kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kızıl Gerdanlı İncirkuşu (Anthus cervinus)
VS
Seçildi Kır İncirkuşu (Anthus campestris)
Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Üremede kızıl yüz-gerdan; iki açık sırt şeridi; çizgili sağrı; sınırlı kuyruk beyazı; 'pssiiih' çağrısı

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kızıl Gerdanlı İncirkuşu, Anthus cervinus, küçük, ince gagalı bir yer kuşudur. Üreme görünümündeki pas pembe yüz ve boğaz dikkat çeker; bu renk her kuşta aynı ölçüde bulunmaz. Kızıllığı olmayan bireylerde özellikle sırtın siyah, kahverengi ve beyazımsı boyuna çizgilerine, çizgili sağrıya ve doğal çağrıya bakılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga düz ve sivridir; üstü koyu, alt gaganın tabanı pembemsi olabilir. Bacaklar açık pembe, gözler koyudur.

Kahverengi sırt üzerinde koyu ve açık uzunlamasına çizgiler güçlü bir karşıtlık oluşturur. Kanattaki iki açık şerit daha silik olabilir. Göğüs ve yanlar çizgilidir; ancak üreme görünümünde kızıllığın kapladığı alanın çizgileri azalabilir. Kuşun bütün üst tarafını görmek, yalnız boğaz rengini görmekten farklı bir tanı desteği sağlar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme erkeklerinde yüz ve boğazdaki kızıllık genellikle daha yaygın, göğüsteki çizgiler daha azdır. Dişilerde kızıllık ortalama olarak daha sınırlı ve göğüs çizgileri daha belirgin olabilir. Bireyler arasındaki değişkenlik büyüktür; bu farklardan, uzaktan görülen her kuş için kesin erkek veya dişi sonucu çıkarılmaz.

Genç kuşta kızıl yüz ve boğaz aranmaz. Açık kaş, koyu yüz çizgileri, beyaz boğaz ve yoğun çizgili alt taraf öne çıkar. Kış görünümündeki erişkinler de daha soluk olabilir. Yaş ve mevsim değişirken sırt ve sağrının güçlü çizgilenmesi yararlı kalır.

Uçuşta Görünüm

Kuyruk görece kısa ve koyudur; dış kuyruk tüylerinde beyaz bulunur. Beyazı yalnız çok ince bir kenar çizgisi gibi düşünmemek gerekir. Kanatların biçimiyle kuyruk deseni birlikte görülmelidir; tek bir beyaz kuyruk tüyü bu türü diğer bütün incirkuşlarından ayırmaz.

Uçuşu dalgalıdır. Bu özellik birçok incirkuşunda görüldüğü için gövde ve kuyruk deseniyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ses ve Davranış

İnce, keskin ve uzayan “psiiih” çağrısı önemli bir destektir. Erkek üreme alanında uçarken tekrarlı ezgiler söyler; gösteri eğik bir inişle bitebilir. Göç çağrısı ile üreme şarkısı farklıdır; ses ve görünüm birlikte değerlendirilir.

Üreme döneminde çiftler ayrı alanlar kullanır; koloni kurmaz. Yavrular bağımsızlaştıktan sonra ve göçte gevşek gruplar görülebilir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Çayır İncirkuşu, Anthus pratensis, özellikle kızıllığı olmayan kuşlarla karışabilir. Yeni tüylerde onun da sırtı belirgin çizgilidir; fakat açık sırt çizgileri daha çok krem veya sarımsı tonludur ve sağrısı daha düzdür. Sık tekrarlanan kısa “psit” çağrısı da karşılaştırmaya yardımcı olur.

2. Ağaç İncirkuşu, Anthus trivialis, göğüste belirgin koyu çizgiler taşırken yanlarındaki çizgiler daha incedir. Alt taraftaki sıcak renk daha çok göğüste toplanır. Bu çizgi dağılımını ve doğal sesi birlikte karşılaştırmak, yalnız kuşun büyüklüğüne bakmaktan daha yararlıdır.

3. Dağ İncirkuşu, Anthus spinoletta, kışın daha düz kahverengi bir üst taraf, açık kaş ve koyu bacaklarla ayrılabilir. Gençlerinde sırt çizgileri daha belirgin olabileceği için “sırtı hiç çizgili değildir” denmez. Üreme görünümündeki pembe göğüs de tek başına Kızıl Gerdanlı İncirkuşu tanısı koydurmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Söğüt ve huş çalılarıyla otlukların iç içe geçtiği tundralarda ürer. Turbalıklar ve ıslak çayırlar önemlidir. Alaska’ya ilişkin uzman hesabında, sazımsı otlu çayırlara komşu kuru ve taşlı alanlar da belirtilir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, bir ot tümseği, kaya veya küçük çalının koruduğu çukurda bulunabilir. Dişi ot, yaprak ve yosundan çanak yapar; içini daha ince malzemeyle döşer. Kuzey Amerika uzman hesabı erkeğin çukuru açmasını olası bir davranış olarak anlatır; bunun her yuvada kesinlikle böyle olduğu varsayılmaz.

