kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Paçalı Bağırtlak (Syrrhaptes paradoxus)
VS
Seçildi Benekli Bağırtlak (Pterocles senegallus)

Paçalı Bağırtlak

Syrrhaptes paradoxus

Takım Pterocliformes
Familya Bağırtlakgiller (Pteroclidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Türkiye’de yalnız 1993’e ait kabul edilmiş tek kayıt vardır; tüylü ayak, kuyruk, koyu karın, açık kanat altı ve doğal çağrı birlikte belgelenmelidir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Paçalı Bağırtlak, Syrrhaptes paradoxus, küçük başlı, dolgun gövdeli ve kum renginde bir bozkır kuşudur. Sivri kanatları, uzayan orta kuyruk tüyleri, siyah karın lekesi ve kısa tüylü ayakları birlikte tanınmasını sağlar.

Genel Görünüm ve Duruş

Üst tarafı kum-devetüyü üzerinde koyu bantlı ve beneklidir. Gaga kısa ve gridir. Kuş yerde yürürken tohum arayan bir güvercini andırabilir; fakat baş-gövde oranı, sivri kuyruk ve tüylü bacaklar birlikte farklıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkekte turuncu yüz ve boğazın arkasında gri ense ve üst göğüs bulunur; göğsün alt sınırında ince koyu enine işaretler vardır. Dişi daha benekli, gri göğüs alanından yoksundur; boğazının altında ince siyah çizgi taşır. Gençler dişiye benzer, desenleri daha siliktir.

Uçuşta Görünüm

Kanat altı büyük ölçüde beyazdır; uçuş tüyleri boyunca ince koyu sınır görülür. Siyah karın lekesi açık alt kanatla karşıtlık yapar. Gençlerde uzun kuyruk ucu ve dış kanat uzantıları henüz gelişmemiş olabilir.

Ses ve Davranış

Çağrısı ince, hızlı ve yuvarlanan bir gıdaklamayı andırır; uçuşta kanatlardan ıslıksı ses de duyulabilir. Üreme dışında büyük sürüler oluşturur; su başında topluca görülebilir.

Karıştırılabilecek Türler

Bağırtlak, Pterocles orientalis (Black-bellied Sandgrouse), daha güçlü gövdeli ve geniş kanatlıdır. Kanat altında siyah uçuş tüyleriyle beyaz örtüler belirgin biçimde ayrılır. Kuyruğu ince uzun uzantılı değildir; ayakları Paçalı Bağırtlağınki gibi tüyle kaplı görünmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık bozkır ve kumlu yarı çöllerde yaşar; pelin gibi seyrek çalıların bulunduğu yerleri kullanır.

Yuva Yeri

Yuva yerde, bitkilerin arasında veya açıkta bulunan sığ bir çukurdur. Genellikle üç yumurta verilir. Gordon Lindsay Maclean’ın uzman tür hesabı kuluçkayı 22–26 gün, Oiseaux.net anlatısı ilk yumurtadan başlayarak 22–28 gün bildirir. Esaret altında yalnız dişinin kuluçkaya yatması, doğadaki eşlerin görevlerini kesinleştirmez. Yavruların uçuş yaşı kaynak hesabında çelişkilidir; kesinleştirilmemiştir.

Günlük Alan Kullanımı

Yerde hızlı yürüyerek besin arar. Sabah ve akşam su başlarında gürültülü sürüler halinde toplanabilir; kışın ekili arazileri de kullanır.

Dünya Yayılışı

Çekirdek yayılışı Orta Asya’nın bozkırlarıdır. OSME’nin 2025 bölge listesi Kazakistan’da dalgalanan sayılarda geçiş ve seyrek yerleşiklik, Moğolistan’ın büyük bölümünde yerleşiklik bildirir. Kuzey Çin’e kadar uzanır.

