kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Tarla Çintesi (Emberiza calandra)
VS
Seçildi Boz Çinte (Emberiza cineracea)

Tarla Çintesi

Emberiza calandra

Takım Passeriformes
Familya Kirazkuşugiller (Emberizidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
İri gövde, güçlü gaga, bütünüyle çizgili sade tüy, parlak sağrı ve beyaz kuyruk flaşının yokluğu.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Tarla Çintesi iri başlı, kalın gagalı ve kahverengi çizgili bir kuştur. Alt tarafı daha açıktır; kanat ve kuyruğunda belirgin beyaz alan bulunmaz.

İngilizce adı Corn Bunting, bilimsel adı Emberiza calandra’dır. Eski araştırmalardaki Miliaria calandra aynı türdür. AviList v2025b iki alt tür kabul eder.

Genel Görünüm ve Duruş

Tarlanın ortasında bir telin, çit direğinin veya dalın üzerine konmuş kuş, kısa kuyruğu ve tombul gövdesiyle dikkat çeker. RSPB’nin Birleşik Krallık hesabında da bu yapı ve açık tünek kullanımı vurgulanır. Ötüş tüneğinde görünür olması, yuvasının da aynı açıklıkta veya direğin dibinde bulunduğu anlamına gelmez.

Gagası iri ve saman sarısı, üst kısmı daha koyudur. Gözü koyudur; bacaklar bireye göre pembe ile sarı arasında değişebilir.

Sırt gri-kahverengi veya bej-kahverengi zeminde yoğun çizgilidir. Daha gri sağrıdaki çizgiler ise çok siliktir. Kanat örtülerinin krem uçları dar bir açık bant oluşturur.

Beyazımsı, yer yer kızılımsı alt tarafta göğüs ve böğürler koyu çizgilidir. Göğüs ortasında bazen koyu bir leke görülür.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel tüy görünüşünü taşır. Halkalama rehberinde boyut, yalnız ölçü dağılımının uçlarındaki bazı kuşların eşey ayrımına yardımcı olur. Uzaktaki tek kuşa büyüklüğünden veya kahverengisinin tonundan kesin eşey verilmez.

Genç kuşun kanat örtülerinde ve gövdeye yakın uzun kanat tüylerinde açık sarımsı kenarlar bulunur; alt taraf daha az çizgili, kuyruk tüyleri daha dardır. Hem erişkinin üreme sonrası hem gencin ilk tüy değişimi tamdır. Değişimden sonra tüy görünüşüyle yaş ayrımı yapılamayabilir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kısa kuyruk, dolgun gövde ve kahverengi görünüm bir arada izlenir. Bacaklarını aşağı sarkıtarak uçması dikkat çekebilir. Bu görünüm özellikle kısa, titreşimli kanat vuruşlarının olduğu uçuşlarda yararlıdır; her uçuşta bacakların aynı şekilde görüleceği varsayılmaz.

Ses ve Davranış

Ötüşü kısa, giderek hızlanan ve titreşimli bir sonla biten dizidir. RSPB’nin tarla kuşları rehberi metalik sesini sallanan anahtar demetine benzetir. Erkek tel veya yüksek bir tünekten ötebilir.

Yumuşak “tip” benzeri kısa bir çağrısı da vardır.

Üreme dönemi dışında bazen büyük, başka türlerin de katıldığı sürüler oluşturur.

Karıştırılabilecek Türler

1. Bahçe Çintesi (Cirl Bunting, Emberiza cirlus), erişkin erkeğin siyah boğazı, sarı yüz çizgileri ve sarı karnıyla ayrılır. Gençte bu renkler belirgin olmayabilir; Tarla Çintesinden küçük gövde, daha az kalın gaga ve beyaz dış kuyruk tüyleri önem kazanır.

2. Sarı Çinte (Yellowhammer, Emberiza citrinella), kızıl-kestane sağrı ve kuyruk üstüyle ayrılır. Dış kuyruk tüyleri beyazlıdır. Erkek parlak sarı alt taraflı, dişi daha soluk ve çizgilidir; sağrı sarı değildir.

