Tür Karşılaştırma Ekranı
Kuşların fiziksel özelliklerini, seslerini, habitatlarını ve tanımlarını yan yana karşılaştırmak için iki tür seçin.
Tavşancıl
Aquila fasciata
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Tavşancıl (Bonelli’s Eagle, Aquila fasciata), uzun kuyruklu ve çevik yapılı bir kartaldır. Erişkinin açık gövdesi koyu kanatlarla karşıtlık oluşturur. Genç kuş ise alttan kızılımsıdır; bu nedenle erişkindeki açık gövdeyi göstermeyen her kuşu türün dışında bırakmak doğru değildir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş gövdeye oranla küçük, boyun biraz uzun, kuyruk belirgindir. Tünemiş kuşta kuyruk kapalı kanatların uçlarını aşar. Büyük kartallarla karşılaştırıldığında kanatlar görece kısa, geniş ve yuvarlak uçlu görünür. Bu oranlar, yalnız koyu bir kuş gördüğümüzde de işe yarar; gölge altında renkler silinse bile baş, kanat ve kuyruk arasındaki ilişki seçilebilir.
Bacakların ayaklara kadar uzanan bölümü tüylüdür; güçlü parmaklar ve iri pençeler bu tüylerin altından çıkar. Ayakların hemen üzerindeki tüy örtüsü, tünemiş kuşu yakından izlerken seçilebilir. Uçuşta bu ayrıntının görülmemesi, bacaklarının tüysüz olduğu anlamına gelmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkinin alt tarafı beyazımsı, göğüs ve karın üzerindeki koyu çizgiler belirgindir. Gözün renkli bölümü gençtekinden daha açıktır. Kuyruk gri ve ince bantlıdır; uç bölümüne yakın geniş koyu bir bant bulunur. Bu bant, kuyruğun bütününün siyah olduğu anlamına gelmez.
Erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır; dişi genellikle daha iridir. İspanya, Portekiz ve Fransa’da 1999–2012 arasında yakalanan kuşların fotoğraflarını inceleyen 2013 çalışmasında erkeklerin alt tarafının çoğu kez daha beyaz, koyu çizgilerinin daha seyrek olduğu; dişilerin bacak tüylerinin daha koyu olabildiği gösterilmiştir. Renk farkını bütünüyle yok saymak da, her açık kuşa erkek demek de yanıltıcıdır. Yaşları benzer kuşların desenleri karşılaştırılmalıdır.
Genç kuşun başı açık kahverengi, gövdesinin altı ve kanat altı örtüleri kestane-kızıl tonludur. Kanadın gövdeye yakın uçuş tüyleri daha açık ve düzenli koyu bantlıdır. Kuyruk açık kahverengi ve ince bantlıdır; erişkinin geniş koyu uç bandı bulunmaz. Gözün renkli bölümü de koyudur. Bu giyside erişkinin beyaz gövdesi ile koyu kanat örtüleri arasındaki karşıtlık henüz oluşmamıştır.
Erişkinliğe geçiş bir anda gerçekleşmez. Eski gençlik tüyleri ile yenilenmiş, erişkin desenli tüyler aynı kanat veya kuyrukta bir arada bulunabilir. Bazı kuşların gövdesi hâlâ sarımsıyken uçuş tüyleri erişkinliğe yaklaşmıştır. Bu geçişin hızı değişebildiği için yalnız böyle bir karışım görmek kuşa kesin bir yaş vermeye yetmez.
Uçuşta Görünüm
Uçan erişkinde, kanadın altını örten kısa tüyler koyu görünürken uzun uçuş tüyleri daha gridir. İki tüy grubunun rengi aynı değildir.
Uçuşta kanat, gövdeye birleştiği yerde daralır; arka kenarında dışa taşan dolgun bölüm seçilir. Kanat ucundaki ayrık uçuş tüyleri, başka büyük kartalların derin parmaklı görünüşüne göre daha sığdır. Kuyruk ve kanat biçimi gövde deseniyle birlikte değerlendirilir.
Üstten erişkin koyu kahverengidir ve sırtında açık, beyazımsı bir leke görülür. Bu leke karın beyazlığıyla aynı yerde değildir. Gençlerde üst taraf daha kahverengi, uçuş tüyleri ve kuyruk ince bantlıdır. Yaş ilerlerken kanat ve kuyruktaki koyu kenarlar gelişir; yalnız sırtın bir an parlamasıyla karar verilmez.