Kuzey Amerika uzman derlemesinde olağan yumurta sayısı beş veya altı, dişinin kuluçkası 11–13 gündür. İki ebeveynin beslediği yavrular 11–15 günde yuvadan ayrılır. Fransız uzman tür hesabı kuluçkayı 11–14 gün olarak özetler. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva verisi değildir; kaynak farkından yeni bir ortalama hesaplanmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Göç ve kış döneminde açık, nemli otlaklar, ıslak tarlalar, bataklık kenarları ve nehir kıyıları kullanılır. Kuş çoğu zaman zemindedir ve bitkilerle karışarak gözden kaybolabilir. Uygun bir noktada sessizce beklemek, onu tekrar tekrar uçurmadan hem görünümünü hem davranışını izlemeye yardımcı olur.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa ve Asya’nın en kuzeyindeki tundraları ve Alaska’nın kuzeybatısını kapsar. Kış alanları Afrika ile Güneydoğu Asya’ya, Endonezya ve Filipinler’e kadar uzanır. Bu nedenle türün bütün bireylerinin kışı Afrika’da geçirdiği söylenemez. AviList’in güncel kaydı kuzeydeki yuvalama alanlarıyla güneydeki kış alanlarını açıkça ayırır.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi Kızıl Gerdanlı İncirkuşu’nu göç geçişinde görülen ve kışlayan bir tür olarak listeler. Bu kayıtta yaz göçmeni üreyen veya yıl boyu yerleşik tür olarak gösterilmez. Türkiye’de rastlanan bir kuş, kuzeydeki üreme alanlarından gelen göçmen olabilir; yalnız bulunduğu yerden yuvalama sonucu çıkarılmaz.

Göç Yolculuğu

İsrail’in Eilat bölgesindeki 1984–2008 halkalama araştırmasında toplam 2.315 Kızıl Gerdanlı İncirkuşu yakalandı. Çalışma boyunca ağlardan özel kuş tuzaklarına geçildi. Bunlar Türkiye için kesin geçiş günleri veya tek bir göç rotası göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekler ve larvalarıyla beslenir; solucanlar, küçük yumuşakçalar ve başka omurgasızları da alabilir. Çimenlerin ve sazımsı bitkilerin tohumlarını da tüketir.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek, gagasıyla yerdeki veya alçak bitkilerdeki besini toplar. Kuzey Amerika uzman hesabı, iri böcekleri yemeden önce yere vurabildiğini anlatır. Kıyıya yığılmış bitki parçalarında da av arayabilir.

İlginç Bilgiler

## Halkaların Gösterdiği Konaklama İsrail’in Eilat bölgesindeki 1984–2008 halkalama çalışmasında, ilk ve son yakalama arasındaki süre ilkbaharda 27 Kızıl Gerdanlı İncirkuşu için ortalama 3,7 gün, sonbaharda 148 kuş için 6,4 gündü. Bunlar en az konaklama süreleridir: kuş ilk yakalamadan önce gelmiş veya son yakalamadan sonra ayrılmış olabilir. Yeniden yakalanan bu gruplar bütün göçmenlerin aynı süre kaldığını göstermez. ## Besin Depolamayı Ölçmek Aynı Eilat araştırmasında, İsrail’de 1984–2008 arasında yeniden yakalanan 25 ilkbahar kuşunun ağırlığının katlanmış kanat uzunluğuna oranı arttı. Bu, vücut durumunun bir göstergesidir; doğrudan yağ ölçümü değildir. Sonbahardaki değişim istatistiksel olarak belirgin bulunmadı. Her göçmenin konaklarken aynı miktarda enerji depoladığı sonucu çıkarılamaz. ## Yuvadaki Yabancı Yumurtaya Tepki 2017’de Rusya’nın Çukotka bölgesindeki Chaun ve ABD’nin Alaska bölgesindeki Seward Yarımadası’nda yapılan deney, yuvalara farklı görünümlü yapay yumurtalar konduğunda kuşların tepkisini inceledi. Bu türden yalnız üç çift denendi: Rusya’daki bir çift hem benekli hem mavi modeli kabul etti. Alaska’daki iki çiftten biri benekli modeli kabul edip mavi modeli uzaklaştırdı; diğeri ikisini de kabul etti. Aynı çiftte modeller sırayla denendiği ve türün örneklemi çok küçük olduğu için bunlar bütün Kızıl Gerdanlı İncirkuşlarının değişmez davranışı sayılmaz. Makaledeki 96 Alaska denemesi farklı kuş türlerini birleştirir; 96 incirkuşu çifti anlamına gelmez.

