kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Leş Kargası (Corvus cornix)
VS
Seçildi Ekin Kargası (Corvus frugilegus)

Leş Kargası

Corvus cornix

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu -
Arazide Teşhis İpucu
Gri gövde, siyah baş-kanat-kuyruk, güçlü gaga, yuvarlak kuyruk ve kaba çağrı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Leş Kargası, kül grisi gövdesi ile siyah başı, kanatları ve kuyruğu arasındaki karşıtlıkla tanınır. Sırt ve alt tarafın gri alanı görülmelidir; uzaktaki ya da ters ışıkta yalnız karaltı olarak görülen bir kargaya bu desen varmış gibi karar verilmez.

Hooded Crow ve Corvus cornix adları, burada anlatılan gri gövdeli grup için kullanılmıştır. AviList v2025b, bu grubu bütünüyle siyah kargalarla birlikte daha geniş Corvus corone türü içinde değerlendirir. Bu sınıflandırma değişikliği gri kuşun görünüşünü değiştirmez; sayfadaki tanım gri gruba aittir.

Genel Görünüm ve Duruş

Siyah baş ve boğaz, göğsün üstüne doğru bir önlük gibi uzanır. Gri gövde, ışığa bağlı olarak sıcak kahverengimsi veya daha soğuk görünebilir. Siyah kanatlarda mavi-yeşil parlama seçilebilir; bu değişimler ayrı bir renkli leke olarak okunmamalıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek, dişi ve genç kuşlar benzer temel görünüş taşır. Bu yüzden yalnız fotoğraftaki büyüklük ya da gri tonuna dayanarak yaş veya eşey kesinleştirilmez.

Uçuşta Görünüm

Uçarken geniş kanat vuruşları arasında süzülebilir; süzülüşte kanatlarını hafif aşağıda tutar. Her uçuşu aynı hızda değildir. Rüzgârlı havada akrobatik hareketler yapabilmesi de onu yalnız bu davranışla Kuzgundan ayırmaya yetmez.

Ses ve Davranış

Sık duyulan sesi, birkaç kez tekrarlanan kaba bir “krra-krra”dır. Sesleri siyah gövdeli yakın akrabalarınınkine çok benzeyebilir; yalnız çağrıdan gri gövdeli grup seçilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Kuzgun (Common Raven, Corvus corax) daha iri ve bütünüyle siyahtır; daha ağır gagası, kabarık boğaz tüyleri ve uzayan kama biçimli kuyruğu yardımcıdır. Boy farkı uzaktan yanıltabileceğinden gri gövde deseninin gerçekten görülüp görülmediği de kontrol edilir.

Ekin Kargası (Rook, Corvus frugilegus) gri gövdeli değildir. Erişkinin gaga dibi çıplak ve açık renklidir; gaga daha ince ve sivri görünür. Genç Ekin Kargasında ise gaga dibi tüylü ve koyu olduğundan erişkine ait bu işaret beklenmez.

Küçük Karga (Eurasian Jackdaw, Coloeus monedula) çok daha küçük, kısa gagalı ve gri enselidir; gri renk Leş Kargasındaki gibi sırt ve karnı kaplamaz. Erişkinin gözü açıktır; gençte daha koyu olabilir. Bu nedenle bütün yaşlarda açık göz aranmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Orman kenarı ve açıklıkları, aralarında ağaçlıklar bulunan tarım alanları, kent parkları ve kıyılar kullandığı ortamlar arasındadır. Hem açık yerde beslenebildiği hem de ağaç gibi yuva yerleri bulabildiği alanlarda aranabilir; yalnız sık ormanın içini taramak yeterli değildir.

Yuva Yeri

Dallarla yapılan büyük yuvanın içi yün veya kılla döşenebilir; ağaç, kayalık ya da direk kullanılabilir. BTO’nun Britanya kuşları için uzman derlemesinde tipik yumurta sayısı 3–6, dişinin kuluçkası 18–19 gün, yavrunun uçabilecek duruma gelmesi 28–30 gündür. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş yuva süreleri değildir. Yuva ağacına veya kayalığa yaklaşmadan uzaktan izlenir.

Günlük Alan Kullanımı

Çoğunlukla çift veya küçük gruplar halinde görülür. Gün sonunda ortak geceleme yerlerinde daha büyük topluluklar oluşabilir; bu kalabalık bir yuva kolonisi olarak yorumlanmamalıdır.

