Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Şahin
Buteo buteo
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Şahin (Buteo buteo), dolgun gövdeli, geniş kanatlı ve kısa boyunlu bir yırtıcıdır. Kuyruğu görece kısadır; kapalıyken ucu düz, açıldığında yuvarlak görünür. Tarlaların ve ağaçlıkların üzerinde daireler çizmesi tanıdık bir görüntüdür. Önce bu toplu silüeti görün; yalnız kahverengi bir kuş olmasına bakarak tanı koymayın.
Genel Görünüm ve Duruş
Başı iri, boynu omuzlarının arasına gömülmüş gibidir. Kancalı gaga koyu, gagayı dibinden çevreleyen çıplak deri sarıdır; bacakların tüysüz alt bölümü de sarı görünür. Tünemiş kuşta katlanmış kanat uçları kuyruğun ucuna yaklaşık olarak ulaşabilir.
Tüyleri neredeyse beyazdan çok koyu kahverengiye kadar değişebilir. Sık rastlanan kahverengi kuşlarda göğüsteki açık kuşak dikkat çeker; ancak bu kuşak her bireyde aynı belirginlikte değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişinin tüy deseni benzerdir. Dişi genel olarak daha iri olsa da büyüklükler örtüşür. Kuşu tek başına, ölçeksiz bir fotoğrafta görmek kesin eşey tayini sağlamaz; küçük görünen her Şahin erkek değildir.
Genç kuşta üst taraftaki tüylerin açık kenarları daha pullu bir görünüm oluşturur. Alt taraftaki koyu çizgiler daha çok boyunadır; kuyruğun ucuna yakın koyu bant, öteki bantlardan belirgin biçimde geniş değildir. Gözün renkli bölümü de erişkine göre daha açık olabilir. Erişkinde üst taraf daha tekdüze kahverengi, alt taraftaki desen daha enine olabilir; kuyruk ucuna yakın koyu bant genişler ve göz koyulaşır. Geçiş giysisinde eski ve yeni telekler bir arada bulunabildiğinden yaş, yalnız göz rengiyle belirlenmez.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kanatları geniş, uçları yuvarlaktır; açık kuyruk kısa bir yelpaze gibidir. Yükselen hava içinde dönerken kanatlarını hafif V biçiminde kaldırabilir. Etkin uçuşta görece hızlı, sığ ve biraz sert kanat vuruşlarını süzülmeler izler. Erişkinin kanatlarının arka kenarında belirgin koyu bir şerit görülebilir. Kanat tutuşu ve vuruş hızı uçuşun amacına göre değişir; tek bir süzülme anı kesin tanı değildir.
Alttan bakıldığında kanadın kısa örtü tüyleriyle açık renkli uzun uçuş telekleri arasında karşıtlık görülebilir. Çok koyu kuşlarda bile kanadın dış bölümündeki telekler daha açık görünebilir. Kanat ucunda ayrılan beş koyu telek parmakları andırır. Üstten bakıldığında kuyruğun dibini örten kısa tüyler de çevresine göre daha açık olabilir.
Ses ve Davranış
En tanıdık çağrısı, ince başlayıp sonu alçalan, uzunca bir miyavlamayı andırır. Hem uçarken hem konmuşken seslenebilir. Yuvadan ayrılan gençler besin isterken benzer fakat daha yüksek ve ısrarlı çağrılar çıkarır. Dolayısıyla sesin ısrarı tek başına ayrı bir tür göstermez.
Ilıman Avrupa’da üreme gösterileri kış sonundan başlayabilir. Çiftin gösteri uçuşunda yükselişleri dik inişler izler; kuşlar seslenebilir ve havada pençeleriyle temas edebilir. Bu hareketler çift bağlarının güçlenmesine katkıda bulunur.