Kanat vuruşları esnek ve hafiftir; benzer boydaki birçok yırtıcıya göre daha etkin kanat çırpar, daha az süzülür. Kur gösterisinde dik dalışların ardından yeniden yükselme görülebilir.
Ses ve Davranış
Çoğu zaman sessiz ve gözden uzak kalır. Üreme alanında tekrarlanan güçlü “kyak” sesleri veya uzayan tiz ıslıklar duyulabilir. Kur sırasında sesli ve hareketli alan gösterileri daha belirgindir; bu gösterilerin azaldığı dönemde kuşların bölgeyi terk ettiği sonucu çıkarılamaz.
Karıştırılabilecek Türler
Kaya Kartalının (Golden Eagle, Aquila chrysaetos) erişkini alttan da çoğunlukla koyu kahverengidir; ense tüyleri altın tonludur. Gençte kanatlarda ve kuyruk tabanında beyaz alanlar görülebilir; bunlar erişkin Tavşancılın açık gövdesiyle aynı deseni oluşturmaz. Her iki türde de baş görece küçük ve kuyruk uzun görünebildiğinden yalnız siluetin bir parçası yeterli değildir.
Küçük Kartalda (Booted Eagle, Hieraaetus pennatus) açık ve koyu renkli bireyler bulunur. Kanat uçları uzun parmaklı, kuyruk köşeli görünür. Önden bakışta omuzlardaki açık “far” lekeleri yararlıdır. Tavşancılın açık gövde–koyu kanat karşıtlığına benzeyen bir kuşta bile kanat ucu, omuz ve kuyruk birlikte karşılaştırılmalıdır.
Kızıl Şahin (Long-legged Buzzard, Buteo rufinus), özellikle kızılımsı gövdeli genç Tavşancılı andırabilir. Şahinin kanat bileğinde belirgin koyu lekeler aranır; renk biçimleri arasında büyük değişkenlik vardır. Genç Tavşancılda ise gövde ve kanat örtülerinin daha tekdüze kızıllığı önemlidir. Yalnız sıcak bir gövde rengi görmek bu iki kuşu ayırmaz.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Batıdaki yayılış alanında kayalıklar, uçurumlar ve açık av sahaları önemlidir. İspanya’daki uzman hesabı yuva için çeşitli büyüklükte kaya duvarlarını; avlanma çevresinde dağlık araziler kadar tepelikleri ve uygun ovaları da kapsar. Kapalı ormanın varlığı ya da yalnız bir uçurum görülmesi yeterli bir açıklama değildir. Yuva kurulabilecek yüzey ile avın bulunabildiği açık veya yarı açık çevre birlikte değerlendirilmelidir.
Yuva Yeri
Yuvası kalın dallardan oluşan, içi yeşil dal ve otlarla döşenen büyük bir platformdur; kayalıkta veya uygun ağaçta bulunabilir. Fransa nüfusuna ilişkin 2024 makalesinin üreme derlemesinde genellikle 1–2, nadiren 3 yumurta; 37–41 günlük kuluçka ve 55–65 günlük yuvada gelişim bildirilir. Dişi kuluçka ve yavru bakımına daha çok, erkek besin sağlamaya daha çok katılır. Bunlar aynı makaledeki GPS ölçümlerinden türetilmiş yeni süreler veya Türkiye’ye özgü sonuçlar değildir. Uçuşun başlaması, gençlerin hemen bağımsızlaşması anlamına gelmez. Yuva yakınında gözlem için kuşlar rahatsız edilmemelidir.
Günlük Alan Kullanımı
Günlük hareketler de sabit değildir. Fransa’nın Akdeniz kesiminde 2009–2021 arasında 48 erişkin GPS cihazlarıyla izlenmiştir; üreme dönemi hareket karşılaştırmalarına yeterli veri bulunan 19 dişi ve 24 erkek girmiştir. Yağmurlu günlerde her iki eşeyin de uçuşta olduğu kayıtların payı azalmıştır. Bu bulgu kuşun o gün hiç beslenmediğini veya Türkiye’de her çiftin aynı büyüklükte alan kullandığını göstermez.
Dünya Yayılışı
Tavşancılın yayılışı Akdeniz havzasından Hindistan’a, Güney Çin’e ve Hindiçin’e uzanır. AviList iki alt tür kabul eder: bu geniş alandaki Aquila fasciata fasciata ile Endonezya’nın Küçük Sunda Adaları’ndaki Aquila fasciata renschi. Bunlar tek bir kesintisiz kuş topluluğu gibi düşünülmemelidir. Eski bilimsel çalışmalarda görülen Hieraaetus fasciatus adı aynı türe aittir; güncel kabul edilen cins adı Aquila’dır.