Dünya Yayılışı

Bu gri gövdeli grup kuzey ve doğu Avrupa’dan Sibirya’nın Yenisey Vadisi çevresine, güneyde İtalya, Balkanlar, Türkiye ve Orta Doğu’ya uzanır. AviList v2025b’de Corvus corone içindeki cornix, sharpii, pallescens ve capellanus alt türleri bu gruptadır. Aynı türün bütünüyle siyah corone ve orientalis alt türlerinin bütün yayılışı, gri grubun yayılışıyla bir tutulmamalıdır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de AviList, sharpii alt türünü ve güney kıyılarından Doğu Akdeniz’e uzanan pallescens alt türünü kaydeder. OSME’nin 2025 bölge listesi de Türkiye için sharpii adını verir. Bir kuşun yalnız açık veya koyu gri görünmesi, hangi alt türe ait olduğunu kesinleştirmeye yetmez.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama atlası, kuzey ve doğu Avrupa’daki gri gövdeli kargaların bir bölümünün kışın güneye ve batıya hareket ettiğini bildirir. Erişkinler çoğu yerde üreme bölgelerine bağlıyken bazı gençler dağılır. Atlasın hem siyah hem gri grubu içeren toplam verileri, bütün Türkiye kuşları için aynı mesafe veya aynı göç takvimi olarak kullanılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir: tohumlar, böcekler, leş, kuş yumurtaları ve yavruları besinleri arasında bulunur. BirdWatch Ireland’ın İrlanda tür hesabı bu çeşitliliği vurgular. Bu liste, her bireyin her gün aynı besinleri yediği veya yumurta avcılığının her yerde başlıca besini olduğu anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

İrlanda tür hesabında kıyıda yengeç ve yumuşakça toplaması da anlatılır. Sert kabuklu besini yüksekten bırakarak açabilir. Bu davranış her beslenmede uygulanmaz; bitkisel ve yumuşak hayvansal besinler aynı işlemi gerektirmez.

İlginç Bilgiler

## Beslenilen yer her zaman yuva yeri değildir Macaristan’ın Debrecen kentinde, 2016 sonundan 2019 sonuna kadar 16 bölümde yapılan 241 sayım, kargaların kent içindeki yer seçimini araştırdı. 2026’da yayımlanan çalışmada, üreme döneminde çöp kutularının çok olduğu bazı alanlarda daha fazla karga görüldü. Buna karşılık bu alanlara üremek üzere yerleşme olasılığı daha düşüktü. Besin için ziyaret edilen yer ile yuva kurulan yer aynı olmayabiliyordu. Araştırmacılar, insan hareketliliğini olası açıklamalardan biri olarak verdi; bunun yanında genç veya üremeyen kuşların besin çevresinde toplanması gibi başka açıklamalar da vardı. Gözlem yapılan bölümler rastgele seçilmemiş, kargaların sık kullandığı yerlerden belirlenmişti. Bu nedenle sonuç, bütün kentler için denenmiş tek bir neden-sonuç kuralı değildir. ## Kentteki kuşlar her yerde aynı değildir Macaristan’da 2020 Nisan–Kasım arasında 248 erişkin ve genç kuş yakalanıp ölçüldü; az örnek bulunan bir noktadaki dört kuş analiz dışında bırakıldı. 2023’te yayımlanan çalışmada iki kent ile iki kırsal alanın erişkinleri karşılaştırıldığında, kent kuşları her durumda daha iri veya daha iyi durumda değildi. Debrecen içinde hayvanat bahçesi çevresindeki gençler, spor alanında yakalanan gençlerden daha ağır ve daha iyi vücut durumundaydı. Fakat bu gençler aynı tarihlerde yakalanmamıştı; çevredeki besin kaynakları da kuş ölçümlerinden iki yıl sonra haritalandı. Kuşların bu yiyecekleri ne kadar tükettiği doğrudan ölçülmedi. Bu yüzden farkı tek başına besine bağlamak veya Türkiye’deki kent kuşlarının da aynı şekilde farklı olacağını söylemek mümkün değildir.