Karıştırılabilecek Türler
Kızıl Şahin (Buteo rufinus) daha iri ve uzun kanatlı bir izlenim verir; uzaktan küçük bir kartalı andırabilir. Süzülürken o da kanatlarını V biçiminde tutabilir ve bileklerinde koyu lekeler taşır. Bu nedenle V duruşu veya bilek lekesi iki türü tek başına ayırmaz. Şahinin daha toplu, kısa kanatlı görünüşüyle birlikte baş, kuyruk ve alt taraf deseni karşılaştırılmalıdır.
Paçalı Şahin (Buteo lagopus), daha uzun ve dar kanatları, küçük gagası ve ayak parmaklarına kadar uzanan bacak tüyleriyle ayrılır. Açık giysili kuşta koyu bilek lekeleri keskin, kuyruğun tabanı beyaz ve ucu koyu bantlıdır. Şahinin kuyruğu ise genellikle ince bantlı kahverengi-gri görünür. Koyu giysilerde bu açık-koyu karşıtlığı değişir; özellikle bacak tüyleri uzaktan seçilmiyorsa yalnız bir lekeye güvenilmez.
Arı Şahini (Pernis apivorus), daha küçük başını ince ve uzun boynunun ucunda öne uzatır. Kanatları ve kuyruğu daha uzundur; süzülürken kanatlarını daha düz tutar. Erişkinin açık kuyruğunda gövdeye yakın iki koyu bant ile uca yakın geniş bir koyu bant seçilir. Gençlerin bant düzeni farklılaşabildiğinden bu erişkin deseni her kuşa zorla uygulanmaz. Şahinin daha kısa boynu ve toplu gövdesi karşılaştırmanın temelidir.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Orman kenarları, çitlerle ve ağaçlıklarla bölünmüş tarım alanları, meralar ve açık otlaklar uygun yaşam alanlarıdır. Yuva çevresindeki ağaçlık ile av aradığı açıklıklar yan yana bulunabilir. Büyük ağaçlı parklar ve bazı kent çevreleri de kullanılabilir; yalnız tamamen kapalı orman içinde aranması gerekmez.
Yuva Yeri
Dal ve ince çubuklardan geniş bir yuva platformu kurulur; iç kısma yeşil bitki parçaları da eklenir. Çoğu yuva ağaçtadır; İspanya’dan kaya yüzeylerindeki yuvalar da bildirilmiştir. Bir çift farklı yıllarda kullanabileceği birden fazla yuvaya sahip olabilir. BTO’nun Britanya üreme derlemesinde tipik yumurta sayısı 2–3, kuluçka süresi 34 gündür. Kuluçkayı ağırlıkla dişi yürütür, erkek zaman zaman yerini alır. Havla kaplı çıkan yavrular bakıma muhtaçtır; yuvadan uçuş dönemi genellikle 44–52 gündür. Süreler her yuvada aynı değildir. Yuva çevresindeki kuşları daha iyi görmek için ağaca yaklaşılmamalıdır.
Günlük Alan Kullanımı
Günün bir bölümünü direk, çit veya ağaç üzerinde çevresini izleyerek geçirebilir; başka zaman yükselen hava akımlarıyla açık arazi üzerinde dolaşır. Yerde yürüyen bir Şahin de olağandır. Yol kenarında konması, o yerin güvenli olduğu anlamına gelmez; özellikle yol üzerindeki leşe inerken trafik tehlikesi vardır.
Dünya Yayılışı
Şahin Avrupa’da ve Asya’nın kuzey kuşağında ürer; güney Kırım, Kafkasya ve kuzey İran’da da farklı bir alt tür bulunur. Azor, Kanarya, Madeira ve Yeşil Burun adalarında ada toplulukları vardır. AviList v2025b, Yeşil Burun’daki bannermani topluluğunu da Buteo buteo içinde ele alır. Avrasya’nın kuzey kesimlerinde üreyen vulpinus alt türü, kışı Güney Asya’ya ve Sahra altı Afrika’ya kadar uzanan alanlarda geçirebilir. İngilizce Common Buzzard adı bu sayfadaki Buteo buteo ile eşleşir.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye, türün ürediği ülkeler arasındadır. BirdLife International’ın 2021 Avrupa değerlendirmesine eklenen tabloda, Türkiye için 2002–2012 dönemine ait 4.000–6.000 çiftlik bir tahmin bulunur. Bu değer tam ülke sayımı değil, sınırlı veriden genişletilmiş bir tahmindir; 2026’daki güncel çift sayısı olarak okunmamalıdır. Aynı değerlendirmede Türkiye’nin nüfus eğilimi belirsiz bırakılmıştır. Bu yüzden birkaç yerde sık görülmesi, ülke genelinde kesin artışın veya her bölgede aynı yoğunluğun kanıtı değildir.
