kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Karabaş Martı (Chroicocephalus ridibundus)
VS
Seçildi Akdeniz Martısı (Ichthyaetus melanocephalus)

Karabaş Martı

Chroicocephalus ridibundus

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kırmızı gaga-bacak, kahverengi başlık ve siyah arka kenarlı beyaz kanat önü.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Karabaş Martı ince yapılı, açık gri sırtlı, beyaz gövdeli bir martıdır. Üreme giysisindeki erişkinin başı yakından koyu çikolata kahverengisidir; uzaktan siyah görünebilir. İnce gagası ve bacakları koyu kırmızı, gözünün çevresindeki ince yaylar beyazdır. Koyu başlık ensenin tamamını örtmez. Türü tanımak için başla birlikte kanat ve kuyruk deseni de görülmelidir.

Uçan kuşta dış kanadın ön kenarındaki belirgin beyaz alan dikkati çeker. Koyu uçuş tüyleriyle yan yana duran bu işaret, kahverengi başlıktan daha uzun süre tanımaya yardım eder.

Genel Görünüm ve Duruş

Kış giysisinde başın büyük bölümü beyazlaşır. Gözün önünde ve özellikle arkasında koyu lekeler kalır; tepede de silik koyuluk bulunabilir. Sırt açık gri, kuyruk erişkinde beyazdır. Bu nedenle beyaz başlı bir kış kuşunu sırf başlığı yok diye başka türe ayırmamak gerekir.

Karabaş Martı yalnız deniz kıyısında yaşayan bir kuş değildir. RSPB’nin Britanya anlatımında iç sularda, tarım alanlarında ve kentlerde de görülür. Genellikle toplu dolaşır; besinin bol olduğu yerlerde ve dinlenme alanlarında daha büyük sürüler oluşturabilir. Kalabalıkta kuşun kimliği kadar hangi bireyin hangi davranışı yaptığı da dikkatle izlenmelidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı tüy desenini taşır. Blasco-Zumeta ve Heinze’nin Avrupa kuşlarına ilişkin uzman rehberi, erişkin kuzey Avrupa erkeklerinin ortalamada daha iri olabildiğini belirtir; ancak ölçüler örtüşür. Sahada yalnız iriliğe veya bir fotoğrafa bakarak her kuşun eşeyi güvenilir biçimde söylenemez. Rehberdeki elde ölçüm sınırları bütün ülkelerdeki kuşlara değişmez bir kural gibi uygulanmamalıdır.

Yeni uçmuş gençlerin sırtında ve kanat örtülerinde, yani uçuş tüylerinin üzerini kaplayan küçük tüylerde kahverengi ve açık kenarlı desenler vardır. Kuyruk ucuna yakın koyu bir bant görülür. İlk sonbahar ve izleyen ilkbaharda kanattaki kahverengi ve koyu tüyler de yaş tayininde yararlıdır. Gaga ve bacak rengi de yaşla değiştiğinden tek başına eşey işareti değildir.

Uçuşta Görünüm

Kanatlar uzun ve sivridir. Cornell’in tanı anlatımında, dış kanadın beyaz ön kenarı hem üstten hem alttan görünür; koyu uçuş tüyleriyle belirgin karşıtlık kurar. Gençlerin üst kanadında kahverengi alanlar da bulunur. Kanadın yalnız bir yüzüne veya tek donmuş görüntüye bakmak yerine birkaç kanat vuruşu izlenmelidir.

Uzman yaşlandırma rehberi, bazı koyu kanat lekelerinin hem gençliğini geride bırakmakta olan kuşlarda hem erişkinlerde bulunabildiğini özellikle uyarır. Bu nedenle küçük bir siyah noktadan kesin takvim yaşı çıkarılmaz; kuyruk bandı, kanattaki kahverengi tüyler ve baş giysisi birlikte değerlendirilir.

