Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Ak Kanatlı Sumru
Chlidonias leucopterus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Ak Kanatlı Sumru küçük, kuyruğu sığ çatallı bir bataklık sumrusudur. Üreme giysisindeki siyah baş ve gövde, açık üst kanatla ve beyaz sağrıyla karşıtlık oluşturur. Üreme dışı giysi daha açıktır.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş yuvarlak, gaga incedir. Bıyıklı Sumruya göre daha küçük ve ince gagalıdır; su üzerinde besin ararken daha çevik görünür.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi erişkin benzerdir; siyah üreme giysisi yalnız erkeğe ait değildir. Baş, boyun ve alt gövde siyah; sağrı ve kuyruk beyazdır. Gaga kırmızımsı siyah, ayaklar kırmızıdır.
Gençte koyu kahverengimsi sırt, açık kanatlarla ve beyaz sağrıyla karşıtlık oluşturur. Göz arkasındaki koyu leke aşağı uzanır. İlk kış giysisine geçerken koyu sırt–açık kanat karşıtlığı azalır; genç, üreme erişkininin küçük kopyası değildir.
Üreme dışında alt taraf beyaz, sırt ve kanatlar açık gridir; göz arkasında koyu, aşağı uzanan kulak lekesi bulunur. Ara giyside açık ve koyu tüyler bir arada görülebilir. Tarih tek başına giysiyi belirlemez.
Uçuşta Görünüm
Üreme giysisinde üst kanadın ön kenarı beyaz, uçuş tüyleri daha gridir. Alttan görülen kısa örtü tüyleri siyahtır; uzun uçuş tüylerinin altı açık gridir. Bütün kanat altı siyah değildir; üst ve alt yüz karıştırılmamalıdır.
Ses ve Davranış
Hong Kong hesabında kuşlar gölet üzerindeki tellerde topluca dinlenir. Uçuş çağrıları Bıyıklı Sumrununkinden daha ince ve daha az pürüzlüdür. Bu bölgesel davranış örneği her konaklama yerinin aynı olduğunu göstermez.
Karıştırılabilecek Türler
Kara Sumrunun (Chlidonias niger) üreme giysisindeki sırt ve üst kanadı daha koyu gridir; kanat altı açıktır, Ak Kanatlının siyah alt örtü alanını taşımaz. Üreme dışında göğüs yanlarında koyu lekeler, daha koyu sağrı ve kuyruk görülür.
Bıyıklı Sumru (Chlidonias hybrida) daha güçlü gagalıdır; üreme giysisinde siyah tepeye karşı beyaz yanak ve çene, gri gövde görülür. Gençte sırt daha kaba kahverengi desenli, sağrı daha az beyazdır. Üreme dışında göz arkasındaki çizgi enseye uzanır; Ak Kanatlının aşağı inen yuvarlak kulak lekesinden farklıdır.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Sığ, bitkili tatlı sularda ürer. Doğu Polonya’daki Bug Nehri çalışması, su tutan çayırların yanında eski nehir yatağından ayrılmış gölcüklerde yüzen bitkilerin de yuva desteği olduğunu anlatır.
Yuva Yeri
Yuva, bitki parçalarından yapılmış sığ bir çanaktır. Polonya’nın Bug Nehri kolonilerinde yuvalar yüzen Stratiotes aloides bitkisine dayanıyordu. Bu bitki Türkiye kolonilerinin zorunlu desteği değildir. Yüzen destek, dalga ve seviye değişimine dayanma garantisi değildir.
Polonya makalesinin Cramp’tan aktardığı kuzey toplulukları sentezinde tipik üç yumurta, yaklaşık 20 günlük kuluçka ve 24 günde ilk uçuş verilir. Yabancı uzman anlatısı kuluçkayı 18–22 gün ve iki yetişkinin ortak görevi olarak açıklar. Bu değerler Türkiye’de ayrıca ölçülmüş tek süre değildir; aralıklardan ortalama üretilmez. Aktif koloniye girilmez.
Günlük Alan Kullanımı
Yeni Zelanda’da sığ kıyı lagünleri, küçük haliçler ve yakındaki sulak alanlar kullanılır. Kıyı kaydı, türü yalnız deniz kuşu yapmaz; beslenme alanı ayrıca üreme kolonisi değildir.
Dünya Yayılışı
Doğu Avrupa’dan Asya’nın doğusuna uzanan alanlarda ürer. Kışlık yayılış Afrika, Güneydoğu Asya ve Avustralasya’ya uzanır. Bütün topluluklar tek bir kıtada kışlamaz; bütün kuşlar için tek kış hedefi verilmez.
