kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Saksağan (Pica pica)
VS
Seçildi Ekin Kargası (Corvus frugilegus)

Saksağan

Pica pica

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Alakargadan siyah-beyaz gövdesi ve çok uzun kuyruğuyla; kargalardan geniş beyaz alanları ve basamaklı kuyruğuyla ayrılır.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Saksağan, Pica pica, siyah-beyaz gövdesi ve çok uzun kuyruğuyla tanınan bir kargagildir. Baş, göğüs ve sırtın büyük bölümü siyah; karın ve omuzlar beyazdır. Güçlü gaga ve uzun kuyruk birlikte dikkat çeker.

Genel Görünüm ve Duruş

Gaga kalın ve sağlam, bacaklar güçlüdür. Omuzdaki beyaz tüyler koyu kanat tüyleriyle yan yana görülür; karındaki beyazlık ise ayrı bir alandır. Kuşun bütün yanı kesintisiz beyaz bir çizgiyle çevrili değildir.

Kuyruk, kuşun toplam uzunluğunun önemli bir bölümünü oluşturur. BTO tür hesabı bu uzun, sert kuyruğun başlıca görünüş özelliklerinden biri olduğunu vurgular. Bu yüzden yalnız baştan kuyruk ucuna kadar görülen uzunluğu, gövde iriliği veya ağırlıkla aynı şey saymamak gerekir. Uzun bir Saksağan, daha kısa kuyruklu bir kargadan mutlaka daha ağır değildir.

Gölgede kanat ve kuyruk düz siyah görünebilir; güneşte aynı tüylerde morumsu-mavi parıltılar belirir. RSPB’nin kargagil tanı rehberi bu ışığa bağlı görünüşü özellikle anlatır. Dolayısıyla gölgede çekilmiş mat bir fotoğraf, tek başına farklı bir kuş türü ya da dişi birey göstermiş olmaz. İlk görülen renk ile tüyün farklı açılardaki görünüşü birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin erişkin tüy deseni benzerdir. İspanya’nın Aragón bölgesine yönelik halkalama rehberi, erişkinlerde ölçülerin büyük ölçüde örtüştüğünü ve birçok kuşun bu yolla da eşeyinin belirlenemediğini açıklar. Tek bir fotoğrafta daha parlak veya daha iri görünen kuşa bu özelliklerle kesin olarak erkek denmez.

Genç kuşta gözün renkli kısmı mavimsi gri, çevresindeki tüysüz deri de mavimsi gri görünebilir. Erişkinde göz koyudur ve aynı açık deri halkası bulunmaz. Bu ayrıntılar yakından incelenen kuşlara ait yaş ipuçlarıdır; uzak bir fotoğrafta göz çevresini seçememek kuşun erişkin olduğunu kanıtlamaz.

Aynı halkalama rehberi, ilk sonbahar ile izleyen ilkbahardaki kuşlarda yeni ve parlak kanat tüylerinin yanında gençlikten kalmış daha mat tüyler bulunabileceğini anlatır. Eski kuyruk da aşınmış ve mat kalabilir. Tüy yenilenmesi bütün kuşu bir anda tek renge dönüştürmez. Yakın incelemede tüylerin yeni-eski ayrımı önemlidir; bu rehberdeki ayrıntılar kuşu yakalamaya gerekçe değildir.

Uçuşta Görünüm

Kısa ve yuvarlağa yakın kanatlar, uçuşta çok uzun kuyrukla belirgin bir karşıtlık oluşturur. Kanatlar açıldığında geniş beyaz alanlar görünür. Bir ağaçtan diğerine geçerken yalnız siyah-beyaz rengi değil, gövdenin gerisinde uzanan kuyruğu da izlemek tanımaya yardım eder. Küçük Karga ve Ekin Kargası aynı uzun kuyruk oranını göstermez.

Kanadın dış bölümündeki uzun el uçuş tüylerinde geniş beyaz alanlar, omuzda da beyaz tüyler bulunur. Bu iki alan aynı tüy grubunda değildir. Siyah dış sınırlar ile beyaz desen, kanatlar açıldığında birlikte görülür. Beyazlığı yalnız kanadın gövdeye yakın bölümünde aramak bu nedenle yanıltıcıdır.