Ses ve Davranış

Sesi keskin, gür ve pürüzlüdür; kısa, art arda çağrılarla daha uzun sesler duyulabilir. Kalabalık bir kolonide birçok kuş aynı anda seslenir. Yazıyla taklit edilen tek bir heceyi kesin tanı gibi kullanmak yerine, sesin geldiği kuşun görünüşü de izlenmelidir.

RSPB’nin Britanya’daki gözlemleri, türün traktörlerin arkasında topluluklar halinde besin arayabildiğini de anlatır. Aynı kuşlar besin çevresinde çekişebilir ve gürültülü olabilir. Bu hareketlilik, kuşları sürekli tek bir sosyal düzene veya değişmez günlük programa bağlamak için yeterli değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Akdeniz Martısı (Ichthyaetus melanocephalus) gerçek bir karışma olasılığıdır. Cornell’in karşılaştırmalı anlatımında Karabaş Martıdan biraz daha iri ve daha kalın gagalıdır. Tam erişkininin kanat uçları bembeyaz, üreme başlığı siyahtır. Akdeniz Martısının beyaz kanat ucu kuralı genç kuşlara uygulanmaz; iki türün kışın göz arkasında koyuluk taşıyabilmesi de yalnız baş lekesiyle karar vermeyi güçleştirir.

Küçük Martı (Hydrocoloeus minutus) daha küçük, kısa bacaklı ve ince siyah gagalıdır. Josh Jones’un uzman tanı rehberinde erişkin Küçük Martının kanatları daha yuvarlak, alt yüzü koyu ve arka kenarı beyazdır. Karabaş Martının kanatları daha sivri ve gagası daha uzundur. Buradaki koyu kanat altı ayrımı erişkin Küçük Martı içindir; gençlerin kanat altı beyaz olabildiğinden aynı işaret her yaşta kullanılamaz.

Genç Küçük Martının üst kanadında belirgin koyu bir W deseni bulunur. İlk kış Karabaş Martıda kanadın ortasındaki kahverengi şerit daha zayıftır ve dış kanatta daha çok beyaz görülür. Bu yaşlarda kuyruktaki koyu bant tek başına ayırıcı değildir. Uzaktaki kuşta desen seçilemiyorsa türü kesinleştirmek için daha iyi görünüş beklenmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Cornell’in uzman tür özetinde üreme ortamları arasında sığ ve durgun suların çevresi, göller, yavaş akan nehirler, bataklıklar ve kıyı adacıkları yer alır. Yuvalar açık zeminde, alçak bitkilerin arasında veya sudan yükselen bitkiler üzerinde kurulabilir. Yuva, kuru bitkilerden yapılmış kaba bir çanaktır.

Yuva Yeri

BTO’nun Britanya ve Avrupa kuşlarına ilişkin uzman özetinde tipik yumurta sayısı 2–3, kaydedilen aralık 1–4’tür. Erkek ve dişi kuluçkaya katılır; kuluçka 23–26 gün, yavrunun uçabilir hale gelmesi 34–36 gün olarak verilir. Yavrular hav tüyleriyle kaplı ve hareketli çıksa da ebeveyn bakımına ihtiyaç duyar. Bu süreler burada Türkiye’de ayrıca ölçülmüş değerler olarak sunulmamaktadır. Koloniye yaklaşmak yerine uzaktan izlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

İsveç’in güneybatısında 1990’larda yapılan iki koloni karşılaştırmasında, kentteki Skövde kolonisi ile kırsal Hornborgasjön kolonisi çevresindeki yollar taranarak beslenen kuşlar sayılmıştır. Çöp alanları dışarıda tutulduğunda kent kolonisi daha çok çimenlikleri, kırsal koloni ise çıplak toprak, yeni ekilmiş tarla ve otlakları kullanmıştır. Yavru besleme döneminde besin arama uzaklıkları da kuluçka dönemindekinden daha büyük bulunmuştur. Bu iki İsveç kolonisi, Türkiye’deki bütün kolonilerin her gün aynı uzaklığa gittiğini göstermez.

