kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Orman Tırmaşıkkuşu (Certhia familiaris)
VS
Seçildi Bahçe Tırmaşıkkuşu (Certhia brachydactyla)

Orman Tırmaşıkkuşu

Certhia familiaris

Takım Passeriformes
Familya Tırmaşıkkuşugiller (Certhiidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Gövdeyi yukarı spiral tırmanma, uzun sert kuyruk ve uzun arka tırnak.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Orman Tırmaşıkkuşu (Eurasian Treecreeper, Certhia familiaris), kabuk üzerinde yukarı ilerleyen küçük bir ötücüdür. Benekli kahverengi üst tarafı, açık alt gövdesi ve ince aşağı kıvrık gagası dikkat çeker.

Genel Görünüm ve Duruş

Açık kaşı enseye doğru uzanır. Kuyruksokumu devetüyü rengindedir; boğaz beyaz, alt taraf beyazımsı-gri ve yanlar hafif devetüyü tonludur. Arka tırnağı onu taşıyan parmaktan uzun olabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy görünümü aynıdır. Gençte üst taraf daha benekli, beyazımsı göğüste bazı kahverengi tüyler bulunabilir. Tüy değişiminden sonra yaş ayrımı çok güçleşir; tek bir açık tüy kenarıyla kesin yaş verilmez.

Uçuşta Görünüm

Bir gövdeyi yukarı taradıktan sonra yakındaki başka ağacın alt bölümüne doğru uçar. Bu kısa geçişi izlemek, kuşun yeniden tutunduğu yerde yüz ve kanat ayrıntılarını görmeye yardımcı olur; uçan küçük kahverengi siluet tek başına yeterli değildir.

Ses ve Davranış

Çağrısı tiz ve uzayan “siiiih”, şarkısı hızlı ıslıklardır. Son notalar kesik ve hafifleyen biçimde, bazen kısa “tui” ile biter. Tam diziyi dinlemek önemlidir.

Karıştırılabilecek Türler

Bahçe Tırmaşıkkuşu (Short-toed Treecreeper, Certhia brachydactyla) çok benzerdir. Gagası daha uzun, arka tırnağı daha kısa; kaşı enseye daha az uzanır. Yakın görüntüde Orman Tırmaşıkkuşunun kanadındaki krem bantta daha belirgin bir basamak seçilebilir. Bu ayrıntılar uygun açı gerektirir.

Yan gövdenin rengi de yardımcıdır: Orman Tırmaşıkkuşunda beyazlık üzerine hafif kızıl ton, Bahçe Tırmaşıkkuşunda daha koyu kahverengimsi ton görülebilir. Işık ve coğrafi farklar nedeniyle yalnız bu renkle karar verilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

İğne yapraklı ve karışık ormanları kullanır. Batı Avrupa’da daha dağlık alanlarda, doğuda geniş düzlük ormanlarında da bulunabilir.

Yuva Yeri

Yuva dar bir gövde yarığına veya ahşap boşluğa kurulur; ince dallardan tabanın ortasında tüylerle döşenmiş çanak bulunur. BTO’nun Britanya derlemesinde tipik 5–6 yumurta, dişide 13–16 günlük kuluçka ve 14,5–16,5 günlük yuva dönemi verilir. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş bir yuvanın sonuçları değildir. Kabuğu veya yarığı açmayın.

Günlük Alan Kullanımı

Kalın ve çatlak kabuklu olgun ağaçlar besin aramak için önemlidir. Gözlem sırasında bir ağacın çevresinde kaybolup diğerinin alt bölümünde yeniden belirmesi olağandır.

Dünya Yayılışı

Avrasya’nın ılıman ve kuzey ormanlarında, Britanya ve İskandinavya’dan Kore ile Japonya’ya kadar bulunur. Güneyde dağılışı dağlık ormanlarla ilişkilidir.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’nin 2021 İngilizce bilimsel kuş listesinde yerleşik tür olarak gösterilir. BirdLife’ın aynı yılki Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için verilen 1.500–5.000 çift, 2002–2012 dönemine ait, sınırlı veriye dayanan uzman tahminidir; güncel kesin sayım değildir.

Göç Yolculuğu

RSPB, Birleşik Krallık’taki kuşların çoğunun sonbaharda üreme alanlarından ayrılsa da 20 kilometreden uzağa gitmediğini bildirir. Bu ülkeye ait özet, Türkiye bireyleri için sabit uzaklık ya da rota değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böcekleri, örümcekleri ve böceklerin yumurta, larva, pupa evrelerini toplar. Kabuktaki yosun ve liken aralarını da araştırır.

