kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Küçük Alamecek (Bucanetes githagineus)
VS
Seçildi Alamecek (Rhodopechys sanguineus)

Küçük Alamecek

Bucanetes githagineus

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kalın şişkin gaga, kısa kuyruk, kurak taşlık davranışı ve trompet benzeri çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Küçük Alamecek, Bucanetes githagineus, çöl ve yarı çöllerin küçük ispinozudur. İri, kalın gagası, uzun kanatları ve kısa kuyruğu birlikte dikkat çeker. Soluk renkli kuşlarda bile bu oranlar, yalnız pembe tüy aramaktan daha yararlıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Erişkin erkekte baş kül grisi, sırt gri-kahverengi ve hafif pembemsidir. Kanatlarda, kuyruk sokumunun alt bölümünde ve açık alt tarafta pembe tonlar bulunabilir. Kuyruk koyu kahverengi ve açık kenarlıdır; bacaklar kahverengimsi ten rengidir. Gözleri kahverengidir.

Çoğunlukla yerde ve kayalıklarda bulunur; taşlar arasında sıçrar ya da yürür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme döneminde erkeğin gagası turuncudan parlak kırmızıya değişir. Dişinin gagası yıl boyunca soluk sarıdır; pembe tüyleri de daha azdır. Üreme dışında erkek soluklaşır, eşeylerin görünümü birbirine yaklaşır. Solukluk tek başına eşeyi göstermez.

Genç kuş açık kahverengi üst taraflıdır; sırtta belirsiz çizgiler bulunabilir. Kanat örtülerinin kenarları sarımsı kahverengi, karın beyazımsıdır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun kanatları ve kısa kuyruğu seçilir. Kısa yer değiştirmeleri yere yakın olabilir.

Ses ve Davranış

Erkeğin ötüşü küçük bir trompeti andıran burundan gelen sesler taşır. Kısa temas çağrıları da bulunur. Ötüş ile çağrıyı tek bir yazılı heceye indirgemek, sesin farklı biçimlerini gözden kaçırabilir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Alamecek, Rhodopechys sanguineus, erişkin erkekte siyah tepe ve ense, daha çizgili kahverengi üst taraf ve geniş pembe kanat alanıyla ayrılır. Dişide tepe koyu kahverengi, pembe kanat alanı daha soluktur. Gençleri daha kahverengi olduğundan, yalnız pembenin azlığına bakarak Küçük Alamecek denmez.

2. Doğu Alameceği, Bucanetes mongolicus, toplu gövdeli, uzun kanatlı ve çatallı kuyrukludur. Erkek ve dişide gaga gri-sarıdır. Kanattaki belirgin beyaz veya pembe kenarlar ile dış kuyruk tüylerindeki geniş beyazlık, soluk giysili kuşların ayrımında önemlidir.

3. Kaya Serçesi, Petronia petronia, başındaki geniş açık kaşlar ve koyu çizgiler, çizgili sırt ile göğüs sayesinde ayrılır. Boğaz dibindeki sarı leke erişkinde görülebilir, fakat her duruşta açığa çıkmaz; gençte yoktur. Küçük Alameceğin daha sade açık gövdesinden ayırırken bu desenler birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kurak ve yarı çöl alanlar, seyrek çalı ve ot taşıyan tepeler, taşlık yamaçlar ve çıplak kayalıklar kullanılır. Yakında su noktası bulunan çok seyrek bitkili alanlara da girebilir.

Yuva Yeri

Yuva taş altında veya bitki dibinde, yamaç ve duvar oyuklarında, bazen yapılarda kurulabilir. Dal parçalarından yapılan kâsenin içi ince saplarla ya da kıllarla döşenir. Rafael Barrientos’un İspanya için hazırladığı 2015 uzman derlemesinin üreme bölümü 4–7 yumurta, 11–14 gün kuluçka ve yavruların 13–14 günde uçmasını bildirir. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş sabit değerler değildir. Yuva taşını oynatmadan uzaktan gözlemek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme döneminde çiftler veya gevşek küçük gruplar görülebilir; sonbaharın sonlarından başlayarak daha kalabalık topluluklar oluşabilir. Sabah ve akşam su içmek için kaynaklarda bir araya gelebilirler.