Dünya Yayılışı

AviList’in güncel sınıflandırma ve yayılış özetinde Karabaş Martı; Grönland’ın güneyi, İzlanda ve batı Avrupa’dan Rusya’nın geniş kesimleri ile kuzeydoğu Çin’e uzanan bir üreme alanına sahiptir. Kanada’da Newfoundland’ın batı ve orta kesimlerinde de ürer. Dolayısıyla Kuzey Amerika’daki bütün kuşlar yalnız rastlantısal konuk olarak tanımlanamaz. Kış yayılışı Afrika’nın bazı kesimleri, güney Asya ve doğu Kuzey Amerika’yı da kapsar; bütün bireylerin aynı mesafeyi katettiği anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de kış kullanımı, Çorum’daki Obruk Baraj Gölü’nde yapılan özgün sayımlarda açıkça görülür: Ocak 2018’de 184, Ocak 2019’da 205 Karabaş Martı kaydedilmiştir. Araştırmacılar bu iki yılda sekiz gözlem noktasını kullanmıştır. Ocak 2020’de kaydedilen 63 kuş ise kötü hava, erişim güçlüğü ve avcılık nedeniyle yalnız üç noktadan yapılan kısa gözlemlere aittir; önceki yıllarla eşit kapsamlı değildir. Bu üç sayıdan ülke çapında azalış sonucu çıkarılamaz.

Üreme dağılımı, kışın görüldüğü her su alanını kapsamaz. Ashoori ve Watanabe’nin 2017 tarihli yabancı dilde bölgesel yayını, Anadolu’da türün görece az sayıdaki yerde yuvaladığını uzman kaynağa dayanarak belirtir. Bu, Türkiye için yeni bir ülke sayımı değildir. Bir gölde yazın birkaç kuşun kalması, orada yuva veya yavru bulunduğu gösterilmeden üreme kaydı diye sunulamaz.

Göç Yolculuğu

EURING’in Avrupa halkalama atlası, kuzey ve doğudaki kuşların genel olarak güney ve batıya hareket ettiğini; batıdaki bazı topluluklarda ise daha kısa mesafeli hareketlerin ve yerleşik kalmanın bir arada bulunduğunu gösterir. Doğu Avrupa ve Rusya içlerinden gelen bağlantılar güneydoğu Avrupa ile doğu Akdeniz’e de uzanır. Bunlar Avrupa ölçeğindeki halka bulgularıdır. Türkiye’de görülen halkasız bir kuşun doğduğu ülke veya izlediği yol bu geniş desenden kesin olarak çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Cornell’in tür hesabında toprak solucanları, böcekler ve başka küçük omurgasızlar önemli besinler arasındadır. Balık, meyve, tohum ve insan yiyeceği artıkları da alınabilir. Mevsim ve ortama göre değişen bu liste, her kuşun bütün besinleri aynı miktarda yediğini göstermez.

Karabaş Martı, balıkçı teknelerini veya besin sağlayan insan etkinliklerini de izleyebilir. Oiseaux.net’in uzman anlatımı, suda, açık kıyıda ve karada besin toplama esnekliğini vurgular. Bununla birlikte, yalnız bir teknenin çevresinde görülmesi kuşun o gün sadece balık yediğini kanıtlamaz; besin tercihini göstermek için alınan besinin de belirlenmesi gerekir.

Nasıl Avlanır?

Suda yüzerken yüzeyden toplar, alçak uçuştan suya uzanarak besin alır ve uçan böcekleri havada yakalayabilir. Meyveleri uçarken daldan koparması da anlatılmıştır. Yöntemin görülmesi yararlıdır; fakat avın boyu ve türü seçilemiyorsa kayıt yalnız gözlenen davranışı anlatmalıdır.

