılan üç ayrı topluluk göstermiyordu. Ters bölümün dışında görünüşle ilişkili başka genetik bölgeler de bulundu; bütün çeşitliliği tek bir renk genine indirmek doğru değildir. Çevreye uyum ve benzer görünüşlü kuşların eş seçmesinin rolü, araştırmanın açıklamalarındandır; her bir genin tüy ve gagada ne yaptığının tamamı deneyle kesinleşmiş değildir. ## Karda Sığınma ve Kar Banyosu ABD’nin New York eyaletinde, Moriah Center yakınındaki bir yemlikte 9 Şubat 1987 sabahı izlenen 150–200 kuşluk sürünün yaklaşık yarısı, aynı anda garaj çatısındaki karda küçük oyuklar açıyordu. Kuşlar gaga ve ayakla kazdıktan sonra başları dışarıya dönük olarak oyukta duruyordu. Gözlemciler bunu rüzgârdan korunma ve ısı kaybını azaltma olarak yorumladı; vücut sıcaklığını ölçen bir deney yapmadılar. Aynı yerde 1 Mart’ta görülen kar banyosu farklıydı: kuşlar kanat çırpıp tüylerini düzenleyerek üzerlerine kar serpiyor, sonra yemliğe dönüyordu. Dolayısıyla karda açılmış her çukur gece uyunan bir yuva değildir. Bu sabah sığınması ve kar banyosu, söz konusu New York sürüsünün doğal gözlemidir; Türkiye’de görülmüş davranış diye sunulamaz.

Dağ İspinozu

Fringilla montifringilla

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Beyaz sağrı, turuncu omuz, koyu yan benekleri ve iki renkli kanat

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla; İngilizce Brambling), turuncu göğsü, beyaz karnı ve uçuşta açığa çıkan beyaz sağrısıyla tanınır. Sağrı, sırtın kuyrukla birleşen bölümüdür. Yaz erkeğinin başı siyahken kışın kahverengimsi görünmesi mümkündür. RSPB, kışın İspinozlarla karışabildiğini de belirtir; bu nedenle bir sürünün içinde iki benzer türü yan yana görmek olağandır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde yapısı ve büyüklüğü İspinozunkine benzer. Naturalis anlatımında üreme erkeğinin siyah baş ve üst sırtı, turuncu boğaz, göğüs ve omuz alanlarıyla karşıtlık oluşturur. Siyah uçuş tüyleriyle koyu kuyruğun yanında karın ve sağrı beyaz kalır. Kapalı kanatta iki turuncu-beyaz çizgi görülür. Dişinin kahverengi başı ve üst sırtı koyu beneklidir; boyun yanlarındaki gri alanlar daha sakin renkli baş deseninin bir parçasıdır.

Kış giysisinde renkler birbirine daha çok yaklaşsa da omuzdaki turuncu, beyaz karın ve yanlardaki koyu benekler birlikte değerlendirilebilir. Jon Carter’ın RSPB teşhis yazısı, benekli başı ve benekli yanları da İspinozdan ayrımda vurgular. Yalnız beyaz kanat çizgisine bakmak yeterli değildir; İspinozda da açık kanat şeritleri bulunur. Gövdedeki renklerin nerede başlayıp bittiğini görmek, tek bir turuncu lekeyi fark etmekten daha açıklayıcıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Kış erkeğinin baş tüylerinde siyah taban ve pas rengi uçlar bulunur; dişide tüy tabanları gridir. Blasco-Zumeta ile Heinze’nin rehberi bu ayrıntıyı eşey ayrımında kullanır. Açık tüy kenarları koyu bölümleri örtebildiği için, uzaktan kahverengi başlı görünen her kuş dişi değildir. Küçük omuz tüylerinde erkekte daha temiz sarı alanlar bulunabilirken dişide bu tüylerin koyu kenarları daha belirgindir.

