kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Kuzgun (Corvus corax)
VS
Seçildi Leş Kargası (Corvus cornix)

Kuzgun

Corvus corax

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kama kuyruk, kalın gaga, kabarık boğaz, uzun süzülüş ve derin kronk çağrısı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kuzgun, Corvus corax, iri gövdeli, güçlü gagalı ve bütünüyle siyah bir kargagildir. Kalın boynu ile kabarık boğaz tüyleri dikkat çeker. Uzaktan büyüklük yanıltabileceğinden yalnız iri ve siyah görünmesine dayanarak tanınmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah gagası uzun, yüksek tabanlı ve üstten kavislidir; gaga dibinin üstünü sert, kıl gibi tüyler örter. Göz koyu kahverengi, bacaklar siyahtır. Güneşte tüylerinde mavimsi parlama görülebilir; gölgede daha düz siyah görünür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı renktedir; erkek biraz daha iri ve güçlü olabilir. Bu küçük fark, uzaktan tek bir kuşun eşeyini güvenle söylemeye yetmez. Gençlerin tüyleri daha mat, ışıkta kahverengimsi siyahtır; erişkindeki belirgin parlaklık henüz yoktur.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun kanatları ve uçları ayrı ayrı seçilen uzun dış tüyleri görülür. Kuyruk geriye doğru uzanan bir kama ya da baklava biçimindedir. Ağır, yavaş kanat vuruşları arasına süzülüşler girer.

Havada takla ve yuvarlanma hareketleri de yapabilir. RSPB bu akrobasi için oyunu olası açıklamalardan biri olarak verir; her dönüşün çiftleşme gösterisi olduğunu söylemek doğru olmaz.

Ses ve Davranış

En tanınan çağrısı derin ve tok bir “kronk-kronk” sesidir. Bazen kuş henüz görünmeden bu ses duyulur. Yazıyla verilen hece yaklaşık bir anlatımdır; tanıda sesin yanında gaga ve gövde görünümü de değerlendirilir.

Çoğu zaman tek veya çift görülür. Üremeyen gençler ise özellikle kışın kalabalık geceleme grupları oluşturabilir. Bu yüzden bir aradaki çok sayıda kuzgun, aynı yerde yuvalayan bir koloni anlamına gelmez.

Karıştırılabilecek Türler

Leş Kargası (Hooded Crow), eski Corvus cornix adıyla bilinen gri gövdeli gruptur; AviList v2025b bunu Corvus corone içinde değerlendirir. Gri sırtı ve alt tarafı, siyah başı, kanatları ve kuyruğuyla karşıtlık oluşturur. Kuzgun ise bütünüyle siyahtır.

Ekin Kargası (Rook, Corvus frugilegus) daha ince ve sivri gagalıdır. Erişkinin gaga dibindeki çıplak, açık renkli yüz alanı yardımcıdır; gençte burası tüylü ve koyudur. Uçuşta kuyruğu da hafifçe kama biçimli olabilir: yalnız kuyruk şekliyle Kuzgun tanısı konmaz.

Küçük Karga (Eurasian Jackdaw, Coloeus monedula) çok daha küçük, kısa gagalı ve gri enselidir. Erişkinin açık mavi-gri gözü Kuzgunun koyu gözüne karşı iyi bir ayrımdır. Genç Küçük Karganın gözü daha koyu olduğundan bu işaret her yaşta aynı açıklıkta değildir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Avrupa’da kayalık kıyılar, dağ yamaçları ve yüksek ağaçların bulunduğu ormanlar üreme ortamları arasındadır. Rahatsız edilmediği kayalık çıkıntıları kullanabilir; ağaçta yuvalaması da yaygındır. Yalnız yüksek ve çıplak dağlarda aranması, ağaçlık alanlardaki çiftlerin gözden kaçmasına yol açar.