İlginç Bilgiler

## Yaz Kaydı ile Yuva Kanıtı Arasındaki Fark İran’ın Hazar kıyısındaki Anzali sulak alanında, 7 Haziran 2015’te 38 erişkin olmayan kuş görülmesine karşın yuva bulunamamıştır. 29 Mayıs 2016’da ise küçük bir saz adacığında iki yumurtalı bir yuva kaydedilmiştir. Aynı alandaki iki başka çift, yazarları daha fazla üreyen çift olabileceği düşüncesine götürmüştür; fakat onların yuvaları gösterilmemiştir. Bu özgün kayıt, yazın kuş görmek ile yuva bulmanın farklı kanıtlar olduğunu somutlaştırır. İran’daki sonuç Türkiye’de o tarihte yeni bir koloni bulunduğu anlamına gelmez. ## Gelgit Alanlarını İzleyen GPS Araştırması Hollanda’nın Wadden Denizi’ndeki Griend kolonisi üzerine 2024’te basılan bir çalışmada, 2019’da 11 üreyen kuşa GPS takılmış; aynı kuşların dokuzu 2020’de de izlenmiştir. Araştırmacılar, üreme çevresindeki besin arama gezilerinde açığa çıkan gelgit alanlarının kullanımını incelemiştir. Kuşlar bütün havza boyunca alçak suyu sürekli izlemek yerine çoğunlukla koloninin doğusuna veya batısına yönelmiş, bireyler farklı alan seçimleri göstermiştir. Göç ve kış konumları bu çözümlemenin dışında tutulmuştur. GPS konumu bir besin örneği değildir; bu çalışma kuşların yediği kabuklu veya solucan oranını doğrudan ölçmemiştir. ## Kentleşme ile Besin Tercihi İngiltere’nin kuzeybatısındaki Sefton kıyısında, 21 Kasım–22 Aralık 2012 arasında 11 alanda yapılan deneyler, alışılmış insan yiyeceğinin davranışla ilişkisini araştırmıştır. Her alanda toplam 20 denemede beyaz ekmek ile taze küçük balık sunulup ilk alınan besin kaydedilmiştir. En kırsal uçta balık, en kentsel uçta ekmek daha sık seçilmiştir. Bu, sunulan iki yiyecek arasındaki deneysel tercihtir; doğadaki bütün besinlerin oranı veya ekmeğin sağlıklı olduğu sonucu değildir. Kuşlar bireysel olarak işaretlenmediği için deneme sayısı aynı sayıda farklı kuş anlamına da gelmez.

Akdeniz Martısı

Ichthyaetus melanocephalus

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Erişkin beyaz kanat ucu ve açık kanat altı; gençte siyah telekler bulunabilir, yaş kontrolü zorunludur.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Akdeniz Martısının erişkini çok açık gri sırtı, beyaz gövdesi ve siyahlık taşımayan beyaz kanat uçlarıyla dikkat çeker. Kalın ve hafif aşağı kıvrık kırmızı gagası, küçük ve orta boy martılar arasında başlıca destekleyici işaretlerdendir. Üreme giysisinde başı siyahtır; genç kuşların kanatları ise daha koyu desenlidir. Bu nedenle erişkinin beyaz kanat ucunu her yaştaki kuşa uygulamayın.

Genel Görünüm ve Duruş

Karabaş Martıdan biraz daha iri ve dolgun görünür. Yakından bakıldığında sırt ile kapalı kanadın üstünde inci grisine çalan açık bir renk seçilir; uzaktan bu alanlar neredeyse beyaz görünebilir. Göğüs, karın ve erişkinin kuyruğu beyazdır. Gaga Karabaş Martınınkinden daha kalın ve güçlü yapılıdır; kırmızı bölümün ucuna yakın koyu bir bant bulunabilir. Kışın baş büyük ölçüde beyazlaşır, gözün çevresinde ve kulak bölgesinde koyu bir alan kalır; ensede gri benekler görülebilir. Böyle bir kış kuşu, siyah yaz başlığını taşımadığı için başka tür sayılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır. Üreme başlığı başın üstünü, yüzü ve enseyi genişçe örter. Koyu gözün üstünde ve altında beyaz yarımay biçimli tüy alanları belirgindir; göz çevresindeki çıplak halka kırmızıdır. Gagası yüksek yapılı ve kırmızı, bacakları da kırmızıdır. Gaga ucuna yakın koyu bant, bazı kuşlarda daha sarı görünen uçla birlikte seçilebilir. Kışın başlıktan göz ve kulak çevresinde koyu bir maske kalır; gaganın koyu bandı daha belirgin olabilir. Başlığın genişliğini eşey ayrımı gibi kullanmayın; yaz ve kış görünüşü arasındaki değişim erkeklerde de dişilerde de olur.

