kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Ketenkuşu (Linaria cannabina)
VS
Seçildi Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla)

Ketenkuşu

Linaria cannabina

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İnce gaga, uzun çatallı kuyruk, açık kanat çizgisi ve beyaz dış kuyruk kenarları; üreme erkeğinde kırmızı alın-göğüs.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ketenkuşu (Linaria cannabina; Common Linnet, bazı kaynaklarda Eurasian Linnet), küçük ve ince yapılı bir ispinozdur. Kestane rengi sırtı, gri başı ve çatallı kuyruğu tanıda önemlidir. Üreme erkeğinde alınla göğüste kırmızı belirir; dişinin daha sade renkli olması aynı türün bireylerini birbirinden çok farklı gösterebilir. Kahverengi bir kuşu tanımak için yalnız kırmızı aramak yeterli değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası kısa, kalın tabanlı ve uca doğru daralan bir koni biçimindedir. BirdGuides’ın Andy Stoddart imzalı teşhis yazısında, farklı tüy giysilerinde gaganın gri oluşu vurgulanır. Koyu kanattaki beyaz, kapalı kanatta dar bir açık alan oluşturur. Bu kanat alanı ile başın ve sırtın renk farkını birlikte görmek, yalnız kuşun büyüklüğüne karar vermekten daha yararlıdır.

Göz koyudur; göz çevresinde ve boğazın yanlarında açık renkli alanlar görülür. Bacakları kızılımsı kahverengidir. İlkbaharda erkeğin tüyleri aşındıkça alttaki daha canlı kırmızı görünür hale gelir. Bu değişim, her kırmızı tüyün o anda yeni çıktığı anlamına gelmez: tüylerin soluk uçlarının aşınması da kuşun daha renkli görünmesini sağlar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin alnı ve göğsü kırmızı, başı gridir; sırtı sıcak kestane rengindedir. Dişide kırmızı alanlar bulunmaz ve göğüsle yanlarda daha belirgin çizgiler görülür. Woodland Trust’ın teşhis rehberi bu eşey farkını açıkça anlatır. Kırmızının az görünmesi tek başına dişi tanısı koydurmaz; mevsim ve kuşun genç olup olmadığı da dikkate alınır.

Genç kuş dişiye benzer, fakat başı erişkindeki gibi gri değil daha kahverengidir. Bu yüzden çizgili kahverengi bir kuşu otomatik olarak erişkin dişi saymak doğru olmaz. Aynı aile grubunda renk bakımından benzer görünen gençlerle dişiler birlikte bulunabilir; güvenli yaş veya eşey tayini yapılamıyorsa yalnız tür adıyla kaydetmek daha dürüsttür.

Dişi, sık bir çalıda çanak biçimli yuva yapar. BTO’nun Britanya-İrlanda tür hesabında tipik yumurta sayısı 4–5, dişinin yürüttüğü kuluçka 12–14 gün, yavruların yuvada kalışı 13–14 gündür. Bunlar derlemenin tipik değerleridir; Türkiye’de tek bir araştırmayla ölçülmüş sayılar gibi sunulmaz. Yuvadan çıkış, yavrunun hemen bütünüyle bağımsızlaştığı anlamına gelmez.

Üreme tek bir yumurtlama girişimiyle sınırlı kalmayabilir. Güney İngiltere’de 1995–1998 yıllarında dokuz çiftlikte yürütülen araştırmada, 1998’de bir Oxfordshire çiftliğinde renkli halkalarla izlenen dişiler çoğunlukla iki ya da üç yuvalama girişimi yaptı. Başarısız bir yuvadan sonra yeniden denemek de bu sayıya dahildir; her girişim mutlaka uçan yavru yetiştirmek demek değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu dalgalıdır: hızlı kanat çırpışları, kanatların kısa süre kapatıldığı aralarla birbirini izler. Böylece kuş yükselip alçalır. Üreme dışında havadaki topluluklar daha toplu görünür.

