kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Küçük Sumru (Sternula albifrons)
VS
Seçildi Akdeniz Martısı (Ichthyaetus melanocephalus)

Küçük Sumru

Sternula albifrons

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Çok küçük yapı, beyaz alın, siyah uçlu sarı gaga ve üstten koyu dış el telekleri.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Küçük Sumru, çok küçük ve ince yapılı bir sumrudur. Üreme giysisindeki erişkinde siyah tepe, belirgin beyaz alın ve siyah uçlu sarı gaga birlikte dikkat çeker. Alındaki beyaz alan siyah tepeyi önden keser. Bu görünüm, kış giysisindeki erişkinlere veya gençlere olduğu gibi uygulanmaz; özellikle küçük bir kuşu büyük bir sumrunun yavrusu sanmamak gerekir.

Küçük Sumru adı, Little Tern ve Sternula albifrons ile eşleşir. Eski yayınlardaki Sterna albifrons aynı türün önceki cins adını taşır. İncelenen AviList v2025b’de yakın akrabası Saunders Sumrusu, Sternula saundersi adıyla ayrı türdür. Küçük Sumrunun farklı kıtalardaki toplulukları da tek ve değişmez görünüşlü bir grup değildir; bu sürüm dört alt tür tanır.

Genel Görünüm ve Duruş

Dinlenirken kuyruğu görece kısa görünür ve kuyrukta küçük, kesik hareketler fark edilebilir. Üreme erişkininin bacakları sarıdır; ince gagasının sarısı da siyah ucuyla karşıtlık yapar. Böylece baş deseni kadar, kısa kuyruklu küçük gövde ve açık renkli bacaklar da tanımaya yardım eder. Dala konan bir ötücü gibi değil, açık kıyı zemini üzerinde duran küçük bir sumru olarak görülür.

Üreme erişkininin üst tarafı gridir; kuyruk dibi ve kuyruk çoğunlukla daha beyaz görünür. Bununla birlikte bazı kuşlarda gri bu alanlara da yayılır. Bu değişkenlik, her Küçük Sumruda sırtla kuyruk dibi arasında aynı keskin beyaz sınırın aranamayacağını gösterir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkinleri yalnız tüy görünüşünden erkek veya dişi diye ayırmak güçtür. Suudi Arabistan’ın Sabkhat Al-Fasl lagünlerinde 2015–2016’da izlenen yuvalarda eşlerin sırayla kuluçkaya geçtiği kamerayla görüldü. Ancak araştırmacı kuşları görünüşlerinden eşeylendiremedi; hangi eşin erkek, hangisinin dişi olduğu belirlenemedi. Yuvada daha uzun oturan kuşa yalnız bu davranışı nedeniyle “dişi” demek bu örnekte doğru olmazdı.

Avrupa’daki genç kuşlarda başın arkası ve ense koyu, kısa beyaz kaş belirgin olabilir. Açık kanadın arka bölümündeki uzun tüyler gri merkezli ve ince beyaz uçludur. Bu nedenle kanadın arka kısmı, Saunders Sumrusunun daha beyaz görünen kanadına göre sade gri izlenim verir.

Kış giysisinde baş ve kanat deseni değişir. eBird’in tür anlatımı, bu dönemde erişkinlerin desen bakımından Sumruya benzeyebileceğini vurgular; omuzdan kanat ucuna doğru uzanan koyu şeritler dikkati çekebilir. Üreme mevsiminin parlak sarı gagasıyla siyah-beyaz başını bütün yıl aynı biçimde aramak, bu daha sade kuşları gözden kaçırmaya yol açabilir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve çeviktir. RSPB’nin uzman anlatımında erkek, kur gösterisi sırasında kanatlarını V biçiminde tutarak süzülüp alçalır. Bu uçuş, eşleşme gösterisinin bir parçasıdır.

Açık kanatta dıştaki uzun uçuş tüylerinden birkaçı daha koyu görünür. Tüyler yeniyken açık yüzeyleri zamanla aşınıp koyulaşır; aynı kanatta farklı yaşta tüyler bulunabilir. Yaz erişkininde çoğunlukla bir ile üç koyu dış tüy görülse de bu sayı mevsimden ve tüy değişiminden bağımsız bir tür şifresi değildir.

