kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Küçük Kumru (Spilopelia senegalensis)
VS
Seçildi Kaya Güvercini (Columba livia)

Küçük Kumru

Spilopelia senegalensis

Takım Columbiformes
Familya Güvercingiller (Columbidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ön boyun pul paneli, kızıl iç ve gri dış kanat, uzun beyaz uçlu kuyruk.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Küçük Kumru (Spilopelia senegalensis; Laughing Dove), pembe-kahverengi tonlu, uzun kuyruklu küçük bir kumrudur. Erişkinde boynun önü ve üst göğüsteki kızıl zeminli siyah benekler dikkat çeker. Kanattaki mavi-gri alan ve beyaz kenarlı koyu kuyruk bu işareti tamamlar. Eski kaynaklardaki Streptopelia senegalensis adı aynı türün önceki cins yerleşimidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga koyu gri-kahverengidir; göz koyu kahverengi, bacaklar morumsu pembedir.

Üst tarafında sıcak kızıl-kahverengi ile mavi-gri alanlar yan yana gelir. Göğüsteki morumsu pembe ton, karında ve kuyruk altında beyaza döner.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi aynı temel renk düzenini taşır, genellikle erkekten daha mattır. Renk tonu tek başına kesin eşey ayrımı sağlamaz.

Genç kuş daha mat ve daha az pembedir. Erişkinin boyun önündeki belirgin benekli alanı henüz taşımaz. Kanattaki gri-mavi bölüm de daha silik görünebilir. Bu nedenle erişkin boyun deseninin yokluğu, genç bir Küçük Kumruyu tek başına dışlamaz.

Uçuşta Görünüm

Hızlı uçuşunda kanat vuruşları sık ve çırpıntılı görünebilir. Kanat altı koyu görünür; kuyruktaki beyaz yan bölümler uçuşta açığa çıkar. Uçan bir kuşta gövdenin pembe tonu veya tek bir soluk kanat çizgisi, konmuş kuştaki ayrıntılar kadar kolay okunmaz.

Kur uçuşunda erkek, gürültülü ve hızlı kanat vuruşlarıyla yükselir; ardından kanat ve kuyruğunu açıp süzülerek iner.

Ses ve Davranış

Ötüşü yumuşak, ritmik bir guguklama dizisidir; İngilizce adındaki “gülen” sözcüğü bu sese işaret eder. Uzman anlatımı genellikle 6–8 notalı, değişken bir cümle tarif eder. Ses yıl boyunca, daha seyrek olarak geceleri de duyulabilir.

Bir erkeğin boynunu kabartıp başını dik tutarak başka kuşu kovalaması, bölgesini savunma davranışı olabilir. Bu hareket, boyun desenini rakibe gösterir. Böyle bir gösteriyi her gördüğünüzde çiftleşme sanmayın; kur ile rakibi uzaklaştırma farklı bağlamlardır.

Karıştırılabilecek Türler

Kumru (Streptopelia decaocto) daha iri ve genellikle daha soluk, tekdüze bej-gri görünür. Erişkinde siyah yarım halka boynun arkasındadır; Küçük Kumrunun benekli alanı ön taraftadır. Genç Kumruda da yarım halka bulunmayabilir; yalnız halkaya bakmak yaş farkını kaçırır.

Üveyik (Streptopelia turtur), erişkin kanadındaki koyu merkezli ve açık kızıl kenarlı tüylerle daha iri pullu bir desen taşır. Boynun iki yanındaki siyah-beyaz yamalar da farklıdır. Genç Üveyikte bu yamalar yoktur ve kanat tüylerinin kenarları daha soluktur; karşılaştırmayı yalnız erişkin resimleriyle yapmayın.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kuru çalılıklar, seyrek ağaçlı açık alanlar, tarla çevresi ve yerleşimlerin bahçeleri uygun ortamlar olabilir. Çalıda veya ağaçta saklanacak yerle, açık zeminde besin bulacağı alanı birlikte kullanır. Tropik yağmur ormanının kapalı iç kesimlerini başlıca yaşam alanı gibi düşünmeyin.

Yuva Yeri

Yuva, ağaç veya çalıda kurulabilen, ince dal ve köklerden yapılmış gevşek bir platformdur; tipik olarak iki beyaz yumurta bulunur. Suudi Arabistan’ın Tayif kentinde Mart–Mayıs 2018 ile Aralık 2018–Mayıs 2019’da yürütülen araştırmada, altı yuvada kuluçka, yumurtlamanın tamamlanmasından yumurtaların açılmasına kadar 13–17 gün sürdü; dört yuvada yavrular yumurtadan çıkıştan 17–20 gün sonra yuvayı terk etti. Bu küçük örnekler, bütün Türkiye için kesin süreler değildir. Yuvadan ayrılma ile güvenli biçimde uçabilme de aynı anda gerçekleşmek zorunda değildir. Yuvayı kurcalamayın.

