kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Küçük Ak Gerdanlı Ötleğen (Curruca curruca)
VS
Seçildi Kara Boğazlı Ötleğen (Curruca ruppeli)
Takım Passeriformes
Familya Ötleğengiller (Sylviidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Gri başlık, koyu yanak, beyaz boğaz, sade kanat ve kuru takırdayan ötüş.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Küçük Ak Gerdanlı Ötleğen (Curruca curruca; Lesser Whitethroat), çalıların içinde kolay saklanan küçük bir ötleğendir. Kahverengimsi gri üst tarafına daha gri baş, koyu yanak maskesi ve beyaz boğaz eşlik eder. Kanatları, Ak Gerdanlı Ötleğenin belirgin pas rengi kanat alanını taşımaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Türkiye’deki curruca alt türünde sırt ve kanat örtüleri soğuk kahverengi, uçuş tüyleri ve kuyruk koyudur. Gaga ve bacaklar siyahtır. Koyu gözün alt yanında ince beyazlık belirginleşir; alt taraf beyaz, yanlar hafif sarımsı kahverengidir.

En dış kuyruk tüylerinin dış kenarı beyazdır; bu çizgi uçuşta daha kolay görülür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi tüy görünümüyle birbirine benzer. Başın gri tonuna, yanak koyuluğuna veya fotoğraftaki büyüklüğe bakarak kesin eşey tayini yapılamaz.

Genç kuş daha sıcak kahverengi tonlu, başı daha az gri ve alt tarafı daha sarımsıdır. Yüz maskesi de erişkindeki kadar belirgin olmayabilir.

AviList, geçmişte ayrı tür sayılan althaea, minula ve margelanica biçimlerini de Curruca curruca içinde değerlendirir. Tür sınırları için daha kapsamlı genetik ve ses araştırmaları gerektiğini belirtir. Tek bir kuşa yalnız renk tonu üzerinden alt tür adı verilmez.

Uçuşta Görünüm

Çalıdan çalıya alçaktan uçar; kanat vuruşlarını kısa duraklamalar izler. Uzun yol göçünü gece yapar.

Ses ve Davranış

Ötüşün başlangıcındaki kısık, karışık bölüm bazen duyulmaz; ardından hızlı ve belirgin bir takırdama gelir. Sık kullanılan çağrısı kuru bir “tek” sesidir. Çalının içinde gizlenirken sesinden bulunabilir; her ötüşünü açık bir dalın tepesinden söylemesi beklenmez.

Karıştırılabilecek Türler

1. Ak Gerdanlı Ötleğen, Curruca communis, ince yapılıdır; kanat tüylerinde sıcak renkli kenarlar bulunur. Batı Avrupa’daki communis alt türünde bunlar kestane tonundayken Türkiye’yi de kapsayan icterops biçiminde daha bej olabilir. Bacakları pembe ya da kahverengimsi pembedir; Küçük Ak Gerdanlının siyah bacaklarıyla birlikte değerlendirilir.

2. Boz Ötleğen, Sylvia borin, dolgun yapılıdır; üst tarafı daha tekdüze kahverengimsi zeytin tonludur. Belirgin gri baş ve koyu yanak maskesi taşımaz. Göz çevresindeki açık halka ve boynun yanındaki gri alan daha silik ayrıntılardır.

3. Kara Başlı Ötleğen, Sylvia atricapilla, başın tepesindeki belirgin başlığıyla ayrılır. Erişkin erkekte bu alan siyah, dişide kızıl kahverengidir; genç erkek de kahverengi başlıklı olabilir. Bu nedenle kahverengi başlık tek başına dişi olduğunu göstermez. Küçük Ak Gerdanlıdaki koyuluk ise yanaklarda maske oluşturur.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Dikenli çitler, yoğun çalılar ve küçük ağaçların bulunduğu alanları kullanır.