Dünya Yayılışı

Kanarya Adaları ve Kuzey Afrika’dan Orta Doğu üzerinden Pakistan’a uzanır; güneydoğu İspanya’da da ürer. Güncel AviList dört alt tür tanır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yerel üremesi bilinir. Kirwan, Özen ve Demirci’nin 2008 Türkiye kuş raporu, Doğubayazıt’ta 24 Haziran 2004’te ikisi uçmuş genç olmak üzere en az yedi kuşu ve Temmuz 2006 ortasında bir yuva kaydını bildirir. Bu tarihli kayıtlar, bütün Türkiye’de her yıl aynı yerlerin kullanıldığını göstermez. 2021 İngilizce ülke derlemesi de türü yaz konuğu olarak listeler. OSME’nin 2025 listesi, Türkiye’nin güneyindeki kuşları crassirostris alt türüyle ilişkilendirir.

Göç Yolculuğu

Bütün topluluklar düzenli uzun yol göçmeni değildir. BTO, batıdaki kuşların besin kıtlığında göçebe hareketler yapabildiğini ve az sayıda bireyin Britanya’ya kadar ulaştığını belirtir. Bu olağan dışı batı kayıtları Türkiye kuşlarına sabit rota veya kilometre olarak taşınamaz. Türkiye raporları da görülmesini yalnız mevsimlik göçle açıklamanın yetersiz olabileceğini belirtir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumlar, filizler, tomurcuklar ve bazı yaprak parçaları temel besinidir. İspanya’nın Almería bölgesindeki gözlemleri birleştiren 2015 uzman hesabı, oradaki yavrulara verilen besinin de yalnız tohumlardan oluştuğunu bildirir. Bu yerel sonuç Türkiye’nin besin ölçümü değildir; böceklerin bütün yavrular için zorunlu olduğunu söylemek doğru olmaz.

Nasıl Avlanır?

Yerden dökülmüş tohumları alabilir, bitkinin üzerinde beslenebilir veya yerden uzanıp bitkideki tohumu toplayabilir. Almería’daki gözlemleri aktaran uzman hesabında, bazı sapları ayağıyla bükerek besine ulaştığı da anlatılır. Tohumu alma yöntemi bitkinin yapısıyla birlikte değişebilir.

İlginç Bilgiler

## Tohum Seçiminde Besin ve Su İspanya’nın Almería kentinde Eylül 2005’te, Tabernas’ta yakalanan yedisi dişi, altısı erkek on üç erişkinle bir tohum seçimi deneyi yapıldı. Deney öncesinde 16 saat besinsiz bırakılan kuşlar, açık hava kafeslerinde suya serbest erişimle altı ticari tohum arasından seçim yaptı. Daha çabuk işledikleri şalgam ve kuşyemi tohumlarını daha çok yediler. Araştırmacıların hesapladığı besin ve su getirileri, seçimin yalnız en fazla enerjiyi sağlayan menüyle açıklanmadığını düşündürdü. Besinin vücutta işlenirken sağladığı su da olası açıklamadır. Su üretimi doğrudan ölçülmedi; karşılaştırmalar hesaplanan beş varsayımsal menüye dayanır. Deney sonuçları doğadaki bütün kuşların değişmez besin yüzdeleri değildir. ## Soğuk Yılda Geciken Üreme İspanya’nın Tabernas Çölü’nde aynı alanda, 2004’te yirmi beş ve 2005’te yirmi dört yuva izlendi. İlk yumurta kaydı 2004’te 20 Şubat, daha soğuk 2005’te 1 Nisan oldu: kırk günlük fark vardı. Yağış karşılaştırmaları bu gecikmeyi aynı biçimde açıklamadı. Araştırmacılar, düşük sıcaklığın besin sağlayan bitkileri geciktirmesini olası nedenlerden biri olarak tartıştı; mekanizmayı deneyle kanıtlamadı. İki yıllık yerel sonuç, türün her yerde yalnız sıcaklığa bağlı ürediğini veya Türkiye’de bu tarihlerde yumurtlayacağını göstermez. ## Cezayir Dağlarındaki Yuva Kaydı Cezayir’deki Djebel Amour bölgesinde, 1.330–1.400 metre yükseltide 2007–2009 boyunca izlenen yirmi üç yuva, yerde bitki kümelerinin dibindeydi. 2017 makalesinin açık özetinde bu örnekte yırtıcı kaynaklı yuva kaybı saptanmadığı bildirildi. Bu, Türkiye dağlarında aynı başarı olacağını veya yüksekliğin kuşları her koşulda koruduğunu göstermez; belirli bir alan ve üç dönemin gözlemidir.