Ses ve Davranış

Çağrıları ince, keskin ve gürdür; alarm sesleri daha pürüzlü duyulur. Üreme kolonileri oldukça seslidir. Yakınında dönüp bağıran kuşlar, yerde görünmeyen yumurta veya yavruların bulunabileceğini haber verir. Böyle bir durumda çıplak kum üzerinde yuva aramaya devam etmek yerine geldiğiniz yönden yavaşça uzaklaşmak gerekir.

Mısır’ın Port Said kolonilerindeki gözlemler, eşleşme gösterisinin yerde de sürdüğünü anlatır. Balık taşıyan erkeği izleyen dişi yere konar; kuşlar birbirlerinin çevresinde dolaşıp gaga ve kanat duruşlarını değiştirir. Balık sunumu ile eşleşme birbirini izleyebilir. Bu, 2015’teki doğal koloni gözlemidir; her balık taşıyan kuşun eşeyini veya o andaki bütün davranış zincirini yalnız uzaktan kesinleştiren bir kural değildir.

Port Said’de 2015’te yapılan gözlemlerde dişi, kumda önce ayaklarıyla kazıyor, sonra göğüs ve karnını zemine bastırarak çanağı biçimlendiriyordu. Bazı yuvalara çok az kuru bitki eklenmiş veya çevrelerine kabuk parçaları yerleştirilmişti. Bu Mısır örneği, yuva yerinin büyük bir malzeme yığını olmadan, zeminin şekillendirilmesiyle oluşturulabildiğini gösterir.

Yuva açık zemindeki sığ bir çukurdur; çevresinde küçük taşlar bulunabilir. BTO’nun tür derlemesinde tipik yumurta sayısı 2–3, erkek ve dişinin paylaştığı kuluçka 18–22 gün olarak verilir. Hav tüyleriyle kaplı yavrular erken hareket edebilir; aynı derlemede uçabilecek duruma gelme süresi tipik olarak 19–20 gündür. Bu son aşama, ebeveynden tamamen bağımsız beslenme yaşı değildir. Veriler Türkiye’deki tek bir yuvanın ölçümü olarak sunulmamaktadır.

Karıştırılabilecek Türler

Sumrunun (Sterna hirundo; Common Tern) Avrupa’daki üreme erişkininde siyah tepe alnı da kaplar; gaga siyah uçlu kırmızıdır. Kış giysisinde alın beyazlaşır, gaga siyah veya dibi kırmızı-siyah olabilir. Gençte de beyaz alın görülür, sırt tüyleri kahverengi kenarlı daha pullu bir izlenim verir. Dolayısıyla beyaz alın yalnız Küçük Sumruya ait, her mevsimde tek başına geçerli bir işaret değildir.

Gülen Sumrunun (Gelochelidon nilotica; Gull-billed Tern) gagası daha kalın ve siyahtır; bacakları ile ayakları da siyahtır. Başın gövdeye bağlandığı iri görünüm ve güçlü gaga, Küçük Sumrunun narin yapısından farklıdır. İki kuşun alt tarafının açık renkli olması bu temel yapı farkını ortadan kaldırmaz. Karşılaştırmada gaganın yalnız rengi değil, kalınlığı da görülmelidir.

Bıyıklı Sumru (Chlidonias hybrida; Whiskered Tern), üreme giysisinde siyah başın altında belirgin beyaz yanaklar ve koyu gri alt taraf taşır. Gaga koyu kırmızıdır; beyaz yanaklar koyu gövdeyle keskin karşıtlık oluşturur. Üreme dışında başın üstü açılır ve gözün arkasından koyu bir çizgi uzanır. Bu yüzden yazın koyu karınlı görünümünü kışın da değişmeden beklememek gerekir.

