kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kızılkuyruk (Phoenicurus phoenicurus)
VS
Seçildi Ak Tepeli Kuyrukkakan (Oenanthe leucopyga)

Kızılkuyruk

Phoenicurus phoenicurus

Takım Passeriformes
Familya Sinekkapangiller (Muscicapidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Pas kuyruk ve sağrı, erkekte beyaz alın-siyah yüz-gri sırt-turuncu göğüs; doğu erkeğinde alt türe bağlı beyaz kanat paneli.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kızılkuyruk (Phoenicurus phoenicurus; Common Redstart), küçük ve ince yapılı bir ötücüdür. Dik duruşu ve sık titrettiği turuncu kızıl kuyruğu dikkat çeker. Başka türlerde de kızıl kuyruk bulunduğundan, yüz ve gövde deseni birlikte incelenmelidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üreme erkeğinin gri üst tarafı, siyah yüz ve boğazı, beyaz alnı ve turuncu göğsü belirgindir. Karın göğüsten daha açıktır.

Gözü çok koyu, gaga ve bacakları siyahtır. Doğudaki samamisicus alt türünün erkeğinde beyaz tüy kenarlarının oluşturduğu açık kanat paneli görülebilir; her Kızılkuyrukta bu panel bulunmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişinin üstü kahverengimsi, altı soluk ve sıcak devetüyü tonlarındadır; kuyruk yine parlaktır. Erkekteki belirgin siyah yüz ve beyaz alın görünüşünü taşımaz. Yeni uçmuş gençler üstte benekli, altta pullu görünür; yavru tüylerinden güvenilir eşey ayrımı yapılmaz.

Sonbaharda erkeğin siyah boğaz tüylerinin açık uçları koyu deseni örtebilir. Erişkinin beyaz alın bandı gizlenebilir; ilk yıl erkeğinde bulunmayabilir. Bu yüzden her mevsimde ilkbahar erkeğinin parlak görünüşü beklenmez.

Uçuşta Görünüm

Doğrudan ve çevik uçar. Uçuşta turuncu kuyruk dışları ve kuyruk sokumu açığa çıkar; orta kuyruk tüyleri koyudur.

Ses ve Davranış

Ötüşünde değişken ıslıklar, kısa hızlı heceler ve daha pürüzlü, vızıltılı bölümler bulunabilir. Çağrıları arasında yükselen “weet” ve sert “pik” sesleri vardır; yazılı heceler gerçek tonu ancak yaklaşık anlatır.

Erkek yüksek bir tünekten şarkı söylerken daha kolay fark edilir. Alarma geçen erişkinler örtüde kalıp ıslıklı çağrılar çıkarabilir.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Kızılkuyruğun (Phoenicurus ochruros; Black Redstart) batıdaki erkekleri daha isli koyudur; doğu alt türlerinde göğüs ve karın turuncu olabilir. Alın, siyah alanın genişliği, sırt ve kanat birlikte karşılaştırılmalıdır. Dişi Kara Kızılkuyruk daha soğuk gri, dişi Kızılkuyruksa daha sıcak devetüyü kahverengisidir; gölge bu farkı zayıflatabilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açıklıkları bulunan ağaçlık ve parkları kullanır. Bulgaristan’ın 2013–2020 üreme atlasında kayın ve meşe ormanları yanında ağaçlıklı yerleşimler ve dere boyu ormanları da belirtilir. Bu bölgesel kayıtlar türün yalnız tek bir ağaç türüne bağlı olmadığını gösterir.

Yuva Yeri

Yuva ağaç kovuğu, kaya yarığı, eski duvar boşluğu veya uygun yuva kutusundadır; içi bitki parçaları, kıl ve tüylerle döşenir. BTO’nun Britanya için uzman kitaplardan hazırladığı derlemede tipik 6–7 yumurta, dişinin yürüttüğü 13–14 günlük kuluçka ve 16–17 günlük yuvada kalış bildirilir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva verisi değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışında kıyı çalılıkları, dikenli çalılar ve daha kuru yerleri de kullanabilir. Göçte görülen bir kuş, o çalılıkta yuva kurmuş olmak zorunda değildir.

Dünya Yayılışı

Avrupa ve Kuzey Afrika’dan Orta Asya’ya uzanan alanda ürer. Güncel AviList, phoenicurus alt türünün kış alanını tropikal Afrika; samamisicus alt türününkini Afrika’nın kuzeydoğusu olarak verir. İkinci alt türün üreme alanı Kırım ve Kafkasya’dan Afganistan’ın batısına uzanır.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi, türü yazın üreyen ve göç geçişinde görülen olarak listeler. Bu ulusal sınıflama, Türkiye’de görüldüğü her yerde yuvaladığı anlamına gelmez; üreme davranışı kendi yer ve zamanında doğrulanmalıdır.

