kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Sarı Boğazlı Serçe (Gymnoris xanthocollis)
VS
Seçildi Kar Serçesi (Montifringilla nivalis)

Sarı Boğazlı Serçe

Gymnoris xanthocollis

Takım Passeriformes
Familya Serçegiller (Passeridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İnce gaga, sade çizgisiz üst taraf, iki açık kanat çizgisi; erkekte kestane omuz ve küçük sarı boğaz lekesi.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sarı Boğazlı Serçe (Gymnoris xanthocollis; Yellow-throated Sparrow), ince-sivri gagalı, sade kahverengi üst taraflı bir serçedir. Koyu kanadındaki iki açık çizgi yardımcıdır. Erkeğin küçük sarı boğaz lekesi ile kestane omuzu her duruşta görünmeyebilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Başında zayıf açık kaş ve göz hizasında dar koyu çizgi seçilir. Sırtı belirgin çizgili değildir; açık renkli alt tarafıyla koyu kanadı karşıtlık oluşturur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Ürdün’de, Azraq yakınındaki Shaumari’de 1 Haziran 2011’de yakalanan iki erişkinde gözler siyahtı. Erkeğin gagası siyah, omzu kısmen kestane, boğazı sarıydı. Dişinin gagası kahverengi-pembe ve koyu uçluydu; boğaz tüylerinin sarı dipleri ancak tüyler aralandığında görüldü. Bu nedenle görünmeyen sarı leke, tek başına eşey veya yaş kanıtı değildir.

Genç kuşların ayrıntılı giysisi bu incelemede yeterli kaynakla doğrulanamadı; soluk renk tek başına gençlik işareti sayılmaz.

Uçuşta Görünüm

Türe özgü, güvenilir bir uçuş ayıracı doğrulanamadı. Uçan küçük bir serçeyi yalnız boğaz renginden adlandırmak güvenli değildir.

Ses ve Davranış

Hindistan’ın Delhi bölgesine ait 2019 uzman hesabında erkeklerin martta daha sesli olduğu belirtilir. Bu bölgesel gözlem, Türkiye’de aynı ayı veya kesin bir ses benzetimini doğrulamaz.

Karıştırılabilecek Türler

Serçe (Passer domesticus; House Sparrow) dişisinin güçlü konik gagası ve koyu çizgili sırtı karşılaştırılır. Erkeğin gri tepesi, kestane ensesi ve siyah gerdanlığı farklı bir baş deseni oluşturur.

Ağaç Serçesi (Passer montanus; Eurasian Tree Sparrow) erişkininde kestane tepe ve beyaz yanakta siyah benek belirgindir; eşeyler benzer desenlidir. Gençte işaretler soluklaşır. İki açık kanat çizgisi tek başına ayrım sağlamaz.

Kaya Serçesi (Petronia petronia; Rock Sparrow), güçlü gagası, geniş açık kaşları, tepesinin açık orta çizgisi ve çizgili sırtıyla ayrılır. Kuyruk uçlarında beyaz lekeler vardır; onun sarı boğazı da gizlenebilir.

Boz Serçe (Carpospiza brachydactyla; Pale Rockfinch) soluk kum rengi ve çift kanat çizgisiyle benzeyebilir. Kısa-tıknaz gagası, uzun üçgen kanatları ve ortadaki çift dışında beyaz uçlu kuyruk tüyleri yardımcıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Hindistan’ın Delhi bölgesinin 2019 uzman derlemesinde akasya ve Prosopis ağaçlıkları, köy çevreleri ve kırsal koruluklar öne çıkar; park ve bahçelerde de kaydedilir.

Yuva Yeri

Delhi’nin 2019 uzman hesabı, nisan–haziranda ağaç deliklerinde yuvalandığını belirtir. Bu tarih Delhi’ye aittir. Yuva malzemesi, yumurta sayısı, kuluçka ve yavrunun yuvada kalma süreleri bu incelemede doğrulanamadı.

Günlük Alan Kullanımı

Delhi’nin 2019 hesabında üreme dışında kırk veya daha fazla kuşun çalılar arasında ortak gecelediği bildirilir. Bu, Delhi için kaydedilen grup büyüklüğüdür.