Ses ve Davranış

En tanıdık sesi, art arda sıralanan sert bir “çak-çak-çak” dizisidir. Bu ses özellikle kuş tedirgin olduğunda duyulur. BTO tür hesabı çağrıyı ayırıcı özellikler arasında sayar. Bir bahçede görünmeyen Saksağanı fark etmeye yardım edebilir; yine de kısa veya bozuk duyulan bir nota, görüntü olmadan kesin tanı yerine kullanılmamalıdır.

İnsanların yaşadığı yerlerde de dolaşan sosyal bir yabani kuştur. Bahçeler, parklar ve tarla sınırlarındaki küçük gruplarda yüksek sesli çağrıları duyulabilir. Yakında insan bulunması her zaman alandan uzaklaşmasına yol açmaz; bu, kuşun evcil olduğu anlamına gelmez. Yabani kuşun doğal beslenme ve dinlenme davranışı, ona yaklaşmadan izlenmelidir.

İki eşin ağaçta veya çalıda yaptığı yuvanın içi çanak, dışı çoğunlukla dallardan örülmüş kubbe biçimindedir.

Çiftin üremesinde dişi kuluçkaya yatar. BTO’nun Britanya ve İrlanda için derlediği tür özetinde tipik 5–6 yumurta, yaklaşık 20 günlük kuluçka ve 26–31 günde yuvadan ayrılma bildirilir. Bunlar Türkiye’deki her yuvanın ölçülmüş süreleri değildir. Yavrular çıplak ve anne-baba bakımına bağımlı çıkar. İlk uçuşa kadar geçirdikleri yuva dönemi, yumurtaların kuluçkada kaldığı dönemden ayrı sayılır.

Karıştırılabilecek Türler

Alakarga Garrulus glandarius daha kısa kuyruklu ve pembe-kahverengi gövdelidir; kanadındaki mavi-siyah çizgili alan dikkat çeker. Uçuşta beyaz kuyruksokumu görünür. Saksağanın geniş siyah-beyaz gövdesi ve çok uzun kuyruğu yoktur. Alakarganın baş deseni coğrafyaya göre değişir; Avrupa’daki çizgili tepe görüntüsü Türkiye’deki her bireye aynen uygulanmaz.

Küçük Karga (Coloeus monedula; Western Jackdaw) kısa kuyruklu, koyu gövdeli ve açık gözlüdür; erişkinin baş yanları ile boynu gri görünebilir. Saksağanın beyaz karın ve omuz alanları yoktur. Gençte göz erişkindeki kadar açık olmayabilir; yalnız göz renginden karar verilmez.

Ekin Kargası (Corvus frugilegus; Rook) da büyük ölçüde siyahtır. Avrupa’daki erişkinin gaga dibindeki tüysüz açık gri deri yardımcıdır. Gençte bu alan tüylüdür; bu nedenle gaga dibinin koyu olması onu kendiliğinden başka bir karga yapmaz. Uzun ve sivri gaga, gövde oranı ve ses birlikte incelenir. İki türde de Saksağanın gövdeye göre çok uzun kuyruğu bulunmaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Saksağanı yalnız kırda aramak gerekmez; şehir bahçeleri ve parklar da kullandığı alanlardır. Tarım arazileri, çayırlar, fundalıklar ve ağaçlık kesimlerde görülebilir. Bu çeşitlilik, kuşun yalnız tek bir bitki örtüsüne bağlı olmadığını gösterir.

Yuva Yeri

Yuva çoğunlukla bir ağaçtadır; uygun ağaç bulunmadığında korunaklı bir çalı da kullanılabilir. İki eş dal ve çubuklardan büyük bir yapı kurar. İçte çamurla sağlamlaştırılmış derin bir çanak, onun içinde ince kökler bulunur. Üstteki dal kubbesinde yana açılan bir giriş bırakılır. Etkin yuvanın örtüsü açılmamalı, yumurta veya yavru görmek için yuvaya yaklaşılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Günlük alanı yerde beslenebildiği açıklıklar ile dinlenebildiği ağaç ve çalıların birleşimidir. Çim üzerinde dolaşan bir kuş, kısa süre sonra bir ağaçta çevreyi izleyebilir. Çiftin üreme bölgesiyle üreme dışındaki ortak gece tüneği aynı işlevde değildir. Kışın bir yerde toplanan kuşlar yalnız tek bir yuva çevresini kullanmaz; yiyecek ve güvenli tüneklerin dağılımı topluluğun yerini değiştirebilir.