Göç Yolculuğu
Hareket biçimi topluluklar arasında değişir. Avrupa Göç Atlası’nın halkalama derlemesinde Batı Avrupa kuşlarının çoğunlukla yerleşik ya da kısa mesafeli hareketli, vulpinus grubunun ise uzun mesafeli göçmen olduğu görülür. Finlandiya ve kuzey İsveç’ten gelen bazı geri bildirimler Karadeniz çevresine, Yakın Doğu’ya ve Afrika’ya uzanır; Britanya kuşlarının hareketleri çok daha sınırlıdır. Türkiye çevresindeki bir Şahinin yerel üreyen mi, başka yerde üreyip geçen mi olduğunu yalnız bulunduğu yerden anlamak mümkün değildir. Bu derleme, her kuşun aynı ülke dizisini izlediğini göstermez.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Besin menüsü bulunduğu yere göre değişir. Güney İskoçya’da Langholm çevresinde Haziran–Temmuz 1993’te incelenen 19 çiftin yuva çevresinden toplanmış av kalıntıları ve kusmuk topaklarında, tavşanlar, tarla fareleri ve kuşlar birlikte tanımlanan besinlerin yüzde 70’inden fazlasını oluşturdu. Tavşanların menüdeki payı, bulundukları alanlardaki tavşan bolluğuyla ilişkiliydi; tarla fareleri için aynı ilişki saptanmadı. Bu, o bölgenin üreme dönemindeki kalıntı analizidir; bütün Türkiye Şahinlerinin sabit besin oranı değildir.
Nasıl Avlanır?
Avını çoğunlukla açık arazide arar. Bir tünekten çevreyi tarayıp yere inebilir, süzülerek alanı gözleyebilir veya yerde yürüyebilir. Başlıca besinleri küçük memelilerdir; kuşlar, sürüngenler, iki yaşamlılar, iri böcekler ve solucanlar da menüye girer. Leşten de yararlanır. Böylece onu yerde solucan toplarken görmek, avcı bir yırtıcı olmasıyla çelişmez; bütün beslenme davranışı havada av kovalamaktan ibaret değildir.