Ekin Kargası

Corvus frugilegus

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Çıplak gaga tabanı, sivri gaga, pantolon tüyleri ve koloni

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ekin Kargasının (Corvus frugilegus; İngilizce Rook) erişkininde gaga tabanını çevreleyen açık gri çıplak deri, uzun sivri gaga ve tepesi sivri baş dikkat çeker. Siyah tüyler güneşte morumsu parlar. Bacakların üstündeki sarkık tüyler bol pantolona benzer. Gençte açık yüz henüz bulunmadığından bu işaret her yaşta kullanılamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gözleri koyu kahverengidir. Yeni Zelanda’nın uzman tür hesabı, oraya Avrupa’dan getirilen batı alt türünde uzun, sivri ve siyah gagayı tarif eder. Gri görünen bölüm, özellikle gaga tabanındaki çıplak yüz derisidir. Zeminde yürürken üst bacaklardaki uzun tüyler sarkık görünür. Uçuşta düzenli kanat vuruşları ve gövdeye gömülü gibi duran kısa boyun, kendine özgü bir siluet oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi belirgin bir tüy rengiyle ayrılmaz. Yeni Zelanda rehberi, iki eşeyin kanat ve gaga ölçülerinin örtüştüğünü belirtir; bunlar her bireyde kesin ayrım sağlamaz.

Gencin gaga tabanı, yanakları ve çenesi siyah tüylerle kaplıdır; erişkinin açık çıplak yüzü henüz oluşmamıştır. Bu yüzden genç kuş, leş kargasıyla erişkinden daha kolay karışabilir. Yeni Zelanda rehberi ayrıca bazı gençlerde aşınmış siyahımsı kahverengi kanat tüylerini, erişkinde parlak siyah kanatları belirtir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun, geniş ve uçları parmak gibi ayrılan kanatlar görülür. Yeni Zelanda saha rehberi uçuşunu güçlü ve doğrudan, aynı zamanda ağır tempolu olarak tarif eder. Geniş, ucu yuvarlağa yakın kuyruk da bu siluetin parçasıdır.

Koloni veya geceleme alanının üzerinde topluca uçarken yön değiştirebilir, birbirini izleyen dönüşler yapabilir. Beslenme alanı ile yuva kolonisi arasındaki yolculukta ise uçuşu daha doğrudan ve hızlıdır. Oiseaux.net’in uzman anlatımı bu iki durumu ayırır: uzun kanatlar ve kuyruk yalnız düz bir uçuş çizgisi için değil, grup uçuşundaki çevik hareketler için de kullanılır.

Ses ve Davranış

Çağrısı sert, pürüzlü ve burundan geliyormuş gibi duyulur. Oiseaux.net bu temas sesini “raaarrh”, daha yumuşak biçimini “hiiiin” heceleriyle tarif eder. Leş kargasının sesinden ayrılabilir, ancak deneyimsiz kulak için fark belirgin olmayabilir. Yuvadaki gençler daha tiz ve gıcırtılı besin isteme sesleri çıkarır.

Beslenirken, gece tünerken ve yuva yaparken topluluk hâlinde görülebilir. Kışın Küçük Kargalarla ortak gecelemeler oluşturması olağandır. Gruplar gün doğumu ve gün batımı çevresinde birlikte uçarak yüksek sesle çağrışabilir. Bununla birlikte hem Ekin Kargası hem leş kargaları tek başına veya sürüde bulunabilir.

Kur sırasında erkek, dişinin önünde gösterişli adımlarla yürüyebilir, eğilebilir ve ses verebilir. The Wildlife Trusts’ın uzman tür hesabı, bu davranışları çift oluşumunun parçası olarak anlatır. Böyle bir gösteride duruş ve hareket önem taşır; erkek için farklı bir tüy rengi gerekmez.

Yuva, dallardan yapılmış kaba bir çanağı andırır. Yeni Zelanda’daki uzman anlatımında iç döşemede iğne yaprakları, ot parçaları, kökler ve bazen yün bulunduğu belirtilir. Aynı bölgenin anlatımında kuluçkadaki dişiye ve yavrulara erkeğin besin taşıdığı da belirtilir.

BTO’nun Avrupa kuşlarına dayanan uzman özetinde tipik yumurta sayısı 3–4, dişinin kuluçka süresi 15–16 gün ve yavrunun yuvadan uçma süresi 32–34 gün olarak verilir. Yavrular yuvaya bağımlı ve ince hav tüyleriyle çıkar. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş bir yavru grubunun sonucu değildir.