Yuva Yeri

Yuva kaya çıkıntısında veya ağaçta büyük dallarla kurulur; iç çanağa ot, yün ve kıl gibi yumuşak malzemeler eklenir. BTO’nun Britanya kuşları için uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 4–6, dişinin kuluçkası 21–22 gündür; yavru 39–40,5 günde uçabilecek duruma gelir. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş yuva verisi değildir. Yuva uzaktan izlenir, kuluçkadaki kuş kaldırılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Kuzey Amerika’daki uzman tür hesabında açık arazi ve ormanların yanı sıra çöller, kıyılar, kırsal yerleşimler ve bazı kentlerde de yaşadığı anlatılır. Bu geniş ortam kullanımı, bütün ülkelerde her kentte bulunduğu anlamına gelmez.

Dünya Yayılışı

Kuzgun Kuzey Amerika, Grönland, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika’ya yayılan bir türdür; İzlanda, Faroe ve Kanarya adalarında da bulunur. Amerika’daki yayılışı Nikaragua’ya kadar iner. AviList v2025b, bu geniş alan içindeki kuşları 11 alt türde toplar. Common Raven ve Northern Raven adları aynı Corvus corax taksonu için kullanılan İngilizce adlardır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye bu türün doğal yayılışı içindedir. Güncel AviList, Güneydoğu Avrupa’dan Türkiye üzerinden Pakistan’a uzanan grubu Corvus corax laurencei alt türü olarak verir. OSME’nin 2025 bölge listesi laurencei grubunu ayrı bir başlıkta tartışır; AviList v2025b’de ise Kuzgunun alt türlerinden biridir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama atlası, kuzgunların büyük ölçüde yerleşik olduğunu, en kuzeyde kışın güneye hareket görülebildiğini belirtir. Üremeyen gençlerin dolaşması düzenli göçten farklıdır; Almanya ve Fransa’daki izlemelerde geniş alanlar arasında hareket ettikleri bildirilmiştir. Halkalama kayıtlarının çoğunun kısa mesafeli olması, bütün gençlerin yuvasının yakınında kaldığını göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Çok çeşitli besinler yer. Cornell’in Kuzey Amerika tür hesabında leş, böcekler, küçük omurgalılar, kuş yumurtaları ve yavruları; ayrıca tahıl, meyve ve yiyecek artıkları sayılır. Bu liste besin çeşitliliğini gösterir, Türkiye’deki besinlerin yüzdelerini vermez.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyüp sıçrayarak besin arar. Fazla yiyeceği daha sonra almak üzere saklayabilir; bu, tek seferde bulduğu besinin bir bölümünü hemen tüketmemesini sağlar.

İlginç Bilgiler

## Bir deneyde neyi yapabildiler? Almanya’nın Seewiesen kentinde, 2014–2015’te elle büyütülmüş sekiz kuzgunla yapılan ve 2020’de yayımlanan deneyde, üç erkek ile beş dişiye dört, sekiz, on iki ve on altı aylıkken görevler verildi. Bir kuş ikinci test döneminde katılmayı bıraktı ve daha sonra sınanmadı. Kuşlar gizlenmiş yiyeceği bulma, miktarları ayırt etme ve insanın bakış ya da işaretlerinden yararlanma gibi görevlerle karşılaştı. Bazı alanlardaki başarıları, daha önce aynı tür görevlerle sınanmış şempanze ve orangutanların sonuçlarına benziyordu; yer ve konumla ilgili görevlerde ise daha geride kaldılar. Araştırmacılar, bu benzerliğin aynı düşünme mekanizmasını kanıtlamadığını açıkça belirtti. İnsanlarla büyütülmüş bu küçük grubun sonuçları, doğadaki bütün kuzgunlara genellenemez. ## Görünen yiyeceğe doğrudan uzanmamak 2016’da yayımlanan başka bir deneyde İsveç’teki araştırma istasyonunda tutulan beş erişkin kuzgun, üç dişi ve iki erkek, bir silindirin içindeki yiyeceği almaya çalıştı. Önce içi görünmeyen silindirin yan açıklıklarından yem almayı öğrendiler. Saydam silindire geçildiğinde yiyecek karşılarında görünüyordu; doğru çözüm ön yüzeye yönelmek yerine yandan uzanmaktı. Beş kuzgunun her biri on denemenin tamamında bunu başardı. Bu, görünen hedefe doğrudan uzanma dürtüsünü durdurabildiklerini gösterir. Ancak kuşların daha önceden saydam nesne deneyimi vardı; sonuç öğrenme koşullarından bağımsız bir “zekâ puanı” değildir. Deney geleceğe plan yapmayı veya ödül için uzun süre beklemeyi ölçmüyordu.