Saunders Sumrusu (Sternula saundersi; Saunders’s Tern) çok benzer bir akrabadır. Üreme giysisinde alın beyazı genellikle gözün önünde biter ve kanadın arka kısmı daha yaygın beyazımsıdır. Küçük Sumruda alın beyazı çoğunlukla göz üstüne uzanır. Fakat iki türde de baş açısı ve bireysel farklar sınırı değiştirebildiğinden alın, kuyruk dibi ve açık kanat birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Koloni halinde, su kenarındaki açık zeminlerde yuvalanır. EURING/CMS tür hesabı kıyıların yanında iç kesimlerdeki nehir çevrelerini de belirtir; bazı yerlerde taş ocakları kullanılır. Doğu Avrupa’da çayır ve düz çatılardaki yuvalanmalardan da söz edilir. Bu çeşitlilik, türün bütün yayılışında yalnız deniz plajlarına bağlı olmadığını gösterir.

Yuva Yeri

Suudi Arabistan’ın Sabkhat Al-Fasl lagünlerinde 2015–2016’da bulunan 147 yuva açık, bitkisiz zemindeydi. Suya uzaklık 2–10 metre, ortanca değer 4 metreydi.

Günlük Alan Kullanımı

Britanya ve İrlanda’daki kolonilerin çoğu kıyısaldır; BTO hesabı kum ve çakıl zeminleri vurgular. Aynı kaynak, bazı kolonilerin tilki ve insan kaynaklı rahatsızlıktan etkilendiğini belirtir. Koloni ile beslenilen su arasında gidip gelen kuşların yanında, zeminde saklanan yumurta ve yavrular da korunmalıdır; yaya ve araç geçişi yuva şeridine yöneltilmemelidir.

Dünya Yayılışı

Yayılışı Afrika, Avrupa, Asya ve Avustralya’da parçalıdır. Avrupa ve Kuzey Afrika’dan Orta Asya’ya uzanan topluluklar, üreme dışında Afrika kıyılarına ve Hindistan’ın batısına kadar dağılır. Batı Afrika kıyısı ve Nijer havzasındaki kuşlar ile Doğu Asya ve Avustralya’daki toplulukların dağılımları farklıdır. İncelenen AviList v2025b, Avustralya’nın doğu kıyısı ile Tasmanya’da üreyen placens alt türünü de ayrı gösterir; bütün dünya kuşları tek bir mevsimlik çizgi izliyormuş gibi anlatılamaz.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de üremesi, Gediz Deltası’ndaki sayımlarla açık biçimde belgelenmiştir. Güven Eken’in 1997’de yayımlanan İngilizce araştırmasında 1995’te 158, 1996’da 205 çift sayıldı. Ancak ikinci yıl bulunan kuzey kolonilerinin bazıları ilk yıl taranmamıştı. İki sayı arasındaki farkı doğrudan nüfus artışı diye yorumlamak bu nedenle doğru değildir. En büyük koloniler tuzla içindeki adacıklardaydı. Bu tarihli delta çalışması, bugünkü Türkiye toplamı veya bütün kıyıların aynı durumdaki kaydı değildir.

Göç Yolculuğu

EURING/CMS atlası, Avrupa topluluklarının kışı ağırlıkla Afrika’da geçirdiğini belirtir. Kuzey ve Batı Avrupa’dan hareket eden kuşlarda Atlantik kıyıları boyunca ilerleme belirgindir; bir kısmı karadan da geçer. Doğu Avrupa ve Hazar çevresindeki bağlantılar farklılaşır. Güneydoğu Avrupa’dan uzak mesafeli halka geri bildirimlerinin çok az olması, Türkiye’deki kuşların bütün yolculuğunu tek bir kesin ülke sırası veya mesafeyle anlatmayı engeller.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca küçük balıklarla beslenir; küçük kabuklular da alınır. Portekiz’in güneyindeki Ria Formosa’da, Faro ve Fuseta kolonilerinden 2021–2022’de toplanan 182 geri çıkarılmış besin örneğinde gümüş balıkları ve küçük kaya balıkları baskındı. Örnekler iki kolonide aynı avların aynı sıklıkta alındığını göstermedi. Bunlar erişkinlerin besin örnekleridir; yavruların yıl boyunca yediği bütün besinin veya Türkiye kolonilerinin oranları değildir.

Nasıl Avlanır?