İlginç Bilgiler
## Rengin Kalıtımı Şahinin renk çeşitliliği kalıtsal bir temele sahiptir; fakat bunu tek bir genin iki çeşidiyle açıklamak yeterli görünmez. Hollanda’nın Friesland bölgesinde 2001–2016 arasında renkleri kaydedilen 989 genç kuş ve 202 aile üzerinden yapılan, 2018’de yayımlanan araştırma basit tek gen modelini desteklemedi. Araştırmacılar birden fazla genin etkili olabileceği sonucuna vardı. Akrabalık düzeni arazi gözlemleriyle kurulmuş ve çift dışı babalığın olmadığı varsayılmıştı; bu, bütün kuşların DNA ile ebeveynlik testinden geçirildiği anlamına gelmez. ## Renk Kayıtlarındaki Değişim 2026’da yayımlanan bir başka araştırma, Avrupa’da 2000–2022 arasında gözlemcilerin bildirdiği renk değerlendirmeleri, notlar ve fotoğraflardan elde edilen 99.088 kaydı inceledi. Bunlar aynı sayıda farklı kuş demek değildi; bir bireyin birden fazla kaydı bulunabilirdi. Zaman içinde orta renkli kuşların payı artarken hem en açık hem en koyu kuşların payı azalma eğilimi gösterdi. Çevreyle bulunan ilişkiler küçüktü. Sonuç, “ısınma her Şahini açık renk yapar” biçiminde açıklanamaz; belirli renklerin topluluk içindeki oranı ile tek bir kuşun renginin değişmesi ayrı olaylardır. ## Kalıntılar Menüyü Tam Gösterir mi? Bir Şahinin ne yediğini anlamak, yuva altında kalan birkaç kemiğe bakmaktan daha güçtür. Güney İskoçya’daki Langholm Moor’da 2011–2013 arasında 32 yuva üzerinde yapılan karşılaştırmada, kamera görüntüleriyle av kalıntıları ve kusmuk topakları aynı menüyü göstermedi. Kalıntılar küçük memelilerin payını düşük, iri kuşların payını yüksek gösterme eğilimindeydi; iri kuşlardaki fark yalnız ilk yılda istatistiksel olarak belirgindi. Bu nedenle yerde kolay görülen büyük tüylerin çokluğu, küçük avların hiç yenmediği anlamına gelmez. ## Uzun Yaşamın İki Ölçüsü BTO’nun Britanya halkalama derlemesinde, üreme yaşına ulaşmış bir Şahin için tipik yaşam beklentisi 12 yıl olarak verilir. Aynı derlemenin en uzun yaş kaydı 30 yıl, beş ay, 21 gündür ve 2016’da saptanmıştır. İlk sayı her yeni çıkmış yavrunun ömrü değildir; ikincisi de bütün erişkinlerin ulaşacağı yaş değildir.
Kızıl Şahin
Buteo rufinus
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Kızıl Şahin (Buteo rufinus; Long-legged Buzzard), uzun kanatlarıyla küçük bir kartalı andırabilen iri bir yırtıcıdır. Açık arazide belirgin bir tünekten ya da yerde durarak çevresini tarar. Açık, kızıl ve koyu görünümleri vardır. Rengi kadar uzun kanatlı yapısı ve uçarken gösterdiği kuyruk deseni de tanıda önemlidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Açık ve kızıl görünümler arasında keskin bir sınır yoktur. Whistler’in uzman kılavuzu, açık kuşlarda sırtı kahverengi; tüylerin köklerini beyaz, kenarlarını geniş ve açık kızıl olarak anlatır. Boğaz ve göğüs açık devetüyü beyazı üzerinde koyu ince çizgiler taşır. Alt tarafın geri kalanında beyaz, kızıl ve kahverengi farklı oranlarda yer alabilir; yanlarda koyu kızıl kahverengi lekeler veya bantlar bulunabilir.
İncelenen AviList v2025b, kuzey Afrika ve Arap Yarımadasındaki cirtensis kuşlarını aynı türün ikinci alt türü olarak sınıflandırır. Jowers ve arkadaşlarının bilimsel derlemesi bu alt türü daha küçük, renk bakımından da değişken olarak anlatır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişinin temel tüy görünümü benzerdir. Açık ya da koyu renkli olmak bir eşey etiketi değildir. Whistler’in tarif ettiği koyu görünümde gövde çikolata kahverengisinden siyaha yakın kahverengiye gider; uçuş tüylerinin kökleri beyaz, kuyruktaki açık bantlar siliktir. Aynı kılavuz göz rengini kahverengimsi sarı olarak verir.
Genç kuşun kuyruğu gri bejdir ve ince enine bantlar taşır. Erişkinin geniş siyah kanat arka kenarı gençte daha dağınık ve belirsiz görünür. Bu, kanadın gövdeye değil, arkaya bakan kenarıdır.
Çin’in doğu Junggar Havzasında 2005’te izlenen yavruların ilk hav tüyleri kırık beyazdı; ikinci haftada gri hav tüyleri görüldü. Üçüncü haftada uzun kanat tüylerinin kılıfları, dördüncü haftada bunların içinden tüyler belirmeye başladı. Beşinci haftada tepe, göğüs ve karın dışında tüylenme büyük ölçüde tamamlanmıştı.