Erişkin dişi, kış erkeğine benzese de turuncu alanları çoğu kez daha soluktur. Başın yanları daha açık ve daha düz kahverengi-bej, tepenin iki yanındaki koyu çizgiler daha seçilebilir olabilir. Gagası sarımsı ve uçta koyudur. Oiseaux.net hesabının bu ayrıntıları, yalnız parlak renkli erkekleri değil, daha sade görünümlü kuşları da tanımaya yardımcı olur.

İlk kış kuşlarında kanattaki tüylerin hepsi aynı yaşta olmayabilir. Yenilenmiş koyu tüylerin yanında daha soluk ve eski gençlik tüyleri kaldığında bir sınır oluşabilir. Yaş tayin rehberi ayrıca kuyruk tüylerinin uç biçimini ve sırt beneklerinin şeklini kullanır. Bunlar uzaktan kuş izleyen herkesin rahatça görebileceği özellikler değildir; kışın görülen bir kuşu yalnız baş rengine bakarak genç veya yaşlı diye ayırmak doğru olmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve dalgalıdır. Beyaz sağrı, kuş kanatlarını açıp uzaklaşırken koyu kuyrukla birlikte belirginleşir; konmuş kuşta aynı alan kanatlar tarafından örtülebilir. İspinozlarla karışık geçişte bu beyaz alan ve çağrı birlikte yararlı ipuçlarıdır.

Büyük bir topluluğun uçuşu kesintisiz ve eşit yoğunlukta bir bulut gibi görünmek zorunda değildir. Tomas Svensson’un İsveç’te 22 Aralık 2019’da belgelediği akışta, yoğunluğun çok azaldığı bir anın ardından kuş sayısı yeniden artmıştı. Fotoğraflardaki bireyler ayrıca işaretlenerek sayıldı. Bu gözlem, gökyüzündeki kuş akışının birkaç saniyelik görünüşünün bütün akşam geçişini temsil etmeyebileceğini gösterir.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı genizden gelen, uzayan “ciii” benzeri bir sestir; yakındaki kuşlardan kısa “kink” notaları da duyulabilir. Şarkı ise yavaş, uzayan ve biraz pürüzlü sesler taşır. Çağrı ile şarkıyı ayırmak önemlidir: kışın hareket eden bir sürüden gelen kısa temas sesleri, bir erkeğin yuva alanında söylediği şarkıyla aynı işlevde değildir. Sesin yazıyla benzetimi yalnız kulağı yönlendirmek içindir.

Lõhmus ile Silverin’in türün üremesini ele alan anlatımında erkeklerin, eşleşmeden önce komşu ağaçlarda grup halinde gösteri yapabildiği belirtilir. Dişilerin gelişiyle ötüş yoğunlaşabilir. Bu ilk gösteri birlikteliği, yuva kurulunca çevresini koruyan çiftin davranışıyla aynı değildir. Yazarların aktardığı kuzey Finlandiya çalışmasında dişi yuvaya yakın davetsiz kuşlara tepki verirken erkek başka erkeklere daha uzaktan karşılık verebiliyordu.

Yuva, ağaçtaki dal çatalında çanak biçimindedir. BTO’nun tür özetinde tipik 5–7 yumurta, bildirilen daha geniş aralıkta 3–8 yumurta bulunur. Kuluçkayı dişi yapar; tipik süre 11–12 gündür. Yavruların yuvada kalışı 13–14 gün olarak verilir. Bunlar Türkiye’de yeni ölçülmüş sonuçlar değil, türün kaynakta bildirilen üreme bilgileridir.