Yuva Yeri

Çift, alçak bir çalıda küçük bir kâse yuva yapar. Kuru dalcıklar örümcek ipeğiyle tutturulur, içi kılla döşenir. BTO’nun Britanya kuşları için hazırladığı uzman derlemede tipik yumurta sayısı 4–5, iki eşeyin paylaştığı kuluçka 11–12 gün, yavrunun yuvadan ayrılma süresi 11,5–12,5 gün verilir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş sabit süreler değildir; yuva uzaktan izlenmelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme döneminde çiftler genellikle birbirinden uzak yerleşir.

Dünya Yayılışı

Avrupa’dan Batı Asya, Sibirya ve Orta Asya’ya uzanan üreme alanı vardır; güncel tür kapsamındaki doğu biçimleri Çin’in iç kesimlerine kadar ulaşır. Avrupa ve Türkiye’deki curruca biçimi ağırlıkla Afrika’nın kuzeydoğusunda kışlar. Daha doğudaki biçimlerin kış alanları Güneybatı ve Güney Asya’ya da uzanır; bütün türe tek kış bölgesi atanamaz.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi, eski cins adıyla Sylvia curruca olarak türü yaz ve geçit konuğu diye listeler. Üreyen kuşlarla göç sırasında duran kuşların aynı kayıtlarda bulunabilmesi, her ilkbahar gözleminin üreme kanıtı sayılmasını engeller. Bu derlemenin ülke kaydı, tek başına bütün iller için güncel yuva dağılımını vermez.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama kayıtlarının EURING/CMS sentezi, çoğu bağlantının Doğu Akdeniz çevresinde toplandığını gösterir. Sonbaharda Türkiye dâhil Doğu Akdeniz kıyıları, Sahra geçişinden önce beslenilen alanlar arasındadır. Orta Afrika’dan geri bildirim azdır; bu kayıtlar her bireyin geçtiği ülkeleri veya Türkiye’nin her bölgesi için kesin göç tarihini belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Yıl boyunca ağırlıkla böcek ve başka küçük omurgasızları yer; küçük yumuşakçalar da alınabilir. Bol olduklarında tırtıllar, özellikle genç kuşların besininde önemli yer tutar. Daha az miktarda meyve, tohum, nektar ve polen de tüketebilir.

Nasıl Avlanır?

Avını yapraklarda, çiçeklerde, dallarda ve ağaç gövdelerinde arayıp yüzeylerden toplar.

İlginç Bilgiler

## Sekiz Yumurtalı Sıra Dışı Yuva Polonya’nın güneybatısındaki Sieniawka’da, 2018’de izlenen tek bir bahçe yuvasında sekiz yumurta bulundu: dördü kahverengi, dördü gri görünüyordu. Yedi yumurtadan yavru çıktı, altı yavru yuvadan ayrıldı. Yumurta özellikleri ve gelişim tarihleri, birden fazla dişinin aynı yuvaya yumurtlamış olabileceğini düşündürdü. Ancak alınan kan örnekleri genetik olarak incelenemedi. Araştırmacılar, bir dişinin başka yuvayı devralması veya ortak yuvalama olasılıklarını da tartıştı. Bu sıra dışı kayıt, sekiz yumurtanın türün olağan sayısı olduğunu ya da yuva parazitliğinin kesin kanıtlandığını göstermez. ## Göç Zamanında Yaş Farkı İsrail’deki Kudüs Kuş Gözlemevi’nin 2000–2021 ilkbahar kayıtları, göç zamanındaki değişimin yaşlara göre farklılaşabileceğini gösterdi. Araştırma, her kuşun mart–mayıs dönemindeki ilk yakalanışını kullandı; aynı mevsimdeki yeniden yakalamalar çıkarıldı. Geçişin son bölümünü temsil eden tarihler erişkinlerde erkene kayarken, ikinci takvim yılındaki kuşlarda aynı belirgin değişim bulunmadı. Bu çözümlemede eşeyler ayrı incelenmedi. Yakalanma tarihi durakta bulunma göstergesidir; aynı bireylerin bütün yolunu veya sıcaklığın tek başına değişime neden olduğunu kanıtlamaz. Sonuç Türkiye için sabit bir varış takvimi değildir. ## Çalı Örtüsünün Yapısı İskoçya’nın Strathclyde bölgesindeki bir habitat karşılaştırması, kuş bulunan yedi alanı kuş bulunmayan yedi alanla inceledi. Kuş bulunan alanların tabloda verilen ölçüm yılları 1986–1989, kontrol alanlarınınki 1990’dı. Tek tek bitki türleriyle açıklanamayan fark, bitkilerin birlikte oluşturduğu yapıda ortaya çıktı; kuş bulunan alanlarda böğürtlen içeren örtü daha belirgindi. Tom Byars’ın bu küçük, gözlemsel araştırması karışık çalı örtüsünün değerine işaret eder. Grupların farklı yıllarda ölçülmesi ve küçük örneklem nedeniyle, belirli bir bitkiyi dikmenin her yerde bu kuşu getireceği sonucuna varılamaz.