Dünya Yayılışı

AviList iki alt tür tanır. Cornell’in uzman hesabında transfuga, güneydoğu Türkiye’den Suriye, Irak ve İran üzerinden güneybatı Afganistan ile güney Pakistan’a; xanthocollis ise doğu Afganistan ve kuzey Pakistan’dan güney Nepal ve Hindistan’a uzanır. Eski Petronia xanthocollis adı aynı türün önceki cins yerleşimidir.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 tarihli 10.2 bölgesel listesi, Türkiye’nin güneydoğusu ve güneyinde transfuga alt türünün küçük üreyen nüfuslarını bildirir. Bu, bütün güney illerinde aynı sıklıkta görüldüğü veya güncel ülke sayımının yapıldığı anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Cornell hesabı transfuga için kuzeybatı Hindistan’da kışlama bildirir. Buna karşılık 2019 Delhi uzman derlemesi türü o bölgede yerleşik üreyen kuş olarak tanımlar. Hareket durumu bölgeye göre değişir; Delhi’nin yerleşikliği Türkiye’ye taşınamaz ve bu bilgiler kesin bir bireysel göç rotası vermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Delhi bölgesinin 2019 uzman hesabı tahıl, diğer tohumlar, küçük meyveler, böcekler ve mevsiminde nektar tüketimini bildirir. Bu liste her besinin oranını göstermez.

Nasıl Avlanır?

Besini toplama yöntemine ilişkin ayrıntı için bu incelemede doğrulanmış bilgi bulunamadı.

İlginç Bilgiler

## Kuşbilim Tarihindeki Bir Serçe Bombay Natural History Society’nin 2020 Hornbill dergisindeki kısa tarih kaydı, çocuk Salim Ali’nin vurduğu Sarı Boğazlı Serçeyi tanıtmak için kuruma götürmesini kuşbilim yolculuğunun başlangıcı olarak anlatır. ## Ağlara Yakalanmak ve Alanda Bulunmak Hindistan’da New Delhi Ridge’de Temmuz 1971–Mayıs 1974 arasında, toplam 195 günde kurulan sis ağlarında bu türden 61 kuş yakalandı; yakalamalar daha çok temmuz ve ağustostaydı. 2024’te yayımlanan araştırmada ağların asıl hedefi başka türlerdi. Yazar, ağlarda yakalanma sıklığının genel gözlemlerden farklı olabileceğini açıklar: az yakalanmak, çevrede hiç bulunmamak değildir. ## Gün Uzunluğu ve Üreme Hindistan’ın Varanasi çevresinde Ağustos 1982’de yakalanan erişkin dişilerle yapılan 1986 çalışmasında iki grup önce sekiz hafta günde sekiz saat ışıkta tutuldu. Ardından 210 gün boyunca başlangıçta 15’er kuş bulunan gruplardan biri 15, diğeri sekiz saat ışık aldı; ayrı 30 kuş doğal gün uzunluğunda izlendi. Uzun ışık grubunun yumurtalıkları önce gelişti, ışık değişmediği halde sonra küçüldü. Kısa ışıkta aynı gelişme görülmedi. Bu, kontrollü yumurtalık yanıtıdır; Türkiye’de yumurtlama tarihini veya kuluçka süresini ölçmez.

Kar Serçesi

Montifringilla nivalis

Takım Passeriformes
Familya Serçegiller (Passeridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Geniş beyaz üst kanat paneli, beyaz dış kuyruk ve kayalık alp habitatı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Kar Serçesi Montifringilla nivalis, gri başı, kahverengi sırtı ve açık alt tarafıyla tanınan bir yüksek dağ serçesidir. Siyah kanatlardaki geniş beyaz alan, kuş havalandığında çok belirginleşir. Kuyruğun ortası koyu, yanları beyazdır; bazı dış tüylerin uçlarında da siyah bulunur.

Genel Görünüm ve Duruş

Gagası güçlü ve sivri uçludur; kanatları ve kuyruğu uzuncadır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi birbirine çok benzer. Dişi genellikle biraz daha soluk, çenesindeki siyahlık daha azdır. Gaga ilkbaharda koyu gri, kışın sarı ve ucunda biraz daha koyu renklidir. Bu mevsim farkı, bütün siyah gagalı kuşların erkek olduğu anlamına gelmez.