Genç kuşun ilk kahverengi giysisi, erişkinin beyaz kanatlı görünüşünden oldukça farklıdır. Taze sırt ve kanat tüylerinin açık kenarları pullu bir desen oluşturur; ilk yıl dış uçuş tüyleri koyudur ve beyaz kuyruğun ucunda koyu bant bulunur. Sonraki tüy yenilenmesinde sırt ve kanadı örten tüyler daha düz, inci grisi bir görünüm kazanır. Yine de dış uçuş tüylerinin uçlarında değişen miktarda siyah kalabilir. Bu ikinci kış deseninin ayrıntıları, halka yaşı bilinen kuşlar üzerinden de belgelenmiştir. Örneğin 2007’de Macaristan’da yavruyken halkalanıp 2008’de Fransa’nın kuzeybatısında fotoğraflanan bir kuş, açık sırtla birlikte kalan koyu kanat ucu işaretlerini taşır. Tek bir birey bütün değişkenliği göstermez; koyu alanın miktarı ve gaga rengi aynı yaş grubunda da değişebilir.

Uçuşta Görünüm

Uçan erişkinde kanadın üstü çok açık, altı da beyaz görünür. Karabaş Martıya göre kanatlar biraz daha kısa ve geniştir. Kuş yere konup kanatlarını kapattığında da beyaz kanat ucu tüyleri kuyruğun üstünde görülebilir. Bu yüzden tanı yalnız havada yapılmaz; kapalı kanattaki uç rengi de işe yarar. Kış kuşunda gözün içinden geçen koyu maske, Karabaş Martının çoğunlukla göz arkasında kalan lekesinden daha geniş bir izlenim verir. Bu işaretleri yaşla birlikte okuyun: ilk yılın koyu kanadını, erişkinin beyaz kanadıyla aynı ölçüte göre değerlendirmek yanlıştır. Kanat yüzeyi, baş deseni ve gaganın yapısı birlikte gözlenmelidir.

Ses ve Davranış

Çağrısı yükselip alçalan, biraz buruk ve genizden gelen bir ses olarak tarif edilir. Uçuşu çeviktir; kanat vuruşları oldukça hızlı olabilir. Suya yakın, seyrek bitkili yerde, çalılıkta veya sazlık çevresinde ürer.

Yuva, yerde biriktirilen bitki parçalarından oluşan çanak biçimindedir. BTO’nun tür derlemesinde tipik yumurta sayısı üç, iki eşin katıldığı kuluçka süresi 23–25 gün olarak verilir. Aynı derlemede yavruların uçuşa geçmesi 35–40 gün, CIESM hesabında 35–45 gün olarak belirtilir. Bu sürelerden yeni bir ortalama çıkarılmaz; yavrunun yuvadan uzaklaşması uçabildiği anlamına gelmez. Kuluçkadaki kuşları veya yürüyen yavruları yakından izlemeye çalışıp koloniyi dağıtmayın; izleme uzaktan yapılmalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Karabaş Martı (Chroicocephalus ridibundus; İngilizce Black-headed Gull), özellikle kışın en sık karıştırılabilecek türdür. Üreme başlığı çikolata kahverengisidir; adı siyah başı çağrıştırsa da bu renk her ışıkta siyah görünmez. Gagası Akdeniz Martısına göre daha ince, kanat uçları siyahtır. Kışın baş beyazlaşır ve gözün arkasında koyu bir leke kalır. Akdeniz Martısını ayırırken yalnız koyu başa bakmak yerine erişkinin beyaz kanat uçları, daha kalın gagası ve kış maskesi birlikte değerlendirilir. İki tür aynı sürüde bulunabileceğinden, komşu bir kuşun işaretini incelenen bireye aktarmayın.