Nasıl Avlanır?

İnce ve kıvrık gagasını kabuk aralarına sokarak avı alır. Ağacı ağaçkakan gibi kırıp oymaktan çok, var olan dar boşlukları yoklar. Bu küçük ölçekli av arama yöntemi, onu kabuk üzerinde beslenen bir kuş yapar.

İlginç Bilgiler

## Tırnak ve Kuyruk Birlikte Çalışır Uzun arka tırnağı tutunmasına, ağacın gövdesine dayadığı kuyruğu dengede kalmasına yardımcı olur. Bu yapı başka ağaca geçişten sonra yeniden dik yüzeye tutunmasına yardımcıdır; tek bir uzun kuyruk tür tanısı değildir. ## Ömür Verisinin Anlamı BTO’nun iki yıllık tipik yaşam süresi, üreme yaşına ulaşmış Britanya kuşları için hesaplanır. 2017’deki 8 yıl 8 ay 7 günlük en uzun halka kaydı ise tek bir bireye aittir. İki değer farklı soruları yanıtlar. ## Eğilimin Bilinmemesi Azalma Demek Değildir BirdLife’ın 2021 ek tablosunda Türkiye için kısa ve uzun dönem nüfus eğilimleri bilinmiyor olarak işaretlenmiştir; veri yetersizdir. Bu bilgi, nüfusun kesin olarak azaldığını ya da arttığını göstermez.

Bahçe Tırmaşıkkuşu

Certhia brachydactyla

Takım Passeriformes
Familya Tırmaşıkkuşugiller (Certhiidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Orman Tırmaşıkkuşu ile kanat deseni, gaga, yan tonu ve doğal sesi birlikte karşılaştır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Bahçe Tırmaşıkkuşu (Certhia brachydactyla; Short-toed Treecreeper), ince ve aşağı kıvrılan gagalı küçük bir kuştur. Kahverengi, açık desenli üst tarafı; beyazımsı alt tarafı ve kahverengimsi yanları vardır. Gövdede tırmanması tek başına onu benzerinden ayırmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Sırtının ağaç kabuğuna benzeyen deseni saklanmasını kolaylaştırır. Dik gövdeye tutunurken sert kuyruğundan destek alır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin tüy görünümü aynıdır. Erkeklerin gaga ve kanadı genellikle daha uzundur; ancak coğrafi boyut farkları nedeniyle fotoğraftan kesin eşey belirlenmez. Gençlerin üst tarafı daha beneklidir. Tüy değişiminden sonra yalnız tüy görünümünden yaş ayrımı güçleşir.

Uçuşta Görünüm

Kanatları kısa ve geniştir; ağaçlar arasında doğrudan, hafif dalgalı uçuşlar yapar.

Ses ve Davranış

Ötüşü kısa ve berrak bir dizidir. Belirgin “çit” çağrısından başka ince “sii” sesleri de çıkarır.

Karıştırılabilecek Türler

Orman Tırmaşıkkuşu (Certhia familiaris; Eurasian Treecreeper) başlıca benzeridir. Genellikle daha kısa gagası ve açık kanat bandındaki belirgin basamakla ayrılır; Bahçe Tırmaşıkkuşunda bu basamak belirgin değildir. Orman Tırmaşıkkuşunun arka parmak tırnağı parmağından uzun, Bahçe Tırmaşıkkuşununki kısadır. Bu ayrıntılar uzaktan her zaman seçilemez.

İyi bir yan görüntüsünde, kanadın içte kalan uzun uçuş tüylerinin uçları da karşılaştırılır. Bahçe Tırmaşıkkuşunda açık uçlar küçük ve birbirinden ayrıdır; Orman Tırmaşıkkuşunda daha geniş ve beyazdır. Genel bir açık kanat çizgisi görmek, bu küçük ayrıntıyı seçmekle aynı şey değildir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Yaşlı ağaçlı, biraz açık ormanları; parkları, eski meyvelikleri ve ağaçlı dere kenarlarını kullanır.

Yuva Yeri

Yuva çoğunlukla gevşek kabuğun arkasındadır; ince dallı tabanı kök, kıl ve tüylerle döşenir. Oiseaux.net uzman derlemesinde 5–7 yumurta, dişinin 13–15 günlük kuluçkası ve iki ebeveynin beslediği yavruların 15–18 günde ayrılması anlatılır. Fransa’nın LPO hesabı 6–7 yumurta, 15 gün kuluçka ve 16–17 günde yuvadan ayrılma verir. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş süreler değildir; yuva kabuğu kaldırılmadan izlenir.