Uçuşta kanat ve kuyruğun beyaz kısımları kısa parıltılar gibi görünür. RSPB’nin rehberi, bu açık işaretleri ve çatallı kuyruğu özellikle vurgular. Bir anlık kanat çırpışında görülen beyazlığı geniş ve kesintisiz bir kanat şeridi sanmamak gerekir; kuş konduğunda kapalı kanadın düzenini de incelemek tanıyı güçlendirir.

Ses ve Davranış

Erkeğin ötüşü birbirinden farklı kısa ezgilerden oluşur; yavaş başlayan bölümler hızlanabilir, ıslıklarla daha pürüzlü notalar birleşebilir. Uçuşta ve kuşlar birbirine seslenirken kısa çağrılar da duyulur. Ötüşün değişken yapısı, hep aynı hece dizisinin duyulacağı anlamına gelmez.

Bavyera’nın tarımsal araştırma kurumu, üreme dönemindeki erkeklerin belirgin bir konma yerinden şakıdığını; kuluçka sırasında kuşların daha gizli davrandığını anlatır. Çalı üstünde ötmesini kolayca görmek, yuvanın da açıkta olduğu anlamına gelmez. Yuva aramak için çalıya yaklaşmak veya dalları ayırmak yerine kuşu uzaktan izlemek gerekir.

Karıştırılabilecek Türler

Sarı Gagalı Ketenkuşuyla (Linaria flavirostris; Twite) özellikle kışın karışabilir. Ian Andrews’un İskoçya’daki kış kuşlarına odaklanan teşhis yazısı, bu benzerin daha sıcak sarımsı kahverengi yüz ve boğazını, kışın sarılaşan gagasını vurgular. Ketenkuşunun gri başı ile kestane sırtı arasındaki karşıtlık ve gri gagası birlikte değerlendirilir. Sarı Gagalı Ketenkuşunun gagası üreme döneminin sonunda koyulaşabildiğinden, gagada sarı görmemek onu bütün mevsimlerde kesin olarak elemez.

Ketenkuşunu Huş İsketesiyle (Acanthis flammea; Redpoll) da karşılaştırmak gerekir. Erişkin benzerde kırmızı baş tepesi, çene altında siyah bir alan ve küçük, açık sarı gaga önemlidir. Gençlerinde kırmızı ve siyah baş işaretleri henüz bulunmayabilir; kahverengi çizgili gövdede iki açık kanat çizgisi görülür. Bu nedenle genç bir kuşu yalnız kırmızı taşımıyor diye bu benzerden ayırmak güvenli değildir. Eski rehberlerde ayrı tür sayılan bazı biçimler güncel AviList’te bu türün alt türleri altında birleştirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üremede açık alanlarla sık çalıların yan yana bulunması önemlidir: çalı yuva için örtü, çevredeki otlar besin sağlar. BTO’nun Britanya-İrlanda hesabı özellikle bu iki gereksinimi birlikte belirtir. Yalnız ağaç sayısına bakmak, Ketenkuşunun yaşam alanını tanımlamaya yetmez; çalıların çevresinde tohum veren bitkiler bulunup bulunmadığı da önem taşır.

Yuva Yeri

Dişi yuvayı sık, çoğu zaman dikenli bir çalının alçak bölümünde yapar. Çanak küçük dallar, ince kökler, bitki lifleri ve yosundan kurulur; içi yün ve tüy gibi yumuşak malzemelerle döşenir. Erkek, dişiye yakın durup öter. Yuva örtüsünü açmadan uzaktan izlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın gruplar anızlarda, boş kalmış tohumlu arazilerde ve kıyıdaki tuzlu çayırlarda dolaşabilir. The Wildlife Trusts’ın Birleşik Krallık hesabında, başka ispinozlarla karışık topluluklar kurabildiği anlatılır. Böyle bir grubun görüldüğü yerde yuva aramak gerekmez: kışın beslenilen açık alan ile ilkbaharda yuva kurulan çalı aynı yer olmayabilir.