Türkiye’deki Durumu
Türkiye göç alanları arasındadır; üreme de bildirilmiştir. BirdLife’ın 2021 eki Türkiye üreme tahminini 2002–2012 dönemi kısmi verisine dayandırır. Bu eski veri 2026 sayımı değildir; ilkbaharda beslenen sürü ayrıca yuvalanma kanıtı sayılmaz.
Gaziantep Doğanpınar Sulama Göleti’nde 1 Şubat 2020’de fotoğraflanan erişkin, Kiat–Pyle makalesinde siyah üreme giysisinde ve açık giysiye geçişi başlamış olabilecek kuş olarak gösterilir. BirdLife’ın 2021 ekinde Türkiye için 2013–2019 kış varlığı da bildirilir. Bunlar kışın kesin yokluğu çürütür; bütün ülkede düzenli kışlama veya kış üremesini kanıtlamaz.
Göç Yolculuğu
Yeni Zelanda’ya gelen kuşların çoğu kuzeydeki üreme döngüsünü izler; orada seyrek üreme kayıtları da vardır. Yeni Zelanda yazı Türkiye kışına denk gelir; oradaki mevsim adları Türkiye takvimine aktarılmaz. Gözlem noktaları aynı bireyin izlenen rotası gibi birleştirilmez.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Başlıca su böceklerini alır; küçük balık ve iribaş da yiyebilir. İribaş, kurbağanın suda yaşayan yavrusudur. Bu çeşitlilik, Türkiye’deki her alanda aynı besin oranlarının ölçüldüğü anlamına gelmez.
Nasıl Avlanır?
Hong Kong hesabında yüzey üzerinde dolaşır, havada asılı kalıp yüzeydeki veya hemen alttaki ava yönelir. Yeni Zelanda hesabı havada böcek yakalamayı ve ara sıra suya girişi de bildirir; “hiç dalmaz” mutlak kuralı uygun değildir.
İlginç Bilgiler
## İlginç Bilgiler Polonya’nın Bug Nehri çevresinde 2007–2010’da dokuz kolonide 113 Ak Kanatlı ve 92 Kara Sumru yuvası izlendi. En az bir yavru çıkmasıyla tanımlanan başarı Ak Kanatlıda daha düşüktü; kuvvetli rüzgâr, koloninin yeri ve yumurtlamanın başlangıcıyla ilişkiliydi. Bu, yavruların uçana kadar yaşama oranı değildir; Türkiye’ye aynı kayıp oranı atanamaz. Polonya’nın Morzyczyn–Prostyn çevresindeki iki eski nehir yatağı gölcüğünün başka incelemesinde 96 Ak Kanatlı yuvası izlendi. Makale saha yıllarını 2007, 2009–2010 ve 2016 olarak sıralar. En az bir yavru çıkan yuvalar yoğun kıyı bitkilerine daha yakın ve daha erken kurulmuştu. Su yükseldiğinde yumurtaların ıslanması, fırtınada bitki kümelerinin sürüklenmesi gözlendi; bitkinin desteğini neden kaybettiği ise mekanizma yorumudur. Kiat ve Pyle’ın Ortadoğu incelemesinde 2017–2022 kışlarında görüntülerle değerlendirilen 96 kuşun 94’ü siyah üreme giysisinde erişkindi. Afrika karşılaştırmasıyla müze ve İsrail halkalama verileri de kullanıldı; bunlar tek yıllık ülke sayımı değildi. Afrika’da henüz bilinmeyen üreme alanlarından kuzeye göç olasılığı, yazarların tartıştığı hipotezlerden biridir. Bu açıklamanın güçlüklerini de tartışırlar; bulunmuş bir koloni bildirmezler.
Kara Sumru
Chlidonias niger
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Kara Sumru (Chlidonias niger), ince sivri gagası, uzun sivri kanatları, kısa bacakları ve hafif çatallı kuyruğuyla küçük, zarif bir sumrudur. Kuyruğu iki uzun şerit gibi uzamaz. Su üzerinde hafif kanat vuruşlarıyla dolaşması, genel yapısını fark etmeyi kolaylaştırır.
Genel Görünüm ve Duruş
Üreme giysisinde baş ve gövde koyu, sırt ve kanat üstü gridir. Kanat altı soluk gri, gövdenin arka alt bölümü beyazdır. Gaga siyah, bacaklar kırmızımsıdır.
Avrupa-Asya’daki niger topluluğunun üreme giysisi, Kuzey Amerika’daki surinamensis’e göre alt tarafta biraz daha açıktır. Üreme dışı giyside göğüs yanındaki koyu işaret de Avrupa-Asya kuşlarında daha küçüktür. Bu coğrafi farklar, başka kıtadan bir örneği Türkiye’deki her kuşun değişmez renk ölçüsü saymamayı gerektirir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı genel tüy düzenini taşır. Üreme dışı dönemde gövdenin altı beyazlaşır; başta koyu alanlar kalır. Üreme giysisinden çıkarken siyah ve beyaz tüylerin karışık görünmesi normaldir. Böyle bir kuşu yalnız bu görünüş nedeniyle dişi, hasta veya melez saymamak gerekir.