Uçuşta Görünüm
Üstten görünüşte uçuş tüyleri uçlara doğru siyahımsı kahverengidir; köke doğru beyaz, gri ve kahverengi karışır. Kuyruk açık kızıl olabilir, köküne yakın gri ve beyaz tonlar gösterebilir; bazı kuşlarda silik kahverengi bantlar da vardır.
Alttan görülen koyu bilek lekeleri, kanadın öne doğru kıvrıldığı bölümde yer alır. Cornell’in tanımında erişkinin belirgin koyu kanat arka kenarı da vurgulanır; gençte bu kenar erişkindeki kadar belirgin değildir. Kanatlar gövdeye göre uzundur. Dönerek yükselen kuş bunları yukarı kaldırarak geniş bir V biçiminde tutabilir.
Ses ve Davranış
Genellikle sessizdir; bazen Şahinin sesinden daha yumuşak ve kalın, tekrarlanan bir miyavlama duyulur. Uçuşta kanat vuruşları yavaş ve esnek olabilir; süzülürken kanadın gövdeye yakın bölümü hafif kalkık, uç bölümü daha yatay tutulabilir. Bu durumda bileğin öne çıkıntısı belirginleşir.
Yuva kalın ve kuru dallardan yapılmış büyük bir yapıdır; iç çukuru ince saplar, ot ve yün gibi yumuşak malzemelerle döşenir. Kaya çıkıntısı, uçurum rafı veya uygun ağaçlar kullanılabilir. Harrison ve Castell’in üreme kılavuzu tipik olarak 2–3 yumurta, bazen 4–5 yumurta bildirir. Kuluçkaya her iki eşey katılabilir, fakat ağırlığı dişi üstlenir; yavrulara iki erişkin de besin getirir.
İran’ın güneybatısında 2012 ve 2013’te izlenen üç yuvada üçer yumurta ve ortalama 31 günlük kuluçka kaydedildi. Yavruların uçabilecek duruma gelmesi ortalama 49,5 gün, yuvadan ayrılması yaklaşık 52 gündü. Bunlar küçük bir bölgesel örneklemin sonuçlarıdır. Üreme kılavuzunda kuluçka yaklaşık 28 gün verildiğinden, kaynaklar bütün topluluklar için tek ve kesin bir takvim sunmaz. Yuva uzaktan izlenmeli, erişkinleri tedirgin edecek kadar yaklaşılmamalıdır.
Karıştırılabilecek Türler
Şahin (Buteo buteo; Common Buzzard) de çok değişken renklidir; beyaza yakın kuşlar da koyu kahverengi kuşlar da görülebilir. Daha toplu gövdesi, kısa boynu, görece kısa kuyruğu ve daha az uzun görünen kanatları karşılaştırılır. Erişkin kuyruğunda genellikle birden çok enine bant ve geniş koyu uç bandı vardır. Kızıl Şahinin açık kızıl kuyruğu yardımcı olsa da gençlerin bantlı kuyrukları hesaba katılmalıdır.
Paçalı Şahin (Buteo lagopus; Rough-legged Buzzard), bacağının alt bölümünü örten tüyleriyle farklıdır; bu ayrıntı uzak uçuşta seçilmeyebilir. Kuyruğunda geniş beyaz alan ve uç tarafında koyu bant bulunur; bant düzeni yaşa ve eşeye göre değişir. Açık görünümlü gençlerde koyu bilek ve karın yanları güçlü karşıtlık oluşturabilir. Bu nedenle yalnız bilek lekesi görülmesi Kızıl Şahin tanısı koydurmaz.