Türkiye’deki Durumu
Türkiye’de seyrek üreyen bir kartaldır. BirdLife’ın 2021 Avrupa değerlendirmesinde, 2013–2019 dönemi için 6–20 çift tahmini bulunur. Tahmin, sınırlı veriye dayanan uzman görüşü olarak sınıflandırılmıştır; günümüzdeki kesin çift sayısı veya bütün yuvaların sayıldığı bir sonuç değildir. Türkiye’de üreme ayrıca doğrudan belgelenmiştir: 2003 ilkbaharında Batman’ın Hasankeyf çevresindeki bir çiftin bir yavru büyüttüğünü bildiren İngilizce bilimsel makale vardır. Bu tek çiftin başarısı ülke genelindeki bütün çiftlerin başarısı yerine kullanılamaz.
Göç Yolculuğu
Erişkinlerin yıl boyunca üreme alanına bağlı kalması ile gençlerin doğdukları yerden dağılması farklı hareketlerdir. İspanya’ya ilişkin uzman derlemesi erişkinleri yerleşik olarak tanımlar; gençlerin ise doğdukları alandan çok uzaklaşabildiğini bildirir. Bu dağılma, her yıl aynı tarihlerde aynı kuzey–güney yolunu izleyen toplu göç anlamına gelmez. Türkiye’de görülen bir gencin doğum yeri veya izlediği yol, o bireye ait izleme kanıtı olmadan belirlenemez.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Besinini orta boy kuşlar, memeliler ve sürüngenler oluşturur. Kıbrıs’ta 1999–2001 döneminde 14 üreyen çifti ele alan çalışmada, sindirilemeyip geri çıkarılan 612 besin topağı ve 528 av kalıntısından toplam 1734 av tanımlanmıştır. Kuşlar başlıca gruptur; keklik ve güvercinler, memeliler arasında da sıçanlar öne çıkar. Bu bölgesel sonuç, Türkçe adından hareketle her yerde besininin çoğunu tavşanların oluşturduğu varsayımının uygun olmadığını gösterir. İncelenen üreme dönemi örnekleri bütün coğrafyanın yıl boyu besin oranları değildir.
Nasıl Avlanır?
Avını yüksek bir noktadan bekleyerek yakalayabilir; ancak çoğu kez arazi üzerinde alçaktan ilerleyip avını arar ve sürpriz bir saldırı yapar. Böyle bir uçuş, yalnız yükselen havada dönerek çevreyi taramaktan farklıdır. Kanat vuruşları ve ani yön değişimleriyle avın peşini bırakmayabilir. Davranış görülmeden, kartalın yalnız süzülmesinden ne yakaladığı anlaşılmaz.
İlginç Bilgiler
## Yuva Yapımı ve Başarı Yuvaya çok dal taşımak tek başına daha başarılı ebeveyn olmak demek değildir. İspanya’nın Murcia ve Almería illerinde 2011–2016 döneminde, 16 çiftin 32 tanınabilir bireyi toplam 4131 saat izlenmiştir. Yumurta öncesi dönemde erkeklerin getirdiği malzeme miktarıyla üreme başarısı göstergesi arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Başarı hesabında en az 50 günlük yavrular başarılı sayılmıştır. Sonuç, yuvanın işe yaramadığını veya yapımın bedelsiz olduğunu göstermez; erkeğin daha çok malzeme taşımasının başarıyla bağlantısını sınar. ## Kanat Uzunluğu ile Eşey İspanya, Portekiz ve Fransa’da 1999–2012 arasında yakalanan 175 Tavşancılın eşeyi genetik inceleme veya doğrulanmış üreme davranışıyla belirlenmiştir. Makaledeki kanat uzunluğu karşılaştırmasında 71 erkek ve 70 dişi bulunur; bu ölçüde anlamlı eşey farkı saptanmamıştır. Araştırmacılar kanat uzunluğu ile iki kanat ucu arasındaki açıklığı ayrı ölçüler olarak ele alır. Dolayısıyla bu iki ölçüyü karıştırmak veya “daha uzun kanatlı olan mutlaka dişidir” demek uygun değildir. Aynı araştırmada bütün beden ölçülerinin örneklem büyüklüğü de aynı değildir. ## Ağaçta Yuvalayan Çiftler Tavşancıl yuvası mutlaka bir uçurumda değildir. Kıbrıs’ta adanın kuzeyini kapsamayan 1999–2009 araştırmasında 17 çift büyük kızılçamlarda, altı çift kayalıklarda yuvalamış; iki çiftin hem ağaç hem kaya yuvası bulunmuştur. Bu nedenle bir ağaç yuvası görmek türü baştan elemek için gerekçe değildir. Bu sayılar, Türkiye’deki çiftlerin aynı oranda ağaç seçtiği anlamına gelmez. ## Kesinleşen ve Belirsiz Kayıplar İzleme cihazı her kaybın nedenini kesinleştirmez. Kıbrıs’ta 2002–2009 arasında radyo vericisi takılan 14 kuşun izlenmesinde iki erişkin olmayan kuşun vurulduğu, gençlik giysisindeki bir kuşun zehirlendiği saptanmıştır. Dördüncü olayda erişkin bir kuşun yalnız cihazı bulunmuş; kaybın insan etkisiyle ilişkili olabileceği yorumlanmıştır. Bu son kayıt, ilk üç olayla aynı kesinlikte bir ölüm nedeni vermez. Sonuç, bu küçük örneklemde doğrudan insan etkisinin önemini gösterir; bütün Türkiye için ölüm oranı değildir.