Dünya Yayılışı

Ketenkuşu Avrupa, kuzey Afrika ve Asya’nın batısı ile orta kesimlerinde yayılır. AviList v2025b yedi alt tür tanır; İskoçya, Madeira ve Kanarya Adaları gibi bölgelerde farklı alt türler bulunur. Bella alt türünün yayılışı Türkiye’den Kafkasya, Afganistan ve güneybatı Çin’e uzanır; kış yayılışında Hindistan da yer alır. Bu geniş sınırlar, aradaki her yerde aynı sıklıkta yaşadığını veya Türkiye’deki her bireyin Hindistan’a göç ettiğini göstermez.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin Ocak 2025 tarihli bölgesel listesinde Türkiye için yerleşik ya da üreyen tür olarak verilir. Listede mediterranea Batı Anadolu’yla, bella Anadolu’dan doğuya uzanan bölgelerle ilişkilendirilir. Bu alt tür adları, sahada görülen her kuşa yalnız bulunduğu ile bakarak kesin alt tür etiketi vermek için yeterli değildir. Türkiye’de bulunmasıyla bir noktada yuva yaptığının kanıtlanması da ayrı şeylerdir; belirli yerin üreme kaydı, ülkeyi kapsayan genel yayılış cümlesinden daha ayrıntılı kanıt gerektirir.

Göç Yolculuğu

Kuzey ve kuzeydoğudaki toplulukların bir bölümü kışın daha güneye iner; güneyde kalan kuşlar ise yıl boyu aynı geniş bölgede yaşayabilir veya besin bulmak için dolaşabilir. Oiseaux’nun hesabına göre doğudaki göçmenler Basra Körfezi ve Kızıldeniz’e kadar ulaşır. Batıdaki göçmenlerin Afrika’ya geçişi daha sınırlıdır.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Beslenmenin temelini tohumlar oluşturur; yavrulara da büyük ölçüde tohum taşınır. Bavyera araştırma kurumunun hesabı kuzukulağı, devedikeni, karahindiba ve çeşitli yabani ot tohumlarını sayar. Bazı ağaç tohumları da alınır. Hangi tohumun erişilebilir olduğu mevsimle ve alanın yönetimiyle değişir. Kurumun vurguladığı gereksinim, yalnız kısa bir çiçeklenme sırasında değil, yıl boyunca erişilebilen tohumların bulunmasıdır.

Nasıl Avlanır?

İlkbaharda yerde önceki yıldan kalan tohumları toplayabilir; yaz ve sonbaharda gövdesini taşıyabilen otsu bitkilere konarak beslenir. Kar yerdeki tohumları örttüğünde ayakta kalmış bitkilerin tohum başları daha önemli olabilir. Aynı besin alanını üreyen birden çok çift paylaşabilir. LfL’nin anlattığı bu davranışlar, kuşun yalnız kendi yuvasının hemen dibinde beslendiği düşüncesini düzeltir.