Türün problem çözme becerisi, İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nin Madingley biriminde kontrollü koşullarda yapılan ve 2009’da yayımlanan deneylerde de incelenmiştir. Araştırılan dört kuş, elle büyütülmüş beş yaşındaki iki erkek ve iki dişiydi; önceden başka bir düzenekte çubuk çekme deneyimleri vardı. Yeni deneylerde uygun taş ve çubukları kullanmış, bazı görevlerde çubuğun yan dallarını kırarak onu boruya girebilir hâle getirmişlerdir. Bu, o kuşların esnek biçimde araç kullanabildiğini gösterir; bütün yabani Ekin Kargalarının günlük beslenmede alet kullandığını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Leş Kargasının (Corvus corone) tamamen siyah görünümünde gaga daha kalın ve küt, gaga tabanı tüylüdür. Genç Ekin Kargasında da yüz tüylü olduğundan uzun sivri gaga ve sivrice baş önem kazanır. Leş kargaları da sürü kurabilir; yalnız grup büyüklüğünden ayrılmaz.

Kuzgun (Corvus corax), Ekin Kargasından daha iri ve kalın yapılıdır. Güçlü küt gagası, boğazındaki uzun kabarık tüyler ve uçuşta belirgin kama biçimli kuyruğu yardımcı olur. İki tür de siyah ve parlak görünebilir; asıl fark yalnız tüyün parlaklığı değildir. Kuzgunun iri baş-gaga oranı ve uzun kanatları, Ekin Kargasının daha ince ve sivri gagalı görünüşünden ayrılır.

Küçük Karga (Coloeus monedula; İngilizce Eurasian Jackdaw), Ekin Kargasına göre daha küçük, kısa ve küt gagalıdır. Erişkinin baş arkasındaki gri alan ve açık mavi-gri gözleri ayırmaya yardım eder. Genç Küçük Karganın gözü daha koyu olabilir; bu yüzden yalnız göz rengiyle karar verilmez. Aynı kış sürüsünde bulunabilmeleri iki ayrı türün birlikte görülmesidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık tarla ve çayırlarda beslenebileceği, yakınında yuva ağaçları bulunan alanları kullanır. Köylerde ve mezarlıklarda koloniler kurulabilir; ağaç tepelerindeki iri dal yuvaları topluluğun yerini belli eder. The Wildlife Trusts’ın uzman hesabı tarım alanları, çayırlar, ağaçlıklar ile kasaba ve bahçeleri türün yaşam alanları arasında sayar.

Yuva Yeri

Yuvalar olgun ağaçların üst dallarında yan yana görülebilir; aynı ağaç birden çok çiftin yuvasını taşıyabilir. Oiseaux.net’in Fransa anlatımında erişkinlerin kent parkındaki yuvaları ile kentin çevresindeki açık beslenme alanları arasında gidip geldiği belirtilir. Yuvayı görmek için ağaca tırmanılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Doğu Polonya’da Siedlce yakınındaki 2000–2002 araştırması, yedi kolonide üremeyi ve altı koloninin çevresindeki tarım alanlarını incelemiştir. İlkbaharda ekilmiş tahıllar, çayır ve meraların payı ile üreme başarısı arasında olumlu ilişki bulunmuştur. Buna karşılık koloni büyüklüğü aynı başarı ilişkisini göstermemiştir. Başarılı bir yuvadan çıkan yavru sayısı ile bütün üreyen çiftler başına düşen yavru sayısı da farklı ölçülerdir; araştırma bu ayrımı yaparak koloniler arasındaki kayıpları değerlendirmiştir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrasya’nın geniş bir bölümündedir. AviList v2025b, batıdaki Corvus frugilegus frugilegus alt türünü batı Avrasya’dan en az Sincan ve Kırgızistan’a kadar; doğudaki pastinator alt türünü orta Sibirya ve kuzey Moğolistan’dan doğuya uzanan alanlarda kabul eder. Batı alt türünün kışlama alanları Kuzey Afrika ve kuzeybatı Hindistan’a; doğudakinin alanları Kore, Japonya ve güneydoğu Çin’e kadar uzanır.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 bölge listesi Türkiye’de batı alt türünü yerleşik olarak belirtir. EURING’in 2022 uzman göç hesabı ise kuzey Avrupa ve Rusya topluluklarının kışın Türkiye’ye kadar uzanabildiğini anlatır. Böylece ülkede kalan üreyen kuşlar ile kışın dışarıdan gelen kuşlar birlikte bulunabilir. Bir kış topluluğunun büyüklüğü, yakın çevredeki üreyen çiftlerin sayısından farklı bir durumu yansıtır.