Su üzerinde uçarak küçük avı arar ve dalarak yakalar. Hızlı uçuşun ardından suya girmesi, balık arama ile yakalama hareketini birbirine bağlar. Gagasında balıkla koloniye dönen bir kuş bunu eşine götürüyor olabilir. RSPB’nin kur anlatımında erkeğin balığı eş çekmek için taşıdığı da belirtilir. Böylece bir balığın gagada görülmesi, o anda mutlaka taşıyan kuşun kendisi tarafından yenileceğini göstermez.

İlginç Bilgiler

## Sıcakta Kuluçka Suudi Arabistan’ın Sabkhat Al-Fasl lagünlerindeki 2015–2016 araştırmasında sıcaklık ile kuluçka davranışının ayrıntılı karşılaştırması, 24 saat kamerayla izlenen sekiz yuvada yapıldı. Kameraya alışma süresinin etkisini azaltmak için ilk iki saatin görüntüleri karşılaştırmaya alınmadı. En sıcak saatlerde erişkinlerin yumurta başında kalma süresi uzuyordu. Bu ilişki, yuvada durmanın yalnız ısıtma değil güneşten koruma işlevi de taşıyabileceğini gösterir. ## İki Kolonide Beslenme ve Üreme Portekiz’in Ria Formosa alanında 2021–2022 üreme dönemlerinde GPS verisi alınabilen dokuz erişkin yaklaşık üçer gün izlendi; 247 gezi kaydedildi. Araştırmacılar hız ve dönüş örüntülerinden besin arama davranışını hesapladı; her noktada balık yakalandığını doğrudan görmedi. Kuşlar koloni çevresindeki kanalları ve denizi kullandı. İki koloninin yumurtadan çıkış başarısındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi; rahatsızlığın tek başına bu farkı yarattığı söylenemedi. ## Port Said’de Serinleme Mısır’ın Port Said çevresindeki 2015 taramasında yedi koloni alanında 2.652 yuva kaydedildi. Sayı, boş olsa da o üreme döneminde kullanıldığı düşünülen yuvaları da içeriyordu. Sıcak günlerde erişkinlerin göğüs ve karın tüylerini tatlı suyla ıslatıp yumurta ya da yavrunun üstüne geldiği, nemli kumla temas kurduğu gözlendi. Araştırmacı bunları serinletme davranışı olarak yorumladı. Bunlar doğal koşullardaki gözlemlerdi; yumurta sıcaklığı değiştirilerek yapılmış kontrollü bir deney değildi.

Akdeniz Martısı

Ichthyaetus melanocephalus

Takım Charadriiformes
Familya Martıgiller (Laridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Erişkin beyaz kanat ucu ve açık kanat altı; gençte siyah telekler bulunabilir, yaş kontrolü zorunludur.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Akdeniz Martısının erişkini çok açık gri sırtı, beyaz gövdesi ve siyahlık taşımayan beyaz kanat uçlarıyla dikkat çeker. Kalın ve hafif aşağı kıvrık kırmızı gagası, küçük ve orta boy martılar arasında başlıca destekleyici işaretlerdendir. Üreme giysisinde başı siyahtır; genç kuşların kanatları ise daha koyu desenlidir. Bu nedenle erişkinin beyaz kanat ucunu her yaştaki kuşa uygulamayın.

Genel Görünüm ve Duruş

Karabaş Martıdan biraz daha iri ve dolgun görünür. Yakından bakıldığında sırt ile kapalı kanadın üstünde inci grisine çalan açık bir renk seçilir; uzaktan bu alanlar neredeyse beyaz görünebilir. Göğüs, karın ve erişkinin kuyruğu beyazdır. Gaga Karabaş Martınınkinden daha kalın ve güçlü yapılıdır; kırmızı bölümün ucuna yakın koyu bir bant bulunabilir. Kışın baş büyük ölçüde beyazlaşır, gözün çevresinde ve kulak bölgesinde koyu bir alan kalır; ensede gri benekler görülebilir. Böyle bir kış kuşu, siyah yaz başlığını taşımadığı için başka tür sayılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır. Üreme başlığı başın üstünü, yüzü ve enseyi genişçe örter. Koyu gözün üstünde ve altında beyaz yarımay biçimli tüy alanları belirgindir; göz çevresindeki çıplak halka kırmızıdır. Gagası yüksek yapılı ve kırmızı, bacakları da kırmızıdır. Gaga ucuna yakın koyu bant, bazı kuşlarda daha sarı görünen uçla birlikte seçilebilir. Kışın başlıktan göz ve kulak çevresinde koyu bir maske kalır; gaganın koyu bandı daha belirgin olabilir. Başlığın genişliğini eşey ayrımı gibi kullanmayın; yaz ve kış görünüşü arasındaki değişim erkeklerde de dişilerde de olur.