İlginç Bilgiler

## Adı ve Besinleri Adı bir bitkiyi çağrıştırsa da yalnız keten tohumu yiyen bir kuş değildir. RSPB, hem yaygın İngilizce adındaki hem bilimsel adındaki keten ve kenevir bağlantısını açıklar. Bir adın belirli bir besini anması, türün başka bitkilerin tohumlarını yemediği anlamına gelmez. Türü öğrenirken adın kökeniyle gerçek beslenme çeşitliliğini ayrı düşünmek gerekir. ## Yavrulara Giden Tohumları İncelemek İngiltere’deki dokuz çiftlikte Mayıs–Ağustos 1996–1999 arasında 279 yavru grubunun besini incelendi. Moorcroft ve arkadaşları, küçük yavruların boyun kesesindeki tohumların tahmini hacmini değerlendirdi; bu, yenilen besinin gramla tartılması değildir. Karahindiba ve kolza tohumları öne çıktı. Oxfordshire’ın 1962–1964 verileriyle karşılaştırmada eski araştırmanın ziyaret sayısı çok daha fazlaydı; yazarlar bu nedenle iki dönemi doğrudan istatistiksel olarak karşılaştıramadıklarını belirtir. Besin listesinin değişmesi, tek başına bütün nüfus değişiminin nedenini kanıtlamaz. ## Yumurta ve Yavru Dönemlerinde Farklı Riskler Güney İngiltere’nin dokuz çiftliğinde 1995–1998’de yürütülen araştırmada, yumurta dönemindeki günlük yuva kaybı 537 yuva üzerinden değerlendirildi. Mevsim ilerledikçe bu risk azalırken, yavru dönemindeki 406 yuvanın günlük kayıp oranında benzer bir mevsimsel değişim bulunmadı. Yazarlar yumurtaların erken dönemde kargagillerce alınmasını olası bir açıklama olarak tartıştı. Bu, her yuvada saldırganın doğrudan görüldüğü anlamına gelmez; yumurta ve yavru dönemlerinde bulunan farklı örüntüyü açıklayan yorumdur. ## Aynı Türde Farklı Hareketler Kuzey İskoçya’da 2003–2004 ile 2012–2013 kışları arasında yürütülen halkalama çalışması, aynı Moray Firth kışlama alanında farklı hareketler yapan kuşlar bulunduğunu gösterdi. Yakında üreyenlerin çoğu yerel kalırken, daha kuzey ve batıdaki bazı kuşlar kışın bu alana geldi. Araştırma besinle çekilen kuşlara ve yeniden yakalamalara dayanıyordu; yakalama çabası, hava ve kullanılan noktalar değişebiliyordu. Bu yüzden bulgular bütün İskoçya nüfusunun eksiksiz sayımı veya Türkiye kuşlarının göç rotası değildir.

Dağ İspinozu

Fringilla montifringilla

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Beyaz sağrı, turuncu omuz, koyu yan benekleri ve iki renkli kanat

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Dağ İspinozu (Fringilla montifringilla; İngilizce Brambling), turuncu göğsü, beyaz karnı ve uçuşta açığa çıkan beyaz sağrısıyla tanınır. Sağrı, sırtın kuyrukla birleşen bölümüdür. Yaz erkeğinin başı siyahken kışın kahverengimsi görünmesi mümkündür. RSPB, kışın İspinozlarla karışabildiğini de belirtir; bu nedenle bir sürünün içinde iki benzer türü yan yana görmek olağandır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde yapısı ve büyüklüğü İspinozunkine benzer. Naturalis anlatımında üreme erkeğinin siyah baş ve üst sırtı, turuncu boğaz, göğüs ve omuz alanlarıyla karşıtlık oluşturur. Siyah uçuş tüyleriyle koyu kuyruğun yanında karın ve sağrı beyaz kalır. Kapalı kanatta iki turuncu-beyaz çizgi görülür. Dişinin kahverengi başı ve üst sırtı koyu beneklidir; boyun yanlarındaki gri alanlar daha sakin renkli baş deseninin bir parçasıdır.

Kış giysisinde renkler birbirine daha çok yaklaşsa da omuzdaki turuncu, beyaz karın ve yanlardaki koyu benekler birlikte değerlendirilebilir. Jon Carter’ın RSPB teşhis yazısı, benekli başı ve benekli yanları da İspinozdan ayrımda vurgular. Yalnız beyaz kanat çizgisine bakmak yeterli değildir; İspinozda da açık kanat şeritleri bulunur. Gövdedeki renklerin nerede başlayıp bittiğini görmek, tek bir turuncu lekeyi fark etmekten daha açıklayıcıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Kış erkeğinin baş tüylerinde siyah taban ve pas rengi uçlar bulunur; dişide tüy tabanları gridir. Blasco-Zumeta ile Heinze’nin rehberi bu ayrıntıyı eşey ayrımında kullanır. Açık tüy kenarları koyu bölümleri örtebildiği için, uzaktan kahverengi başlı görünen her kuş dişi değildir. Küçük omuz tüylerinde erkekte daha temiz sarı alanlar bulunabilirken dişide bu tüylerin koyu kenarları daha belirgindir.