Göç Yolculuğu

Avrupa göç atlasında Britanya Adaları kuşlarının çoğunlukla yerel hareketleri, kuzey ve doğu topluluklarının daha geniş göçleri ayrılır. Orta ve doğu Avrupa’dan güneybatıya hareketler erken sonbahardan itibaren görülür; ilkbaharda mart ve nisan, kuzeydoğuya dönüşün önemli aylarıdır. Atlas, İsrail’de az sayıda uyduyla izlenen kuşun çoğunun üreme dönemini Türkiye’de, birinin ise Rusya’nın Astrahan bölgesinde geçirdiğini de bildirir. Bu sınırlı izleme grubunun sonucu bütün Türkiye kuşlarının aynı kışlama alanına bağlı olduğunu göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir; böcekler, solucanlar, tohumlar ve bitki kökleri besinleri arasındadır. Yeni Zelanda’nın uzman hesabı, oradaki topluluklarda sinek larvalarını, erişkin kınkanatlıları ve onların larvalarını önemli besinler arasında sayar. Sonbahar ve kışın ceviz ile meşe palamudu da yenir; bunlar azaldığında anızdaki tahıllar kullanılabilir. Gençlere taşınan besinde de çeşitli böcek larvaları bulunur.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek besin arar; sivri gagasını toprağa sokup solucan ve böcek larvalarını çıkarabilir. Yavrulara besin götürürken topladığı parçaları boğaz kesesinde biriktirir. Besinle dolan kese belirgin kabarabilir; böylece bir besleme yolculuğunda birden çok küçük parça taşınır.

Batı Polonya’nın Sama Nehri havzasında 2010’da bir koloninin altında 451 salyangoz kabuğu toplanmıştır. Bunların 253’ü Helix pomatia türündendir. Bu gruptaki kabuklar, 2010–2011’de çevreden alınan aynı türden 63 canlı salyangozun kabuklarıyla karşılaştırıldığında daha küçük ve yuvarlaktı. Araştırmacılar, kuşların avlarını koloninin hemen yanından farklı yakın alanlardan getirmiş olabileceğini yorumlar. Kabuk kalıntıları salyangoz yendiğini gösterir; fakat menüdeki bütün besinlerin oranını vermez.

İlginç Bilgiler

## Bir Koloni Alanının Uzun Geçmişi BTO’nun Birleşik Krallık hesabında, bazı Ekin Kargası koloni alanlarının yüz yılı aşkın kullanıldığı belirtilir. Burada uzun ömürlü olan tek kuş veya aynı dal yuvası değil, tekrar kullanılan koloni yeridir. Yuvalar ağaç tepelerinde birbirine birkaç metre kadar yakın kurulabilir. Aynı hesabın yaklaşık 2000’den beri bildirdiği nüfus azalmasının nedenleri ise tamamen belirlenmiş değildir. ## Koloni Altındaki Bitkiler Doğu Polonya’da 2009’da dört koloni alanının altındaki toprak ve bitkiler, yuva bulunmayan kontrol alanlarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmada 40’ı yuva altından, 40’ı kontrol alanından olmak üzere 80 toprak örneği kullanılmıştır. Yuva altlarında azot, fosfor ve organik karbon daha yüksek bulunmuştur. Birlikte değerlendirilen bitki türlerinin toplam listesi verimli parklarda genişlerken, yoksul çam ormanı alanlarında daralmıştır. Bu farklar, incelenen yaşam ortamına göre değişmiştir. ## Besin Kalıntısından Tohum Yayılmasına Doğu Polonya’da 2009 ilkbaharında yedi koloninin altında toplanan 739 kusmuk topağı incelenmiştir. Bunlar dışkı değil, sindirilemeyen kalıntıların ağızdan çıkarılmış hâlidir. Topaklarda 78 tahıl tanesi ile bunların dışında 571 tohum bulunmuştur. Mart 2010’da başlatılan sera denemesinde 15 bitki türünün tohumları çimlenmiştir. Bazı türlerden yalnız bir veya birkaç tohum bulunması, denemenin bilgi değerini sınırlar; yine de bazı tohumların kuştan canlı çıkabildiğini gösterir. Kuşun tohumu taşıması ile o tohumun doğada yeni bir bitki oluşturması aynı aşama değildir. ## Saklanan Besin Yeni Zelanda saha rehberi, oradaki Ekin Kargalarının cevizleri ot diplerine veya sürülmüş toprağın aralıklarına gömerek sakladığını anlatır. Kuşlar daha sonra bu noktaları araştırıp sakladıkları besini yeniden bulabilir. Besinin yakalandığı anda yenmesi zorunlu değildir; bir kısmı ilerisi için ayrılır.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...