Kır İncirkuşu

Anthus campestris

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Uzun açık kaş; koyu göz önü; az çizgili kum rengi gövde; uzun bacak; kısa arka tırnak; beyaz dış kuyruk telekleri

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kır İncirkuşu (Anthus campestris; Tawny Pipit), ince yapılı, uzun bacaklı ve kuyruklu bir açık alan kuşudur. Kum rengi görünüşü, geniş açık kaşı, gözle gaga arasındaki koyu çizgisi ve erişkinde büyük ölçüde sade alt tarafı birlikte tanınmasına yardım eder. Naturalis rehberi göğüste kimi kuşlarda ince çizgiler bulunabildiğini de belirtir; erişkin göğsünün her zaman tamamen desensiz olması gerekmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Göz siyaha yakın kahverengidir. Gaga koyu kahverengi, alt yarısı daha açık; uzun bacaklar sarımsıdır. Baş tepesi ince çizgili olabilir, boğaz ve çene beyazımsı ya da sarımsı görünür. Göğüs çoğunlukla tekdüze devetüyü, karın daha açıktır. Oiseaux’nun uzman hesabı bu açık alt tarafı koyu göz çizgisiyle birlikte anlatır.

Katlı kanatta bazı küçük tüylerin koyu ortaları ve açık kenarları seçilir; kuyruğun dış tüyleri daha açık renklidir. Uzun ve koyu kuyruğun iki kenarındaki açıklık, kuş havalandığında da fark edilebilir. Naturalis, alarma geçtiğinde dik durabildiğini, başka zamanlarda ise bitkilerin arasında daha alçak bir duruşla ilerlediğini belirtir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy görünüşü aynıdır. İspanya’ya yönelik uzman derlemede dişinin tek başına kuluçka yaptığı ve yavru bakımının büyük bölümünü yürüttüğü, erkeğinse üreme alanını savunduğu anlatılır. Davranıştaki bu rol farkı iki ayrı renk desenine karşılık gelmez.

Genç kuşun göğsü erişkinden daha çizgili, sırtı ise koyu tüylerin açık kenarları nedeniyle pullu görünümlüdür. SEO/BirdLife, buna karşılık yüzdeki temel çizgilerin erişkininkine benzediğini belirtir. Bu nedenle belirgin göğüs çizgileri olan bir gencin başka bir incirkuşu olduğu hemen düşünülmez. Açık kaş ve gözün önündeki koyu çizgi, yaşlar arasındaki bu görünüş farkı içinde de karşılaştırılır.

Uçuşta Görünüm

Gösteri uçuşuna yerden, bir taş üzerinden veya alçak çalıdan başlayabilir. Yükseldikten sonra öterek alçalır; bazen daire çizer, bazen süzülerek konar. Nicole Bouglouan’ın hesabında bu gösteri sırasında dalgalı uçuş anlatılır. Kuş rahatsız edilmezse başladığı yere geri dönebilir. Buradaki yükselip alçalma, erkeğin üreme davranışıdır; bütün yolculuk uçuşlarının aynı gösteri biçiminde olduğu söylenmez.

Uçarken uzun kuyruk ve açık dış kuyruk tüyleri seçilir. SEO/BirdLife, uzun kuyruğu yuvarlak kanatlarla birlikte tanımlar. Yerde yürüyen kuşun gövde oranları havada da bu şekilde izlenebilir. Kuyruk kenarlarının açık görünmesi, tek başına başka bir beyaz kuyruklu kuş tanısı koydurmaz; uzun bacaklı, ince gövdeli görünüşle birlikte ele alınır.

Ses ve Davranış

Ötüşü, sonu daha vurgulu ve uzayan kısa hece gruplarının yinelenmesinden oluşur. Uçarken de bir konma yerinden de duyulabilir. İspanya uzman derlemesi bu diziyi iki, üç veya daha çok hecenin art arda yinelenmesiyle anlatır. Kısa, keskin çağrılarsa uzun ötüş dizisinden farklıdır. Aynı kuşun alarm çağrısıyla gösteri uçuşundaki şarkısı, tek bir ses kalıbı olarak düşünülmez.