Göç Yolculuğu

2022 Avrupa göç atlasındaki halkalama sentezinde bağlantılar çoğunlukla kuzeydoğu–güneybatı yönündedir; daha az kuş güneydoğuya gider. Kayıtlar İberya ve Afrika’nın kuzeybatısında yoğun, Sahra’nın güneyinde daha seyrektir. Bu örnekleme farkı nedeniyle görünen bağlantılar bütün göçü eşit yansıtmaz; Türkiye’deki her kuşa aynı rota atanamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böcek, larva ve örümceklerle beslenir; kelebeklerle kınkanatlıların erişkin ve larvalarını alır. Yaz sonunda ve sonbaharda küçük meyveler de yer.

Nasıl Avlanır?

Tünekten gördüğü avın üzerine kısa uçuşla iner; uçan böcekleri havada da yakalayabilir. Her avı yerde topladığı düşünülmemelidir.

İlginç Bilgiler

## Çevreye Göre Değişen Yuva İngiltere’nin Lancashire bölgesinde 2015–2019’da, yavrular ayrıldıktan sonra toplanan 34 yuva kutusu yuvasının dış bölümü ve iç döşemesi ayrı incelendi. Yosun, ot, yaprak ve tüy bütün yuvalarda vardı. Meralara yakın ağaç sıralarındaki yuvaların iç döşemesinde kıl ve yün payı daha yüksekti. Bu yerel örneklem çevredeki malzemeyle yuva yapısı arasında ilişki gösterir; bütün doğal kovuklar için değişmez bir malzeme tarifi değildir. ## Gugukkuşunun Yumurtası Nereye Bırakılır? Finlandiya’nın Ruokolahti bölgesinde 2006–2016’da yapılan gugukkuşu araştırmasında, yumurtlama döneminde yırtıcıların yağmaladığı yuvalar çıkarıldıktan sonra 569 Kızılkuyruk yuvası değerlendirildi. Yüzde 32,5’inde gugukkuşu yumurtası vardı; yumurtanın çanağa ulaşıp kuluçkaya alındığı yuvaların oranıysa yüzde 12,8’di. Özel yuva kutularıyla izlenen bu yerel nüfusta yumurta bulunması, başarılı kuluçkaya katılmakla aynı değildi. Aynı Finlandiya Ruokolahti araştırmasının 2006–2016 kamera kayıtlarında 27 gugukkuşu yumurtlama olayı izlendi; bunların 12’sinde yumurta çanağın dışındaki yuvaya bırakılmıştı. Kızılkuyruklar bu yumurtaları görmezden geldi. Bu gözlem, kenardaki her yumurtayı ev sahibinin dışarı attığını varsaymanın yanlış olabileceğini gösterir; bütün bireyler için değişmez bir reddetme kuralı değildir. ## Değişen İlkbahar ve Yumurtlama Birleşik Krallık’ta 1974–2020 dönemine ait 4.000’den fazla Kızılkuyruk yuva kaydıyla ilkbahar sıcaklıklarını inceleyen çalışma, yumurtlamanın 11 günden fazla erkene kaydığını bildirdi. Araştırmacılar bu değişimin tamamını kuşların sıcaklığa verdikleri kısa dönemli yanıtla açıklayamadı; sıcaklığın uçabilen yavru sayısını düşürdüğüne dair güçlü kanıt da bulmadı. Bu ilişki, Türkiye’de aynı sonucun gerçekleştiğini göstermez.

Ak Tepeli Kuyrukkakan

Oenanthe leucopyga

Takım Passeriformes
Familya Sinekkapangiller (Muscicapidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Siyahın alt gövdedeki genişliği, beyaz dış kuyruk ve genel uç bandının yokluğu birlikte; tepe rengi tek başına yetmez.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ak Tepeli Kuyrukkakan (Oenanthe leucopyga; White-crowned Wheatear) güçlü yapılı bir çöl ötücüsüdür. Siyah yüz, boğaz, göğüs ve sırt; beyaz alt karın ve kuyrukla karşıttır. Birçok erişkinde tepe beyaz, gençte siyah olabilir. Kuyruk uç deseni de değerlendirilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Dış kuyruk tüyleri büyük ölçüde beyaz, ortaların uçları koyudur. Kuyruğu boydan boya kesen düzenli siyah bant yoktur. Gençte dış tüylerde küçük koyu uçlar olabilir; bunlar kesintisiz bant oluşturmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi siyah-beyazdır. Mısır güney Sina St Katherine’de işaretli kuşları inceleyen Nottingham ekibi siyah tepeli kuşların da üreyebildiğini ve beyaz tepenin geç geliştiğini bildirir. Siyah tepe tek başına dişi veya üreyemeyen genç demek değildir.

Uçuşta Görünüm

Doğrudan uçar; konarken büyük ölçüde beyaz kuyruğunu açar.