Erişkin dişi, kış erkeğine benzese de turuncu alanları çoğu kez daha soluktur. Başın yanları daha açık ve daha düz kahverengi-bej, tepenin iki yanındaki koyu çizgiler daha seçilebilir olabilir. Gagası sarımsı ve uçta koyudur. Oiseaux.net hesabının bu ayrıntıları, yalnız parlak renkli erkekleri değil, daha sade görünümlü kuşları da tanımaya yardımcı olur.

İlk kış kuşlarında kanattaki tüylerin hepsi aynı yaşta olmayabilir. Yenilenmiş koyu tüylerin yanında daha soluk ve eski gençlik tüyleri kaldığında bir sınır oluşabilir. Yaş tayin rehberi ayrıca kuyruk tüylerinin uç biçimini ve sırt beneklerinin şeklini kullanır. Bunlar uzaktan kuş izleyen herkesin rahatça görebileceği özellikler değildir; kışın görülen bir kuşu yalnız baş rengine bakarak genç veya yaşlı diye ayırmak doğru olmaz.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve dalgalıdır. Beyaz sağrı, kuş kanatlarını açıp uzaklaşırken koyu kuyrukla birlikte belirginleşir; konmuş kuşta aynı alan kanatlar tarafından örtülebilir. İspinozlarla karışık geçişte bu beyaz alan ve çağrı birlikte yararlı ipuçlarıdır.

Büyük bir topluluğun uçuşu kesintisiz ve eşit yoğunlukta bir bulut gibi görünmek zorunda değildir. Tomas Svensson’un İsveç’te 22 Aralık 2019’da belgelediği akışta, yoğunluğun çok azaldığı bir anın ardından kuş sayısı yeniden artmıştı. Fotoğraflardaki bireyler ayrıca işaretlenerek sayıldı. Bu gözlem, gökyüzündeki kuş akışının birkaç saniyelik görünüşünün bütün akşam geçişini temsil etmeyebileceğini gösterir.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı genizden gelen, uzayan “ciii” benzeri bir sestir; yakındaki kuşlardan kısa “kink” notaları da duyulabilir. Şarkı ise yavaş, uzayan ve biraz pürüzlü sesler taşır. Çağrı ile şarkıyı ayırmak önemlidir: kışın hareket eden bir sürüden gelen kısa temas sesleri, bir erkeğin yuva alanında söylediği şarkıyla aynı işlevde değildir. Sesin yazıyla benzetimi yalnız kulağı yönlendirmek içindir.

Lõhmus ile Silverin’in türün üremesini ele alan anlatımında erkeklerin, eşleşmeden önce komşu ağaçlarda grup halinde gösteri yapabildiği belirtilir. Dişilerin gelişiyle ötüş yoğunlaşabilir. Bu ilk gösteri birlikteliği, yuva kurulunca çevresini koruyan çiftin davranışıyla aynı değildir. Yazarların aktardığı kuzey Finlandiya çalışmasında dişi yuvaya yakın davetsiz kuşlara tepki verirken erkek başka erkeklere daha uzaktan karşılık verebiliyordu.

Yuva, ağaçtaki dal çatalında çanak biçimindedir. BTO’nun tür özetinde tipik 5–7 yumurta, bildirilen daha geniş aralıkta 3–8 yumurta bulunur. Kuluçkayı dişi yapar; tipik süre 11–12 gündür. Yavruların yuvada kalışı 13–14 gün olarak verilir. Bunlar Türkiye’de yeni ölçülmüş sonuçlar değil, türün kaynakta bildirilen üreme bilgileridir.