Kara Boğazlı Ötleğen

Curruca ruppeli

Takım Passeriformes
Familya Ötleğengiller (Sylviidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Siyah boğaz, beyaz bıyık, kırmızı göz halkası ve beyaz dış kuyruk.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kara Boğazlı Ötleğenin (Curruca ruppeli) erkeğinde koyu baş ile siyah boğazı ayıran belirgin beyaz bıyık çizgisi dikkat çeker. Kanat örtü tüylerinin koyu ortaları ve açık kenarları da önemlidir. Yalnız siyah başa bakmak yeterli olmaz; boğaz, bıyık ve kanat deseni birlikte görülmelidir.

Genel Görünüm ve Duruş

İnce yapılıdır; erişkinlerin üst tarafı gri tonludur. Kırmızı göz çevresi halkası dişide genellikle daha soluktur.

Gagası görece uzundur. Katlanmış kanatta örtü tüylerinin açık kenarlarını görmek, yalnız kuşun siluetine göre karar vermekten daha yararlıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişinin boğazı açık kalabilir veya ilkbaharda siyah benekler taşıyabilir. Başının önünde de belirgin siyahlık oluşabilir. Bu yüzden siyah tüylü her birey erkek sayılamaz.

İlk yazındaki erkeğin tepesi daha az siyah, üst tarafı daha kahverengimsi olabilir. İlk yılındaki dişi, açık boğazlı erişkin dişiye benzer.

Uçuşta Görünüm

Kur uçuşunda erkek sessizce yükselip kanatlarını ve kuyruğunu açarak alçalırken şarkı söyleyebilir.

Ses ve Davranış

Şarkı, hızlı metalik bir titreşimle başlayabilen, hafif pürüzlü ıslıklardan oluşur. Çağrıları arasında kısa metalik sesler de vardır. Şarkı ile kısa çağrı aynı ses dizisi gibi anlatılmamalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Maskeli Ötleğen (Curruca melanocephala) erkeğinin de başı siyahtır; fakat boğazı belirgin biçimde beyazdır. Kara Boğazlı erkeğindeki siyah boğaz ve beyaz bıyık birlikteliğiyle karşılaştırılmalıdır.

Kıbrıs Ötleğeni (Curruca melanothorax) erkeğinde alt tarafın geniş bölümü koyu desenlidir. Dişinin altı daha sade olsa da kuyruk altı örtülerinde desen bulunur. Boğazı benekli bir Kara Boğazlı dişide, yalnız birkaç koyu beneğe bakarak Kıbrıs Ötleğeni kararı verilmemelidir.

Pembe Göğüslü Ötleğen (Curruca mystacea) de karışabilir. Özbekistan’daki 9 Nisan 2017 tarihli tek erkek kaydında, siyah boğazla birlikte kanattaki belirgin beyaz tüy kenarları bu ayrımda kullanılmıştır. Bu örnek, kanat deseninin de görülmesinin önemini gösterir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme ortamı, sık çalılarla kaplı taşlı Akdeniz yamaçlarıdır. Önemli olan yalnız kaya bulunması değil, kuşun içine girebildiği çalı örtüsünün de olmasıdır.

