kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Serçe (Passer domesticus)
VS
Seçildi Küçük Serçe (Passer moabiticus)

Serçe

Passer domesticus

Takım Passeriformes
Familya Serçegiller (Passeridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kalın konik gaga, eşeye özgü baş-boğaz deseni, yanakta siyah benek yokluğu ve yerde sıçrayış.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Serçe, insanların çevresinde yaşayan, kısa ve kalın gagalı küçük bir kuştur. Gruplar halinde yerde sıçrayarak beslenir. Erkek ve dişi belirgin biçimde farklı görünür; erkek gri tepeli ve siyah boğazlı, dişi daha sade kahverengidir. Yeni uçmuş gençler çoğu zaman dişiye benzer.

Bilimsel adı Passer domesticus, İngilizce adı House Sparrow’dır. Türkiye’de Serçe adıyla kayıtlı bu tür, Ağaç Serçesi ve Söğüt Serçesiyle aynı değildir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş yuvarlak, boyun kısa, göğüs dolgun ve gövde tıknazdır. Kısa, güçlü gaga birçok farklı yiyeceği almaya uygundur. Kuyruğu, kuşun toplu görünüşünü bozacak kadar uzun değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin gri tepesi, kestane ensesi ve açık yanakları birlikte dikkat çeker. Gaga ile göz arasındaki koyu alan boğazdaki siyahla birleşir; siyah leke göğsün önüne doğru uzanır. Sırt kahverengi zemin üzerinde koyu çizgilidir. Alt tarafta açık gri tonlar görülür. Erkeklerin siyah boğaz lekesi aynı büyüklükte değildir.

Dişinin başı kahverengidir; göz üstündeki soluk çizgi gözün gerisine, enseye doğru uzanır. Erkeğin kestane ve siyah baş alanları dişide bulunmaz. Sırtı koyu çizgili kahverengi, kanattaki açık bant daha incedir. Gaga kahverengimsidir; alt kısmının tabanında sarımsılık görülebilir. Açık renkli göğüs ve karın, daha koyu üst tarafla karşıtlık oluşturur.

Erkek kışın ilkbahardaki kadar koyu görünmeyebilir. Yeni boğaz ve göğüs tüylerinin açık uçları, alttaki siyah bölümleri kısmen örter. Açık uçlar aşındıkça siyah alan daha görünür olur; her defasında yeni siyah tüy çıkması gerekmez.

Yeni uçmuş gençlerin tüyleri daha gevşek görünümlü, renkleri daha siliktir. Dişiye benzeyen bu kuşların gagaları daha soluk olabilir; ağız köşelerinde sarı kenarlar seçilir. Gençlik görünüşü erişkin dişinin giysisiyle karıştırılabilir. Bu yüzden aile grubundaki bütün kahverengi kuşları erişkin dişi saymak doğru değildir.

Halkalama rehberine göre bazı genç erkeklerin tüy değişimi öncesinde küçük koyu bir boğaz lekesi vardır; bazıları ise dişi gibi açık boğazlı kalır. Erkeklerde kanat üstünü örten tüylerin renk ve kenarları yaş ayrımına yardım edebilir. Dişilerde üreme sonrası veya gençlik tüy değişimi tamamlandıktan sonra yalnız tüy deseninden yaş belirlenemez. Bu ince ayrımlar, uzaktaki kuşa kesin yaş vermek için elverişli değildir.

Güncel taksonomi Türkiye’yi Passer domesticus balearoibericus ve Passer domesticus biblicus alt türlerinin yayılışı içinde gösterir. Bunlar ayrı Serçe türleri değildir. Türün geniş yayılışında kabul edilen 12 alt tür bulunur. Türkiye’deki baş ve sırt renklerini değerlendirirken farklı coğrafi toplulukların tek biçimli olmadığını da göz önünde tutmak gerekir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşu hızlı ve çoğunlukla doğrudandır. Seri kanat vuruşları arasında kanatların kısa süre gövdeye kapandığı anlar görülebilir. Bu duraklamalar uçuşu bazı ispinozlardaki kadar belirgin dalgalı hale getirmez. Kısa kanatlarla yapılan çabuk geçişlerde kuş bir anda yakındaki örtünün içine kaybolabilir.