Şah Kartal
Aquila heliaca
Ses Kayıtları
Ses kayıtları aranıyor...
Bilimsel Tanım & Morfoloji
Hızlı Tanı
Şah Kartal (Aquila heliaca), çok iri bir kartaldır. Erişkinde açık başı ve beyaz omuzları, koyu kahverengi gövdeden ayrılır.
Genel Görünüm ve Duruş
Erişkinde başın tepesi, ense ve boynun yanları açık, kızılımsı sarıdır; boğaz ve yanakların altı gövde gibi koyu kalır. Beyaz alanlar, sırtın iki yanında omuza yakın kısa tüylerdedir. Bu yüzden kuşa yalnız alttan bakarken iki beyaz omuz lekesini de görmeyi beklemeyin. Gözün renkli bölümü erişkinde sarı görünür.
Kuyruğun gövdeye yakın bölümü koyu gri, uca yakın geniş bant siyahtır. Kuyruk ucu görece düzdür. Beyaz omuz lekelerinin büyüklüğü bireyler arasında değişir; bazı kuşlarda zayıf görünür ve kötü ışıkta seçilmeyebilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişinin temel renk düzeni benzerdir; dişi daha iridir. Kanat ölçüleri örtüştüğünden, tek başına görülen kuşun büyüklüğünü kesin eşey işareti saymak uygun değildir.
Genç kuş erişkinden çok farklıdır: kum rengi kahverengi gövdesinde belirgin koyu çizgiler vardır. Kuyruk ve uzun uçuş tüyleri koyudur; sırtın kuyruktan hemen önceki açık bölümü bunlarla karşıtlık yapar. Bu açık bölge kuyruğun kendisi değildir. Genç Şah Kartalı, erişkindeki koyu gövde ve beyaz omuz düzenini arayarak tanımaya çalışmayın.
Erişkin giysisine geçiş yıllar sürer. Oiseaux.net’in uzman hesabı tam giysinin yaklaşık altı yaşında tamamlandığını belirtir; arada genç ve erişkin görünüşlerini birleştiren değişken giysiler vardır. Dolayısıyla yamalı kahverengi bir kuşu tek fotoğraftan kesin doğum yılına yerleştirmek güçtür.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta uzun kanatları tahta gibi, kenarları birbirine paralel görünür. Kaya Kartalındaki gibi kanadın arka kenarında belirgin bir çıkıntı ve gövdeye doğru daralma yoktur. Baş öne uzanır. Süzülürken kanatlar çoğunlukla yataydır; bu görünüş tek bir rüzgâr hamlesindeki kanat açısıyla değil, kuş bir süre izlenerek değerlendirilmelidir.
Erişkinin kanat altı büyük ölçüde koyu görünür; örtü tüyleriyle uzun uçuş tüyleri arasındaki renk farkı zayıftır.
Ses ve Davranış
Çağrısı, hızla yinelenen kaba havlama seslerini andırır. Yazıyla “vuak vuak” gibi aktarılabilir; ancak kuşun gerçek sesi yalnız bu hecelerle tarif edilemez. Sesin sertliği ve tekrar ritmi birlikte dinlenmelidir.