Üreme döneminde yuva çevresini savunan erkekler, yaklaşan başka erkeklere tepki verebilir. Lõhmus ve Silverin, İsveç Ammarnäs’ta 20 Haziran–2 Temmuz 1998 deneylerinde 13 yuva yakınında kuş maketi ve ötüş kaydı kullandı. Yakına birden çok erkek gelebilse de makete aynı anda birden fazla erkek saldırmadı. Araştırmacıların ortak alan savunması ihtimalini tartışması, komşu çiftlerin kesin olarak tek bir ortak bölge yönettiği anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

İspinoz (Fringilla coelebs; kabul edilen İngilizce adı Eurasian Chaffinch, eski kaynaklarda Common Chaffinch), en önemli benzer türdür. Üreme erkeğinin başı mavi-gri, üst sırtı sıcak kahverengi, alt tarafı pembemsi pas rengidir. Kuyruğun önündeki sırt bölümü zeytin yeşilidir; Dağ İspinozundaki gibi geniş beyaz değildir. İspinoz dişisi daha sade kahverengi-gri görünür. İki türün açık kanat çizgileri aldatıcı olabileceği için, bu sırt alanı ve omuz-göğüs renkleri birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı, kuzeyin açık huş ormanları ve huşlarla iğne yapraklıların karıştığı ormanlardır. Söğütlü kesimler de kullanılabilir. Avrupa hareket atlası, batı Palearktik’in kuzey orman kuşağını vurgular. Ağaçlı yaşam alanı ile açık beslenme parçaları bir arada bulunabilir; türün Türkiye’de kışın tarlada görülmesi, kuzeyde de ağaçsız tarlaya yuva yaptığı anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Yuvanın dış kısmında ince dal, kuru ot, kabuk şeritleri ve yosun; içinde bitki lifleri, kıl ve tüy bulunabilir. Oiseaux.net, dıştaki likenlerin yuvayı gizlediğini, yapının örümcek ağıyla da bir arada tutulabildiğini anlatır. Kuluçkadaki dişiye erkek besin getirebilir; yavrulara iki ebeveyn bakar. Yuvaya yaklaşmadan ve ebeveynleri engellemeden uzaktan izlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın bahçelere ve yemliklerin çevresine de gelebilir. BTO, yemliklerin altında yerde beslenen kuşların dökülmüş yapraklarla karışıp kolay fark edilmeyebildiğini anlatır. Bu nedenle kuşları yalnız üst dallarda aramak yerine yapraklı zemini ve yemliklerin altını da uzaktan taramak yararlı olabilir.

Dünya Yayılışı

Kuzey Avrasya’da ürer; üreme yayılışı İskandinavya, Baltık ülkeleri ve Rusya’yı kapsar. AviList v2025b, Dağ İspinozunu bu geniş coğrafyada tek tür olarak tanır ve Akdeniz çevresiyle güney Asya’yı kış yayılışına yerleştirir. Kuzeydeki üreme ortamlarıyla daha güneydeki kış alanları birbirinden ayrılır. Üreme ormanlarına bağlı ilkbahar-yaz yaşamını, kışın besin ararken kullandığı geniş alanlar izler.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye kışlama ve geçiş alanları içindedir. OSME’nin Ocak 2025 bölgesel listesi Anadolu’yu kış yayılışına yerleştirir. Liste kış yayılışını Kafkasya, güney Orta Asya ve Irak–İran–Afganistan yönünde de sürdürür. Bu kaynaklar Türkiye için düzenli üreyen bir topluluk bildirmez. Bir kış çok sayıda, başka bir kış daha az kuş görülmesi mümkündür; kış topluluklarının bulunduğu yerler, tohumun miktarı ve ona ulaşılabilmesiyle değişebilir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama derlemesinde İskandinavya kuşlarının bağlantıları ağırlıkla kuzeydoğu–güneybatı yönündedir; Britanya, Batı, Orta ve Güney Avrupa’ya uzanır. Bazı kuşlar başka yönlere hareket eder. Derleme, sonbahardan kışa farklı bölgelerde yoğunlaşmalar ve mart–nisan döneminde kuzeye dönüşler gösterir. Bu, her bireyin sabit ve aynı çizgiyi izlediği bir yol haritası değildir. Kışın besin alanları arasında yer değiştirmeler de olur; Türkiye’deki işaretsiz bir kuşun kesin doğduğu yer bu genel bağlantılardan bulunamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Üreme döneminde omurgasızlar ve tohumlar; kışın ise tohumlar, meyveler ve benzeri bitkisel besinler önemlidir. Kuzeyin ormanlarında besin arayan bir kuş, kışın yerdeki kayın tohumlarını toplarken görülebilir. Mevsime bağlı bu değişim, türü yıl boyunca yalnız tahılla beslenen bir kuş gibi düşünmenin yanlış olacağını gösterir.