Kanatlar kalktığında, erkeğin kuyruk dibindeki açık gri alanı ortaya çıkar. Dişinin aynı bölgesi kahverengidir ve üst tarafla daha az karşıtlık oluşturur. Kuyruk koyu gri-kahverengi, tüy kenarları daha açık görünür. Bu üst görünüşteki fark, yanak ve göğüs desenini tamamlayan bir ayrıntıdır.

Ses ve Davranış

En tanıdık sesi kısa, sık tekrarlanan “çip” veya “çirp” benzeri çağrılardır. Şarkısı da bu kısa hecelerin yinelenmesinden oluşur. İlkbaharda çalıların içinden birden çok kuşun aynı anda ses verdiği duyulabilir. Alarmda daha sert, azarlar gibi bir ses çıkarır; bu ses, olağan kısa çağrılardan farklıdır.

Erkek kur sırasında göğsünü kabartır, kanatlarını kısmen açar, kuyruğunu yayar ve dişinin çevresinde sıçrayabilir. Aynı dişinin çevresine başka erkekler de gelebilir. Kuşlar su banyosunun yanı sıra toz banyosu da yapar. Yuva boşluğu çevresinde kovalamalar ve kısa tehdit gösterileri görülebilir.

Yuva çoğu zaman bir yapı boşluğunda, bazen ağaç kovuğunda veya yuva kutusunda kurulur. Kuru bitkilerle oluşturulan hacimli yapının içi ince ot ve tüylerle döşenir. BTO’nun uzman tür derlemesinde verilen tipik değerler bir yuvada 4–5 yumurta ve 12–15 gün kuluçkadır. Aynı BTO hesabında yavruların yuvadan ayrılması için tipik olarak 14,5–17 gün verilir. Bu, kuluçkadan ayrı olarak yumurtadan çıkıştan sonraki gelişim süresidir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Ağaç Serçesi (Passer montanus) hem erkekte hem dişide kestane tepe ve beyaz yanak üzerinde belirgin bir siyah benek taşır. Ense ile sırt arasında ince beyaz bir halka, kanatta iki açık bant bulunur. Serçe erkeğinin tepesi gri, dişininki kahverengidir; yanaklarında Ağaç Serçesindeki gibi keskin siyah benek yoktur.

2. Söğüt Serçesi (Passer hispaniolensis), İngilizce Spanish Sparrow adının karşılığıdır. Üreme giysili erkeğinde tepe tamamen kestane, yanaklar beyaz, göğüs ve böğürler yoğun siyah desenlidir. Serçe erkeğinin gri tepesi ve daha az desenli böğürleri farklıdır. Söğüt Serçesinin dişisi daha zordur; gençleri Serçenin gençlerinden bazı durumlarda görünüşle ayrılamaz.

3. Küçük Serçe (Passer moabiticus) erkeğinin tepesi gri olsa da göz gerisine genişleyen uzun açık kaşı ve boğazın yanındaki küçük sarı lekesi farklıdır. Siyah alan daha küçük olup çene ve boğaz çevresinde kalır. Dişide siyah boğaz lekesi bulunmaz. Sarı leke yan tarafta küçük bir işarettir; kuşun bütün göğsünün sarı olması beklenmez. Bu türde de mevsim dışında açık tüy uçları baş deseninin belirginliğini azaltabilir.

4. Kaya Serçesi (Petronia petronia) başının ortasındaki açık çizgi, iki yandaki geniş koyu tepe çizgileri ve güçlü açık kaşlarıyla daha çizgili başlı görünür. Göğüs ve böğürlerde de kahverengi çizgiler bulunur. Boğazın dibindeki küçük sarı leke her duruşta görünmeyebilir; gençlerde bu leke yoktur. Kuyruk tüylerinin uçlarındaki beyaz işaretler de yardımcıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme çevresi çoğunlukla kent, kasaba, köy ve çiftlik gibi insan yerleşimleridir. Kuşlar binaların bulunduğu alanlarla birlikte yakınlarındaki bitkili boşlukları kullanır. İnsan yerleşiminden uzak kapalı ormanlar, geniş doğal çayırlar ve kurak çöller başlıca yaşam ortamları değildir. Yalnız ağaç bulunması bir alanı Serçe için uygun yapmaz; insanın değiştirdiği çevreyle ilişkisi belirgindir.