Özellikle üreme dönemindeki gösteriler sırasında seslenir. Tünemişken de çağırabilir; erkek yuvaya besin getirdiğinde dişi ses verebilir.
Karıştırılabilecek Türler
Kaya Kartalının (Aquila chrysaetos) başı görece küçük, kuyruğu uzundur; ense tüyleri altın renklidir. Genç kuşta kuyruk tabanı ve kanatlarda beyaz alanlar olabilir, fakat kanattaki beyaz her bireyde ve her yüzeyde aynı belirginlikte değildir. Uçuşta kanatlar hafif V biçiminde tutulabilir ve gövdeye yaklaşırken daralır. Bu gençlik lekeleri, erişkin Şah Kartalın omza yakın beyaz tüyleriyle aynı anatomik yerde değildir.
Bozkır Kartalı (Aquila nipalensis) de iri ve kahverengidir. Genç kuşun kanat örtülerindeki beyaz uçlar, uçuşta koyu kanat altında uzanan açık bir bant oluşturur. Genç Şah Kartalda ise gövdenin belirgin boyuna çizgileri önem kazanır. İki türü yalnız açık kahverengi oluşlarıyla ayırmaya çalışmayın; gövde çizgileri ve kanat altı bant düzeni birlikte görülmelidir.
Büyük Orman Kartalı (Clanga clanga), geniş kanatlı ve kısa kuyruklu, erişkinde çoğunlukla tekdüze koyu görünen bir kartaldır. Kanat altındaki bilek bölgesinde küçük, açık bir virgül şekli seçilebilir. Gençte sırt ve kanat üstündeki çok sayıda beyazımsı benek dikkat çeker. Bunlar erişkin Şah Kartalın iki omuz alanından farklıdır; beneklerin yaygınlığına ve kuşun yaşına bakılmalıdır.
Habitat & Dağılım
Üreme Alanı
Ağaçlıkların bozkır ve tarım alanlarıyla iç içe olduğu açık arazilerde ürer. Büyük yuva ağacı ile av aradığı açıklıkların yan yana bulunması önemlidir; bütün gün sık ormanın içinde aranması gerekmez. Kışın ekili tarlalar gibi açık alanları da kullanır. Yüksek elektrik direklerine konabilir; böyle bir tünek, kendi başına yuvanın orada bulunduğunu göstermez.
Yuva Yeri
İki eş, çoğunlukla ağaçta iri dallardan bir yuva kurar; içini yeşil dallar, ot, kıl veya yünle döşer. Tipik yumurta sayısı 2–3’tür. HBW uzman derlemesinde kuluçka 43–45 gün, yavruların uçması 65–77 gün verilir. BirdLife Avusturya hesabında ise kuluçka 42–45, yuvada gelişme 55–63 gündür. Kaynaklar farklı gelişme süreleri verdiğinden, Türkiye için tek bir kesin gün ileri sürmek doğru olmaz. Kuluçkayı ağırlıkla dişi yürütür; erkek besin getirir. Yuva ağacına yaklaşılmamalı, konumu paylaşılmamalıdır.
Günlük Alan Kullanımı
Orta Asya bozkırlarında av bol olsa da büyük yuvayı taşıyacak ağaçların azlığı, yuvalayan çiftlerin sayısını sınırlayabilir. Kışın benzer açıklıkların yanında, av barındıran geniş göl kıyılarını da kullanır.
Dünya Yayılışı
AviList v2025b’ye göre Şah Kartalın üreme kuşağı Orta Avrupa’dan Moğolistan’a uzanır; kışın Afrika’ya, Hindistan’ın kuzeyine ve Çin’e kadar ulaşır. Bu geniş coğrafya içinde uygun yaşam alanları kesintisiz değildir. Güncel listede Aquila heliaca alt türlere ayrılmaz. İngilizce Eastern Imperial Eagle ile eski yayınlarda da kullanılan Imperial Eagle adları aynı türü belirtir; ad farkı burada iki ayrı kartal bulunduğu anlamına gelmez.
Türkiye'deki Durumu
Trakya’da 2008–2013 arasında yapılan araştırmada, dönem boyunca kullanıldığı belirlenen 32 üreme bölgesi saptandı. Tarama Yıldız Dağları’nın yoğun ormanlı iç kesimlerini kapsamıyordu; ana alanlar Dervent–Yıldız çevresi ve Marmara Denizi’nin kuzeyiydi. Bu sayı her yıl 32 çiftin ürediği veya bugünkü Türkiye toplamının 32 olduğu anlamına gelmez. Araştırma, Türkiye’de yerleşmiş üreme alanlarını belgeler; bütün Anadolu’nun aynı ayrıntıyla sayıldığı bir ülke envanteri değildir.