3. Kirazkuşu (Ortolan Bunting, Emberiza hortulana), açık göz halkası ve gaga dibindeki açık yüz çizgileriyle dikkat çeker. Erkekte gri-zeytin baş, sarı boğaz ve kızıl alt taraf belirgindir; gençte renkler daha soluktur. Pembe gaga ve beyaz dış kuyruk tüyleri ayrımı destekler.

4. Kaya Çintesi (Rock Bunting, Emberiza cia), erişkinde gri baştaki koyu boyuna çizgileri ve kızıl alt tarafıyla ayrılır. Gençte baş deseni belirsiz olabilir; daha küçük yapı, daha az kalın gaga ve beyaz dış kuyruk tüyleri kullanılabilir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık tarlalar, çayırlar, kuru düzlükler ve seyrek çalılı tarım arazileri kullanılır. Sık, kapalı ormandan çok açık araziye bağlıdır.

Yuva Yeri

Yuvayı dişi, yerdeki otlar arasında gizlenen bir çanak olarak yapar; kuru otların içini ince lifler ve kökçüklerle döşer. BTO’nun Britanya ve Avrupa kaynaklarına dayanan derlemesinde tipik 4–5 yumurta, dişide 12 gün kuluçka ve 10,5–12,5 gün yuvada kalma bildirilir. Yavru, iyi uçamadan yuvadan ayrılıp bitkiler arasında ebeveynlerinden besin alabilir.

Günlük Alan Kullanımı

Günlük beslenme alanı mevsime göre değişebilir. İngiltere’nin güneydoğusundaki South Downs’ta yapılan ve 2000’de yayımlanan araştırmanın özeti, kış başında anızların; daha sonra sığır yemi bulunan yerlerin ve ilkbaharda ekilen tahılların daha çok kullanıldığını bildirir. Bu, incelenen tarım sistemindeki besin sırasını anlatır. Türkiye’nin her bölgesinde aynı aylarda aynı ürüne geçildiği veya sığır yemiyle kuşları beslemek gerektiği sonucu çıkarılamaz.

Dünya Yayılışı

Türün üreme yayılışı Avrupa’dan Kuzeybatı Afrika’ya, Akdeniz’in doğusuna ve Orta Asya’ya uzanır. AviList, Kanarya Adaları’nı, Kafkasya’yı, İran ve Orta Asya’yı da üreme alanları arasında sayar; doğudaki kuşlar Çin’in en kuzeybatısına kadar ulaşır. Kuzeyde güney İsveç’e kadar üreyen kuşlar bulunur. Bu geniş yayılış, her yerde aynı sıklıkta bulunduğunu göstermez.

Türkiye’deki Durumu

AviList ana alt türün üreme yayılışına güneydoğu dışındaki Türkiye’yi, buturlini alt türüne ise güneydoğuyu dahil eder. Bu geniş sınıflama, tek fotoğraftaki bir kuşun alt türünü yalnız görüldüğü yere bakarak belirlemeye yetmez.

Göç Yolculuğu

EURING/CMS Avrupa hareket atlası, Güney ve Batı Avrupa’daki toplulukların önemli bir bölümünü yerleşik veya üreme sonrasında kısa mesafelerle yer değiştiren kuşlar olarak anlatır. Avrupa’nın daha karasal iç ve doğu kesimlerinde ise göç eden topluluklar bulunur. Bu yüzden kış sürüsü oluşmasıyla uzun mesafeli göç aynı şey değildir; türün bütün bireylerine tek bir hareket biçimi atanamaz.

Atlasın halka geri bildirimlerinde, Batı Avrupa’dan Batı Almanya’ya kadar uzanan üreme kökenleri için İberya ve Güney Fransa kış bağlantıları gösterilir; az sayıda kuş Fas’a ulaşır. Doğu ve Güneydoğu Avrupa kuşlarının güneydoğuya, Güney Yunanistan’a hareketi ise olası bağlantı olarak anlatılır. Bu, Türkiye’deki her kuşun kökenini veya izlediği ülke dizisini belirlemez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumları çoğunlukla yerde toplar. Tahıl ve başka bitkilerin tohumlarının yanında böcek, örümcek ve küçük kara yumuşakçalarını da yer. Yavruların besini büyük ölçüde omurgasızlardan oluşur.

Nasıl Avlanır?