Yerde yürür ve kısa koşularla hızlanabilir. Tedirgin olduğunda kuyruğunu yukarı aşağı oynatır; açıkta bir taş veya alçak bitki üzerinde de durabilir. Üreme dışında çoğunlukla tek başına görülse de sonbaharda küçük gruplar oluşabilir.

Yuva yerdeki sığ bir çukura, çoğunlukla bir bitki veya alçak çalının korumasında yerleştirilir. Dişi kuru otlardan yuvarlak bir çanak yapar; içini ince otlar ve kıllarla döşer. Yuva zemine karıştığından kuşun konduğu açık taş, yuvanın da mutlaka açıkta olduğu anlamına gelmez. Gözlem sırasında otların içine yürümek yerine yetişkinin sakin davranışlarını uzaktan izlemek gerekir.

İspanya’nın Layna ve Valeria alanlarındaki araştırmada incelenen 235 yuvada en sık dört yumurta bulundu. Yalnız yedi yuvada ayrıntılı izlenen kuluçka 13–15 gün, ortalama 14 gündü. Bu sayılar Layna’nın 1991–1995 ve 2007, Valeria’nın 2008–2010 üreme dönemlerine aittir. Yumurta sayısındaki geniş örneklemle kuluçka süresinin daha küçük örneklemi birbirinden ayrılır.

Karıştırılabilecek Türler

Mahmuzlu İncirkuşu (Anthus richardi; Richard’s Pipit), daha güçlü gagası ve sağlam, dik duruşuyla benzeridir. Göğüsteki çizgiler, sıcak sarımsı-turuncu yanlar ve genellikle açık göz önü karşılaştırılır. Sert, pürüzlü uçuş çağrısı da yararlıdır. Bununla birlikte baştan bakıldığında açık göz önü koyu görünebilir; Kır İncirkuşunun koyu göz önüyle karşılaştırma uygun açıdan yapılır.

Moğol İncirkuşu (Anthus godlewskii; Blyth’s Pipit), özellikle çizgili genç Kır İncirkuşuna benzeyebilir. Gözünün önü daha açık, alt tarafı daha tekdüze sıcak sarımsıdır; tepe çizgileri de belirgin olabilir. Uzun çağrısına kısa “çep” notaları eşlik edebilir. Kanat örtü tüylerindeki koyu alanların biçimine dayanan ince ayrıntılar her yaş ve tüy durumunda aynı güveni vermez; yüz deseni ve ses birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuru ve açık alanlarda, kısa ya da seyrek bitki örtüsünden yararlanır. İspanya’ya yönelik SEO/BirdLife hesabında bozkır otlakları, alçak ve seyrek çalılıklar, tahıl alanları, bağlar ve açık ağaçlıklar sayılır. Geniş çıplak zemin parçalarıyla alçak bitkilerin yan yana bulunması, yürüyerek besin arayan kuş için önemlidir. Bu görünüm yalnız kumulda oluşmaz; uygun taşlı otlak ve tarım alanlarında da bulunabilir.

Yuva Yeri

İspanya’nın 2019 derlemesi, Layna’da incelenen 102 yuvanın çoğunun küçük bir çalının altında tamamen örtüldüğünü aktarır. Açık arazinin içindeki bu küçük korunak, yuvanın kendisini çevreleyen geniş çıplak zeminden farklıdır. Bir kuşun açıkta beslenmesi, yumurta ve yavrularının da örtüsüz zeminde bulunduğunu göstermez.

Yuvadan ayrılan gençler taş ve küçük yükseltilerin arasına dağılabilir. Nicole Bouglouan’ın hesabında, henüz uçamayan gençlerin bir haftadan uzun süre daha yetişkinlerce beslendiği anlatılır. Yuvanın boş görünmesi bakımın bittiği anlamına gelmez; aile uzaktan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme döneminde çiftler ve aileler halinde görülebilir. Göçte tek başına veya küçük gruplar halinde başka incirkuşlarıyla ve kuyruksallayanlarla aynı açık alanı kullanabilir. Naturalis rehberi bu mevsimsel birliktelikleri anlatır. Farklı ötücülerin aynı zeminde beslenmesi, hepsinin aynı tür olduğunu göstermez; her kuşun yüzü, göğüs deseni ve gövde yapısı ayrı izlenir.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı Kuzeybatı Afrika ile orta ve güney Avrupa’dan Orta Asya’ya, Moğolistan ve Çin’in kuzeybatısına uzanır; Orta Doğu’da da yerel üreme alanları vardır. AviList v2025b bu geniş yayılış içindeki Kır İncirkuşunu ayrı alt türlere bölmeden ele alır. Kış alanları başlıca Sahel kuşağı olmak üzere Sahra’nın güneyindeki Afrika, Arabistan ve Güneybatı Asya’dır. Eski kaynaklardaki üç alt tür anlatımı bu güncel taksonomiyle aynı değildir.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye üreme yayılışının içindedir. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 200.000–400.000 çiftlik tahmin yer alır. Bu sayı birey değil üreyen çift birimindedir ve derlemede verisi yetersiz olarak işaretlenmiştir. 2008–2019 kısa dönem ile 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimleri de bilinmemektedir. Bu geçmiş kayıt, bugünkü ülke sayımı veya her bölgede aynı artış ve azalışın göstergesi olarak kullanılmaz.