Genç kuşun ilk kahverengi giysisi, erişkinin beyaz kanatlı görünüşünden oldukça farklıdır. Taze sırt ve kanat tüylerinin açık kenarları pullu bir desen oluşturur; ilk yıl dış uçuş tüyleri koyudur ve beyaz kuyruğun ucunda koyu bant bulunur. Sonraki tüy yenilenmesinde sırt ve kanadı örten tüyler daha düz, inci grisi bir görünüm kazanır. Yine de dış uçuş tüylerinin uçlarında değişen miktarda siyah kalabilir. Bu ikinci kış deseninin ayrıntıları, halka yaşı bilinen kuşlar üzerinden de belgelenmiştir. Örneğin 2007’de Macaristan’da yavruyken halkalanıp 2008’de Fransa’nın kuzeybatısında fotoğraflanan bir kuş, açık sırtla birlikte kalan koyu kanat ucu işaretlerini taşır. Tek bir birey bütün değişkenliği göstermez; koyu alanın miktarı ve gaga rengi aynı yaş grubunda da değişebilir.

Uçuşta Görünüm

Uçan erişkinde kanadın üstü çok açık, altı da beyaz görünür. Karabaş Martıya göre kanatlar biraz daha kısa ve geniştir. Kuş yere konup kanatlarını kapattığında da beyaz kanat ucu tüyleri kuyruğun üstünde görülebilir. Bu yüzden tanı yalnız havada yapılmaz; kapalı kanattaki uç rengi de işe yarar. Kış kuşunda gözün içinden geçen koyu maske, Karabaş Martının çoğunlukla göz arkasında kalan lekesinden daha geniş bir izlenim verir. Bu işaretleri yaşla birlikte okuyun: ilk yılın koyu kanadını, erişkinin beyaz kanadıyla aynı ölçüte göre değerlendirmek yanlıştır. Kanat yüzeyi, baş deseni ve gaganın yapısı birlikte gözlenmelidir.

Ses ve Davranış

Çağrısı yükselip alçalan, biraz buruk ve genizden gelen bir ses olarak tarif edilir. Uçuşu çeviktir; kanat vuruşları oldukça hızlı olabilir. Suya yakın, seyrek bitkili yerde, çalılıkta veya sazlık çevresinde ürer.

Yuva, yerde biriktirilen bitki parçalarından oluşan çanak biçimindedir. BTO’nun tür derlemesinde tipik yumurta sayısı üç, iki eşin katıldığı kuluçka süresi 23–25 gün olarak verilir. Aynı derlemede yavruların uçuşa geçmesi 35–40 gün, CIESM hesabında 35–45 gün olarak belirtilir. Bu sürelerden yeni bir ortalama çıkarılmaz; yavrunun yuvadan uzaklaşması uçabildiği anlamına gelmez. Kuluçkadaki kuşları veya yürüyen yavruları yakından izlemeye çalışıp koloniyi dağıtmayın; izleme uzaktan yapılmalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Karabaş Martı (Chroicocephalus ridibundus; İngilizce Black-headed Gull), özellikle kışın en sık karıştırılabilecek türdür. Üreme başlığı çikolata kahverengisidir; adı siyah başı çağrıştırsa da bu renk her ışıkta siyah görünmez. Gagası Akdeniz Martısına göre daha ince, kanat uçları siyahtır. Kışın baş beyazlaşır ve gözün arkasında koyu bir leke kalır. Akdeniz Martısını ayırırken yalnız koyu başa bakmak yerine erişkinin beyaz kanat uçları, daha kalın gagası ve kış maskesi birlikte değerlendirilir. İki tür aynı sürüde bulunabileceğinden, komşu bir kuşun işaretini incelenen bireye aktarmayın.