İngiltere’de, Batı Sussex’in South Downs alanında 1995–1997 arasında 67 yuvaya besin taşıyan erişkinlerin arama yerleri izlendi. Kuşlar, çevredeki bulunabilirliğine göre en çok otlu tarla kenarlarını, ardından ilkbaharda ekilen arpayı kullanmıştı. Araştırmacılar yalnız görülen ziyaret sayısını değil, her yaşam alanının çevrede ne kadar yer kapladığını da karşılaştırdı. Böylece çok kullanılan bir alanın, yalnız arazide bol bulunduğu için mi yoksa ayrıca seçildiği için mi öne çıktığı ayrıldı. Bu sonuç, o alanlardaki yavru beslemeye ilişkindir.

İlginç Bilgiler

## Korunmuş Yuvayla Korumasız Tarla Aynı Değil Güneybatı Almanya ile Kuzey İsviçre’de, büyük bölümü 2018–2020 arasında toplanan 225 yuva kaydını değerlendiren 2025 tarihli araştırmada, bilinen bazı yuvalar biçme ve otlatmaya karşı korunmuştu. Bu nedenle korunan yuvaların gözlenen başarısını, korumasız bir tarlanın doğal sonucu saymak yanıltıcı olurdu. Araştırmacılar, yuva dönemlerinin gerçek arazi işlemleriyle çakışma olasılığını ayrıca hesapladı. Çalışma, yalnız bir kuşun tarlayı seçmesini görmenin yeterli olmadığını gösterir: orada yavru büyütüp büyütemediği de önemlidir. Hesaplanan çakışma olasılığı, her yuvanın gerçekten biçilerek kaybedildiği anlamına gelmez. ## Besin Bolluğu Her Sonucu Aynı Şekilde Değiştirmez İngiltere’nin Batı Sussex bölgesindeki araştırmada, 1996–1997’de 27 yuvadaki 5–7 günlük yavruların ortalama ağırlıkları karşılaştırıldı. Yaş farkını hesaba katmak için bacak ölçüsünün kullanıldığı çözümlemede, besin bolluğu ile yavru ağırlığı arasında olumlu ilişki bulundu. Çalışmanın diğer çözümlemelerinde yumurta ve yavru sayılarıyla besin bolluğu arasında ise anlamlı ilişki saptanmadı. Bunlar gözlemsel sonuçlardır; besin eklenince her yuvanın daha fazla yavru çıkaracağını gösteren bir deney değildir. ## Guguk Yumurtasını Kabul Etmek ya da Reddetmek Bulgaristan’ın kuzeybatısında, Zlatia ve Ignatovo çevresinde 2002–2004’te izlenen 90 ilk kuluçkadan sekizinde Guguk (Common Cuckoo, Cuculus canorus) yumurtası bulundu. Bunlardan biri zaten terk edilmiş bir yuvaya bırakılmıştı; etkin yuvalardaki yedi olay aynı durum değildir. Guguk kendi yumurtasını başka kuşun yuvasına bırakır ve yavrusunun bakımını o kuşa yaptırır. Bu yerel çalışmada bazı Tarla Çinteleri yabancı yumurtayı reddederken bazıları kabul etti. Gözlenen oran Türkiye’ye veya bütün Tarla Çintesi topluluklarına taşınamaz. ## Bir Yaş Rekoru Ne Anlatır? BTO’nun Britanya ve İrlanda halkalama derlemesinde en uzun yaşayan kayıtlı birey, 2014’te belirlenen 8 yıl, 1 ay, 21 günle verilir. Üreme yaşına ulaşmış bir kuş için sunulan tipik yaşam beklentisi ise üç yıldır. En yaşlı halkalı bireyle tipik süre aynı ölçü değildir; rekor yaşı türün ortalama ömrü saymamak gerekir.

Boz Çinte

Emberiza cineracea

Takım Passeriformes
Familya Kirazkuşugiller (Emberizidae)
IUCN Durumu NT
Arazide Teşhis İpucu
İri gri gaga, iki alt türün farklı alt taraf rengi ve uçuşta beyaz kuyruk köşeleri.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Boz Çinte, özellikle erkeğin sade sarı-yeşil başıyla tanınan bir çintedir. Erkekte karın rengi coğrafyaya göre sarı ya da gri-beyaz olabilir. Bu nedenle tek bir erkek renk kalıbı bütün toplulukları anlatmaz.