Dünya Yayılışı

Avrupa’dan Anadolu üzerinden Asya’nın geniş bölümlerine uzanan bir yayılışı vardır. Bu alanın içinde coğrafi farklılıklar ve kesintiler bulunur. Kuzey Amerika’da yaşayan kara gagalı saksağan Pica hudsonia ise günümüzde ayrı tür kabul edilir. Geçmişte bütün yakın saksağanları Pica pica altında toplayan eski kaynaklar bu ayrımı göstermeyebilir. Bu yüzden eski bir dünya haritasının sınırları ile güncel Avrasya Saksağanı aynı kapsamda düşünülmemelidir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yerleşik ve üreyen bir kuştur. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesi, Türkiye için 900.000–1.800.000 üreyen çift tahmini verir. Bu değer 2002–2012 dönemine aittir ve uzman değerlendirmesine dayanır; günümüzde bütün çiftlerin doğrudan sayıldığı kesin bir toplam değildir. Kaynak Türkiye’nin kısa ve uzun dönem nüfus eğilimlerini yetersiz veri nedeniyle bilinmiyor olarak gösterir. Türün sık görülmesi, her bölgede aynı yoğunlukta bulunduğunu veya Türkiye’de kesin biçimde arttığını kanıtlamaz.

Göç Yolculuğu

Genellikle yerleşiktir. Yavru kuşların yeni alanlara dağılması ve beslenme ya da tünek alanları arasında gidip gelme, düzenli mevsimsel göçten farklıdır. Cornell’in Avrasya Saksağanı hesabı da geniş ölçekte yakın çevrede kalma eğilimini vurgular. Ancak bu, bütün gençlerin aynı uzaklığa gideceği anlamına gelmez. Türkiye’de kışın bir arada görülen çok sayıda Saksağan için yalnız sürü büyüklüğünden uzak bir göç kökeni çıkarılamaz.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Saksağan hepçildir. İngiltere’nin Manchester kentinde mide içeriği, kusuk ve dışkıları inceleyen, 1983’te yayımlanmış araştırmada çok sayıda böcek, tırtıl ve örümcek bulundu. Toprakta yaşayan larvalar ile solucanlar besinin ağırlığında önemliydi; küçük omurgalı kalıntıları seyrek çıktı. Yavru döneminde o mevsimde bol bulunan omurgasızlar öne çıkarken, kışın bitkisel besinlerin payı arttı. Yazın erişkinlerin ve yavruların besininde yumurta ve kuş yavrusu çok değildi. Bu, Manchester’daki örneklerin sonucudur; Türkiye’de her mevsimin besin oranını vermez.

Nasıl Avlanır?

Yerde yürüyerek besin ararken kuyruğunu yukarıda tutabilir. İlerleyip durur, çevreye bakar ve bulduğu besine yürüyerek ya da sıçrayarak ulaşır. Cornell tür hesabı bazen yiyecek sakladığını, çabuk bozulabilen bu besinleri genellikle bir veya iki hafta içinde geri aldığını bildirir. Besin saklama ile yabancı bir eşyaya yaklaşma ayrı davranışlardır; yiyecek deposu, parlak nesnelere özel bir ilginin kanıtı değildir.