Genç kuşun sırtı kahverengiye çalar; açık tüy kenarları pullu bir desen oluşturur. Baş ve alt taraf açıktır, tepede ve kulak çevresinde koyu alanlar görülür. Genç giysisini erişkinin yazdaki düz koyu gövdesiyle karşılaştırmak, yaş farkını tür farkı sanmaya yol açabilir.
Uçuşta Görünüm
Kanat açıldığında gri üst kanat ile daha açık alt kanat karşılaştırılabilir. Üreme dışı kuşta kuyruk ve kuyruk sokumu da koyu gridir; göğsün iki yanında koyu leke bulunur.
Ses ve Davranış
Kısa ve keskin çağrılar çıkarır; rahatsız edildiğinde daha tiz, uzatılmış bir ses duyulabilir. Alarmı artırarak daha iyi kayıt almaya çalışmak yerine mesafe bırakılmalıdır.
Cornell’in Kuzey Amerika hesabında eş bulma uçuşları ve eşler arasında besin sunma anlatılır. Erkek gagasında balık veya böcekle uçar, dişi konduğunda yiyeceği ona verir. Bu davranış ile başka kuşları yuva çevresinden uzaklaştırması, yalnız beslenmek için toplanmış bir sürünün hareketlerinden ayrılmalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Ak Kanatlı Sumrunun (Chlidonias leucopterus) üreme giysisinde gövdeye yakın kanat altı örtüleri siyahtır; Kara Sumrununki açık gridir. Ak Kanatlıda kuyruk ve kuyruk sokumundaki beyazlık da daha güçlüdür. Genç Ak Kanatlının koyu sırtı, açık üst kanat ve beyaz kuyruk sokumuyla karşıtlık yapar. Bu farklar aynı yaş ve giysideki kuşlar karşılaştırıldığında yararlıdır.
Bıyıklı Sumru (Chlidonias hybrida) üreme giysisinde siyah tepesinin altında belirgin beyaz yanaklar taşır. Gövdesi duman grisidir; gagası Kara Sumrununkinden daha güçlü görünür. Kara Sumrunun koyu baş-gövde düzeni bu beyaz yanaklı görünüşten farklıdır. Üreme dışındaki açık renkli kuşlarda bu karşılaştırma tek başına yeterli değildir.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Sığ tatlı su alanlarında açık suyla su bitkilerinin yan yana bulunduğu yerlerde ürer. Yüzeyde bitkisel desteklerin bulunması, su üzerinde kalan yuva yeri sağlar. Göçte göl, lagün ve kıyı sularında görülebilir; bu dönemlerde kullanılan her su alanı bir yuvalama yeri değildir.
Yuva Yeri
Yuva, suya çok yakın bitki birikintisi üzerinde kurulan sığ bir çanak veya bitkisel platformdur. İki eş de yapımına katılır. Bazen su kenarındaki zeminden yararlanılır; her yuva serbestçe yüzen bir sal değildir. Kolonide tekneyle bitkileri dağıtmak veya kuşları uçurmak yerine uzaktan gözlem yapılmalıdır.
BTO’nun Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özeti tipik 3 yumurta, 21–22 günlük kuluçka ve 19–25 günlük yuvadan uçuş süresi verir. Hav tüyleriyle çıkan yavruların yuva çevresinde hareket edebilmesi tam uçabildikleri anlamına gelmez. Bu süreler Türkiye’de ayrıca ölçülmüş sonuçlar olarak sunulamaz.
Günlük Alan Kullanımı
Cornell’in Kuzey Amerika hesabı, Kara Sumruların suyun üstünde oturmaktansa yüzen parçalar üzerinde dinlenebildiğini belirtir. Göçte ve kışın sürüler oluşturabilir. Bir kıyıda birlikte dinlenmek, orada yuva kurulduğunu tek başına göstermez.
Dünya Yayılışı
AviList Kara Sumruyu iki alt türle ele alır. Niger, Britanya Adaları ve Kuzey İskandinavya dışındaki Avrupa içlerinden Güney-Orta Rusya ve Kuzeybatı Moğolistan’a uzanan alanda ürer. Surinamensis ise Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri’nin iç kesimlerinde ürer. Bu iki topluluk aynı kıtada yaşayan, yalnız rengi farklı iki sürü değildir.