Türün İngilizce adı Cinereous Bunting, bilimsel adı Emberiza cineracea’dır. AviList, batıdaki cineracea ile doğudaki semenowi’yi aynı türün iki alt türü olarak sınıflandırır.

Genel Görünüm ve Duruş

Görece iri, ince yapılı ve uzun kuyrukludur. Dişide güçlü, soluk gaga ile ince açık göz halkası dikkat çeker. Erkeğin sırtı grimsi ve belli belirsiz koyu çizgilidir. Sade görünmesi, hiç çizgisi bulunmadığı anlamına gelmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi ve gençlerde erkeğin parlak sarı tonları bulunmaz; boğaz ve göğüste hafif çizgilenme görülür. Karın beyazımsıdır. Yalnız sarının azlığına bakarak bir kuşu kesin dişi ya da genç diye ayırmak doğru olmaz.

İlk kış kuşu dişiye çok benzer. Boğazı beyazımsı-devetüyü, başı ve sırtı kahverengimsidir; tepe ve göğüste ince çizgiler vardır. Bu yaşın görünüşü, erişkin erkeğin sarı başıyla karşılaştırılarak değerlendirilmelidir.

Uçuşta Görünüm

Uçan kuşta sesi de dinlemek yararlıdır. Cornell’in tür hesabı, keskin uçuş çağrısının Kızıl Kirazkuşununkine benzediğini belirtir. Bu yüzden tek çağrıyla karar vermek yerine kuş konduğunda baş, gövde ve gaga görünüşünü de kontrol edin.

Ses ve Davranış

Oiseaux’nun uzman anlatımında ötüş, kısa ve hızlı bir ses dizisidir; ritmi tam düzenli değildir, sonunda ince ve kalın notalar çabucak birbirini izleyebilir. Bu yazılı tarif, gerçek sesi dinlemenin yerini tutmaz. Ses benzetmesini kuşun görünüşüyle birlikte değerlendirmek gerekir.

Karıştırılabilecek Türler

Kirazkuşunun (Emberiza hortulana; İngilizce Ortolan Bunting) erişkin erkeğinde sarı göz halkası ve boğaz, yeşilimsi başla birlikte görülür; alt taraf sıcak turuncu, gaga pembedir. Boz Çintede bu belirgin turuncu alt taraf yerine alt türe göre gri-beyaz veya sarı renk aranır.

Kızıl Kirazkuşunun (Emberiza caesia; İngilizce Cretzschmar’s Bunting) erişkin erkeğinde mavi-gri baş ile turuncu-kestane boğaz ve alt taraf birlikte seçilir. Bunlar erişkin erkeklere ait ayırımlardır; dişi ve gençte aynı renkleri beklemeyin. Benzer çintelerde yaş, baş deseni ve alt tarafın çizgilenmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Açık, taşlı veya kayalık yamaçlarda, seyrek çalı ve ot örtüsü arasında ürer. Yaşam alanı yalnız yüksek ve çıplak dağlarla sınırlı değildir. 2003 uluslararası eylem planı, Türkiye’de daha alçak ve daha gür bitkili yamaçları, Gaziantep çevresinde meyvelik ve küçük tarlalı korunaklı vadileri de bildirir.

Yuva Yeri

Yuva yerde, bir kaya kenarında ve sarkan otların örttüğü bir noktada bulunabilir. Sap, yaprak ve otlardan kurulur; ince kök ve kıllarla tamamlanır. Oiseaux’nun uzman hesabı üç–dört yumurta bildirir; bu, Türkiye’deki yeni bir yuva sayımı değildir. Kuluçka ve yavrunun yuvadan ayrılma süreleri bu incelemede güvenilir tür verisiyle doğrulanamadı. Yuvayı bulmak için otları açmayın veya taşları kaldırmayın.

Günlük Alan Kullanımı

Erkek, çevreyi görebildiği ağaç, kaya, direk veya tel üzerinden ötebilir. Bu tünekler, yuvanın mutlaka tüneğin hemen altında olduğunu göstermez. Gözlemi zemindeki bitki örtüsünü çiğnemeden sürdürmek gerekir.