İlginç Bilgiler

## Parlak Nesnelerle Yapılan Deney Parlak eşya çalma ünü deneyle sınanmıştır. İngiltere’de Exeter üniversite yerleşkesindeki yabani kuşlarla 2011–2012’de yapılan çalışmada parlak ve mat nesneler yiyeceğin yakınına kondu. Parlak nesnelerle yapılan 64 denemenin yalnız ikisinde, aynı deney alanında bir halka kısa süre alınıp bırakıldı. Kuşlar hem parlak hem mat yeni nesnelere karşı çekingen davranabildi; sonuç, parlaklığa özgü genel bir çekimi desteklemedi. 2015’te basılan makale, 2010’da kontrollü koşullardaki sekiz kuşun incelendiği ayrı deneyi de içerir. Bu bulgu hiçbir Saksağanın hiçbir nesneyi almayacağı anlamına gelmez; yaygın bir alışkanlık iddiası ile tek davranış ayrılır. ## Yuva Kaybı ve Nüfus Değişimi Bir yuvadan yumurta alınması ile bir kuş topluluğunun uzun dönemde azalması farklı sorulardır. İngiltere’de 1967–2000 ve 1995–2005 sayım verilerini kullanan, 2010’da yayımlanmış araştırma 29 av türünün değişimini çeşitli yırtıcı kuşlarla karşılaştırdı. Çoğu türde yırtıcıların artışıyla nüfus azalması arasında aynı doğrultuda güçlü ilişki bulunmadı. Saksağanın yumurta ve yavru yemesi inkâr edilmedi; bu kayıtların geniş ölçekli nüfus azalmasını tek başına açıklamadığı belirtildi. Çalışma doğrudan bir avcı çıkarma deneyi değildi. Küçük bir alandaki etkiyi veya Türkiye’deki nüfus ilişkilerini bütünüyle dışlamaz. ## Aynı Veride Farklı Analizler Aynı tür sayımından kullanılan model değişince farklı sonuçlar çıkabilir. 2020’de yayımlanan bir başka araştırma, Birleşik Krallık’taki 1967–2000 sayım verilerini 40 av türü için yeniden inceledi. Alanlar ağırlıkla İngiltere’deydi; İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda da kapsama giriyordu. Yerel yırtıcı varlığının farklı biçimde hesaplandığı analiz, bazı olumsuz ilişkiler yanında çok sayıda olumlu ilişki de buldu. Bu yüzden bütün yırtıcıların etkisiz olduğu yönünde kesin bir sonuç çıkarılamayacağı savunuldu. Bu ikinci çalışma da Saksağanın Türkiye’de bir azalmaya neden olduğunu kanıtlamaz. Nedeni ayırmak için yalnız sayım ilişkileri değil, uygun saha deneyleri de gerekir.

Ekin Kargası

Corvus frugilegus

Takım Passeriformes
Familya Kargagiller (Corvidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Çıplak gaga tabanı, sivri gaga, pantolon tüyleri ve koloni

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Ekin Kargasının (Corvus frugilegus; İngilizce Rook) erişkininde gaga tabanını çevreleyen açık gri çıplak deri, uzun sivri gaga ve tepesi sivri baş dikkat çeker. Siyah tüyler güneşte morumsu parlar. Bacakların üstündeki sarkık tüyler bol pantolona benzer. Gençte açık yüz henüz bulunmadığından bu işaret her yaşta kullanılamaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Gözleri koyu kahverengidir. Yeni Zelanda’nın uzman tür hesabı, oraya Avrupa’dan getirilen batı alt türünde uzun, sivri ve siyah gagayı tarif eder. Gri görünen bölüm, özellikle gaga tabanındaki çıplak yüz derisidir. Zeminde yürürken üst bacaklardaki uzun tüyler sarkık görünür. Uçuşta düzenli kanat vuruşları ve gövdeye gömülü gibi duran kısa boyun, kendine özgü bir siluet oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi belirgin bir tüy rengiyle ayrılmaz. Yeni Zelanda rehberi, iki eşeyin kanat ve gaga ölçülerinin örtüştüğünü belirtir; bunlar her bireyde kesin ayrım sağlamaz.