Ses ve Davranış

Ötüşü berrak ıslıklarla titreşimli diziler içerir. Türkiye’de tek konuğun ötmesi o yerde yuva kanıtı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Keşiş Kuyrukkakanı (Oenanthe monacha; Hooded Wheatear) erkeği beyaz tepe ve siyah boğazla benzerdir, fakat alt tarafının beyazı daha geniştir; gaga ve kuyruk daha uzundur. Dişisi kum-kahverengidir. İkisinde de kuyruk uç bandı bulunmaz; başla alt gövde birlikte görülmelidir.

Kara Kuyrukkakanda (Oenanthe leucura; Black Wheatear) düzenli siyah kuyruk uç bandı, daha güçlü gaga ve koyu yanlar vardır. Dişi daha kahverengi olabilir. Bu karşılaştırma o türün Türkiye’de düzenli bulunduğunu söylemez.

Ak Sırtlı Kuyrukkakan (Oenanthe finschii) erkeğinde sırt ortası beyazdır; Ak Tepeli’de siyahtır. Ak Sırtlının dar koyu kuyruk uç bandı ve gri-kahverengi dişisi de Ak Tepelinin bant taşımayan kuyruğu ve siyah-beyaz dişisinden ayrılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kayalık çöl yamaçları, kuru dere yatakları ve boğazlar kullanılır. Suudi Arabistan rehberi kaya bloklu yamaç ve lav alanlarını da bildirir; yalnız kum tepelerinin kuşu değildir.

Yuva Yeri

Kaya çatlağı veya eski yapı boşluğuna kuru ot ve ince dallardan çanak kurar; yün, kıl ve tüy gibi yumuşak malzemeyle döşer. Etkin oyuğun girişi açılmaz veya taşları kaldırılmaz.

Suudi Arabistan’ın 2020 uzman rehberi 3–4 yumurta, dişinin 14–15 günlük kuluçkasını ve yavruların 14–16 gün yuvada kaldığını bildirir. İki ebeveyn bakım verir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Mısır St Katherine çevresinin 2006 ve 2007 yazlarındaki araştırmasında kuru vadiler, bahçeler ve yerleşim kesimleri ayrı incelenmiştir. Tür sahada geniş yayılışlıydı; yazının başka kuşlardaki azalma tartışması bu türün kesin azaldığını göstermez. Yerel sonuç Türkiye’nin kıyı yerleşimlerinin durumuna aktarılmaz.

Dünya Yayılışı

Kuzey Afrika’nın kayalık çölleri, Sina ve Arabistan’ın uygun kurak alanlarında yaşar. Suudi Arabistan’ın 2020 rehberi batı bölgeleri yanında orta kesimlerin taşlık düzlük ve dik yamaçlarını da bildirir. Yayılışı yalnız ülkenin en kuzey ucuyla sınırlanmaz.

Türkiye’deki Durumu

Turkey Bird Report 2002–06, 2008’de yayımlandığında Antalya Kemer güneyindeki Phaselis’te 2 Mart 2005’te fotoğraflanan erişkini üçüncü Türkiye kaydı saymıştır. Öncekiler Ağustos 1993 ve Mart 1996’dır. Bu tarihsel sıra güncel toplam değildir; yayınla gözlem yılı ayrıdır.

Göç Yolculuğu

Ana yayılışında büyük ölçüde yerleşiktir; bazı topluluklarda sınırlı kış hareketleri olabilir. Türkiye’ye rastlantısal gelişi bütün türü düzenli uzun mesafe göçmeni yapmaz. Tek konuğun köken ülkesi ve yolu gözlem yerinden belirlenmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Suudi Arabistan’ın 2020 rehberinde karınca, sinek, kınkanatlı, solucan ve örümcek bildirilir. Küçük kertenkele, meyve ve tohum da alınabilir. Bu liste Türkiye’deki rastlantısal bireyin besin yüzdeleri değildir.

Nasıl Avlanır?

Tünekten kısa inişle yerdeki ava ulaşır ve uçan böcekleri yakalayabilir.

İlginç Bilgiler

## Yuvaya Taş Taşıma Mısır güney Sina’daki Nottingham ekibi bazı yuvalarda benzer biçimli binlerce küçük taş kaydetmiştir. Bunların farklı mevsimlerde birikmesi olasılıktır; hepsinin bir sezonda tek dişice taşındığı kanıtlanmamıştır. Korunma, ısı düzenleme ve dişinin niteliğini gösterme açıklamaları tartışılır; gözlenen taş taşıma bu işlevlerden birinin deneysel kanıtı değildir. ## Ses Taklidi Mısır güney Sina’daki ekip başka kuşların seslerini taklit ettiğini bildirir. Suudi Arabistan’ın 2020 rehberi kamera sesi taklidine de örnek verir. Bu, duyulan her tanıdık sesin ayrı bir kuşun varlığını göstermediğini hatırlatır; sesin geldiği birey gözlenir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...