Yuva Yeri

Serçeler birbirine yakın, gevşek yuva toplulukları oluşturabilir. Londra Doğa Tarihi Müzesi’nin Britanya kuşlarına yönelik hesabında, yoğun çalılar, çit bitkileri ve tırmanıcı bitkilerin yanı sıra yuva kutuları ile yapı aralıklarında yuvaladıkları anlatılır. Bazı yuvaların birbirine yalnız 20–30 santimetre uzakta olabildiği belirtilir. Yuva yerine bakarken çevresindeki başka çiftler de fark edilebilir; bu yakınlık tek bir yuvayı paylaşmak demek değildir. Onarım sırasında etkin yuva kapatılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

Çekya’nın Güney Bohemya bölgesindeki Radětice köyünde 2010 ve 2012–2014, České Budějovice kentinde 2014–2015 üreme sezonlarında yavru besleyen 34 köy ve 29 kent çifti gözlenmiştir. Yeterli kayıt bulunan 20 köy ve 11 kent çiftinin beslenme alanları karşılaştırıldığında, kentte kullanılan alanlar daha geniş bulunmuştur. Kent ve köy gözlemleri aynı yıllara bütünüyle denk gelmediğinden, bu fark yalnız yapılaşmanın kesin etkisi olarak yorumlanamaz.

Dünya Yayılışı

Serçenin doğal yayılışı Avrupa, Asya’nın geniş bir bölümü ve Kuzey Afrika’yı kapsar. İnsan eliyle Amerika kıtalarına, güney Afrika’ya, Avustralya ve Yeni Zelanda’ya da taşınmıştır. Doğal yayılışının dışındaki bu yerlerde de insan çevresinde yerleşik topluluklar oluşturmuştur; bir kıtada yaygın olması, oraya insan yardımı olmadan ulaştığı anlamına gelmez.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye’de yıl boyunca bulunan ve üreyen bir türdür. OSME’nin yabancı bölgesel kuş listesi balearoibericus biçimini kuzey, batı, orta ve güney Türkiye, biblicus biçimini güneydoğu ve güney Türkiye bağlamında ele alır. BirdLife’ın 2021 Avrupa derlemesindeki Türkiye üreme tahmini ise 2002–2012 dönemine dayanır; veri niteliği yetersiz, ulusal eğilim de belirsiz olarak işaretlenmiştir. Derlemenin tarihi, kuşların o yıl yeniden sayıldığı anlamına gelmez.

Göç Yolculuğu

Türkiye’deki genel düzen yerleşikliktir. Besin veya ortak geceleme alanına gidiş geliş, uzun mesafeli mevsimsel göçle aynı değildir. Türün bütün toplulukları bu düzende yaşamaz: OSME derlemesi, Orta Asya’daki bactrianus grubunu yaz üreyeni olarak ele alır ve Kırgızistan, Afganistan ile kuzey İran’da göçmen olduğunu bildirir. Bu grup da güncel taksonomide Passer domesticus içinde yer alır; farklı bir Türkçe Serçe türü olarak düşünülmemelidir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Erişkinler çoğunlukla tahıl taneleri, ot ve başka bitki tohumları yer; insan kaynaklı yiyecek parçalarından da yararlanır. Böcekler ve başka küçük omurgasızlar yavrular için önemlidir. Çekya’daki Veselí nad Lužnicí çiftliğinde 2008–2009’da 31 yuvanın 106 yavrusundan alınan 206 dışkı örneğinde, kınkanatlı böcekler, sinekler ve bunların larvaları öne çıkmıştır. Bitkisel kalıntılarda buğday ve darı gibi otgillerin parçaları bulunmuştur.

Nasıl Avlanır?