Gencin gaga tabanı, yanakları ve çenesi siyah tüylerle kaplıdır; erişkinin açık çıplak yüzü henüz oluşmamıştır. Bu yüzden genç kuş, leş kargasıyla erişkinden daha kolay karışabilir. Yeni Zelanda rehberi ayrıca bazı gençlerde aşınmış siyahımsı kahverengi kanat tüylerini, erişkinde parlak siyah kanatları belirtir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun, geniş ve uçları parmak gibi ayrılan kanatlar görülür. Yeni Zelanda saha rehberi uçuşunu güçlü ve doğrudan, aynı zamanda ağır tempolu olarak tarif eder. Geniş, ucu yuvarlağa yakın kuyruk da bu siluetin parçasıdır.

Koloni veya geceleme alanının üzerinde topluca uçarken yön değiştirebilir, birbirini izleyen dönüşler yapabilir. Beslenme alanı ile yuva kolonisi arasındaki yolculukta ise uçuşu daha doğrudan ve hızlıdır. Oiseaux.net’in uzman anlatımı bu iki durumu ayırır: uzun kanatlar ve kuyruk yalnız düz bir uçuş çizgisi için değil, grup uçuşundaki çevik hareketler için de kullanılır.

Ses ve Davranış

Çağrısı sert, pürüzlü ve burundan geliyormuş gibi duyulur. Oiseaux.net bu temas sesini “raaarrh”, daha yumuşak biçimini “hiiiin” heceleriyle tarif eder. Leş kargasının sesinden ayrılabilir, ancak deneyimsiz kulak için fark belirgin olmayabilir. Yuvadaki gençler daha tiz ve gıcırtılı besin isteme sesleri çıkarır.

Beslenirken, gece tünerken ve yuva yaparken topluluk hâlinde görülebilir. Kışın Küçük Kargalarla ortak gecelemeler oluşturması olağandır. Gruplar gün doğumu ve gün batımı çevresinde birlikte uçarak yüksek sesle çağrışabilir. Bununla birlikte hem Ekin Kargası hem leş kargaları tek başına veya sürüde bulunabilir.

Kur sırasında erkek, dişinin önünde gösterişli adımlarla yürüyebilir, eğilebilir ve ses verebilir. The Wildlife Trusts’ın uzman tür hesabı, bu davranışları çift oluşumunun parçası olarak anlatır. Böyle bir gösteride duruş ve hareket önem taşır; erkek için farklı bir tüy rengi gerekmez.

Yuva, dallardan yapılmış kaba bir çanağı andırır. Yeni Zelanda’daki uzman anlatımında iç döşemede iğne yaprakları, ot parçaları, kökler ve bazen yün bulunduğu belirtilir. Aynı bölgenin anlatımında kuluçkadaki dişiye ve yavrulara erkeğin besin taşıdığı da belirtilir.

BTO’nun Avrupa kuşlarına dayanan uzman özetinde tipik yumurta sayısı 3–4, dişinin kuluçka süresi 15–16 gün ve yavrunun yuvadan uçma süresi 32–34 gün olarak verilir. Yavrular yuvaya bağımlı ve ince hav tüyleriyle çıkar. Bu süreler Türkiye’de ölçülmüş bir yavru grubunun sonucu değildir.

Türün problem çözme becerisi, İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nin Madingley biriminde kontrollü koşullarda yapılan ve 2009’da yayımlanan deneylerde de incelenmiştir. Araştırılan dört kuş, elle büyütülmüş beş yaşındaki iki erkek ve iki dişiydi; önceden başka bir düzenekte çubuk çekme deneyimleri vardı. Yeni deneylerde uygun taş ve çubukları kullanmış, bazı görevlerde çubuğun yan dallarını kırarak onu boruya girebilir hâle getirmişlerdir. Bu, o kuşların esnek biçimde araç kullanabildiğini gösterir; bütün yabani Ekin Kargalarının günlük beslenmede alet kullandığını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Leş Kargasının (Corvus corone) tamamen siyah görünümünde gaga daha kalın ve küt, gaga tabanı tüylüdür. Genç Ekin Kargasında da yüz tüylü olduğundan uzun sivri gaga ve sivrice baş önem kazanır. Leş kargaları da sürü kurabilir; yalnız grup büyüklüğünden ayrılmaz.

