kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English
Seçildi Alasığırcık (Pastor roseus)
VS
Seçildi Sığırcık (Sturnus vulgaris)

Alasığırcık

Pastor roseus

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Gövde rengi, kısa kuyruk, baş ve gaga yapısını birlikte değerlendir; kahverengi gençleri erişkin dişi sanma.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Alasığırcık (Pastor roseus; Rosy Starling), üreme erişkininde pembe gövdesiyle koyu baş, boğaz, kanat ve kuyruğun karşıtlığından tanınır. Kısa kuyruklu, toplu yapılıdır; uzamış baş tüyleri tepelik oluşturur. Eski Sturnus roseus adı aynı kuşu belirtir.

Genel Görünüm ve Duruş

Üreme erişkininin gaga tabanı koyu, kalan kısmı pembedir; bacaklar da pembedir. Koyu baş tüyleri ışıkta morumsu, kanatlar yeşilimsi parlayabilir. Gözleri koyudur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkeğin tepeliği genellikle daha uzun, pembesi daha temiz ve parlaktır; dişi daha mattır. İlk yazındaki erkekler erişkin dişiye benzeyebilir. Kısa tepelik veya soluk pembelik tek başına kesin eşey işareti değildir.

Genç kum-kahverengidir; erişkinin pembe-siyah düzenini taşımaz. Gençlik tüyleri yenilenirken açık kahverengi tüylerle yeni siyah tüyler bir arada bulunabilir. Bu parçalı görünüş ayrı tür olduğu anlamına gelmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta erişkinin pembe gövdesi koyu kanatlarla karşıtlık oluşturur. Gençte daha açık kuyruk önü, görüş açısı uygunsa seçilir. Bir sürüde pembe kuşların bulunması bütün üyelerin erişkin olduğunu göstermez. Uçuşu hızlı ve rahattır.

Ses ve Davranış

Hızlı ötüş dizisinde ıslıklı, gıcırtılı ve sert notalar bulunur. Sürüde kısa temas çağrıları geveze uğultuya dönüşebilir. Yakındaki Sığırcıklarla karışabilen sesi çıkaran kuş da izlenir; koloni ses kaydıyla harekete geçirilmez.

Karıştırılabilecek Türler

Sığırcık (Sturnus vulgaris; Common Starling, European Starling), özellikle gençlerde karışır. Erişkininde pembe gövde yerine metalik koyu tüyler ve mevsimle değişen açık benekler vardır. Genç Alasığırcığın daha soluk tüyleri, açık göz önü ve kısa-küt gagası birlikte aranır; genç Sığırcığın göz önü koyudur.

Çiğdeci (Acridotheres tristis; Common Myna), kahverengi gövde, koyu baş, sarı gaga ve göz çevresindeki çıplak sarı deriyle ayrılır. Uçuşta geniş beyaz kanat alanı ve kuyruk beyazlığı görülür. Genç başı daha kahverengi olabilir; erişkin Alasığırcığın pembe gövdesini taşımaz.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Kısa bitkili bozkır, otlak ve tarım açıklıklarıyla yuva boşlukları birlikte önemlidir. Kazakistan’ın 2005 tarihli rehberi koloni yerlerinin yıllar arasında değişmesini çekirge bolluğuyla ilişkilendirir. Bu açıklama her Türkiye kolonisinde aynı nedenin ölçüldüğü anlamına gelmez.

Yuva Yeri

Koloni halinde, taşlar arasındaki oyukta, kaya yarığında veya taş yapı boşluğunda yuvalar. Ot ve ince dallardan çanağın içi ince ot ve tüylerle döşenir. İki eşey yuva yapımına ve yavru beslemeye katılır.

Gavrilov ve Gavrilov’un 2005 tarihli Kazakistan rehberinde en sık 4–6 yumurta, dişinin yaptığı 15 günlük kuluçka ve yavrunun uçuşa geliş yaşı için muhtemelen 20–24 gün verilir. Son süre kaynakta olasılıkla belirtilir; kesinleştirilmez. Bunlar Kazakistan derlemesinin değerleridir; Türkiye’de yeni ölçülmüş süreler değildir.

Günlük Alan Kullanımı

Yerde beslenir; ağaç veya çalıda dinlenebilir. Üreme sonrası meyveli ve ağaçlık alanları da kullanır. Geceleme grupları sazlığa veya ağaçlara toplanabilir; bu, yuvalama davranışı değildir.