Küçük Martı (Hydrocoloeus minutus; İngilizce Little Gull) daha küçük, ince gagalı ve zarif görünür. Erişkinde kanat uçları yuvarlak, kanat altı koyu gridir; Akdeniz Martısının açık erişkin kanat altından bu özelliğiyle ayrılır. Küçük Martının genç ve ilk kış kuşlarında erişkinin koyu kanat altı henüz bulunmaz. Gençte kanadın üstündeki koyu M biçimli desen ve kuyruk ucundaki koyu bant görülebilir. Yalnız siyah baş veya beyaz kanat ucu iki türü kesin ayırmaz: önce kuşun yaşına uygun işaretler, sonra kanadın hangi yüzünün görüldüğü ve gaga yapısı değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme için yalnız açık deniz kıyısına bağlı değildir. Suya yakın adacıklar, az bitkili açık zeminler ve güvenle yuvalanılabilen bazı yapay havzalar kullanılabilir. Koloniler başka martılarla karışık olabilir; Karabaş Martı kolonisi içindeki tek bir çift de üreyebilir. Habitatın doğal ya da insan yapımı olması kadar, yuvalama için uygun ve rahatsız edilmeyen bir yer sunması önemlidir.

Yuva Yeri

Yuva genellikle suyun yakınında, yerde veya alçak bitkilerin üzerindedir. Çevreden toplanan bitki parçaları bir çanak oluşturur. Bu yapı açık arazideki bir yuvadır; ağaç kovuğu veya kayalıkta oyulmuş bir yuva gibi anlatılmaz. Üreme sayıları ve süreleri Tanım bölümündeki üreme anlatımında verilmiştir.

Günlük Alan Kullanımı

Birleşik Krallık’taki tür hesabı, kışın kıyılarda görülen kuşların iç kesimlerdeki göl ve su depolarında büyük martı geceleme gruplarına da katılabildiğini anlatır. Üreme kolonileri ise kıyı sulak alanlarında, Karabaş Martıların arasında bulunabilir. Bu bölgesel örnek, beslenme, yuvalama ve geceleme yerlerinin tek bir kıyı parçasından ibaret olmadığını gösterir; Türkiye’deki belirli bir sürünün geceleme yeri bu kaynaktan çıkarılmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme alanları büyük ölçüde Avrupa’dadır; Karadeniz çevresi türün temel üreme bölgelerinden biridir. Türkiye’nin iç kesimlerinde de ürer. Üreme dışında Akdeniz ve Karadeniz’de, kuzeybatı Avrupa’nın Atlantik kıyılarında ve kuzeybatı Afrika’da bulunur. Bu geniş kışlama alanı, bütün bireylerin aynı kıyıya gittiğini göstermez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’deki üremeye ilişkin somut tarihsel kanıtlar renkli halkalama çalışmalarında bulunur. 2003 cilt tarihini taşıyan, Nisan 2004’te yayımlandığı belirtilen İngilizce rapor, 1997–2002 arasında Konya’daki Bolluk ve Kulu göllerinde yavruların halkalandığını bildirir. Gediz Deltası’nda da 2002’de yavrulara metal halka takıldığı kaydedilmiştir. Bunlar ilgili yer ve yıllardaki üreme kayıtlarıdır; bugünkü koloni büyüklüğü veya bütün Türkiye’nin nüfusu olarak kullanılamaz. Bir halkayı uzaktan okumak için kuşu kovalamak yerine bulunduğu noktadan doğal duruşunu gözlemek gerekir.