Nasıl Avlanır?

Bolluğu yalnız yerde aramaz. Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki gözlemlerinde, bazı tırtılların çok çoğaldığı 1975–1976 yıllarında Dağ İspinozları huşların yapraklı bölümlerinde daha çok, alt bitki katında daha az besin aradı. İnceleme 1972–1978 yıllarındaki beslenme davranışlarını karşılaştırıyordu. Böylece aynı tür, uygun avın toplandığı bitki katına göre beslenme yerini değiştirebiliyordu.

Göç molasında alan seçimi yalnız en hızlı besin toplamakla açıklanmayabilir. Åke Lindström’ün güney İsveç araştırmasında, kolza anızları ile kayın tohumunun bol olduğu ormanlar karşılaştırıldı. Ormanda hem anlık enerji alma hızı hem avlanma riski daha düşüktü. Yazar bunu, kuşların kimi koşullarda daha hızlı enerji kazanmak yerine daha düşük avlanma tehlikesini seçmesiyle ilişkilendirdi; göç hızının önemini ise tümüyle dışlamadı.

İlginç Bilgiler

## Besin Varken Ona Ulaşamamak İsviçre’de 1977–1978 kışında kar, yerdeki kayın tohumlarını örttüğünde kuşların çoğu Kernwald ve Röserental geceleme alanlarından ayrıldı. 11–18 Şubat 1978’de Orbe yakınındaki az karlı tarlalarda beslenen kuşlardan 1.633’ü yakalanarak incelendi. Bu sayı bütün sürünün büyüklüğü değildir. Örnek, bir ağacın tohum vermesiyle kuşun o tohumu bulup alabilmesinin ayrı şeyler olduğunu gösterir. ## Tırtıl Bolluğu ve Üreme Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki 1972–2001 incelemesinde, izlenen ötücü kuşlar arasında tırtıl bolluğundaki dalgalanmalara sayı olarak belirgin karşılık veren tür Dağ İspinozuydu. Yıllık ortalama yumurta sayısı da Epirrita autumnata adlı güve tırtılının yoğunluğuyla ilişkiliydi. Ancak bu, tırtıl çoğalan her yılda yuvadan yavru uçurma başarısının mutlaka artması demek değildi; bu iki üreme ölçüsü aynı sonucu vermedi. ## Büyük Toplulukları Saymak Tomas Svensson’un 2021 derlemesi, bu türün milyonlarca birey içeren gerçek kış toplulukları kurabildiğini, fakat bazı çok büyük sayıların zayıf hesaplara dayandığını anlatır. İsveç’teki 2019–2020 topluluğunu da ele alan inceleme, fotoğraflarla kuş akışını saymanın değerini vurgular. Yazar, özellikle sürünün kapladığı hava hacmiyle tahminî kuş yoğunluğunun çarpılmasına dayanan hesapları eleştirir. ## Yumurtanın Rengini Ayırt Etmek Norveç’in Tydal, İsveç’in Ammarnäs ve Finlandiya’nın Kittilä bölgelerindeki 2005–2008 araştırmasında Dağ İspinozu yuvalarında 137 yumurta değiştirme deneyi yapıldı. Gerçek guguk yumurtaları yerine Dağ İspinozu ve İspinoz yumurtaları kullanıldı. İki türün birleştirilmiş analizinde, yuvadaki ve eklenen yumurtanın renk farkı reddedilme olasılığıyla ilişkiliydi. Sonuç, her kuşun her yabancı yumurtayı kesin tanıdığını göstermez; bazı denemeler aynı bireyde tekrarlanmıştı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...