Dünya Yayılışı

Balkanlar ve Türkiye’den Orta Asya ile kuzeybatı Çin’e uzanan alanda ürer; başlıca Hindistan’da, ayrıca güneydoğu Arabistan’da kışlar. Üreme alanında düzensiz yer değiştirmeler olağan sınırın batısında da koloniler oluşturabilir. Batı Avrupa’nın bazı yıllardaki kalabalıkları Türkiye’nin aynı oranda arttığını göstermez.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de yazın ürer ve göç sırasında görülür. BirdLife’ın 2021 değerlendirmesi, 2013–2019 için uzman görüşüne dayanan 3.000–30.000 çift verir. Kısa dönem eğilimi 2012–2018, uzun dönem eğilimi 1980–2013 için dalgalı olarak kaydedilmiştir. Bu tarihli tahmin yeni bir 2026 sayımı değildir.

Göç Yolculuğu

Alasığırcık göçmendir. Gavrilov ve Gavrilov’un Kazakistan rehberi kolonilerden erken ayrılma ve yaz sonu hareketleri bildirir. Bu ülkenin tarihleri Türkiye’nin takvimine kopyalanmaz; aynı yerde genç ve erişkinlerin bulunması sürünün kökenini göstermez.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Üreme döneminde başta çekirgeler olmak üzere böcek yer. Kalabalık grubun büyüklüğü, tarladaki böcekleri ne ölçüde azalttığını tek başına göstermez; bunun için alınan avın ölçülmesi gerekir.

Üreme sonrasında meyveler önem kazanabilir. Kışlama hesaplarında böcek, meyve, tohum ve çiçek özü de bildirilir. Bu liste Türkiye’de bütün yıl aynı besin oranlarının bulunduğu anlamına gelmez.

Nasıl Avlanır?

Açık zeminde yürüyerek ve kısa hareketlerle av toplar; sürüyle beslenebilir.

İlginç Bilgiler

## Eşey Ayrımının Sınırı Zenatello ve Kiss’in 2005 yayını, Romanya Tulcea kolonisinde 16–17 Temmuz 2003’te alınan verileri inceler. Kuluçka lekesi denen, karın tüylerinin seyrekleştiği bölge iki eşeyde de gelişebilmiş, dişilerde daha sık görülmüştür. Bu özellik yalnız dişiye özgü sayılamaz; bölgesel örneklem bütün ülkeler için kusursuz eşey anahtarı değildir. ## Sürü Sayısı Yuva Sayısı Değildir Kuzey Makedonya hakkında 2010 tarihli İngilizce derleme, Ivanovski ve Rolevski’nin notlarından Omorani’ye 17 Haziran 2002 ziyaretini aktarır. Eski taş evde yaklaşık 300 kuş dinlenirken, 5–6 evin çatı ve duvar aralıklarında tahminen 150–200 yuva bulunmuştur. Yumurtalı yuvalar da kaydedilmiştir. Dinlenen bireyle yuva sayısı ayrı verilerdir; bu tarihli ziyaret Türkiye sayımı değildir.

Sığırcık

Sturnus vulgaris

Takım Passeriformes
Familya Sığırcıkgiller (Sturnidae)
IUCN Durumu LC
Arazide Teşhis İpucu
Kısa kuyruk, sivri üçgen kanat, metalik benekli tüy ve yerde yürüyerek açık-gaga yoklaması.

Ses Kayıtları

Ses kayıtları aranıyor...

Bilimsel Tanım & Morfoloji

Hızlı Tanı

Sığırcığın erişkin giysisi ilk bakışta siyah görünse de iyi ışıkta yeşil ve mor parıltılar seçilir. Kışın gövdesini küçük açık benekler kaplar. Genç kuşlar ise bu parlak erişkinlerden farklı, mat gri-kahverengidir. Sürü içinde hem benekli hem kahverengi kuşlar görmek, mutlaka iki ayrı tür bulunduğunu göstermez.

Bilimsel adı Sturnus vulgaris’tir. Güncel taksonomi listesindeki Common Starling adı ile sitedeki European Starling adı aynı türü belirtir. Türkiye’deki kayıt adı Sığırcıktır; Alasığırcık ayrı bir taksondur.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ve gövde toplu, boyun kısa görünür. Gaga uzun, dar ve sivridir. Kuyruk kısadır; uçuşta sivri kanatlarla birlikte kuşa tanınabilir bir silüet verir. Çim üzerinde ilerleyen kuş çoğunlukla yürür; başını öne eğerek zemini araştırır. Tohum yiyen küçük kuşların kalın, koni biçimli gagasıyla karşılaştırıldığında Sığırcığın daha uzun gagası dikkat çeker.