Yuva Yeri

Oiseaux’nun Yunanistan ve Girit için verdiği anlatımda yuvalama nisan ortası–mayıs ortasındadır. Yuva, sık dikenli çalıda, çoğunlukla yerden yaklaşık yarım metre yüksekte; ot, sap ve bitki tüylerinden yapılmış bir çanaktır. İçine ince malzeme döşenir. 4–5 yumurtaya iki eş 13–14 gün kuluçkaya yatar. Bu değerler Türkiye’de ölçülmüş bir üreme örneklemi değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışındaki yaşam alanları da kuru ve çalılıktır. Çalıların arasında beslenen bir kuşun kısa süre açıkta görülmesi, açıklığın onun başlıca yaşam alanı olduğunu göstermeyebilir.

Dünya Yayılışı

Üreme alanı Doğu Akdeniz’dedir. Güney Yunanistan, Ege adaları ve Girit bu alanın parçalarıdır. Kışın Afrika’ya geçer. Üreme ve kışlama alanlarının farklı olması nedeniyle tek bir mevsimin haritası yılın tamamındaki dağılım gibi okunmamalıdır.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 bölge listesi, Türkiye’nin batısından güney-orta kesimlerine ve kuzeybatı Suriye’ye uzanan üreme alanı bildirir. Bu bölgesel bilgi, Türkiye’nin her ilinde yaygın olduğu anlamına gelmez. Sudan ve Çad kış alanları arasında sayılır; Doğu Akdeniz göç yolu ve kuzeybatı Afrika kıyısında kışlayan bazı kuşlar da belirtilir.

Göç Yolculuğu

Ten ve arkadaşlarının 2019 makalesi, yayımlanmış uzman anlatımına dayanarak sonbaharda Akdeniz’i güneye aşan, ilkbaharda daha doğudan dönen bir göç döngüsü anlatır. Bu genel örüntü, Özbekistan’da görülen tek kuşun bütün yolculuğunun izlendiği anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böceklerle beslenir. Ayrıntılı av bileşimi için yeterli veri doğrulanmamıştır.

Nasıl Avlanır?

Besinini küçük ağaç ve çalıların yaprak örtüsü içinde sıçrayarak arar.

İlginç Bilgiler

## Çöldeki Tek Konuk Ten, Tizard ve Soldatov’un yayımladığı kayıt, 9 Nisan 2017’de Özbekistan’ın Kızılkum Çölü’nde, Gazli’nin yaklaşık 70 kilometre batısında gözlenen tek bir erkektir. Kuş, dört dakikalık gözlemde ak saksaul çalılarında beslenmiş, alçakta ve çoğunlukla örtü içinde kalmış; şarkı ya da çağrı vermemiştir. Makale bunu Özbekistan ve Orta Asya’nın ilk kaydı olarak değerlendirmiştir. Tek kayıt, o çölde düzenli ürediğini göstermez. ## Sayım ile Harita Neden Ayrılabilir? Zwarts, Bijlsma ve van der Kamp’ın 2023 araştırması, Afrika’nın Sahel kuşağındaki kış sayımlarını yayımlanmış dağılım haritalarıyla karşılaştırmıştır. Sayımlar 2011–2019’da, 20 Kasım–10 Mart arasındaki kuru mevsimde, genellikle 4,5 hektarlık 1.901 alanda yapılmış; bu alanlar 150 coğrafi kare içinde değerlendirilmiştir. Kara Boğazlı Ötleğenin sayımlardan hesaplanan ortalama kışlama enlemi, haritalardan hesaplanandan yaklaşık 240 kilometre daha güneyde çıkmıştır. Bu, tek tek kuşların 240 kilometre güneye taşındığını veya buna iklim değişikliğinin yol açtığını göstermez. Yazarlar bazı ortamların az örneklenmesi ve bütün bölgenin doğrudan sayılmaması gibi sınırlamaları da belirtir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...