Küçük Martı (Hydrocoloeus minutus; İngilizce Little Gull) daha küçük, ince gagalı ve zarif görünür. Erişkinde kanat uçları yuvarlak, kanat altı koyu gridir; Akdeniz Martısının açık erişkin kanat altından bu özelliğiyle ayrılır. Küçük Martının genç ve ilk kış kuşlarında erişkinin koyu kanat altı henüz bulunmaz. Gençte kanadın üstündeki koyu M biçimli desen ve kuyruk ucundaki koyu bant görülebilir. Yalnız siyah baş veya beyaz kanat ucu iki türü kesin ayırmaz: önce kuşun yaşına uygun işaretler, sonra kanadın hangi yüzünün görüldüğü ve gaga yapısı değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme için yalnız açık deniz kıyısına bağlı değildir. Suya yakın adacıklar, az bitkili açık zeminler ve güvenle yuvalanılabilen bazı yapay havzalar kullanılabilir. Koloniler başka martılarla karışık olabilir; Karabaş Martı kolonisi içindeki tek bir çift de üreyebilir. Habitatın doğal ya da insan yapımı olması kadar, yuvalama için uygun ve rahatsız edilmeyen bir yer sunması önemlidir.

Yuva Yeri

Yuva genellikle suyun yakınında, yerde veya alçak bitkilerin üzerindedir. Çevreden toplanan bitki parçaları bir çanak oluşturur. Bu yapı açık arazideki bir yuvadır; ağaç kovuğu veya kayalıkta oyulmuş bir yuva gibi anlatılmaz. Üreme sayıları ve süreleri Tanım bölümündeki üreme anlatımında verilmiştir.

Günlük Alan Kullanımı

Birleşik Krallık’taki tür hesabı, kışın kıyılarda görülen kuşların iç kesimlerdeki göl ve su depolarında büyük martı geceleme gruplarına da katılabildiğini anlatır. Üreme kolonileri ise kıyı sulak alanlarında, Karabaş Martıların arasında bulunabilir. Bu bölgesel örnek, beslenme, yuvalama ve geceleme yerlerinin tek bir kıyı parçasından ibaret olmadığını gösterir; Türkiye’deki belirli bir sürünün geceleme yeri bu kaynaktan çıkarılmaz.

Dünya Yayılışı

Üreme alanları büyük ölçüde Avrupa’dadır; Karadeniz çevresi türün temel üreme bölgelerinden biridir. Türkiye’nin iç kesimlerinde de ürer. Üreme dışında Akdeniz ve Karadeniz’de, kuzeybatı Avrupa’nın Atlantik kıyılarında ve kuzeybatı Afrika’da bulunur. Bu geniş kışlama alanı, bütün bireylerin aynı kıyıya gittiğini göstermez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’deki üremeye ilişkin somut tarihsel kanıtlar renkli halkalama çalışmalarında bulunur. 2003 cilt tarihini taşıyan, Nisan 2004’te yayımlandığı belirtilen İngilizce rapor, 1997–2002 arasında Konya’daki Bolluk ve Kulu göllerinde yavruların halkalandığını bildirir. Gediz Deltası’nda da 2002’de yavrulara metal halka takıldığı kaydedilmiştir. Bunlar ilgili yer ve yıllardaki üreme kayıtlarıdır; bugünkü koloni büyüklüğü veya bütün Türkiye’nin nüfusu olarak kullanılamaz. Bir halkayı uzaktan okumak için kuşu kovalamak yerine bulunduğu noktadan doğal duruşunu gözlemek gerekir.