Türkiye'deki Durumu

2021 tarihli İngilizce Türkiye omurgalıları derlemesi Paçalı Bağırtlağı rastlantısal tür olarak listeler. Bu kaynak düzenli geçiş, kışlama veya üreme göstermez.

Göç Yolculuğu

Bazı topluluklar yerleşik veya yerel dolaşmalı, kuzeydekiler kısmen göçmendir. Bazen olağan yayılışın çok dışına taşan düzensiz akınlar olur. Böyle bir akın, Türkiye için her yıl izlenen sabit bir göç hattı anlamına gelmez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca yabani bitki tohumlarını ve yeşil sürgünleri yer. Bazı alanlarda buğday ve darı gibi ekili bitkilerin tohumlarını da alır; böcekler ikincil ve seyrek besindir.

Nasıl Avlanır?

Besinini zeminden toplar; tohum ararken evcil tavuklar gibi toprağı eşeleyebilir.

İlginç Bilgiler

## Tüylü ayak yapısı Arka parmağı yoktur; bacak ve ayakları yoğun tüylüdür. Buna karşılık parmakların taban yüzeyleri çıplaktır. ## Düzensiz akınlar On dokuzuncu yüzyılda Avrupa’nın batısına ulaşan büyük akınlar kaydedilmiştir; Oiseaux.net 1863 ve 1888–89’u örnek verir. Akınların uzaklığı dikkat çekse de nedenleri bütünüyle açıklanmış değildir. Kar, kuraklık ve besin değişimi olası etkenlerdir; tek bir neden kesinleştirilmez.

Benekli Bağırtlak

Pterocles senegallus

Takım Pterocliformes
Familya Bağırtlakgiller (Pteroclidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Belirgin enine göğüs bandı yok; yüz, kuyruk uzantıları ve iki tonlu kanat altı birlikte kontrol edilir.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Benekli Bağırtlak (Pterocles senegallus; Spotted Sandgrouse) açık kum renkli, ince desenli bir bağırtlaktır. Erkeğin gümüş-gri kaşı, turuncu yanağı ve boğazı dikkat çeker. Göğüste belirgin enine koyu bant yoktur.

Genel Görünüm ve Duruş

Karındaki siyahlık göğüs bandından ayrıdır. Birecik’te 20 Haziran 1999’da kısa süre izlenen iki kuştan dişide bu koyuluk çok silikti. Tek bir siyah karın lekesiyle teşhis yapılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin boynu ve üst göğsü gridir; kanat örtülerinin açık kenarları ince benekli görünür. Dişinin yüzü daha soluk, göğsü ve üst tarafı daha belirgin beneklidir.

Gençler dişiyi andırır; göğüsleri daha beyaz, alt tarafları çizgili olabilir. Benekli her kuş erişkin dişi değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken orta kuyruk uzantıları aranır. Birecik’te 20 Haziran 1999’da görülen çiftte kanat koyuluğu erkekte arka kenara sınırlı, dişide çok azdı. Bu kısa gözlem, her kuşta bütün kanat altının siyah görünmesini beklememeyi öğretir.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı “vaka, vaka” gibi yinelenen notalarla anlatılır. Bu yazılı benzetme gerçek sesin bütün ayrıntılarını vermez; çağrı, görülen kuşla eşleştirilir.

Sabahları su başında toplu halde görülebilir; su noktası ile beslenme alanı arasında uçuşlar yapar. İçmeye yaklaşan kuşların yolu kesilmemelidir.

Karıştırılabilecek Türler

Crowned Sandgrouse (Pterocles coronatus) daha toplu yapılıdır ve uzun kuyruk uzantıları yoktur. Erişkin erkeğinin alın ve çene siyahlığı farklıdır. Dişilerinde desenler yoğundur; yalnız “benekli” görünüşe dayanılmaz.

Kılkuyruk Bağırtlak (Pterocles alchata; Pin-tailed Sandgrouse) da uzun kuyrukludur; göğüs bantları ve daha gösterişli baş deseniyle ayrılır.