Arı Şahini (Pernis apivorus; European Honey Buzzard), daha ince ve öne uzanan başı, belirgin boynu ve uzun kuyruğuyla ayrılır. Kuyruk, kanat genişliği kadar veya daha uzun görünebilir. Erişkinde uçtaki koyu bandın yanı sıra kuyruk köküne yakın genellikle iki belirgin bant daha bulunur. Gençte uç bandı aynı kesinlikte değildir; görünüşü erişkinin kalıbına zorlanmamalıdır.
Küçük Kartal (Hieraaetus pennatus; Booted Eagle), şahin boylarına yakın olsa da kanatlarının ön ve arka kenarları daha paralel, kuyruğu uzun ve ucu köşelidir. Açık renkli görünümünde koyu uçuş tüyleri açık gövde ve kanat örtüleriyle güçlü karşıtlık yapar. Önden uygun açıyla bakıldığında iki kanadın kökünde küçük beyaz alanlar seçilebilir. Bu alanların görünmemesi tek başına türü dışlamaz.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Bozkır ve yarı çöller, av aramaya uygun geniş açıklıklar temel yaşam ortamlarıdır. Cornell hesabı, büyük açık alanların yakınındaki ağaçlık yerlerin de kullanılabildiğini belirtir.
Yuva Yeri
Bulgaristan’ın 2013–2020 atlası ağaç yuvalarını da bildirir: yapraklı orman kenarları, ova çamlıkları, meyve bahçeleri ve ağaç şeritleri kullanılabilir. Eski taş ocakları ile aşınmış toprak yamaçları da yuva çevreleri arasındadır. Kaya yuvası tür için önemli olmakla birlikte, her çiftin aynı zemin üzerinde ürediği varsayılmaz.
Günlük Alan Kullanımı
Milchev’in güneydoğu Bulgaristan araştırmasında boğazlar yuvaya uygun kaya yüzeyleri sağlarken beslenme daha çok komşu açık alanlarda gerçekleşiyordu. Araştırmacı aynı çalışmada kaya üzerinde kolay ulaşılabilen yuvalar da buldu; bunlar insanın az uğradığı veya hiç uğramadığı yerlerdeydi. Bir kaya duvarının varlığıyla çevresindeki kullanım ve rahatsızlık düzeyi böylece ayrı özelliklerdir.
Dünya Yayılışı
Türün geniş yayılışı güneydoğu Avrupa’dan Anadolu ve Kafkasya üzerinden Orta Asya’ya, Moğolistan ve Hindistan’a uzanır. İncelenen AviList v2025b’in rufinus alt türü için verdiği bölge budur; bu kuşların bir bölümü kışı Afrika’da geçirir. Aynı sınıflamada cirtensis, Moritanya’dan Mısır’a ve Arap Yarımadası’na uzanan ikinci alt türdür. Bu kuzey Afrika kuşlarının varlığı, Türkiye’de gözlenen her kızıl şahinin o alt türe ait olduğu anlamına gelmez.
Türkiye'deki Durumu
Türkiye üreme yayılışının önemli bir bölümündedir. BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesinde ülke için 6.200–10.000 çift tahmini yer alır; bunun veri dönemi 2002–2012’dir. Yöntem, sınırlı veriden ülke düzeyine genelleme olarak belirtilmiştir. Aynı tabloda 2008–2019 kısa dönem ve 1980–2013 uzun dönem nüfus eğilimleri veri yetersizliği nedeniyle bilinmiyor durumundadır. Dolayısıyla bu eski sayı güncel ve eksiksiz bir yuva sayımı, belirsiz eğilim de kanıtlanmış artış veya azalma değildir.