Genç kuş, kış giysisindeki erişkine benzer; alt tarafı daha kirli tonludur. Erişkin erkeklerin yazdaki belirgin siyah çene lekesi, ilk kez görülen her gençte aranacak bir işaret değildir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanat ve kuyruktaki geniş beyaz alanlar açığa çıkar. Kapalı kanadın daha sade görünüşüyle havadaki siyah-beyaz görüntü oldukça farklıdır. Başın ve sırtın rengini de kuş konduğunda kontrol etmek yararlıdır.

Ses ve Davranış

Ötüşünde serçeleri andıran cıvıltılar ve pürüzlü, cızırtılı notalar bulunur. İnce bir “szi” tek başına ya da aralıklı diziler hâlinde, yerde veya uçarken duyulabilir; bir başka çağrısı “kuak” gibi aktarılır.

Bir kaya veya dağ sığınağının çatısı üzerinde dik durup kuyruğunu oynatabilir. Üreme dışında aileler sürüler oluşturur; sonbahar ve kışta bu gruplar gürültülü olabilir. Kar lekelerinin çevresinde görülse de gününü yalnız karın üstünde geçirmez.

Karıştırılabilecek Türler

Alaca Çinte Plectrophenax nivalis de uçarken beyaz kanatlarıyla dikkati çeker. Üreme giysisindeki erkeğin başı beyazdır; kış kuşlarında baş ve göğüs yanlarında pas tonlu tüy uçları, sırtta çizgili görünüş bulunur. Kar Serçesinin gri başı ile daha düz kahverengi sırtını karşılaştırın. Alaca Çintenin dişi ve genç giysilerinde beyaz miktarı değiştiği için yalnız kanattaki beyazın genişliğine güvenilmez.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Ağaç sınırına yakın veya onun üstündeki kısa otlu dağ çayırları, çıplak taşlıklar ve dik kayalıkları kullanır. Kar lekeleriyle otlakların yan yana bulunduğu açık alanlar önemlidir. Kayalıklar arasındaki uygun yuva boşluklarını, dağ yapılarındaki oyuklar da tamamlayabilir.

Yuva Yeri

Yuva kaya yarığına veya bir yapı boşluğuna kurulur; dişi kuru otlarla yapar. Dişi kuluçkaya yatar. Orta İtalya’nın Campo Imperatore alanında 2003–2010 arasında 48 kuluçka kaydını inceleyen araştırmada, iç döşemede kıl ve tüy gibi yumuşak malzemeler de bulundu. Kuluçka süresi 15–16, yavruların yuvadan ayrılması 20–22 gün olarak bildirildi. Bunlar, kutuların yaklaşık beş günde bir kontrol edildiği bölgesel çalışmanın sonuçlarıdır. İber uzman derlemesinde tipik 4–5 yumurta, 3–6’lık genel aralık ve 12–14 günlük kuluçka verilir; kaynak farkı tek güne indirilmemelidir. Yuva girişinde bekleyerek besin taşıyan erişkinleri engellememek gerekir.

Günlük Alan Kullanımı

İsviçre Alplerinde 2018–2020’de belirlenen 139 kuluçka için, yuva çevresindeki kar örtüsü uydu verileriyle karşılaştırıldı. Özellikle erken kuluçkalar, çevredeki rastgele karşılaştırma noktalarına göre daha çok kar kalan alanlarda bulunuyordu. Bu ilişki bütün yuvanın karla örtülü olduğunu göstermez; yuvanın çevresindeki beslenme alanlarıyla ilgilidir.