Alamecek

Rhodopechys sanguineus

Takım Passeriformes
Familya İspinozgiller (Fringillidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Koyu tepe, iri gaga, kahverengi gövde ve pembe-beyaz kanat desenini birlikte değerlendir; yalnız pembe renkle karar verme.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Alamecek (Rhodopechys sanguineus; Crimson-winged Finch), iri konik gagalı ve toplu gövdeli bir dağ ispinozudur. Kahverengi gövde, erişkin erkeğin koyu tepesi ve kanattaki pembe alan birlikte değerlendirilir. Doğu Alameceği ayrı türdür.

Genel Görünüm ve Duruş

Yerde dikçe durur, kısa sıçramalar yapar; yürüyüşü hafif sallantılıdır. Kahverengi gövde taşlı zeminde saklanabilir; hareket ettiğinde kalın gaga ve toplu gövde daha kolay seçilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme erkeğinde tepe siyah, gaga ile göz arasındaki bölge ve yanak pembedir; kahverengi sırt tüylerinin merkezleri koyudur. Dişinin tepesi daha kahverengi ve çizgili, kanattaki pembelik daha soluk ve dardır. Gençte baş ve yüz daha düz kahverengidir. Az pembelik tek başına dişi tanısı koydurmaz.

Kirwan ve arkadaşlarının Asya ve Kuzey Afrika biçimlerini inceleyen 2006 araştırmasında ilk yazındaki bazı erkekler erişkin dişiye yaklaşır. Sonbahar tüylerinin açık kahverengi kenarları koyu ve pembe alanları örtebilir. Yaş, mevsim ve tüy değişimi birlikte değerlendirilir.

Uçuşta Görünüm

Güçlü, dalgalı uçuşunda üst kanattaki koyu tüylerle pembe alanlar karşıtlık oluşturur. Kanat altı gümüşümsü beyazdır; dış kuyruktaki beyazlık da belirginleşebilir. Üst ve alt yüzeyin deseni aynı değildir.

Ses ve Davranış

2006 araştırmasında Fas, Türkiye ve Gürcistan’dan yaklaşık 30 ses kaydı karşılaştırılmıştır. Bireysel değişkenlik ve farklı üreme evreleri, Asya ve Kuzey Afrika biçimlerini sesten güvenilir biçimde ayırmayı güçleştirmiştir. Bu, bütün çağrıların aynı olduğu sonucu değildir; tek heceden alt tür kararı verilmez.

Karıştırılabilecek Türler

Doğu Alameceği (Bucanetes mongolicus; Mongolian Finch), pembe ve beyaz kanat alanlarıyla karışabilir. Üreme erkeğinin başı Alamecekteki siyah tepe yerine açık kahverengidir; gagası açık sarımsı, gövdesi daha hafif görünümlüdür. Dişi ve gençlerde baş deseniyle kanat beyazlığı birlikte incelenir.

Boz Alamecek (Rhodospiza obsoleta; Desert Finch), daha düz kum-kahverengi gövdelidir. Erkekte gaga yazın siyah, kışın koyu uçlu kahverengi-sarıdır; dişide boynuz sarısı veya siyah olabilir. Erkeğin gaga ile göz arasındaki siyahlığı, Alameceğin geniş koyu tepesinden farklıdır. Genç gagası açık olabilir; gaga rengi yaş ve mevsimle birlikte değerlendirilir.

