kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kızıl Gerdanlı İncirkuşu (Anthus cervinus)
VS
Seçildi Moğol İncirkuşu (Anthus godlewskii)
Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Üremede kızıl yüz-gerdan; iki açık sırt şeridi; çizgili sağrı; sınırlı kuyruk beyazı; 'pssiiih' çağrısı

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kızıl Gerdanlı İncirkuşu, Anthus cervinus, küçük, ince gagalı bir yer kuşudur. Üreme görünümündeki pas pembe yüz ve boğaz dikkat çeker; bu renk her kuşta aynı ölçüde bulunmaz. Kızıllığı olmayan bireylerde özellikle sırtın siyah, kahverengi ve beyazımsı boyuna çizgilerine, çizgili sağrıya ve doğal çağrıya bakılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga düz ve sivridir; üstü koyu, alt gaganın tabanı pembemsi olabilir. Bacaklar açık pembe, gözler koyudur.

Kahverengi sırt üzerinde koyu ve açık uzunlamasına çizgiler güçlü bir karşıtlık oluşturur. Kanattaki iki açık şerit daha silik olabilir. Göğüs ve yanlar çizgilidir; ancak üreme görünümünde kızıllığın kapladığı alanın çizgileri azalabilir. Kuşun bütün üst tarafını görmek, yalnız boğaz rengini görmekten farklı bir tanı desteği sağlar.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme erkeklerinde yüz ve boğazdaki kızıllık genellikle daha yaygın, göğüsteki çizgiler daha azdır. Dişilerde kızıllık ortalama olarak daha sınırlı ve göğüs çizgileri daha belirgin olabilir. Bireyler arasındaki değişkenlik büyüktür; bu farklardan, uzaktan görülen her kuş için kesin erkek veya dişi sonucu çıkarılmaz.

Genç kuşta kızıl yüz ve boğaz aranmaz. Açık kaş, koyu yüz çizgileri, beyaz boğaz ve yoğun çizgili alt taraf öne çıkar. Kış görünümündeki erişkinler de daha soluk olabilir. Yaş ve mevsim değişirken sırt ve sağrının güçlü çizgilenmesi yararlı kalır.

Uçuşta Görünüm

Kuyruk görece kısa ve koyudur; dış kuyruk tüylerinde beyaz bulunur. Beyazı yalnız çok ince bir kenar çizgisi gibi düşünmemek gerekir. Kanatların biçimiyle kuyruk deseni birlikte görülmelidir; tek bir beyaz kuyruk tüyü bu türü diğer bütün incirkuşlarından ayırmaz.

Uçuşu dalgalıdır. Bu özellik birçok incirkuşunda görüldüğü için gövde ve kuyruk deseniyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ses ve Davranış

İnce, keskin ve uzayan “psiiih” çağrısı önemli bir destektir. Erkek üreme alanında uçarken tekrarlı ezgiler söyler; gösteri eğik bir inişle bitebilir. Göç çağrısı ile üreme şarkısı farklıdır; ses ve görünüm birlikte değerlendirilir.

Üreme döneminde çiftler ayrı alanlar kullanır; koloni kurmaz. Yavrular bağımsızlaştıktan sonra ve göçte gevşek gruplar görülebilir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Çayır İncirkuşu, Anthus pratensis, özellikle kızıllığı olmayan kuşlarla karışabilir. Yeni tüylerde onun da sırtı belirgin çizgilidir; fakat açık sırt çizgileri daha çok krem veya sarımsı tonludur ve sağrısı daha düzdür. Sık tekrarlanan kısa “psit” çağrısı da karşılaştırmaya yardımcı olur.

2. Ağaç İncirkuşu, Anthus trivialis, göğüste belirgin koyu çizgiler taşırken yanlarındaki çizgiler daha incedir. Alt taraftaki sıcak renk daha çok göğüste toplanır. Bu çizgi dağılımını ve doğal sesi birlikte karşılaştırmak, yalnız kuşun büyüklüğüne bakmaktan daha yararlıdır.

3. Dağ İncirkuşu, Anthus spinoletta, kışın daha düz kahverengi bir üst taraf, açık kaş ve koyu bacaklarla ayrılabilir. Gençlerinde sırt çizgileri daha belirgin olabileceği için “sırtı hiç çizgili değildir” denmez. Üreme görünümündeki pembe göğüs de tek başına Kızıl Gerdanlı İncirkuşu tanısı koydurmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Söğüt ve huş çalılarıyla otlukların iç içe geçtiği tundralarda ürer. Turbalıklar ve ıslak çayırlar önemlidir. Alaska’ya ilişkin uzman hesabında, sazımsı otlu çayırlara komşu kuru ve taşlı alanlar da belirtilir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, bir ot tümseği, kaya veya küçük çalının koruduğu çukurda bulunabilir. Dişi ot, yaprak ve yosundan çanak yapar; içini daha ince malzemeyle döşer. Kuzey Amerika uzman hesabı erkeğin çukuru açmasını olası bir davranış olarak anlatır; bunun her yuvada kesinlikle böyle olduğu varsayılmaz.