Günlük Alan Kullanımı

Hindistan’ın Lucknow bölgesinde Temmuz 2005–Haziran 2006 gözlemlerinde, kuşlar yazın sabah erken ve akşam üzeri daha çok beslenirken sıcak öğle saatlerinden kaçınıyordu. Kışın öğleden sonra da beslenme görüldü. Bu yerel gözlem, her mevsim ve her ülkede aynı saat düzeninin geçerli olduğunu göstermez.

Dünya Yayılışı

Afrika’dan Orta Doğu ve güney Asya’ya uzanan geniş bir yayılışı vardır; Orta Asya’daki nüfuslar da bu bütünün parçasıdır. Batı Avustralya’ya insan eliyle götürülmüş ve yerleşmiş nüfusları bulunur. Oradaki varlığı doğal bir Afrika–Avustralya göç rotasının kanıtı değildir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye için 2021’de yayımlanan İngilizce omurgalı derlemesinde yerleşik üreyen tür olarak listelenir. Yerleşik olması, her ilde ve her yaşam alanında aynı yoğunlukta bulunduğu anlamına gelmez. Bir gözlem noktasındaki sayıyı ülke nüfusu veya üreme başarısı gibi yorumlamayın.

Göç Yolculuğu

Çoğu nüfus yerleşiktir. Bununla birlikte Afrika ve Hindistan’ın bazı bölgelerinde mevsimsel hareketler veya kısmi göç bildirilir. Bu bölgesel hareketler, Türkiye’deki her bireyin uzun mesafe göç ettiği anlamına gelmez; bir şehirde yeni görülmesiyle düzenli göç rotasını ayırmak gerekir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besininin büyük kısmını küçük tohumlar ve tahıllar oluşturur; böcekler ve başka küçük omurgasızlar da alabilir. Hindistan’ın Lucknow bölgesinde Temmuz 2005–Haziran 2006’da yakalanan 200 kuşun besin örneklerini inceleyen çalışmada buğday, darı, pirinç, ot ve ayçiçeği tohumları; ayrıca karınca, termit, örümcek ve sinek larvaları saptandı. Bu yerel besin listesi, Türkiye’deki her kuşun değişmez menüsü değildir.

Nasıl Avlanır?

Besini çoğunlukla yerde toplar; küçük ağaç ve çalıların üzerinde de arayabilir. Yem aradığı alan ile yakınındaki örtüyü birlikte kullanır. Gözlem sırasında kuşu sığınacağı bitkilerden uzaklaştırmayın.

İlginç Bilgiler

## Yılın Farklı Aylarında Üreme Bir türün üreme dönemi tek bir kısa ay aralığına sığmayabilir. Antalya’nın Muratpaşa ve Konyaaltı bölgelerinde Aralık 2017–Aralık 2019 arasında 161 yuvayı izleyen araştırmada, yılın bütün aylarında yuva yapımı ve yumurtlama görüldü. Kıştaki faaliyet daha azdı. Yıl boyu üreyebilme, incelenen Antalya nüfusu için gözlemdir; her çiftin bütün yıl kesintisiz yavru yetiştirdiğini veya ülkenin her yerinde aynı takvimin bulunduğunu göstermez. ## Bahçelerde Yuva Seçimi Meyve bahçesi de bir yuva alanı olabilir. Cezayir’in kuzeydoğusundaki Guelma’da 2015–2016 yıllarının Mart–Ağustos dönemlerinde, üç zeytin ve üç portakal bahçesinde 134 yuva izlendi. Yuvaların 70’i zeytin, 64’ü portakal bahçelerindeydi ve çoğu ağaçların orta bölümlerindeydi. Bu alanlardaki kullanım, aynı ağaç türünün her ülkede en iyi yuva yeri olduğu anlamına gelmez; çevredeki koşullar da değişir. ## Olağan Dışındaki Tüy Renkleri Beyaz tüy, her zaman başka bir tür anlamına gelmez. Osmaniye’deki bir araştırmada, Ağustos–Ekim 2015’te bir yem dükkânı çevresinde yedi sayım yapıldı; beyaz ve olağan kahverengi kuşların birlikte sürü oluşturduğu görüldü. Aynı araştırmada dört çiftin ebeveyn ve yavru renkleri karşılaştırıldı. Görünüş ve davranış, beyaz kuşların Küçük Kumru olduğuna işaret ediyordu. Ancak genetik örnek alınmadığı için rengin kalıtımı ve olası melez kökeni kesinleşmedi; bütün beyaz kumrulara aynı açıklama uygulanamaz. ## Yuva Başarısı ve Kanıt İnsanların yakınında yaşamak her yuvanın başarılı olmasını sağlamaz. Suudi Arabistan’ın Tayif kentinde Mart–Mayıs 2018 ile Aralık 2018–Mayıs 2019’da izlenen 43 yuvanın 17’sinde en az bir yumurta açıldı; bunların 11’inde yavrular yuvadan ayrılacak aşamaya ulaştı. Çalışmada bazı yavruların kedilerce yenmesi doğrudan gözlendi. Yuva yakınında bir baykuşun görülmesi ise tek başına onun yavruyu avladığını kanıtlamaz; araştırma bunu olası neden olarak ayırdı.