Besini çoğunlukla yerde sıçrayarak toplar; dökülen taneleri alır, bitkiler arasında veya toprak üzerinde küçük avları arar. Kısa havalanmalarla uçan böcekleri yakalayabilir, çim biçilirken açığa çıkan avları takip edebilir ve akşam ışıkları çevresindeki böceklerden yararlanabilir. Beslenme yalnız yemlikteki hazır taneleri almaktan ibaret değildir; canlı avı etkin biçimde de yakalar.

İlginç Bilgiler

## Siyah Lekenin Anlamı Erkeğin siyah göğüs lekesi uzun süre toplumsal üstünlüğün işareti olarak anlatılmıştır. Ancak 2018’de yayımlanan bir bilimsel inceleme, Avrupa ve ABD’deki topluluklardan 19 araştırmanın sonuçlarını birlikte değerlendirdi. Araştırmaların yalnız üçünde doğada yaşayan kuşlara ait veri vardı; çoğu tutsak kuşlarla yapılmıştı. Yayımlanmamış veriler de incelemeye alındı. Leke büyüklüğü ile baskınlık arasındaki genel ilişki küçük ve belirsiz bulundu. Bu sonuç, büyük lekeli her erkeğin kavgayı kazanacağı veya sürünün lideri olacağı anlatımını desteklemez. ## Yavrunun Yaşı ve Besin Çekya’nın Güney Bohemya bölgesindeki Veselí nad Lužnicí çiftliğinde 2008–2009’da yürütülen 31 yuvalık beslenme araştırması, yavrunun aldığı besini yorumlarken yaşın da önemli olduğunu gösterdi. Dışkı kalıntılarının incelenmesinde 9–11 günlük yavrularda hayvansal bileşen ile, vücut büyüklüğü de hesaba katılarak değerlendirilen daha yüksek ağırlık arasında olumlu ilişki bulunmuştur; 4–6 günlük yavrularda aynı ilişki saptanmamıştır. Dışkıda kalan miktar, ebeveynin verdiği toplam besinle birebir aynı değildir. Çalışma, yiyecek eklenen bir besleme deneyi değildi; doğal beslenme ile gelişim arasındaki ilişki incelenmişti. ## Yerleşimdeki Küçük Besin Alanları Çekya’nın Radětice köyü ve České Budějovice kentindeki 2010–2015 ebeveyn gözlemlerinde, kuşlar kümes ve çöp kapları çevresindeki yiyecekleri daha kısa zamanda topluyordu. Araştırmacılar, buralardan alınan çoğunlukla bitkisel yiyeceklerin omurgasız avlara göre daha düşük besleyici değeri olabileceğini düşündü. Bu yorum, yiyeceklerin besin değerlerinin deneyle ölçüldüğü anlamına gelmez. Kolayca yiyecek bulmakla yavruya en uygun besini bulmak birbirinden ayrılmalıdır.

Küçük Serçe

Passer moabiticus

Takım Passeriformes
Familya Serçegiller (Passeridae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Ev Serçesinden küçük; erkekte uzun kaş, küçük siyah gerdan ve sarı boyun yanı, dişide ince gaga ve soluk yapı.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Küçük Serçe, küçük ve toplu gövdesiyle tanınır. Erkekte gri baş, pas kızılı omuz, siyah boğaz ve beyaz bıyığın altındaki sarı leke birlikte aranır. Tek bir renk lekesine dayanmayın; ince küçük gagayı ve daha iri serçelere göre kısa kuyruğu da değerlendirin.

Küçük Serçe, Dead Sea Sparrow ve Passer moabiticus aynı türün adlarıdır. Türkiye’nin güneyindeki kuşlar, güncel sınıflamada moabiticus alt türünün yayılışı içindedir; doğu İran ve komşu Afganistan’daki yatii farklı bir alt türdür.

Genel Görünüm ve Duruş

Erkeğin açık kaşı gözün önünde dar, arkasında daha geniş ve devetüyü tonludur. Sırtın açık kahverengi zemininde koyu çizgiler, kanat örtülerinde kestane alanlar bulunur. Kuyruğun hemen üstündeki gri alan ve açık kenarlı koyu kuyruk da görülebilir; baş deseniyle birlikte değerlendirilmelidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme dışında erkeğin açık tüy uçları koyu işaretleri örter; yüz deseni daha sönük görünür. Bu soluk görünüm, kuşun mutlaka dişi olduğu anlamına gelmez.