Göç Yolculuğu

Üreme sonrasında bazı kuşlar kıyılara ve kışlama alanlarına dağılır. Polonya kolonilerinden 19 kuşun yıl boyu izlendiği araştırmada, Manş Denizi, Kuzey Denizi ve İrlanda Denizi kıyıları gibi farklı kışlama bölgeleri belirlendi. Bir kuş Portekiz kıyısı ile İspanya’nın Malaga çevresini kullandı. Bu Polonya örneklemine ait sonuçlar, Türkiye’deki kuşların aynı yolu izlediğini kanıtlamaz. Tanınan renkli halkalı bir bireyin yeniden görülmesi o kuşun hareketini belgeler; bütün sürünün kökeni tek bireyden çıkarılmaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Kara ve su omurgasızları ile küçük balıklardan yararlanır. CIESM tür hesabında yazın böceklerin, kışın ise balık, solucan, böcek, yiyecek artığı ve leş gibi farklı besinlerin kullanıldığı belirtilir. Bu mevsimsel değişim, bütün kolonilerin her gün aynı besini yediği anlamına gelmez. Yalnız “martı” adıyla sürekli balık yiyen bir kuş olarak düşünmek, türün karadaki beslenmesini gözden kaçırır.

Nasıl Avlanır?

Karada omurgasız arayabilir; su yüzeyindeki besinleri de alır. Naturalis’in tür hesabı, balık yakalarken ön gövdesini suya eğme veya yüzeyden kısa dalış yapma davranışlarını anlatır. Bunlar derine dalıp uzun süre su altında kovalayan bir kuşun avlanışıyla aynı değildir. Bir kuşun su üstünde yüzmesi, o anda mutlaka balık yakaladığı anlamına gelmez; dinlenme ile beslenme ayrılmalıdır. Yerde arama ve su yüzeyinden alma, bulunduğu ortamdaki kullanılabilir besinlere göre birlikte görülebilir.

İlginç Bilgiler

## İlginç Bilgiler İtalya’nın Kuzey Adriyatik kıyısında 2016–2017 ve 2022’de izlenen 20 Akdeniz Martısı, tarım alanlarıyla birlikte iç suları ve açık denizi kullanmıştır. 2026’da yayımlanan çalışmada yavru bakımı sırasında denize yönelik geziler artmış, daha küçük dalgalar ve orta kuvvette rüzgâr da deniz kullanımına eşlik etmiştir. Bunlar o İtalya örnekleminin alan kullanım sonuçlarıdır. Araştırmacıların daha besleyici deniz avının yavrulara yararlı olabileceği açıklaması, bu çalışmada her avın ölçüldüğü anlamına gelmez. Almanya’nın Hamburg kentinde 2021 ve 2022’de yapılan, 2025’te yayımlanan bir çalışmada Akdeniz Martıları bir binanın geniş düz çatısında yuvalanmıştır. Verici takılan kuşların başka kolonileri ziyaret ettiği de görülmüştür. Bu ziyaretler olası üreme alanlarını araştırma davranışıyla ilişkilendirilir; ziyaret edilen her yerde yeni bir başarılı yuva kurulduğu anlamına gelmez. Çalışma, türün doğal adacıkların dışında insan yapımı alanları da kullanabildiğine dair belirli bir yer ve döneme ait kanıt sağlar. Polonya’daki üreme kolonilerinde yakalanan 19 kuşun yıl boyunca izlenmesi, kışlama ve üreme dönemlerinde farklı habitatların kullanıldığını göstermiştir. 2024’te çevrimiçi, 2025 dergi cildinde yayımlanan araştırmada kuşlar Polonya, Çekya ve Almanya’daki başka üreme alanlarına da yönelmiştir. Yazarlar hangi habitatın kullanıldığını, hangisinin tercih edildiğiyle aynı saymaz: tercih için çevrede ne kadar habitatın bulunabildiği de karşılaştırılmalıdır. Bu ayrım, izleme haritasını doğru okumak için önemlidir. Karadeniz ve kuzeydoğu Akdeniz programlarını inceleyen 2003 raporunda, halka bildirimlerinin çoğunu az sayıda düzenli okuyucu yapmıştır. Bu nedenle çok kayıt gelen kıyı yalnız kuşların kullanımını değil, gözlem çabasını da yansıtır. Aynı halkalı kuşun yeniden görülmesi yeni birey sayılmaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...