Erişkinde sonbaharın yeni tüyleri koyu zemin üzerinde belirgin açık uçlar taşır. Gövde bu yüzden yoğun benekli görünür. Kış boyunca bu uçlar aşınır; ilkbaharda tüylerin koyu ve parlak bölümleri daha çok açığa çıkar. Bu geçişin tamamı yeni bir ilkbahar tüy değişimiyle oluşmaz. Üreme döneminde gaga sarı, kışın ise koyudur.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel koyu ve parlak giysiyi taşır. Üreme döneminde gaganın tabanı erkekte mavimsi, dişide pembemsidir. Erkekte boğazın gösteri tüyleri daha gelişmiştir; dişi genellikle daha fazla açık tüy ucu korur. Bacaklarda kahverengimsi veya kırmızımsı tonlar görülebilir. Bu ayrıntılar kuşa yakın ve uygun ışıkta bakmayı gerektirir; genel parlaklık eşey farklarının tamamını açıklamaz.

Genç kuşun genel rengi mat gri-kahverengidir; kanat tüylerinin kenarları daha açık, gaga koyu ve ağız köşeleri sarımsıdır. Gençlik sonrası ilk tüy değişimi de erişkinlerin üreme sonrası tüy değişimi de tamdır. Bütün tüyler aynı anda yenilenmediğinden, kahverengi başla benekli koyu gövdenin birlikte bulunduğu ara görünümler oluşabilir.

İngiltere’de Monks Wood çevresi ve Godmanchester’da 1983–1986 döneminde incelenen, yaşı bilinen ya da tüy değişimi sırasında yaş sınıfı belirlenen kuşlar, yaş tayininin sınırlarını gösterir. Boğazdaki en uzun tüyün toplam uzunluğu, 83 erkeğin yüzde 95’ini doğru yaş sınıfına ayırmıştır. Dişilerde en iyi ölçüt, boğaz tüyünün parlak bölümünün uzunluğudur; 48 kuşun yalnız yüzde 56’sını doğru sınıflandırmıştır. Bu sonuç, uzaktan boğaz tüyünün uzunluğuna bakıp her kuşa kesin yaş vermeyi desteklemez. Eşey ayrımı ile yaş ayrımı da aynı işlem değildir.

Uçuşta Görünüm

Hızlı uçuşunda kanatlar seri biçimde vurulur; iniş yaklaşımında kısa süzülmeler görülür. Kanat geniş tabandan sivri uca daralır. Uçan tek kuşta kısa kuyruk bu üçgen kanat biçimini belirginleştirir. Sığırcık sürüsü bir arada yön değiştirirken tek tek kuşların kanat vuruşlarını seçmek güçleşebilir.

Ses ve Davranış

Ötüşü düzgün bir ezgiden çok farklı seslerin birleşimine benzer: ıslık, tıkırtı, cızırtı ve gıcırtılı heceler art arda gelebilir. Başka kuşların çağrılarını da taklit eder; BTO hesabı mekanik seslerin taklitlerini de belirtir. Taklit edilen çağrının sahibi yakınlarda bulunmasa da onun sesine benzeyen bir parça duyulabilir.

Erkek yuva boşluğu yakınında ötüp gösteri yapabilir; kanatlarını kaldırarak dairesel hareketlerle titreştirir. Gergin karşılaşmalarda kuş dik durup baş ve gövde tüylerini kabartabilir; daha çekingen kuş ise çömelip uzaklaşabilir.

Yuva ağaç kovuğu veya çatı boşluğu gibi bir yerde, ot, yaprak ve ince dallarla kurulan düzensiz bir çanaktır. BTO’nun uzman tür derlemesindeki tipik yumurta sayısı 4–5, kuluçka süresi 12–15 gündür; erkek ve dişi kuluçkaya katılır. Aynı derlemede yavruların yuvadan ayrılması için tipik olarak 19–21,5 gün verilir. Bu, kuluçkadan sonra yuvada geçen gelişme dönemidir; yavrunun hemen bağımsız beslendiğini göstermez. İki ebeveyn yavruların bakımına katılır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Karatavuk (Turdus merula) erkeğinin siyah gövdesi ve sarı-turuncu gagası uzaktan benzer görünebilir. Ancak Karatavuğun kuyruğu uzun, kanadı daha kısadır. Sığırcığın kısa kuyruğu ve sivri kanadı bu karşılaştırmada önemlidir. Dişi Karatavuk kahverengi, genç kuşu ise kızılımsı ve benekli olabilir; alt taraftaki benekler genç Sığırcığın daha düz kahverengi görünüşünden farklıdır.