Üreme döneminde yuva çevresini savunan erkekler, yaklaşan başka erkeklere tepki verebilir. Lõhmus ve Silverin, İsveç Ammarnäs’ta 20 Haziran–2 Temmuz 1998 deneylerinde 13 yuva yakınında kuş maketi ve ötüş kaydı kullandı. Yakına birden çok erkek gelebilse de makete aynı anda birden fazla erkek saldırmadı. Araştırmacıların ortak alan savunması ihtimalini tartışması, komşu çiftlerin kesin olarak tek bir ortak bölge yönettiği anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

İspinoz (Fringilla coelebs; kabul edilen İngilizce adı Eurasian Chaffinch, eski kaynaklarda Common Chaffinch), en önemli benzer türdür. Üreme erkeğinin başı mavi-gri, üst sırtı sıcak kahverengi, alt tarafı pembemsi pas rengidir. Kuyruğun önündeki sırt bölümü zeytin yeşilidir; Dağ İspinozundaki gibi geniş beyaz değildir. İspinoz dişisi daha sade kahverengi-gri görünür. İki türün açık kanat çizgileri aldatıcı olabileceği için, bu sırt alanı ve omuz-göğüs renkleri birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanı, kuzeyin açık huş ormanları ve huşlarla iğne yapraklıların karıştığı ormanlardır. Söğütlü kesimler de kullanılabilir. Avrupa hareket atlası, batı Palearktik’in kuzey orman kuşağını vurgular. Ağaçlı yaşam alanı ile açık beslenme parçaları bir arada bulunabilir; türün Türkiye’de kışın tarlada görülmesi, kuzeyde de ağaçsız tarlaya yuva yaptığı anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Yuvanın dış kısmında ince dal, kuru ot, kabuk şeritleri ve yosun; içinde bitki lifleri, kıl ve tüy bulunabilir. Oiseaux.net, dıştaki likenlerin yuvayı gizlediğini, yapının örümcek ağıyla da bir arada tutulabildiğini anlatır. Kuluçkadaki dişiye erkek besin getirebilir; yavrulara iki ebeveyn bakar. Yuvaya yaklaşmadan ve ebeveynleri engellemeden uzaktan izlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Kışın bahçelere ve yemliklerin çevresine de gelebilir. BTO, yemliklerin altında yerde beslenen kuşların dökülmüş yapraklarla karışıp kolay fark edilmeyebildiğini anlatır. Bu nedenle kuşları yalnız üst dallarda aramak yerine yapraklı zemini ve yemliklerin altını da uzaktan taramak yararlı olabilir.

Dünya Yayılışı

Kuzey Avrasya’da ürer; üreme yayılışı İskandinavya, Baltık ülkeleri ve Rusya’yı kapsar. AviList v2025b, Dağ İspinozunu bu geniş coğrafyada tek tür olarak tanır ve Akdeniz çevresiyle güney Asya’yı kış yayılışına yerleştirir. Kuzeydeki üreme ortamlarıyla daha güneydeki kış alanları birbirinden ayrılır. Üreme ormanlarına bağlı ilkbahar-yaz yaşamını, kışın besin ararken kullandığı geniş alanlar izler.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye kışlama ve geçiş alanları içindedir. OSME’nin Ocak 2025 bölgesel listesi Anadolu’yu kış yayılışına yerleştirir. Liste kış yayılışını Kafkasya, güney Orta Asya ve Irak–İran–Afganistan yönünde de sürdürür. Bu kaynaklar Türkiye için düzenli üreyen bir topluluk bildirmez. Bir kış çok sayıda, başka bir kış daha az kuş görülmesi mümkündür; kış topluluklarının bulunduğu yerler, tohumun miktarı ve ona ulaşılabilmesiyle değişebilir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama derlemesinde İskandinavya kuşlarının bağlantıları ağırlıkla kuzeydoğu–güneybatı yönündedir; Britanya, Batı, Orta ve Güney Avrupa’ya uzanır. Bazı kuşlar başka yönlere hareket eder. Derleme, sonbahardan kışa farklı bölgelerde yoğunlaşmalar ve mart–nisan döneminde kuzeye dönüşler gösterir. Bu, her bireyin sabit ve aynı çizgiyi izlediği bir yol haritası değildir. Kışın besin alanları arasında yer değiştirmeler de olur; Türkiye’deki işaretsiz bir kuşun kesin doğduğu yer bu genel bağlantılardan bulunamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Üreme döneminde omurgasızlar ve tohumlar; kışın ise tohumlar, meyveler ve benzeri bitkisel besinler önemlidir. Kuzeyin ormanlarında besin arayan bir kuş, kışın yerdeki kayın tohumlarını toplarken görülebilir. Mevsime bağlı bu değişim, türü yıl boyunca yalnız tahılla beslenen bir kuş gibi düşünmenin yanlış olacağını gösterir.