Kuzey Amerika uzman derlemesinde olağan yumurta sayısı beş veya altı, dişinin kuluçkası 11–13 gündür. İki ebeveynin beslediği yavrular 11–15 günde yuvadan ayrılır. Fransız uzman tür hesabı kuluçkayı 11–14 gün olarak özetler. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva verisi değildir; kaynak farkından yeni bir ortalama hesaplanmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Göç ve kış döneminde açık, nemli otlaklar, ıslak tarlalar, bataklık kenarları ve nehir kıyıları kullanılır. Kuş çoğu zaman zemindedir ve bitkilerle karışarak gözden kaybolabilir. Uygun bir noktada sessizce beklemek, onu tekrar tekrar uçurmadan hem görünümünü hem davranışını izlemeye yardımcı olur.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Avrupa ve Asya’nın en kuzeyindeki tundraları ve Alaska’nın kuzeybatısını kapsar. Kış alanları Afrika ile Güneydoğu Asya’ya, Endonezya ve Filipinler’e kadar uzanır. Bu nedenle türün bütün bireylerinin kışı Afrika’da geçirdiği söylenemez. AviList’in güncel kaydı kuzeydeki yuvalama alanlarıyla güneydeki kış alanlarını açıkça ayırır.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi Kızıl Gerdanlı İncirkuşu’nu göç geçişinde görülen ve kışlayan bir tür olarak listeler. Bu kayıtta yaz göçmeni üreyen veya yıl boyu yerleşik tür olarak gösterilmez. Türkiye’de rastlanan bir kuş, kuzeydeki üreme alanlarından gelen göçmen olabilir; yalnız bulunduğu yerden yuvalama sonucu çıkarılmaz.

Göç Yolculuğu

İsrail’in Eilat bölgesindeki 1984–2008 halkalama araştırmasında toplam 2.315 Kızıl Gerdanlı İncirkuşu yakalandı. Çalışma boyunca ağlardan özel kuş tuzaklarına geçildi. Bunlar Türkiye için kesin geçiş günleri veya tek bir göç rotası göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca böcekler ve larvalarıyla beslenir; solucanlar, küçük yumuşakçalar ve başka omurgasızları da alabilir. Çimenlerin ve sazımsı bitkilerin tohumlarını da tüketir.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek, gagasıyla yerdeki veya alçak bitkilerdeki besini toplar. Kuzey Amerika uzman hesabı, iri böcekleri yemeden önce yere vurabildiğini anlatır. Kıyıya yığılmış bitki parçalarında da av arayabilir.

İlginç Bilgiler

## Halkaların Gösterdiği Konaklama İsrail’in Eilat bölgesindeki 1984–2008 halkalama çalışmasında, ilk ve son yakalama arasındaki süre ilkbaharda 27 Kızıl Gerdanlı İncirkuşu için ortalama 3,7 gün, sonbaharda 148 kuş için 6,4 gündü. Bunlar en az konaklama süreleridir: kuş ilk yakalamadan önce gelmiş veya son yakalamadan sonra ayrılmış olabilir. Yeniden yakalanan bu gruplar bütün göçmenlerin aynı süre kaldığını göstermez. ## Besin Depolamayı Ölçmek Aynı Eilat araştırmasında, İsrail’de 1984–2008 arasında yeniden yakalanan 25 ilkbahar kuşunun ağırlığının katlanmış kanat uzunluğuna oranı arttı. Bu, vücut durumunun bir göstergesidir; doğrudan yağ ölçümü değildir. Sonbahardaki değişim istatistiksel olarak belirgin bulunmadı. Her göçmenin konaklarken aynı miktarda enerji depoladığı sonucu çıkarılamaz. ## Yuvadaki Yabancı Yumurtaya Tepki 2017’de Rusya’nın Çukotka bölgesindeki Chaun ve ABD’nin Alaska bölgesindeki Seward Yarımadası’nda yapılan deney, yuvalara farklı görünümlü yapay yumurtalar konduğunda kuşların tepkisini inceledi. Bu türden yalnız üç çift denendi: Rusya’daki bir çift hem benekli hem mavi modeli kabul etti. Alaska’daki iki çiftten biri benekli modeli kabul edip mavi modeli uzaklaştırdı; diğeri ikisini de kabul etti. Aynı çiftte modeller sırayla denendiği ve türün örneklemi çok küçük olduğu için bunlar bütün Kızıl Gerdanlı İncirkuşlarının değişmez davranışı sayılmaz. Makaledeki 96 Alaska denemesi farklı kuş türlerini birleştirir; 96 incirkuşu çifti anlamına gelmez.