Leş Kargası

Corvus cornix

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu -
Arazide Teşhis İpucu
Gri gövde, siyah baş-kanat-kuyruk, güçlü gaga, yuvarlak kuyruk ve kaba çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Leş Kargası, kül grisi gövdesi ile siyah başı, kanatları ve kuyruğu arasındaki karşıtlıkla tanınır. Sırt ve alt tarafın gri alanı görülmelidir; uzaktaki ya da ters ışıkta yalnız karaltı olarak görülen bir kargaya bu desen varmış gibi karar verilmez.

Hooded Crow ve Corvus cornix adları, burada anlatılan gri gövdeli grup için kullanılmıştır. AviList v2025b, bu grubu bütünüyle siyah kargalarla birlikte daha geniş Corvus corone türü içinde değerlendirir. Bu sınıflandırma değişikliği gri kuşun görünüşünü değiştirmez; sayfadaki tanım gri gruba aittir.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah baş ve boğaz, göğsün üstüne doğru bir önlük gibi uzanır. Gri gövde, ışığa bağlı olarak sıcak kahverengimsi veya daha soğuk görünebilir. Siyah kanatlarda mavi-yeşil parlama seçilebilir; bu değişimler ayrı bir renkli leke olarak okunmamalıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek, dişi ve genç kuşlar benzer temel görünüş taşır. Bu yüzden yalnız fotoğraftaki büyüklük ya da gri tonuna dayanarak yaş veya eşey kesinleştirilmez.

Uçuşta Görünüm

Uçarken geniş kanat vuruşları arasında süzülebilir; süzülüşte kanatlarını hafif aşağıda tutar. Her uçuşu aynı hızda değildir. Rüzgârlı havada akrobatik hareketler yapabilmesi de onu yalnız bu davranışla Kuzgundan ayırmaya yetmez.

Ses ve Davranış

Sık duyulan sesi, birkaç kez tekrarlanan kaba bir “krra-krra”dır. Sesleri siyah gövdeli yakın akrabalarınınkine çok benzeyebilir; yalnız çağrıdan gri gövdeli grup seçilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Kuzgun (Common Raven, Corvus corax) daha iri ve bütünüyle siyahtır; daha ağır gagası, kabarık boğaz tüyleri ve uzayan kama biçimli kuyruğu yardımcıdır. Boy farkı uzaktan yanıltabileceğinden gri gövde deseninin gerçekten görülüp görülmediği de kontrol edilir.

Ekin Kargası (Rook, Corvus frugilegus) gri gövdeli değildir. Erişkinin gaga dibi çıplak ve açık renklidir; gaga daha ince ve sivri görünür. Genç Ekin Kargasında ise gaga dibi tüylü ve koyu olduğundan erişkine ait bu işaret beklenmez.

Küçük Karga (Eurasian Jackdaw, Coloeus monedula) çok daha küçük, kısa gagalı ve gri enselidir; gri renk Leş Kargasındaki gibi sırt ve karnı kaplamaz. Erişkinin gözü açıktır; gençte daha koyu olabilir. Bu nedenle bütün yaşlarda açık göz aranmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Orman kenarı ve açıklıkları, aralarında ağaçlıklar bulunan tarım alanları, kent parkları ve kıyılar kullandığı ortamlar arasındadır. Hem açık yerde beslenebildiği hem de ağaç gibi yuva yerleri bulabildiği alanlarda aranabilir; yalnız sık ormanın içini taramak yeterli değildir.

Yuva Yeri

Dallarla yapılan büyük yuvanın içi yün veya kılla döşenebilir; ağaç, kayalık ya da direk kullanılabilir. BTO’nun Britanya kuşları için uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 3–6, dişinin kuluçkası 18–19 gün, yavrunun uçabilecek duruma gelmesi 28–30 gündür. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva süreleri değildir. Yuva ağacına veya kayalığa yaklaşmadan uzaktan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

Çoğunlukla çift veya küçük gruplar halinde görülür. Gün sonunda ortak geceleme yerlerinde daha büyük topluluklar oluşabilir; bu kalabalık bir yuva kolonisi olarak yorumlanmamalıdır.