2. Alasığırcık (Pastor roseus) erişkininde açık pembe gövde ile koyu baş, kanat ve kuyruk geniş karşıt alanlar oluşturur. Sığırcığın erişkin gövdesi böyle iki büyük renk bloğuna ayrılmaz. Alasığırcığın genç kuşu kahverengidir; Cornell’in tür tanıtımı gençte turuncu gagayı vurgular. Genç Sığırcığın koyu gagası bu durumda yararlıdır. Bu ayrıntı bütün gövde deseniyle birlikte incelenir.

3. Çiğdeci (Acridotheres tristis) siyah başlı, çikolata kahverengisi gövdeli bir sığırcıkgildir. Gaga ve bacakları sarıdır; göz çevresinde tüysüz sarı bir alan bulunur. Uçarken kanattaki geniş beyaz alanlar dikkat çeker. Bu görünüm Sığırcığın koyu, açık uçlarla beneklenen gövdesinden farklıdır. Çiğdecinin genç kuşunda baş ve boğaz daha kahverengi olabilir; sarı göz çevresi, gaga ve geniş kanat beyazı birlikte incelenir.

Habitat & Dağılım

Üreme Alanı

Üreme alanında yuva boşlukları ile açık beslenme alanlarının birlikte bulunması önemlidir. Alçak, dağlık olmayan yerlerdeki tarım alanları ve insanın değiştirdiği çevreler sık kullanılır. Üreme dışında daha geniş bir ortam çeşitliliğinden, açık fundalıklardan tuzlu bataklıklara kadar değişen alanlardan yararlanabilir. Yuva için boşluk bulması ile besin toplayacağı bitkili yüzeye ulaşması farklı gereksinimlerdir.

Yuva Yeri

Oiseaux’nun uzman hesabı, ağaçkakanların açtığı oyukları, yıpranmış duvar ve çatı aralıklarını, yuvalıkları ve bazı modern sokak lambalarındaki boşlukları yuva yerleri arasında sayar. Ormanlık çevrelerde uygun oyukları çoğunlukla orman kenarlarında arar; iç kesimleri daha seyrek kullanır. Kovuk içini görmek için yuva açılmamalı, yetişkinlerin giriş hattı engellenmemelidir.

Günlük Alan Kullanımı

Üreme dışındaki toplu gecelemelerde sazlıklar, ağaçlıklar ve kentteki bazı yapılar kullanılabilir. Birleşik Krallık’taki RSPB hesabı büyük geceleme alanları arasında sazlıkları, kıyı bataklıklarını ve iskeleleri sayar. Kuşların akşam bu alanlara yaklaşırken bir arada dönüşler yapması, beslenme alanıyla geceleme yeri arasındaki günlük hareketin parçasıdır. Gündüz beslenmek üzere dağılan kuşlar gece için yeniden toplanır.

Dünya Yayılışı

Doğal yayılışı Avrupa’dan Asya’nın iç kesimlerine uzanır. Azorlar ve kuzey Atlantik adaları da bu geniş yayılışın parçalarıdır. Tür insan eliyle Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Afrika’nın güneyi gibi başka bölgelere götürülmüştür. Avustralya Müzesi, ülkedeki yerleştirmeleri 1850’lerin sonu ile 1870 arasına tarihler ve doğu ile güneydoğuda yerleşmiş nüfusları belirtir. Türkiye ise bu türün doğal yayılışı içindedir.

Türkiye’deki Durumu

Türkiye’de üreyen yerleşik kuşlar ile göç sırasında veya kışın gelen kuşlar bulunur. OSME’nin bölge listesi Anadolu’yla ilişkili Sturnus vulgaris tauricus, doğu ve güney Türkiye’yle ilişkili Sturnus vulgaris purpurascens, güneydoğu ve güneydeki Sturnus vulgaris oppenheimi alt türlerini belirtir. Bunlar ayrı Sığırcık türleri değildir ve bölge adları keskin sınırlar çizmez. BirdLife’ın 2021 derlemesinde Türkiye için kullanılan üreme tahmini 2002–2012 dönemine aittir; verinin yetersizliği özellikle işaretlenmiştir. Aynı derlemede ülkenin kısa ve uzun dönem nüfus eğilimleri bilinmiyor olarak verilir.

Göç Yolculuğu

Avrupa halkalama verilerini bir araya getiren EURING/CMS atlası, batı Avrupa’da yerleşiklik ile kuzeydoğudaki göç davranışının farklılaştığını gösterir. İskandinavya, Finlandiya ve kuzeydoğu Avrupa kuşlarının kış bağlantıları çoğunlukla Britanya Adaları ile Hollanda ve Belçika çevresi yönündedir; Rusya’dan Orta Doğu’ya ulaşan bağlantılar da vardır. Orta Avrupa’da işaretlenen kuşlar İspanya, Akdeniz ve Kuzey Afrika ile ilişkilidir. Yerleşik ve göçmen kuşlar bazı kışlama alanlarında bir araya gelebilir.