Göç Yolculuğu

Üreme sonrasında bazı kuşlar kıyılara ve kışlama alanlarına dağılır. Polonya kolonilerinden 19 kuşun yıl boyu izlendiği araştırmada, Manş Denizi, Kuzey Denizi ve İrlanda Denizi kıyıları gibi farklı kışlama bölgeleri belirlendi. Bir kuş Portekiz kıyısı ile İspanya’nın Malaga çevresini kullandı. Bu Polonya örneklemine ait sonuçlar, Türkiye’deki kuşların aynı yolu izlediğini kanıtlamaz. Tanınan renkli halkalı bir bireyin yeniden görülmesi o kuşun hareketini belgeler; bütün sürünün kökeni tek bireyden çıkarılmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Kara ve su omurgasızları ile küçük balıklardan yararlanır. CIESM tür hesabında yazın böceklerin, kışın ise balık, solucan, böcek, yiyecek artığı ve leş gibi farklı besinlerin kullanıldığı belirtilir. Bu mevsimsel değişim, bütün kolonilerin her gün aynı besini yediği anlamına gelmez. Yalnız “martı” adıyla sürekli balık yiyen bir kuş olarak düşünmek, türün karadaki beslenmesini gözden kaçırır.

Nasıl Avlanır?

Karada omurgasız arayabilir; su yüzeyindeki besinleri de alır. Naturalis’in tür hesabı, balık yakalarken ön gövdesini suya eğme veya yüzeyden kısa dalış yapma davranışlarını anlatır. Bunlar derine dalıp uzun süre su altında kovalayan bir kuşun avlanışıyla aynı değildir. Bir kuşun su üstünde yüzmesi, o anda mutlaka balık yakaladığı anlamına gelmez; dinlenme ile beslenme ayrılmalıdır. Yerde arama ve su yüzeyinden alma, bulunduğu ortamdaki kullanılabilir besinlere göre birlikte görülebilir.

İlginç Bilgiler

## İlginç Bilgiler İtalya’nın Kuzey Adriyatik kıyısında 2016–2017 ve 2022’de izlenen 20 Akdeniz Martısı, tarım alanlarıyla birlikte iç suları ve açık denizi kullanmıştır. 2026’da yayımlanan çalışmada yavru bakımı sırasında denize yönelik geziler artmış, daha küçük dalgalar ve orta kuvvette rüzgâr da deniz kullanımına eşlik etmiştir. Bunlar o İtalya örnekleminin alan kullanım sonuçlarıdır. Araştırmacıların daha besleyici deniz avının yavrulara yararlı olabileceği açıklaması, bu çalışmada her avın ölçüldüğü anlamına gelmez. Almanya’nın Hamburg kentinde 2021 ve 2022’de yapılan, 2025’te yayımlanan bir çalışmada Akdeniz Martıları bir binanın geniş düz çatısında yuvalanmıştır. Verici takılan kuşların başka kolonileri ziyaret ettiği de görülmüştür. Bu ziyaretler olası üreme alanlarını araştırma davranışıyla ilişkilendirilir; ziyaret edilen her yerde yeni bir başarılı yuva kurulduğu anlamına gelmez. Çalışma, türün doğal adacıkların dışında insan yapımı alanları da kullanabildiğine dair belirli bir yer ve döneme ait kanıt sağlar. Polonya’daki üreme kolonilerinde yakalanan 19 kuşun yıl boyunca izlenmesi, kışlama ve üreme dönemlerinde farklı habitatların kullanıldığını göstermiştir. 2024’te çevrimiçi, 2025 dergi cildinde yayımlanan araştırmada kuşlar Polonya, Çekya ve Almanya’daki başka üreme alanlarına da yönelmiştir. Yazarlar hangi habitatın kullanıldığını, hangisinin tercih edildiğiyle aynı saymaz: tercih için çevrede ne kadar habitatın bulunabildiği de karşılaştırılmalıdır. Bu ayrım, izleme haritasını doğru okumak için önemlidir. Karadeniz ve kuzeydoğu Akdeniz programlarını inceleyen 2003 raporunda, halka bildirimlerinin çoğunu az sayıda düzenli okuyucu yapmıştır. Bu nedenle çok kayıt gelen kıyı yalnız kuşların kullanımını değil, gözlem çabasını da yansıtır. Aynı halkalı kuşun yeniden görülmesi yeni birey sayılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...