Dünya Yayılışı

Güncel AviList v2025b, White-winged Snowfinch adını Montifringilla nivalis ile eşleştirir. Yayılışı Güney Avrupa’nın yüksek dağlarından Anadolu, Kafkasya, İran ve Orta Asya dağlarına, Çin’in kuzeybatısına uzanan parçalar hâlindedir. Türü her yüksek tepede bulunan kesintisiz bir dağ kuşağı gibi düşünmemek gerekir. Doğu Tibet’teki Montifringilla henrici güncel listede ayrı türdür; eski geniş yayılış anlatımları bu ayrımla okunmalıdır.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye yayılışı yalnız Doğu ve Kuzeydoğu Anadolu’yla sınırlı değildir; Torosların yüksek kuşağı da kapsam içindedir. CSIC uzman derlemesi Toroslar ile Türkiye’nin kuzeydoğusundaki dağları belirtir. AviList ise leucura alt türünü Güney ve Doğu Türkiye’de gösterir. Bu dağlık alanlar, aradaki alçak ovaların da uygun üreme yeri olduğu anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Büyük ölçüde yerleşiktir; mevsimlik yükselti değişimleri yapabilir. Kışın bazı kuşlar daha alçak kuşaklara inerken bazıları yüksek dağlardaki sığınakların çevresinde kalabilir. Bu düşey hareketler, kıtalar arası uzun mesafeli bir göçle aynı şey değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

İlkbahar ve yazda böcekler, bunların larvaları ve örümcekler öne çıkar. Sonbahar ve kışta tohumların payı artar. Yavrulara taşınan besinde özellikle böcek larvaları önemlidir; erişkinlerin kış menüsü, yavru büyütme döneminin besinleriyle aynı değildir.

Nasıl Avlanır?

Besini yerde toplar, bazen böcekleri havada yakalar.

İtalya Alplerinde 2019’da yayımlanan bir araştırmada, yavru büyüten 35 çiftin 309 besin arama seferi gözlenmiştir. Ortalama sefer 6,12 dakika, yuva ile beslenme alanı arasındaki uzaklık 175 metredir. Bunlar tek tek her kuşun uyması gereken süre ve mesafe değildir. Orta düzeyde kar örtüsü bulunan alanlara yapılan seferler daha uzun sürmüştür; bu noktalarda erişkinin kendisi için de besin toplaması, yazarların olası açıklamasıdır.

İlginç Bilgiler

## Kar Erimesi ve Yavruların Zamanı İsviçre’nin 1999–2018 kayıtlarıyla yapılan, 2021’de yayımlanan araştırmada 1.135 kuluçka değerlendirildi. Yalnız 49’unda yumurtadan çıkış tarihi kesin biliniyordu; diğerleri erişkinlerin besin taşıması gibi gözlemlerden hesaplandı. Bu grupların yaklaşık üçte ikisinde yavrular, kar erimesi sürerken yumurtadan çıkmıştı. Ancak 2.000 metrenin altındaki alanlarda kar erimesi erkene kayarken ortalama çıkış tarihi aynı biçimde ilerlememişti. Daha yükseklerde farklı bir örüntü vardı. Bu çalışma zamanlama uyumsuzluğunu gösterir; mekanizmayı veya Türkiye’deki bütün kuşların aynı tepkiyi verdiğini tek başına kanıtlamaz. ## Sabah Güneşi Alan Yuva Girişleri İsviçre’de 2020’de izlenen 102 kuluçkanın yuva girişleri, aynı yapılardaki kullanılmayan oyuklarla karşılaştırıldı. Erken dönemde sabah güneşi alan girişler daha çok seçilmişti; geç dönemde bu tercih belirgin değildi. 2023 makalesi bunun ısınma yararıyla ilişkili olabileceğini tartışır. Ancak araştırmacılar oyukların iç sıcaklığını ölçmediğinden, “kuş daha sıcak olduğu için bu deliği seçti” açıklaması henüz doğrudan sınanmış değildir. ## Ölçmek ve Fotoğraftan Tahmin Etmek Orta İtalya’da Campo Imperatore’de 2003–2009 arasında halkalanan 404 kuşla yapılan ölçüm çalışması, erişkin erkeklerin kanadının ortalama daha uzun olduğunu buldu. Ancak 404 kuşun tamamı eşeyi bilinen erişkin değildi; ölçüye göre kullanılan örnek sayıları da farklıydı. Kanat uzunluğu gruplar arasında örtüştüğünden her bireyi kesin ayırmıyordu. Dişilerde tüy aşınmasının mevsime göre kanat ölçüsünü değiştirmesi de bulundu. 2011’de yayımlanan bu sonuç, serbest bir kuşun fotoğrafından kanat uzunluğu tahmin ederek kesin eşey söyleme yöntemi değildir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...