Kuzgun (Corvus corax), Ekin Kargasından daha iri ve kalın yapılıdır. Güçlü küt gagası, boğazındaki uzun kabarık tüyler ve uçuşta belirgin kama biçimli kuyruğu yardımcı olur. İki tür de siyah ve parlak görünebilir; asıl fark yalnız tüyün parlaklığı değildir. Kuzgunun iri baş-gaga oranı ve uzun kanatları, Ekin Kargasının daha ince ve sivri gagalı görünüşünden ayrılır.

Küçük Karga (Coloeus monedula; İngilizce Eurasian Jackdaw), Ekin Kargasına göre daha küçük, kısa ve küt gagalıdır. Erişkinin baş arkasındaki gri alan ve açık mavi-gri gözleri ayırmaya yardım eder. Genç Küçük Karganın gözü daha koyu olabilir; bu yüzden yalnız göz rengiyle karar verilmez. Aynı kış sürüsünde bulunabilmeleri iki ayrı türün birlikte görülmesidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık tarla ve çayırlarda beslenebileceği, yakınında yuva ağaçları bulunan alanları kullanır. Köylerde ve mezarlıklarda koloniler kurulabilir; ağaç tepelerindeki iri dal yuvaları topluluğun yerini belli eder. The Wildlife Trusts’ın uzman hesabı tarım alanları, çayırlar, ağaçlıklar ile kasaba ve bahçeleri türün yaşam alanları arasında sayar.

Yuva Yeri

Yuvalar olgun ağaçların üst dallarında yan yana görülebilir; aynı ağaç birden çok çiftin yuvasını taşıyabilir. Oiseaux.net’in Fransa anlatımında erişkinlerin kent parkındaki yuvaları ile kentin çevresindeki açık beslenme alanları arasında gidip geldiği belirtilir. Yuvayı görmek için ağaca tırmanılmaz.

Günlük Alan Kullanımı

Doğu Polonya’da Siedlce yakınındaki 2000–2002 araştırması, yedi kolonide üremeyi ve altı koloninin çevresindeki tarım alanlarını incelemiştir. İlkbaharda ekilmiş tahıllar, çayır ve meraların payı ile üreme başarısı arasında olumlu ilişki bulunmuştur. Buna karşılık koloni büyüklüğü aynı başarı ilişkisini göstermemiştir. Başarılı bir yuvadan çıkan yavru sayısı ile bütün üreyen çiftler başına düşen yavru sayısı da farklı ölçülerdir; araştırma bu ayrımı yaparak koloniler arasındaki kayıpları değerlendirmiştir.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrasya’nın geniş bir bölümündedir. AviList v2025b, batıdaki Corvus frugilegus frugilegus alt türünü batı Avrasya’dan en az Sincan ve Kırgızistan’a kadar; doğudaki pastinator alt türünü orta Sibirya ve kuzey Moğolistan’dan doğuya uzanan alanlarda kabul eder. Batı alt türünün kışlama alanları Kuzey Afrika ve kuzeybatı Hindistan’a; doğudakinin alanları Kore, Japonya ve güneydoğu Çin’e kadar uzanır.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 bölge listesi Türkiye’de batı alt türünü yerleşik olarak belirtir. EURING’in 2022 uzman göç hesabı ise kuzey Avrupa ve Rusya topluluklarının kışın Türkiye’ye kadar uzanabildiğini anlatır. Böylece ülkede kalan üreyen kuşlar ile kışın dışarıdan gelen kuşlar birlikte bulunabilir. Bir kış topluluğunun büyüklüğü, yakın çevredeki üreyen çiftlerin sayısından farklı bir durumu yansıtır.

Göç Yolculuğu

Avrupa göç atlasında Britanya Adaları kuşlarının çoğunlukla yerel hareketleri, kuzey ve doğu topluluklarının daha geniş göçleri ayrılır. Orta ve doğu Avrupa’dan güneybatıya hareketler erken sonbahardan itibaren görülür; ilkbaharda mart ve nisan, kuzeydoğuya dönüşün önemli aylarıdır. Atlas, İsrail’de az sayıda uyduyla izlenen kuşun çoğunun üreme dönemini Türkiye’de, birinin ise Rusya’nın Astrahan bölgesinde geçirdiğini de bildirir. Bu sınırlı izleme grubunun sonucu bütün Türkiye kuşlarının aynı kışlama alanına bağlı olduğunu göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Hepçildir; böcekler, solucanlar, tohumlar ve bitki kökleri besinleri arasındadır. Yeni Zelanda’nın uzman hesabı, oradaki topluluklarda sinek larvalarını, erişkin kınkanatlıları ve onların larvalarını önemli besinler arasında sayar. Sonbahar ve kışın ceviz ile meşe palamudu da yenir; bunlar azaldığında anızdaki tahıllar kullanılabilir. Gençlere taşınan besinde de çeşitli böcek larvaları bulunur.