Beslenme & Diyet

Ne Yer?

Sığırcık hem hayvansal hem bitkisel besinlerden yararlanır. Animal Diversity Web’in yabancı dildeki tür hesabı çıyan, örümcek, güve ve toprak solucanı gibi avların yanında tohumları ve meyveleri de sıralar. Elma, armut, erik ve kiraz bunlara örnektir. Avrupa hareket atlası ise üreme döneminde toprakta yaşayan omurgasızların, kışın meyvelerin de önemini belirtir. Besin seçimi yıl boyunca tek bir yiyeceğe bağlı kalmaz.

Nasıl Avlanır?

Kısa otların arasında ararken gagasını kapalı halde zemine sokup sonra açabilir. Böylece küçük bir aralık oluşturur ve gizli avı görerek alır. Bu hareket, gagayı yalnız cımbız gibi kapatmaktan farklıdır. Kuş bu aramayı çimlikler ve tarlalar gibi açık alanlarda sürdürür. Açıkta bulduğu avı da alır. Güçlü çene kaslarının yardımıyla yapılan bu arama yöntemi, gagasının beslenmedeki işlevini gösterir.

İlginç Bilgiler

## Sürüdeki Yakın Komşular İtalya’nın Roma kentinde, Termini istasyonu yakınındaki geceleme alanında Aralık 2005–Şubat 2006 arasında çekilen görüntüler, kuşların üç boyutlu konumlarını hesaplamak için kullanıldı. Araştırma birbirinden bağımsız 10 sürü olayı üzerine kuruluydu. Kuşların çevrelerindeki düzen, metreyle belirlenmiş bir yarıçaptaki bütün kuşlarla değil, ortalama yaklaşık 6–7 yakın komşuyla etkileşimi destekledi. Bu, her Sığırcığın her koşulda tam yedi kuş saydığının doğrudan gözlenmesi değildir; sürü içindeki konum düzeninden çıkarılan bir sonuçtur. Araştırmacılar bu düzenin sürü bütünlüğünü koruyabilmesini ayrıca bilgisayar modelleriyle sınadı. ## Akşam Uçuşları ve Yırtıcılar 2014–2015 ve 2015–2016 sonbahar-kış dönemlerini inceleyen bir başka araştırmada, çoğu Birleşik Krallık’tan gelen gönüllü gözlem kayıtları kullanıldı. Yırtıcıların yakınlarda uçtuğu veya sürüyle etkileştiği durumlarda, daha büyük ve daha uzun süren toplu uçuşlar arasında ilişki bulundu. Yırtıcılarla ilgili çözümleme ikinci dönemin Birleşik Krallık kayıtlarıyla sınırlandırılmıştı. Sonuç gözlemseldir: yırtıcılar gösteriyi etkileyebildiği gibi, büyük sürüler de yırtıcıları kendine çekebilir. ## Yuvadaki Yeşil Bitkiler Almanya’nın güneyinde Andechs yakınında 1995–1997 yıllarında yapılan bir deney, yuvaya taşınan yeşil bitkilerin işlevini araştırdı. Yumurtlama tamamlandıktan sonra 148 yuva yapay yuvalarla değiştirildi; 73’üne seçilmiş yapraklı bitkiler, 75 kontrol yuvasına ise taze ot eklendi. Bitki eklenen yuvalarda yaklaşık 18 günlük yavrular daha ağır ve kanlarındaki alyuvar hacmi oranı daha yüksek bulundu. Buna karşılık akar, bit ve pire yükleri azalmadı; yuvadan ayrılan yavru sayısında da fark bulunmadı. Bu çalışma, “Sığırcık yuvaya bitki getirerek bütün parazitleri temizler” açıklamasını desteklemez. ## Tüydeki Parıltının Yapısı 2021’de yayımlanan bir tüy araştırmasında, Hollanda’da Groningen yakınında bulunan ölü Sığırcıkların tüyleri incelendi. Mikroskop görüntüleri, ışık yansıtma ölçümleri ve modeller, yeşil-mor parıltıda tüyün çok küçük dallarındaki ince yüzey tabakasının kalınlığının önemli olduğunu gösterdi. Sığırcıkta bu tabakanın altında koyu renk maddesini taşıyan dolu, çubuk biçimli yapılar vardı. Bu küçük yapılar içi boş değildi. Böylece koyu renk maddesinin varlığı ile ışığın tüy yapısından renkli yansıması birlikte açıklanır; “siyah renk maddesi yoktur” denemez.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...