Bağırtlak (Pterocles orientalis; Black-bellied Sandgrouse) daha dolgun göğüslü, kısa kuyruklu ve geniş siyah karınlıdır. Koyu göğüs bandı da birlikte değerlendirilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Seyrek bitkili kum ve taş çöllerinin açık düzlüklerinde yaşar. Beslenme ve yerde yuvalama için kullandığı bu alanlar, tek başına bir su birikintisinin çevresinden ibaret değildir.

Yuva Yeri

Yuva yerde sığ bir çukurdur. Oiseaux.net uzman hesabı genellikle 2–3 yumurta ve 27–31 gün kuluçka bildirir; iki eş de kuluçkaya ve yavru bakımına katılır. Bunlar Türkiye’de ölçülmüş değerler değildir. Aynı hesap yavruların kesin uçuş yaşının bilinmediğini söyler; yaklaşık bir ay varsayımı kesin süre yapılmaz. Aktif yuvaya yaklaşılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

İsrail’in batı Negev bölgesindeki Nizzana’da 2001–2002 çalışması, içinde su kalmış iki eski atık su havuzuna gelen kuşları izledi. Bu, yapay su noktasının kullanıldığını gösterir; türün her yerde böyle havuzlara bağımlı olduğunu göstermez.

Dünya Yayılışı

Kuzey Afrika’nın Sahra çöllerinden Arabistan ve Güneybatı Asya’ya uzanan alanlarda yaşar; doğuda batı Hindistan’a ulaşır. OSME listesi güneydoğu İran ve Irak’ın çöllerinde yerel yerleşik topluluklar bildirir. Güncel AviList türü alt türlere ayırmaz.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de nadir ziyaretçidir. OSME’nin Ocak 2025 listesi, Mart 2021’de Hatay Samandağ-Milleyha’da görülen kuşu üçüncü Türkiye kaydı olarak verir. Bu sayı güncel toplam gibi kullanılmaz. Birecik’te 1999’da iki kuş görülmesi de tek başına düzenli üreme kanıtı değildir.

Göç Yolculuğu

Çoğunlukla yerleşiktir; kurak mevsimde göçebe hareketler yapabilir. Su içmek için yapılan günlük uçuşlar, mevsimlik uzun yol göçüyle aynı değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Başlıca küçük, sert tohumlar yer. Uzman hesap Irak’ta arpa ve mercimek gibi yetiştirilen bitkilerin tohumlarını da örnek verir; bu, Türkiye besin oranı değildir.

Nasıl Avlanır?

Tohumları zeminden gagalayarak toplar. Irak için kumlu yerlerde, tarlalarda ve yol kenarlarında beslenme bildirilir.

İlginç Bilgiler

## Yavruya Su Ulaştıran Tüyler Fas’taki beş bağırtlak türünü karşılaştıran, 1977’de yayımlanmış çalışmanın özgün özeti, Benekli Bağırtlağın göğüs tüylerinin su taşımaya uygun olduğunu bildirir. Tüylerin yapısı suyu hızla almalarını sağlıyordu. Özette saha yılı ve örneklem sayısı verilmez; bu bulgu, tek kuşun taşıdığı su hacmi için kesin sayı sağlamaz. ## Su Başına Geliş Zamanı İsrail Nizzana’da Ağustos 2001–Ocak 2002 arasında, her ay bir sabah yapılan altı sayımda Benekli Bağırtlaklar en yüksek sayıya, diğer iki bağırtlak türünden daha geç ulaştı. Bu, ilk kuşun geliş saatiyle aynı ölçü değildi. Yaş ve eşey belirlenmedi. Sayının azalması doğrudan ölüm sayımı değildir; başka yerlere dağılma ve farklı su kaynaklarını kullanma, araştırmacıların tartıştığı olasılıklardır. Bu tek alan Türkiye için değişmez bir içme saati vermez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...