Dişi daha açık ve devetüyü tonludur. Erkeğin siyah boğazlığı ile belirgin kestane alanları bulunmaz; sırtın iki yanında açık çizgiler seçilebilir.

Gençler dişiye benzer, fakat daha mattır. Bu yüzden erişkin erkeğin belirgin baş ve boğaz desenini gençte aramak tanıyı zorlaştırır; yapı ve yanındaki erişkinler de değerlendirilir.

Uçuşta Görünüm

Sıkı, hızlı hareket eden sürüler oluşturabilir. Kuşlar konduğunda baş ve kanat desenlerini de kontrol edin; yalnız sürünün hızına bakarak tanı koymayın.

Ses ve Davranış

Ötüşü, art arda gelen ince ve keskin “tzip-tzip-tzip” notalarına benzer. Uçuş çağrısı daha iri serçelerinkinden daha tizdir. Yazılı ses benzetmesi yaklaşık bir hatırlatıcıdır; yalnız cıvıltıya bakarak kesin tanı konmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Serçe (Passer domesticus; House Sparrow) erkeğinde gri tepeyle birlikte kestane ense ve göğse uzanan siyah boğazlık görülür. Gaga güçlü ve koniktir. Dişi daha sade kahverengidir, başında açık bir kaş bulunur. Özellikle sade dişileri ayırırken yalnız boy izlenimiyle karar vermeyin.

Ağaç Serçesi (Passer montanus; Eurasian Tree Sparrow) erişkininde kestane tepe, beyaz yanakta belirgin siyah benek ve açık bir boyun halkası bulunur. Erkek ve dişi genel desende benzerdir. Yanaktaki benekle kestane tepeyi birlikte arayın.

Söğüt Serçesi (Passer hispaniolensis; Spanish Sparrow) erkeğinde tepe ve ense kestanedir. Beyaz yanakları, geniş siyah göğüs alanı ve böğürlere inen koyu çizgileri dikkat çeker. Dişi ve gençler daha sadedir; Ağaç Serçesinin iki eşeyde görülen siyah yanak beneğiyle karıştırılmamalıdır.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Sıcak, yarı kurak çevrelerde akarsu ve göl yakınındaki ağaçlık-çalılık alanları kullanır. Su çekildikten sonra gelişen tek yıllık otlar beslenme olanağı sağlayabilir. Üreme dışındaysa su kenarına aynı ölçüde bağlı kalmadan bitkili tarım alanlarına da geçebilir.

Yuva Yeri

Yuva, ağaç dallarına yerleştirilmiş büyük ve kapalı bir yapıdır; üstteki geçit aşağıdaki yumuşak döşeli yumurta odasına iner. İran’ın Mond Koruma Alanı’nda 7 Nisan–8 Mayıs 2007’de incelenen 30 yuvada 3–6 yumurta bulunmuş, en sık beş yumurta görülmüştür. İsrail Rift Vadisi’ndeki iki yeri ele alan 1980 tarihli makalenin özetinde ortalama kuluçka yaklaşık 12 gündür. Yuva örnekleri ve süre farklı araştırmalara aittir; Türkiye için ölçülmüş değerler değildir.

Uzman tür derlemesinde yavruların yuvada kalışı 14–15 gün olarak verilir. Bu, Türkiye’de ölçülmüş yerel bir gelişim süresi değildir; yuvadan ayrılma ile bağımsız beslenme aynı aşama sayılmamalıdır.

Günlük Alan Kullanımı

İsrail’in Einot Tzukim Koruma Alanı’nı ele alan 2023 makalesinin özetinde, eski ve yeni yuva yerleri haritalanmıştır. İnsan etkinliğinden uzak, eski pınarlara yakın alanlarla yuva yerleri arasında ilişki bulunmuştur. Koloni zamanla daha az kurak bir bölüme kaymıştır. Bu yerel sonuç, bütün Türkiye kolonilerinin aynı koşulları seçtiğini kanıtlamaz.