Göç Yolculuğu
Göç yolu kuşun kökenine göre değişir. Rusya’nın Baykal Gölü çevresinde 1998’de aynı yuvadan iki, 1999’da başka bir yuvadan iki genç uyduyla izlendi. 2001’de yayımlanan çalışmanın özetine göre bu dört kuş, doğu Moğolistan ve Çin’in İç Moğolistan bölgesinden geçerek güney Çin ile Tayland arasındaki alanlarda kışladı. Kardeşler bağımsız yolculuklarında benzer koridorları kullanmış, iki ailenin güzergâhları farklılaşmıştı. Bu küçük doğu örneklemi, Türkiye’de görülen her Şah Kartalın rotasını açıklamaz.
Beslenme & Diyet
Ne Yer?
Trakya’da 2008–2011’de 18 yuva alanından, yavrular uçtuktan sonra toplanan kusmuk topakları ve av kalıntıları incelendi. Araştırmacılar 186 topak ile 1.513 kemik ve parçadan, en az 582 av bireyi tanımladı. Kirpiler, yer sincapları, kaplumbağalar ve martılar belirgin besinler arasındaydı. Bunlar doğrudan gözlenmiş 582 avlanma olayı değildir; aynı hayvanın parçaları birleştirilerek en az birey sayısı hesaplanmıştır. Beslenme örneklerinin dönemi, aynı yayındaki 2008–2013 üreme izlemesinden daha kısadır.
Nasıl Avlanır?
Avını çoğunlukla yerde yakalar: bir tünekten çevreyi izleyip iner veya süzülürken gördüğü avın üzerine kısa bir dalış yapar. Çiftin üyeleri birlikte avlanabilir. Küçük ve orta boy memeliler, kuşlar ve bazı sürüngenler besinine girer; özellikle kış ve göç döneminde leşten de yararlanır. Dolayısıyla leş başında görülmesi, canlı av yakalamadığı anlamına gelmez.
İlginç Bilgiler
## Çizgisiz Bir Genç Kuş Genç kuşların alışılmış çizgili görünüşünün ender istisnaları vardır. Ivaylo Angelov’un 2025 tarihli yazısı, 28 Şubat 2024’te Umman’da Maskat yakınında fotoğraflanan tek bir çok açık renkli kuşu ele alır. Gövdesi çizgisiz olan bu kuş, boyutu ve kanat deseniyle genç Şah Kartal olarak değerlendirilmiştir. Ancak değerlendirme fotoğraflara dayanır; DNA veya ebeveyn bilgisi yoktur ve geçmişteki melezleşme olasılığı tamamen dışlanmamıştır. Bu tek kayıt, bütün Asya gençlerinin çizgisiz olduğunu veya yeni bir alt tür bulunduğunu göstermez. ## Yıllar İçinde Değişen Besinler Besin menüsü zaman içinde de değişebilir. Bulgaristan’da 1999–2021 arasında 37 farklı üreme bölgesinden toplanan kalıntılar ve kusmuk topaklarında en az 5.315 av bireyi belirlendi. 2022’de yayımlanan araştırmada tavşan, evcil kümes kuşları ve martıların payı azalırken kirpi ve güvercinlerin payı arttı. Kartallar tek tek tanınmadığı için bu sonuç, aynı bireylerin 23 yıl boyunca izlendiği anlamına gelmez. Araştırma bölgesel besin değişimini gösterir; Türkiye’de aynı oranların değiştiğini veya türün bütün çevre değişikliklerine mutlaka uyum sağlayacağını kanıtlamaz. ## Av Yakalamak ve Besin Elde Etmek Her besin elde etme olayı yeni bir avı öldürmek değildir. Bulgaristan’da 1998–2022 arasında, bir üreme bölgesi tutmayan Şah Kartalların 186 besin arama olayı kaydedildi; kuşların bireysel kimliği bilinmediğinden bu sayı 186 farklı kartal değildir. Başka yırtıcının avını alma ve leş yeme de gözlenen yöntemler arasındaydı. Hatta çalışmada leşten beslenme, tanım gereği başarılı besin elde etme sayıldı. Bu nedenle yayımdaki genel başarı oranını yalnız canlı av yakalama oranı gibi okumamak gerekir. Leş kullanımı, zehirli yemlerden korunmanın da önemini gösterir.