Göç Yolculuğu

Çekya’nın kuzey Bohemya bölgesinde 2013’te ışık kaydedici takılan kuşların cihazları 2014’te geri alındı. Altı sonbahar ve beş ilkbahar göçünden veri elde edilen 2016 araştırmasında bütün kuşların kış alanı Batı Sahel’deydi. Altı kuşun beşi kış içinde iki ana alan kullandı; ikinci alan ilkinin batısındaydı. Konumlar gün doğumu ve batımının ışık kayıtlarından hesaplanmıştır. Bunlar kesin GPS izleri veya Türkiye kuşlarının ortak göç yolu değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekleri ve larvalarını, ayrıca örümcek gibi küçük omurgasızları yer. Tohum kullanımı konusunda uzman hesapları tam aynı anlatımı vermez: Nicole Bouglouan küçük tohumları da listelerken, İspanya’nın 2019 derlemesi tohum yemiyor göründüğünü belirtir. Bu farklılık, türü düzenli ve yoğun bir tohum yiyicisi olarak sunmaya yeterli değildir. Güvenle söylenebilen temel özellik, beslenmesinin böcek ağırlıklı olmasıdır.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyüp kısa koşular yaparak avını gagasıyla toplar. Uçan bir böceğe sıçrayabilir; buna karşılık havada uzun süre peşinden gitmesi daha seyrektir. Büyükçe bir avı yutmadan önce sert bir yüzeye vurarak parçalayabilir. Nicole Bouglouan’ın hesabında bu hareketler birlikte anlatılır. Böylece yerde hızlı ilerleyişi yalnız kaçış davranışı değildir; beslenirken avları kısa mesafede izleme ve yakalama biçimidir.

İlginç Bilgiler

## Görünüşten Anlaşılmayan Farklar İspanya’nın Valeria bölgesinde 2008–2010’da 105 erişkin ile 95 yuva yavrusunun kan örnekleri kuş sıtmasıyla ilişkili parazitler için incelendi. Bu 95 yavru 28 farklı yuvadan geliyordu. 2016 tarihli çalışmada parazit DNA’sı aranmış, eşeyler de genetik yöntemle doğrulanmıştı. İki yaş grubundaki enfeksiyon oranı birbirine yakındı; iki grupta da erkeklerde enfeksiyon daha sıktı. Enfekte erkek yavrular, enfekte olmayan erkeklerden daha yavaş ağırlık kazanıyordu; erişkinlerde enfeksiyonla daha zayıf vücut durumu ilişkisi dişilerde görüldü. Kanat uzunluğu artışında ise enfeksiyonla ilişkili anlamlı bir fark bulunmadı. Yavruların büyümesi 1–3 günlük ve 7–11 günlük ölçümler karşılaştırılarak değerlendirildi. Bu inceleme, görünüşten hastalık tanısı koymak yerine belirli bir İspanya topluluğundaki yaş, eşey ve enfeksiyon ilişkilerini araştırıyordu. ## Yumurta Sayısı ve Yavru Başarısı İspanya’nın Layna ve Valeria alanlarındaki uzun süreli yuva araştırmasında, başarısız girişimlerin önemli nedeni yumurta ve yavruların başka hayvanlarca alınmasıydı. Araştırmacılar üreme mevsiminin başında daha büyük yumurta kümeleri bulsa da yuvadan ayrılan yavru sayısının en yüksek olduğu dönem mevsimin ortasıydı. Daha çok yumurta bırakmak böylece her zaman daha çok yavrunun yuvadan ayrılmasıyla sonuçlanmıyordu. İki alandaki üreme takvimi de bütünüyle aynı değildi: Valeria’da yumurtlama Layna’dan daha erken başlamıştı. Bulgular, 1991–1995 ve 2007’de Layna, 2008–2010’da Valeria yuvalarının izlenmesine dayanır. Aynı türe ait iki yakın bölgenin bile üreme başlangıcı ve yavru üretimi bakımından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...