Göç Yolculuğu
Kuzey ve doğudaki topluluklarda göç daha belirginken güneyde kısmen yerleşik kuşlar bulunur. Jowers ve arkadaşlarının yayılış derlemesi, kış alanlarını doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Arabistan’dan Hindistan’ın kuzeyine kadar anlatır. cirtensis ise büyük ölçüde yerleşiktir ve çevreye dağılma hareketleri yapar. Bu farklı hareket biçimleri, türün tamamını yalnız yaz ziyaretçisi veya bütünüyle göç etmeyen bir kuş diye sınıflandırmayı güçleştirir.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Güneydoğu Bulgaristan’ın Sliven, Yambol ve Burgaz bölgelerinde 2018–2022 döneminde 15 çift için toplanan 290 av kaydının 201’i memeliydi. Yersincabı ve tarla fareleri başlıca avlar arasındaydı; kuş, yılan ve kertenkeleler de kaydedildi. Yaklaşık yüzde 69’luk memeli payı av sayısına aittir; ağırlık üzerinden hesaplanmış bir besin payı değildir.
Çin’in doğu Junggar Havzasındaki 2005 araştırmasında kalıntı ve sindirilemeyen parçalar 50 av kaydı sağladı. Bu örneklemde en sık belirlenen tür büyük çöl faresiydi (Rhombomys opimus). Yuva yakınında bulunan ceylan derisi parçaları için araştırmacılar leşten yararlanma veya döşeme malzemesi toplama olasılığını tartıştı; bunu canlı ceylan avlama kanıtı saymadı.
Nasıl Avlanır?
Uzun süre bir tünek veya yerde bekleyerek av gözetebilir; geniş daireler çizerek süzülüp zemini de tarar. Uzman tür hesabında küçük memelilerin yanında sürüngenler, küçük kuşlar, kurbağalar ve iri böcekler belirtilir.
İlginç Bilgiler
## Taş Ocağında Yuva Seçimi Güneydoğu Bulgaristan’da 1994–2007 dönemini kapsayan araştırmada dört taş ocağında yeni yuvalar bulundu. Bunlar avlanmaya uygun açık araziler içinde doğal büyük kaya yüzeylerinin bulunmadığı yerlerdi; iki ocakta çalışma da sürüyordu. Sonuç, Kızıl Şahinin insanın oluşturduğu kaya duvarlarından yararlanabildiğini gösterir. Patlatma ve yoğun insan hareketinin bütün yuvalar için zararsız olduğunu gösteren bir güvenlik denemesi değildir. ## Üreme Başarısında Başlangıç Grubu Kıbrıs’ta 2005–2007 üreme dönemlerini inceleyen çalışmada, yumurtadan çıkan 76 yavrunun 68’i yuvadan uçtu. Araştırmanın bu aşama için bildirdiği başarı yüzde 89,5’ti. Bırakılan bütün 106 yumurta başlangıç alındığında ise uçan yavruya ulaşma oranı yüzde 64,2 oluyordu. Aynı 68 yavruya rağmen oranların değişmesi, yumurta ve çıkmış yavru sayısının farklı başlangıç grupları olmasındandır. ## Besin Araştırmasının Üç Yöntemi Bulgaristan’daki 2018–2022 besin araştırmasında yuva kalıntıları, kuşun kusarak çıkardığı sindirilemeyen parçalar ve kamera görüntüleri ayrı bilgi sağladı. Tavşanlar ve güvercinler kalıntılarda, yersincapları ise kamera kayıtlarında daha belirgindi. Kameralar 2021–2022’de dört çiftin yuvalarını kapsıyordu. Böylece bütün 15 çiftin beş yıl boyunca kesintisiz görüntülendiği bir araştırmadan söz edilmiyor; yöntemler aynı avları aynı kolaylıkla ortaya çıkarmıyordu. ## Küresel Kategori ve Yerel Değişim BTO’nun güncel tür hesabında küresel koruma kategorisi Asgari Kaygı’dır (LC). Bunun yanında Bulgaristan’ın 2013–2020 atlası, Trakya Ovası’nın batısında yeni alanların kullanıldığını, Besaparski ve Derventa tepeleri ile Sakar’da ise yerel gerilemeler bulunduğunu bildirir. Bu tabloda bazı toplulukların yayılması ile diğerlerinin azalması aynı anda gerçekleşir; küresel kategori yerel değişimin ayrıntılarını tek başına anlatmaz.