Moğol İncirkuşu

Anthus godlewskii

Takım Passeriformes
Familya Kuyruksallayangiller (Motacillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Tek tüy işareti yeterli değildir; yapı, erişkin orta örtü biçimi, arka tırnak ve doğal çağrı aynı bireyde birlikte doğrulanır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Moğol İncirkuşu (Blyth’s Pipit, Anthus godlewskii), çizgili kahverengi üst tarafı ve devetüyü alt tarafıyla Mahmuzlu İncirkuşuna benzer. Küçük ve toplu yapısı yardımcıdır; doğal uçuş çağrısı önemlidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası kısa, fakat tabanı derindir; yalnız “ince gagalı” diye düşünülmemelidir. Kısa kuyruk, küçük baş ve görece kısa bacaklar bir arada toplu görünüm oluşturur. Tepedeki düzenli çizgilenme, başı koyu bir başlık gibi gösterebilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin tipindeki orta kanat örtülerinin koyu merkezleri küt ve karemsi uçlanır. Bu yardımcı işaret, tek başına kesin tanı sağlamaz. Bu taramada eşeyi görünüşten güvenle ayıracak bir ölçüt doğrulanmadı.

Uçuşta Görünüm

Havalanan kuşun çağrısı, Mahmuzlu İncirkuşununkinden biraz daha ince ve daha az törpülü duyulur; yalnız uzaktaki siluetle karar verilmez.

Ses ve Davranış

Kısa “çup” notaları da verebilir. Yazılı hece, gerçek sesin yalnız yaklaşık anlatımıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Mahmuzlu İncirkuşu (Richard’s Pipit, Anthus richardi) genellikle daha uzun bacaklı, uzun kuyruklu ve uzun gagalıdır. Ancak küçük yapılı coğrafi biçimleri farkı azaltabilir. Gövde oranları, kanat örtüleri, baş çizgileri ve ses birlikte değerlendirilmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık, otsu ve yer yer taşlı araziler kullanır. Rusya’nın güneydoğu Altay kesimindeki 2014 yuva kaydı, kısa otlarla ve alçak pelinlerle kaplı bir alandan gelmiştir.

Yuva Yeri

Rusya’nın güneydoğu Altay kesiminde Griçik’in 10 Haziran 2014’te Tydtujaryk üzerindeki alanda bulduğu yuva, otlar arasındaki çukura kurulmuştu. Önceki yıldan kalan ince ot yapraklarından sıkıca örülmüş, içine az miktarda at kılı yerleştirilmişti; beş yumurta ölçülmüştü. Bu tek yuva, türün her zamanki yumurta sayısını veya toplam kuluçka süresini belirlemez. Toplam süre bu taramada doğrulanamadı.

Günlük Alan Kullanımı

Hong Kong’un ilk kaydındaki kuş, Mahmuzlu İncirkuşuna göre daha saklı davranarak beslenmiştir. Bu, tek bireye ait gözlemdir.

Dünya Yayılışı

Başlıca Moğolistan’da, komşu Rusya ve kuzeydoğu Çin kesimlerinde ürer. Kışın ağırlıkla Hindistan ve Sri Lanka’da; ayrıca Myanmar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunur.

Türkiye’deki Durumu

İngilizce 2014 Türkiye kuş raporu türü rastlantısal ziyaretçi olarak değerlendirir. Raporda 2006’da Titreyengöl ve Dicle halkalama istasyonlarında yakalanıp halkalanan iki kuş yer alır. Bunlar üreme kaydı değildir; o dönemin kayıt özeti, bugüne kadarki kesin toplam sayı gibi kullanılmaz.

Göç Yolculuğu

Asya’daki üreme ve güneydeki kış alanları arasında hareket eder. Hong Kong için 2023 derlemesindeki iki sonbahar kaydı, düzenli kışlama nüfusu göstermez. Uzak gözlemlerden Türkiye üzerinden kesin rota çıkarılmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tür veri derlemelerinde temel besin grubu omurgasızlar olarak gösterilir. Bu taramada güvenilir tür-özel av listesi veya besin yüzdesi doğrulanmadığı için ayrıntılı menü verilmez.

Nasıl Avlanır?

Besinini zeminde arar. Taşlı ve otsu açık alanlardaki bu beslenme biçimi, toprağı derin biçimde sondaladığı veya her avı uçuşta yakaladığı anlamına gelmez.

İlginç Bilgiler

## Bir Kaydın Yeniden İncelenmesi Palau’da 23 Nisan 2005’te görülen bir kuş, önce Mahmuzlu İncirkuşu olarak yayımlanmış; fotoğrafların daha ayrıntılı değerlendirilmesiyle 2011’de Moğol İncirkuşu olarak yeniden tanımlanmıştır. Uzak bir gözlem, ayrıntılar yeniden incelendiğinde farklı anlaşılabilir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...