Nasıl Avlanır?

Bolluğu yalnız yerde aramaz. Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki gözlemlerinde, bazı tırtılların çok çoğaldığı 1975–1976 yıllarında Dağ İspinozları huşların yapraklı bölümlerinde daha çok, alt bitki katında daha az besin aradı. İnceleme 1972–1978 yıllarındaki beslenme davranışlarını karşılaştırıyordu. Böylece aynı tür, uygun avın toplandığı bitki katına göre beslenme yerini değiştirebiliyordu.

Göç molasında alan seçimi yalnız en hızlı besin toplamakla açıklanmayabilir. Åke Lindström’ün güney İsveç araştırmasında, kolza anızları ile kayın tohumunun bol olduğu ormanlar karşılaştırıldı. Ormanda hem anlık enerji alma hızı hem avlanma riski daha düşüktü. Yazar bunu, kuşların kimi koşullarda daha hızlı enerji kazanmak yerine daha düşük avlanma tehlikesini seçmesiyle ilişkilendirdi; göç hızının önemini ise tümüyle dışlamadı.

İlginç Bilgiler

## Besin Varken Ona Ulaşamamak İsviçre’de 1977–1978 kışında kar, yerdeki kayın tohumlarını örttüğünde kuşların çoğu Kernwald ve Röserental geceleme alanlarından ayrıldı. 11–18 Şubat 1978’de Orbe yakınındaki az karlı tarlalarda beslenen kuşlardan 1.633’ü yakalanarak incelendi. Bu sayı bütün sürünün büyüklüğü değildir. Örnek, bir ağacın tohum vermesiyle kuşun o tohumu bulup alabilmesinin ayrı şeyler olduğunu gösterir. ## Tırtıl Bolluğu ve Üreme Olav Hogstad’ın Norveç Budal’daki 1972–2001 incelemesinde, izlenen ötücü kuşlar arasında tırtıl bolluğundaki dalgalanmalara sayı olarak belirgin karşılık veren tür Dağ İspinozuydu. Yıllık ortalama yumurta sayısı da Epirrita autumnata adlı güve tırtılının yoğunluğuyla ilişkiliydi. Ancak bu, tırtıl çoğalan her yılda yuvadan yavru uçurma başarısının mutlaka artması demek değildi; bu iki üreme ölçüsü aynı sonucu vermedi. ## Büyük Toplulukları Saymak Tomas Svensson’un 2021 derlemesi, bu türün milyonlarca birey içeren gerçek kış toplulukları kurabildiğini, fakat bazı çok büyük sayıların zayıf hesaplara dayandığını anlatır. İsveç’teki 2019–2020 topluluğunu da ele alan inceleme, fotoğraflarla kuş akışını saymanın değerini vurgular. Yazar, özellikle sürünün kapladığı hava hacmiyle tahminî kuş yoğunluğunun çarpılmasına dayanan hesapları eleştirir. ## Yumurtanın Rengini Ayırt Etmek Norveç’in Tydal, İsveç’in Ammarnäs ve Finlandiya’nın Kittilä bölgelerindeki 2005–2008 araştırmasında Dağ İspinozu yuvalarında 137 yumurta değiştirme deneyi yapıldı. Gerçek guguk yumurtaları yerine Dağ İspinozu ve İspinoz yumurtaları kullanıldı. İki türün birleştirilmiş analizinde, yuvadaki ve eklenen yumurtanın renk farkı reddedilme olasılığıyla ilişkiliydi. Sonuç, her kuşun her yabancı yumurtayı kesin tanıdığını göstermez; bazı denemeler aynı bireyde tekrarlanmıştı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...