Nasıl Avlanır?

Zeminde yürüyerek besin arar; sivri gagasını toprağa sokup solucan ve böcek larvalarını çıkarabilir. Yavrulara besin götürürken topladığı parçaları boğaz kesesinde biriktirir. Besinle dolan kese belirgin kabarabilir; böylece bir besleme yolculuğunda birden çok küçük parça taşınır.

Batı Polonya’nın Sama Nehri havzasında 2010’da bir koloninin altında 451 salyangoz kabuğu toplanmıştır. Bunların 253’ü Helix pomatia türündendir. Bu gruptaki kabuklar, 2010–2011’de çevreden alınan aynı türden 63 canlı salyangozun kabuklarıyla karşılaştırıldığında daha küçük ve yuvarlaktı. Araştırmacılar, kuşların avlarını koloninin hemen yanından farklı yakın alanlardan getirmiş olabileceğini yorumlar. Kabuk kalıntıları salyangoz yendiğini gösterir; fakat menüdeki bütün besinlerin oranını vermez.

İlginç Bilgiler

## Bir Koloni Alanının Uzun Geçmişi BTO’nun Birleşik Krallık hesabında, bazı Ekin Kargası koloni alanlarının yüz yılı aşkın kullanıldığı belirtilir. Burada uzun ömürlü olan tek kuş veya aynı dal yuvası değil, tekrar kullanılan koloni yeridir. Yuvalar ağaç tepelerinde birbirine birkaç metre kadar yakın kurulabilir. Aynı hesabın yaklaşık 2000’den beri bildirdiği nüfus azalmasının nedenleri ise tamamen belirlenmiş değildir. ## Koloni Altındaki Bitkiler Doğu Polonya’da 2009’da dört koloni alanının altındaki toprak ve bitkiler, yuva bulunmayan kontrol alanlarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmada 40’ı yuva altından, 40’ı kontrol alanından olmak üzere 80 toprak örneği kullanılmıştır. Yuva altlarında azot, fosfor ve organik karbon daha yüksek bulunmuştur. Birlikte değerlendirilen bitki türlerinin toplam listesi verimli parklarda genişlerken, yoksul çam ormanı alanlarında daralmıştır. Bu farklar, incelenen yaşam ortamına göre değişmiştir. ## Besin Kalıntısından Tohum Yayılmasına Doğu Polonya’da 2009 ilkbaharında yedi koloninin altında toplanan 739 kusmuk topağı incelenmiştir. Bunlar dışkı değil, sindirilemeyen kalıntıların ağızdan çıkarılmış hâlidir. Topaklarda 78 tahıl tanesi ile bunların dışında 571 tohum bulunmuştur. Mart 2010’da başlatılan sera denemesinde 15 bitki türünün tohumları çimlenmiştir. Bazı türlerden yalnız bir veya birkaç tohum bulunması, denemenin bilgi değerini sınırlar; yine de bazı tohumların kuştan canlı çıkabildiğini gösterir. Kuşun tohumu taşıması ile o tohumun doğada yeni bir bitki oluşturması aynı aşama değildir. ## Saklanan Besin Yeni Zelanda saha rehberi, oradaki Ekin Kargalarının cevizleri ot diplerine veya sürülmüş toprağın aralıklarına gömerek sakladığını anlatır. Kuşlar daha sonra bu noktaları araştırıp sakladıkları besini yeniden bulabilir. Besinin yakalandığı anda yenmesi zorunlu değildir; bir kısmı ilerisi için ayrılır.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...