Dünya Yayılışı

Yayılışı Batı Asya’da parçalıdır. Batıdaki moabiticus, Türkiye’nin güneyinden İsrail ve Ürdün’e, doğuda Irak ile İran’ın güneybatısına uzanır. Doğu İran ve Afganistan’ın güneybatısındaki yatii de güncel AviList’te aynı türün alt türü olarak tutulur. Bu doğu biçiminin daha sarı alt tarafı, Türkiye’deki her kuşa aktarılmamalıdır.

Türkiye'deki Durumu

OSME’nin 2025 listesinde Türkiye’nin güneyi ve güneydoğusunda parçalı üreyen bir türdür. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde Türkiye için verilen 1.000–3.000 çift, 2013–2019 dönemine ilişkin sınırlı veriye dayanan uzman tahminidir. Aynı değerlendirmede artış veya azalış yönü belirlenememiştir; bu sayılar yeni bir 2026 sayımı gibi okunmamalıdır.

Göç Yolculuğu

Her topluluk aynı hareketi yapmaz. İsrail’deki Büyük Rift Vadisi halkalama kayıtlarını inceleyen, 2021’de yayımlanmış çalışmanın özetinde, Ölü Deniz yakınındaki vaha kolonisinin çoğunlukla yerleşik kaldığı; kuzeydeki bazı kuşların ise göç ettiği bildirilir. Kuzey topluluklarındaki dişi ve gençler sonbaharda daha güneye gidebilmiştir. Bu sonuç Türkiye kuşlarının belirlenmiş göç rotası değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Besininin önemli bölümünü otların, sazların ve benzeri bitkilerin tohumları oluşturur. Yavrulara ise yalnız böcek değil, hem küçük omurgasızlar hem tohum taşınır.

Nasıl Avlanır?

Ağaç yapraklarında böcek arar, yerde de besin toplar. Açık alanlarda gevşek sürüler görülebilir. Besin arayan kuşları doğal davranışlarıyla izleyin; yuva yakınında yemle toplamayın.

İlginç Bilgiler

## Yuvanın İçini Bozmadan İncelemek İsrail Rift Vadisi’nde yapılmış üç yuva, 2019’da yayımlanan araştırmada müze koleksiyonundan alınarak bilgisayarlı tomografiyle incelendi. Bu örnekler 35–45 cm yüksekliğinde ve 20–25 cm çapındaydı. Üç boyutlu çözümleme, kuru dalların yalnız üst üste yığılmadığını, birbirine kenetlenerek yapıyı taşıdığını destekledi. Ancak yuvanın bitmiş biçimini incelemek, kuşun her dalı hangi sırayla yerleştirdiğini kesin olarak göstermez. Araştırmacılar farklı yapım sıralarını bilgisayarda denedi; bunlar doğada çekilmiş bir yapım filmi değildir. ## Sıcaklık ile Kuluçkanın İlişkisi İsrail Rift Vadisi’ndeki iki üreme yerini inceleyen 1980 makalesinin özetinde, hava sıcaklığı arttıkça kuluçka süresinin kısaldığı bir ilişki bildirilir. Araştırmacılar, uygun sıcaklığın kuşun yumurtalar üzerinde geçirmesi gereken zamanı azaltabileceğini tartışır. Bu yorum, çok sıcak havanın her koşulda yararlı olduğu veya yuvanın kusursuz bir klima gibi çalıştığı anlamına gelmez. Bölgesel bir ilişkiyi bütün Türkiye’ye değişmez bir kural olarak aktaramayız. ## İki Alt Türün DNA’sı İran’da 2017–2018’in üreme dışı dönemlerinde üç topluluktan 51 Küçük Serçe örneği toplandı. 2021’de yayımlanan DNA çalışması, batıdaki moabiticus ile doğudaki yatii örneklerinin iki ayrı genetik grup oluşturduğunu buldu. Bu örneklerde belirgin karışık genetik yapı görülmedi; sonuçlar iki alt tür arasında yakın dönemde gen alışverişinin az veya yok olabileceğini destekledi. İran’ın batısındaki iki topluluk ise birbirinden belirgin ayrılmamıştı. Bu bulgular, bütün Türkiye kolonilerinin birbirine bağlı olduğunu veya iki biçimin doğada hiçbir zaman karışamayacağını kanıtlamaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...