Kaya Güvercini

Columba livia

Takım Columbiformes
Familya Güvercingiller (Columbidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İki siyah kanat bandı, açık sağrı ve siyah kuyruk ucu; feral renkler çok değişken.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kaya Güvercininin yabanıl görünümlü, mavi-gri biçiminde açık gri kanatları kesen iki siyah bant, beyaz sağrı ve kuyruğun ucundaki geniş siyah şerit birlikte dikkat çeker. Baş ve göğüs daha koyu, boyun yanları yeşil-mor parıltılıdır. Gaga koyu ve kısadır; burun deliklerini taşıyan gaga tabanı beyazımsıdır.

Kent güvercinleri de Columba livia türündendir; evcil kökenli kuşlarda beyaz, kızıl, siyah, benekli ya da bantsız görünümler bulunur. Mavi-gri ve iki bantlı bir kuş da evcil kökenli olabilir. Renk, tek başına yabani soyun korunduğunu kanıtlamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Dolgun gövdeli, küçük başlı ve kısa bacaklıdır. Gagası ince; kanatları geniş tabanlı, uçları sivri; kuyruğu geniş ve yuvarlaktır. Yürürken başını ileri-geri hareket ettirir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin temel tüy deseni aynıdır. Erkek çoğunlukla daha iri olsa da büyüklükleri örtüşür; tek bir kuşun eşeyini yalnız iriliğine veya boynundaki parıltıya bakarak kesinleştirmek güvenilir değildir.

Genç kuşun boynunda erişkindeki metalik parıltı henüz bulunmayabilir. Gaga tabanı kirli beyaz, göz kahverengi ve bacaklar pembemsidir. Erişkinde gaga tabanı daha beyaz, bacaklar daha kırmızı görünür. Bu yaş işaretleri, özellikle evcil kökenli kuşların renk çeşitliliği düşünülerek birlikte değerlendirilmelidir.

Uçuşta Görünüm

Hızlı ve güçlü kanat vuruşlarıyla uçar; sürü birden havalanınca birlikte dönüp dolaşabilir. Mavi-gri biçimde üstten beyaz sağrı ve siyah kanat bantları, alttan açık kanat altı ile koyu kuyruk ucu görülür.

Ses ve Davranış

Sesi alçak, boğuk ve tekrarlanan bir guruldamadır. Kur yapan erkek boynunu ve göğsünü şişirir, başını eğerek dişinin çevresinde döner. Bu sırada gündelik duruşundan daha kalın boyunlu görünür; şişirilmiş kur duruşu, kuşun olağan vücut oranıyla karıştırılmamalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Gökçe Güvercin de gri bir güvercindir; ancak sağrısı beyaz değildir ve kanat altı daha koyu görünür. Kaya Güvercinindeki gibi iki keskin siyah kanat bandı yerine daha silik, sınırlı koyu işaretler taşır. Koyu gözü de yardımcıdır; uzaktan yalnız gri gövde rengine bakmak yeterli olmaz.

Tahtalı daha iri ve uzun kuyrukludur. Uçuşta kanadını kesen geniş beyaz şerit belirgindir; erişkinin boyun yanlarında da beyaz lekeler bulunur. Genç Tahtalıda boyun lekeleri henüz yoktur. Bu yüzden boynu lekesiz bir kuşta kanat şeridini ve gövde yapısını da karşılaştırmak gerekir.

Kumru daha ince, uzun kuyruklu ve açık bej-gridir. Erişkinin ensesinde siyah bir yarım halka bulunur; gençte bu halka gelişmemiş olabilir. Kaya Güvercinindeki dolgun gövde ve kanat yapısını, yalnız renk benzerliğine kapılmadan karşılaştırmak gerekir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yabani topluluklar özellikle dağlık, insanın az bulunduğu kayalık yerleri ve deniz uçurumlarını kullanır. Evcil kökenli topluluklar insan yerleşimlerinde de yaygındır. OSME’nin 2025 bölge derlemesi bu iki durumu ayrı ele alır.