Küçük Alameceğin (Bucanetes githagineus; Trumpeter Finch) üreme erkeğinde gaga turuncu-kırmızı, gövdedeki pembelik daha yaygındır; tepe siyah değildir. Kışın erkek gagası donuklaşır, dişi daha sadedir. Soluk bireylerde yalnız gaga değil, baş ve kanat deseni de karşılaştırılır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Seyrek bitkili, taşlı ve kayalık dağ yamaçlarını kullanır. Tohum veren küçük bitkiler ve açık beslenme yüzeyleri önemlidir; her yüksek tepe aynı olanakları sunmaz.

Yuva Yeri

Gavrilov ve Gavrilov’un 2005 tarihli Kazakistan rehberinde dişinin yerde, kaya veya otların altında kuru ot, kök ve bitkisel liflerden çanak yuva yaptığı anlatılır. Verilen değerler 4–5 yumurta, dişinin yaptığı 12–13 günlük kuluçka ve 16–17 günde uçuşa geliş süresidir. Erkek kuluçkadaki dişiyi, iki ebeveyn de yavruyu besler. Bunlar Kazakistan derlemesinin değerleridir; Türkiye’de yeni ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Günlük beslenmede taşlı açıklıkları kullanır. Üreme dışında daha aşağıdaki boş kayalıklar ve tarım kenarlarına inebilir. Genellikle yerde olsa da özellikle ilkbahar ötüşünde ağaç veya çalıya konabilir.

Dünya Yayılışı

Asya toplulukları Türkiye’den Kafkasya ve İran üzerinden Orta Asya dağlarına kesintili yayılır. Kuzey Afrika’daki alienus, Fas ve Cezayir’dedir. Kullanılan AviList sürümü onu Rhodopechys sanguineus içinde alt tür tutar; başka listelerin ayırdığı taksonlar sessizce birleştirilmez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de kayalık dağ alanlarında ürer. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde 2013–2019 için 50.000–200.000 çift verilir; yöntem ve nüfus eğilimleri veri yetersizliğiyle işaretlidir. Tablodaki yüzde 96 Avrupa değerlendirmesinin payıdır, dünya nüfusunun değil. Bu değer 2026 sayımı olarak okunmaz.

Göç Yolculuğu

Kışın sürüler daha alçak yükseltilere inerek tarım alanlarında beslenebilir. Bu yükselti değişimi Türkiye’de her kuşun aynı vadiden, aynı tarihte geçtiğini göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besinin temelini alçak bitkilerden ve yerden alınan tohumlar oluşturur; az miktarda omurgasız da bildirilir. Kalın gaga, yenilen bitkinin adını tek başına göstermez.

Nasıl Avlanır?

Taşlı zeminde ve ot kümeleri arasında yavaşça ilerleyerek tohum arar.

Gavrilov ve Gavrilov’un Kazakistan rehberi, yavrulara besin taşırken dil altındaki keseden yararlanıldığını bildirir. Gagada parça görünmemesi her dönüşün besinsiz olduğunu kanıtlamaz.

İlginç Bilgiler

## Bilimsel Adın Erzurum Bağlantısı Kirwan ve arkadaşlarının 2006 taksonomi araştırmasına göre Gould türü 1838’de Erzurum çevresinden tanımlamıştır. Eski yayınlardaki sanguinea yazımı başka bir Türkiye kuşu anlamına gelmez; burada güncel AviList’in Rhodopechys sanguineus adı kullanılır. ## Tarih ve Davranış Birlikte Okunur Guy Kirwan’ın 1998 tarihli İngilizce Karadağ makalesinde, Türkiye’de 19 Haziran 1996’da görülen altı Alameceğin arasında yuvadan uçmuş bir genç vardır. Bu yerel üreme bağlamı, yalnız erişkin bulunan yaz kaydından daha güçlüdür. Tek günlük ziyaret bütün Türkiye’nin üreme takvimini veya güncel nüfusu ölçmez. ## Kıbrıs’taki Sıra Dışı Kayıt Kıbrıs’ta 27 Kasım 2010’da su deposu yakınında beş Alamecek kısa süre ağaçlarda görülmüş, biri fotoğraflanmıştır. Gökeri ve Fuller’in 2012 notu bunu adanın ilk kaydı olarak bildirir. Kanattaki pembe, koyu tepe ve yüz deseniyle birlikte değerlendirilmiştir. Bu, düzenli Türkiye–Kıbrıs göç hattının kanıtı değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...