Antalya’daki Bük-Lütfi Büyükyıldırım ve Elmalı Sedir araştırma ormanlarında 1998–2000 dönemini kapsayan İngilizce makale, türü yuva kutularını kullanan kuşlar arasında kaydeder. Ana çalışma başka bir kuşun yuvalarının bombus arılarınca ele geçirilmesi üzerinedir; o kuşun yuva kaybı oranı Bahçe Tırmaşıkkuşuna ait değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Gece gövdeye dik tutunup tüylerini kabartarak, başını kanadının altına alarak dinlenebilir.

Dünya Yayılışı

Batı, orta ve güneydoğu Avrupa’dan Türkiye’ye; kuzeybatı Afrika’ya, Kıbrıs’a ve kuzeybatı Kafkasya’ya uzanan bir yayılışı vardır. AviList’in güncel beş alt türünün dağılımları bu çerçeveyi destekler; Britanya ve İskandinavya bu listede doğal alt tür alanları arasında değildir.

Türkiye’deki Durumu

OSME’nin 10.2 bölgesel listesi, Kirwan ve arkadaşlarının 2008 çalışmasına dayanarak Türkiye’nin batı yarısı ve güneyinde yerleşik olduğunu bildirir; merkezî iç kesimleri ayırır. Bu derleme yeni bir ülke sayımı veya illere göre aylık bolluk araştırması değildir.

Göç Yolculuğu

Yerleşiktir; kışın baştankara, çalıkuşu ve sıvacıkuşu gruplarına katılabilir. Bu gruplaşma düzenli, uzun mesafeli göç değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Böcek ve örümceklerle; böceklerin yumurta ve larvalarıyla beslenir. Kıvrık gagası kabuk aralarına uzanır; odunu delmez.

Cezayir’in El Harrach çevresinde 2014–2015 üreme döneminde toplanan yavru dışkıları incelenmiştir. 2018 makalesinde 277 av öğesi ve 66 av grubu bildirilir; böcekler ve örümcekler öne çıkar. Bunlar kuş veya yuva sayıları değildir. Dışkı örneği ve yuva sayısı, bu incelemede erişilen özet ve seçili pasajlarda doğrulanamadı.

Nasıl Avlanır?

Besin ararken gövdeyi aşağıdan yukarıya tarar; kabuk altındaki odun yiyen böcek larvalarını bulur.

İlginç Bilgiler

## Tek Sese Dayalı Tanının Sınırı Batı Polonya’da Wielkopolska Millî Parkı ve yakınlarında 1996–1997’de 50 Bahçe Tırmaşıkkuşu ile 55 Orman Tırmaşıkkuşu erkeğinin ötüşü incelenmiştir. Bahçe Tırmaşıkkuşlarının ikisi, yani %4’ü alışılmadık ötüşlüdür. Öteki türün ses öğelerini ekleyen karışık ötücüler bu örneklemde yalnız Orman Tırmaşıkkuşlarıdır. Bu çalışma Türkiye’deki oranı ölçmez. ## Ötüşün Olası Öğrenme Süreci Polonya’daki aynı 1996–1997 araştırmasının yazarları, alışılmadık ötüşü henüz ses düzeni yerleşmemiş genç erkeklerle ilişkilendirmeyi önerir. Aynı türden erişkinleri yeterince dinleyememek olası açıklamadır. Bu, bütün farklı ötücülerin yaşını doğrulayan deneysel sonuç değildir; yazarlar görüşlerinin yeni araştırmalarla sınanması gerektiğini belirtir. ## Aynı Ormanda Birlikte Yaşamak Fransa Pireneleri’nin üst Garonne Vadisi’nde 2000–2012 arasında izlenen 25 hektarda, iki türe ait toplam 119 üreme alanı kaydı değerlendirilmiştir. Alanlar büyük ölçüde örtüşür. Aynı ormanda yaşamaları, bütün avları aynı oranda yediklerini veya hiç rekabet etmediklerini göstermez. ## Saldırgan Tepkinin Açıklaması Pireneler’in farklı kesimlerinde ve Fransa’nın Landes bölgesinde 2007–2018’de yapılan 352 ses çalma denemesinde Bahçe Tırmaşıkkuşu öteki türün sesine daha saldırgan tepki vermiştir. Araştırmacılar, öteki türü kendi türünden rakip sanma açıklamasını destekleyen sonuçlar bulmuştur. Her tür için yalnız bir tipik kayıt kullanılması ve ilgisiz türden kontrol sesi çalınmaması deneyin sınırlarıdır. Kuşun rakibini nasıl algıladığı kesin olarak kanıtlanmış değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...