Dünya Yayılışı

Üreme yayılışı Türkiye, Ege’deki bazı Yunan adaları, Irak’ın kuzeyi ve İran’ın batısındaki uygun alanlarla sınırlıdır. Yunanistan’daki başlıca üreme adaları Midilli, Sakız ve İskiri’dir. Irak’taki saha araştırması, kuzeyin dağ yamaçlarında doğu alt türünün ürediğini ayrıca belgelemiştir.

Türkiye'deki Durumu

Türkiye, türün önemli üreme alanlarını taşır. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesinde cineracea için 2013–2019 dönemine ait 2.500–4.500 çift; semenowi için 2002–2018 dönemine ait 100–500 çift tahmini verilmiştir. İkisi de sınırlı veriye dayalı uzman tahminidir. Dönemleri farklı olan bu sayılar 2026 ülke sayımı değildir. Tabloda batı alt türünün eğilimi azalan, doğu alt türünün eğilimi ise veri yetersizliği nedeniyle bilinmeyen olarak gösterilir.

Göç Yolculuğu

Göçmendir; üreme alanlarının güneyinde, Kızıldeniz çevresinde kışlar. OSME, batı ve doğu topluluklarının geçiş ve kışlama kayıtlarını ayrı değerlendirir; doğu grubunun Eritre ile Arabistan’ın güneybatısındaki kışlama alanlarının az sayıdaki kayda dayandığını da belirtir. Bunlar her kuşun aynı sırayla geçtiği kesin ülke dizileri değildir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Tohumlarla birlikte küçük omurgasızları da yer. Uluslararası eylem planı, üreme döneminde böcek, örümcek, tırtıl, sinek, çekirge, pupa ve salyangozları sayar. Bu liste, her bölgede aynı besinin aynı oranda yenildiği anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Besinini çoğunlukla yerde toplar. Aynı derleme, Eritre’de kışlayan küçük grupların kısa otlu taşlık zeminde beslendiğini bildirir. Üreme dışındaki beslenmenin büyük ölçüde tohuma dayandığı düşünülse de göçte omurgasız aldıkları da görülmüştür.

İlginç Bilgiler

## Üremeyi Gösteren Kanıt Bir türün ürediğini göstermek için yalnızca ilkbaharda öten bir kuş görmek her zaman yeterli olmaz. Irak’ın kuzeyindeki 2007–2010 yaz araştırmaları Boz Çinteyi Süleymaniye’de 12, Erbil’de 12 ve Duhok’ta altı alanda kaydetti. 30 Mayıs 2010’da Peramagroon’da erişkinlerle birlikte yeni uçmuş yavrular görüldü; 2011 tarihli makale bunu ülkedeki ilk kesin üreme kanıtı olarak sundu. Buradaki alan sayıları, aynı sayıda kuş veya yuva bulunduğu anlamına gelmez. Bu saha sonucu, daha eski yayınlardaki Irak’ta üreme kuşkusuna yeni kanıt eklemiştir. ## İki Tür Arasındaki İlişki Boz Çinte ile Kızıl Kirazkuşu Ege adalarında benzer açık çalılıklar kullanır. Yunanistan’ın 2009 Kırmızı Kitabı, daha yaygın Kızıl Kirazkuşuyla rekabet olabileceğini tartışır; ancak bunun betimlendiği veya ölçüldüğü bir araştırma bulunmadığını açıkça söyler. Dolayısıyla iki türü aynı yamaçta görmek, birinin diğerini alandan uzaklaştırdığını göstermez. Bu, o tarihli Yunanistan değerlendirmesindeki bir araştırma sorusudur; Türkiye’de sınanmış bir sonuç değildir. ## Otlatmanın İki Yüzü Tür için hazırlanan 2003 eylem planı, iki farklı soruna dikkat çeker: aşırı otlatma yerdeki yuvaları ve örtüyü zedeleyebilir; bazı yerlerde otlatmanın azalması da açık alanın kapanmasına yol açabilir. Plan, ikinci ihtimalin önemini belirsiz bırakır ve daha fazla saha verisi ister. Bir koruma önerisiyle sonucu ölçülmüş bir deney arasındaki bu fark korunmalıdır.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...