Dünya Yayılışı

Bu gri gövdeli grup kuzey ve doğu Avrupa’dan Sibirya’nın Yenisey Vadisi çevresine, güneyde İtalya, Balkanlar, Türkiye ve Orta Doğu’ya uzanır. AviList v2025b’de Corvus corone içindeki cornix, sharpii, pallescens ve capellanus alt türleri bu gruptadır. Aynı türün bütünüyle siyah corone ve orientalis alt türlerinin bütün yayılışı, gri grubun yayılışıyla bir tutulmamalıdır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de AviList, sharpii alt türünü ve güney kıyılarından Doğu Akdeniz’e uzanan pallescens alt türünü kaydeder. OSME’nin 2025 bölge listesi de Türkiye için sharpii adını verir. Bir kuşun yalnız açık veya koyu gri görünmesi, hangi alt türe ait olduğunu kesinleştirmeye yetmez.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama atlası, kuzey ve doğu Avrupa’daki gri gövdeli kargaların bir bölümünün kışın güneye ve batıya hareket ettiğini bildirir. Erişkinler çoğu yerde üreme bölgelerine bağlıyken bazı gençler dağılır. Atlasın hem siyah hem gri grubu içeren toplam verileri, bütün Türkiye kuşları için aynı mesafe veya aynı göç takvimi olarak kullanılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir: tohumlar, böcekler, leş, kuş yumurtaları ve yavruları besinleri arasında bulunur. BirdWatch Ireland’ın İrlanda tür hesabı bu çeşitliliği vurgular. Bu liste, her bireyin her gün aynı besinleri yediği veya yumurta avcılığının her yerde başlıca besini olduğu anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

İrlanda tür hesabında kıyıda yengeç ve yumuşakça toplaması da anlatılır. Sert kabuklu besini yüksekten bırakarak açabilir. Bu davranış her beslenmede uygulanmaz; bitkisel ve yumuşak hayvansal besinler aynı işlemi gerektirmez.

İlginç Bilgiler

## Beslenilen yer her zaman yuva yeri değildir Macaristan’ın Debrecen kentinde, 2016 sonundan 2019 sonuna kadar 16 bölümde yapılan 241 sayım, kargaların kent içindeki yer seçimini araştırdı. 2026’da yayımlanan çalışmada, üreme döneminde çöp kutularının çok olduğu bazı alanlarda daha fazla karga görüldü. Buna karşılık bu alanlara üremek üzere yerleşme olasılığı daha düşüktü. Besin için ziyaret edilen yer ile yuva kurulan yer aynı olmayabiliyordu. Araştırmacılar, insan hareketliliğini olası açıklamalardan biri olarak verdi; bunun yanında genç veya üremeyen kuşların besin çevresinde toplanması gibi başka açıklamalar da vardı. Gözlem yapılan bölümler rastgele seçilmemiş, kargaların sık kullandığı yerlerden belirlenmişti. Bu nedenle sonuç, bütün kentler için denenmiş tek bir neden-sonuç kuralı değildir. ## Kentteki kuşlar her yerde aynı değildir Macaristan’da 2020 Nisan–Kasım arasında 248 erişkin ve genç kuş yakalanıp ölçüldü; az örnek bulunan bir noktadaki dört kuş analiz dışında bırakıldı. 2023’te yayımlanan çalışmada iki kent ile iki kırsal alanın erişkinleri karşılaştırıldığında, kent kuşları her durumda daha iri veya daha iyi durumda değildi. Debrecen içinde hayvanat bahçesi çevresindeki gençler, spor alanında yakalanan gençlerden daha ağır ve daha iyi vücut durumundaydı. Fakat bu gençler aynı tarihlerde yakalanmamıştı; çevredeki besin kaynakları da kuş ölçümlerinden iki yıl sonra haritalandı. Kuşların bu yiyecekleri ne kadar tükettiği doğrudan ölçülmedi. Bu yüzden farkı tek başına besine bağlamak veya Türkiye’deki kent kuşlarının da aynı şekilde farklı olacağını söylemek mümkün değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...