Avrupa-Asya topluluğunun başlıca kış alanları Senegal’den Kuzey Namibya’ya uzanan Afrika kıyılarıdır. Kuzey Amerika topluluğunun kış bağlantıları ise Meksika’dan Venezuela’ya uzanan Amerika kıyılarındadır. Türkiye’deki bir Kara Sumru için Kuzey Amerika hesabındaki kış yolunu aynen kullanmak doğru olmaz.
Türkiye’deki Durumu
BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 10–100 üreyen çift tahmini bulunur. Yöntem, sınırlı veriden genişletilmiş kısmi tahmin olarak açıklanır. Bu eski değer bugünkü ülke toplamı değildir; fakat türü Türkiye’de hiçbir üreme varlığı yokmuş gibi tanımlamak da raporun gösterdiğini eksiltir.
Aynı BirdLife değerlendirmesi Türkiye’de 2008–2019 kısa dönem ve 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimlerini bilinmiyor olarak verir; dayanak verileri yetersizdir. Bu nedenle birkaç yıl aynı sulak alanda kuş görülmesinden ülke çapında artış veya azalış sonucu çıkarılamaz. Yuvayı, yumurtayı veya yavruyu belgelemek de yalnız beslenen bir sürüyü görmekten farklıdır.
Göç Yolculuğu
Güney İsveç’te 2014–2021 arasında işaretlenen kuşlardan elde edilen ışık ölçer verileri, dokuz Kara Sumrunun on bir yolculuğunu kapsıyordu. Araştırmanın verilerine göre bazı bireyler Senegal–Liberya, bazıları Gabon–Kuzey Namibya kıyılarında kışladı. Işık ölçer, GPS gibi doğrudan konum kaydetmez; gün uzunluğu ve güneşin doğuş-batış saatlerinden konum kestirilir. Sonuç aynı üreme bölgesindeki kuşların bile tek bir kış alanını paylaşmadığını gösterir. Türkiye’de görülen bir bireyin yolu bu İsveç örnekleminden çıkarılamaz.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Böcekler ve küçük balıklar temel besinleridir. Sucul böceklerin larvalarıyla birlikte havada uçan böcekleri de alır. Oiseaux.net örümcek, iribaş, sülük ve küçük kurbağa gibi başka avları da bildirir. Bu çeşitlilik, her sulak alanda hepsinin aynı oranda yenildiği anlamına gelmez.
Hollanda’da 1992–1996 arasında yapılan gözlemler, 634 saatte kaydedilen 10.334 yavru besleme avını kapsıyordu. Balık, böcek ve solucan payı alanlar ve yıllar arasında değişiyordu. Sonuçlar, üreme dönemindeki yavru besinini anlatır; erişkinin bütün yıl yediklerini veya avların besin enerjisindeki payını doğrudan ölçmez. Avları tek tek getirip bazen yavrunun üzerinde havada asılı durarak vermeleri, araştırmacıların beslemeyi uzaktan izlemesine yardımcı olmuştu.
Nasıl Avlanır?
Alçaktan uçarak avı arar; su veya kıyı yüzeyindeki besini gagasıyla kapar. Uçan böceklerin peşinde kısa ve kıvrak kovalamacalar da yapar. Suya derin dalmak başlıca avlanma yöntemi değildir.
İlginç Bilgiler
## En Büyük Taşkın Tek Risk Değildir ABD’nin Maine eyaletindeki altı koloni alanını inceleyen Gilbert ve Servello’nun 2005 araştırması, Douglas Pond’da 1997–1999’da yaşanan üç taşkını temel aldı. Bu olaylar az, orta ve büyük yuva kaybı örnekleri olarak 1960–1999 su akışı ve yağış kayıtlarıyla birlikte modellendi. En büyük taşkın en ağır tekil kaybı yaratıyordu; buna karşılık orta taşkınların daha sık oluşması, uzun dönemdeki olası etkilerini artırıyordu. Yazarlar toplam üreme verimine nihai etkiyi belirsiz bıraktı. Bunlar o bölgenin geçmiş olay ve model sonuçlarıdır; Türkiye yuvalarına aynı kayıp olasılıkları uygulanamaz. ## Yuva Yeriyle Besin Birlikte Düşünülür Hollanda’da 1992–1996 gözlemlerini değerlendiren 2010 makalesi, bazı nehir alanlarında yapay yuva platformlarının eksilen yuva yüzeyini karşılayabildiğini aktarır. Besin sorunu bulunan başka alanlarda ise yalnız platform sunmak daha sınırlı yarar sağlıyordu. Bu, her yere aynı çözümü koymanın yeterli olmadığını anlatır: yuvayı taşıyan yüzey ile yavrunun besini birlikte değerlendirilmelidir. Sonuç, Türkiye’de deneme yapılmadan aynı başarı oranının bekleneceği anlamına gelmez.