Yuva Yeri

Mağara ya da yapı çıkıntısında dal ve saplardan bir platform kurar; malzemeyi erkek getirir, dişi yerleştirir. BTO’nun Britanya kuşları için hazırladığı uzman derlemede tipik yumurta sayısı 2, iki eşeyin paylaştığı kuluçka 16–19 gün, yavrunun uçabilecek duruma gelmesi 35–37 gündür. Bunlar Türkiye’de izlenmiş bir yuva grubunun ölçümleri değildir. Yuva çevresinde kuşları yerinden kaldırmadan gözlem yapılmalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Gündüz etkindir; beslenme ve dinlenme için sürüler oluşturabilir. Bina çıkıntıları ya da kayalık yüzeyler topluca konup dinlendiği yerler arasındadır. Açık bir yerde güneşlenirken kanadını kaldırabilir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’nın batısı ile güneyindeki kayalık alanlara uzanır. Evcilleştirilmiş soylarından doğaya dönen kuşlar ise insanlar aracılığıyla çok daha geniş bir alana yayılmıştır. Bugün birçok kıtada şehirlerde görülmesi, bu şehirlerin tamamının türün doğal yayılışında olduğu anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üreyen bir türdür. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesindeki Türkiye kaydı, 2002–2012 dönemine ait 400.000–800.000 çiftlik yabani topluluk tahminini verir. Bu, sınırlı veriden genişletilmiş bir tahmindir; güncel ve eksiksiz bir sayım değildir. Aynı tabloda evcil kökenli toplulukların sayısı için yeterli veri yoktur. Yabani toplulukların artış ya da azalış yönü de belirtilen dönemler için bilinmiyor olarak kaydedilmiştir.

Göç Yolculuğu

Genel olarak yerleşik bir kuştur; yakın çevredeki beslenme ve dinlenme yerleri arasında hareket eder. SEO/BirdLife’ın İspanya hesabı kısa uzaklıklı ve yükseltiye bağlı yer değiştirmeler de bildirir. Britanya’daki yabani kuşların halka kayıtları çoğunlukla uzaklara gitmediklerini gösterir. Bu bilgilerden Türkiye için sabit bir göç rotası veya yolculuk mesafesi çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca tahıl, baklagil ve yabani ot tohumlarıyla beslenir; zaman zaman yaprak ve küçük omurgasızlar da yer. Şehirlerde dökülmüş insan yiyeceklerinden yararlanabilir. Bu esneklik, kentte bulduğu her yiyeceğin dengeli bir besin olduğu anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyerek tohumları tek tek gagalar. Su içerken gagasını suya daldırıp emerek yutabilir; birçok kuşta olduğu gibi her yudumda başını geriye kaldırması gerekmez.

İlginç Bilgiler

## Yabani Soyu Anlamak 2022’de yayımlanan bir araştırma, Britanya ve İrlanda’daki Kaya Güvercinlerini evcil kökenli ve esaretteki kuşlarla karşılaştırdı. Genetik çözümlemede 232 birey, altı dış görünüş özelliğinin karşılaştırılmasında ise 149 kuş kullanıldı; bunlar aynı büyüklükte iki örneklem değildir. İskoçya’nın Dış Hebrid Adaları’ndaki kuşlarda evcil soylarla genetik karışımın çok az olduğu bulundu. Bununla birlikte dış görünüş ölçümleri iki grupta örtüşüyordu. Sonuç, bütün Türkiye kayalıklarındaki güvercinlerin genetik durumunu açıklamaz; incelenen Britanya Adaları topluluklarına aittir. ## Kursaktaki Besleyici Hücreler Yavrulara verilen “kursak sütü”, bir süt bezinin salgısı değildir. Hem erkek hem dişi bu besini oluşturabilir. Avustralya’nın Moama kentindeki bir yetiştiriciden alınan sekiz çift evcil King güverciniyle yapılan, 2011’de yayımlanan çalışmada kuşlar kontrollü koşullarda tutuldu. Araştırmacılar kursak iç yüzeyinin kalınlaştığını, yağ ve protein taşıyan hücrelerin ayrılarak besleyici parçacıklar oluşturduğunu gösterdi. Gen etkinliğinin karşılaştırılması ise bütün kuşlarda yapılmadı: yavru besleyen dört dişi ile henüz çiftleşmemiş dört dişinin dokuları karşılaştırıldı. Bu bulgular Türkiye’deki yabani güvercinlerde yapılmış bir ölçüm değildir. Hücre incelemesiyle desteklenen besin oluşumu ile yazarların bazı genlerin işlevine ilişkin açıklamaları da aynı kesinlikte değerlendirilmemelidir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...